WorksheetsҚазақ тілі
Total questions: 50
Worksheet time: 25mins
Тұрмыстық атауын білдіретін сөздер қатарын көрсет:
Самаурын, құмған, сайман
Апай, ағай, әкей
Шешей, ботақан, қырқа
Көйлек, мойнақ
Түрлендірілген сөзжасамдық мағынаның анықтамасын көрсетіңіз:
Лексикалық мағынаның үстіне қосылатын реңктік мағына
Грамматикалық мағынаның астына қосылатын реңктік мағына
Морфологиялық мағынаның үстіне қосылатын лексикалық мағына
Сөзжасамдық мағынаның үстіне қосылатын сөзжасамдық мағына
Кіріккен сөзді көрсетіңіз:
бүгін, биыл
ертең, кешке
мөп-мөлдір, тасбақа
темір жол, сары май
Еркелету әрі кішірейту мәнін білдіретін жұрнақтар:
тай, -шық
қан, -ш
бай, -ек
еке, -қа
Тамаққа қатысты атауларды жасайтын жұрнақтар:
ма, -ме, -дақ, -іс, -іт
ғы, -гі, -мық, -пақ
сын, -сін, -шық, -ша
ма, -ыс, -гі
Ұлттық ойынға қатысты атауларды жасайтын жұрнақтар:
пақ, -іс, -ыс, -уыл
тік, -ік, - ыс, -ын
ма, -ды, -ді
жал, -мал
Тіл білімінің терминдерін жасаған жұрнақтар:
уыш, -уіш,- ша, -у, -тік
ым, -ім, -н, -л, -у
ын, -ін, -ыс, -іс
мал, -ыш, -іш
Күрделі зат есімдердің құрамын атаңыз
Біріккен сөз, кіріккен сөз, тіркескен күрделі сөз, қос сөз, қысқарған сөз
Күрделі сөз тіркесі, сөйлем, құрмалас
Біріккен сөз, қосарланған сөз, есімді сөз, етістікті сөз
Тұрақты сөз тіркесі, қос сөз, қысқарған сөз
Өзінің құрамындағы сыңарлардың дыбыстық өзгеріске түсіп, бір-бірімен жымдасып, ықшамдалып кірігуінен жасалған түрі қалай аталады:
Кіріккен атаулар
Күрделі сөздер
Қос сөздер
Қысқарған сөздер
Туынды сөздің лексикалық мағынасына арнау болатын сөз қалай аталады?
негіз сөз
туынды сөз
түбір сөз
негізгі сөз
Сөзжасамды жеке сала деп тануда орыс тіл білімінде дәлелді пікір айтқан ғалым:
Г.О. Винокур
А.Н. Тихонов
Ф.А. Ганиев
В. Вернадский
Түркологияда сөзжасамды жеке сала ретінде ең алғаш таныған ғалым:
Ф.Л. Ганиев
М. Оразов
М. Балақаев
Н. Оралбаева
Негізгі түбір сөзді тап:
ел, ата, ана, ол
үгітші, малшы, елші
тіршілік, қарауыл, құрылым
әскери, саяси, мәдени
Сөзжасам мәселелерi 1990 жылдарға дейiн тiл бiлiмiнiң қай саласында қарастырылып келдi:
морфология
синтаксис
лексикология
этимология
Сын есімнің сөзжасамдық тәсілдері қандай?
аналитикалық, синтетикалық, семантикалық
синтетикалық, семантикалық
аналитикалық
семантикалық
Омоним жұрнақты тап:
ашқылтым, жайылым
балам, айтарым
үстім, күшім
қыжылым, қамым
Құранды сөзжасамдық жұрнақты тап:
азшылық, көпшілік, тоқшылық, баршылық
басшылық, еріншілік, қойшылық, таршылық
барымташылық, жаугершілік, басқыншылық
адамгершілік, азаматшылық, ағашылық
Айтушының ойға деген әр түрлі көзқарасын білдіретін сөз табы:
модаль сөз
еліктеу сөз табы
одағай
шылау сөздер
Көмекші есімдерге тән негізгі белгілер қандай:
мағыналарынан айырылған, түбір күйінде қолданылмайтын заттық мәндегі сөздер
мағыналық дербестігі жоқ, түбір күйінде қолданылмайды
мағынасынан толық айрылған, түбір күйінде жұмсалады
қимылды білдіреді
Сыңарлары мағына жағынан да, тұлға жағынан да, бiрiгiп, бiртұтас мағынаны бiлдiретiн, бiртұтас дыбыстық құрамдағы:
бiрiккен сөздер
кiрiккен сөздер
қысқарған сөздер
тiркескен сөздер
Құрамындағы сыңарлары дыбыстық өзгерiске ұшыраған, қазiр бiртұтас дыбыстық құрамға көшiп, бiртұтас лексикалық мағынаны бiлдiретiн сөздер қалай аталады:
кiрiккен сөздер
бiрiккен сөздер
қысқарған сөздер
тiркескен сөздер
Түбiр қалпындағы қайталама сөздердi көрсет:
тау-тау, мал-мал, үйiр-үйiр
бетпе-бет, қолма-қол, жүзбе-жүз
бес-бестен, үй-үйге, ауыл-ауылдан
Тiлiмiздегi қос сөздердi нешеге бөлемiз:
2
4
6
3
Екi не одан көп мағыналы сыңарлардан жасалып; бiртұтас лексикалық мағына беретiн сөздер қалай аталады
бiрiккен сөздер
тiркескен сөздер
кiрiккен сөздер
қосарланған сөздер
Күрделi сөздi тап:
адамгершiлiк
АлМУ
өсiмдiк
сүйенiш
Күрделi сөздi тап
қысқарған сөз
түбiр сөз
туынды түбiр
Күрделi сөздi тап:
балмұздақ
Балгер
Баланан
Бал
Кiрiккен күрделi сөздi тап:
әуежай, балмұздақ
бiлезiк
өнеркәсiп
аялдама
Баланы еркелету мақсатында қысқартылған есiмдердi тап:
Айнаш, Қанаш, Сағынжан
Аға, Жүке, Есеке
Қазпочта, ҚарМУ, АлМУ
Үлкендi сыйлау, құрметтеу мақсатында қысқартылған есiмдердi тап:
Жәмеке, Омеке, Сәке
Қанаш, Анаш, Қожаш
Сағымжан, Өмiртай, Катя
Мына тiркескен сөздердiң тiрек сыңарын тап: (мал қора, сиыр қора, қой қора)
қора
Мал
Қой
А
Тiркескен күрделi етiстiктi тап:
көрiп кел, бiлiп кел, берiп кел
күнi кеше, алдын ала, күнi ертең
май балық, қара торғай, мал қора
Сөзжасамның жалпы теориялық мәселелерiнiң негiзiн қалаған еңбек:
Қазiргi қазақ тiлiнiң сөзжасам жүйесi
Қазақ тiлiнiң сөзжасамы
Тарихи сөзжасам
Сөзжасамдық талдаудың негiзгi нысаны:
сөзжасамдық бiрлiктер
морфологиялық бiрлiктер
синтаксистiк бiрлiктер
Сөзжасамдық жұрнақтар дегенiмiз не
жаңа лексикалық мағына берiп, басқа сөз жасайды
сөзге грамматикалық мағына бередi
сөзге үстеме мағына қосады
Сөзжасау қабiлетiне қарай сөзжасамдық жұрнақтар қалай жiктеледі
өнiмдi, өнiмсiз
Өлі, тірі
жалаң
Негiз сөздiң мағынасын мүлдем өзгертiп, басқа сөз табына көшiретiн жұрнақ қалай аталады:
сөз өзгертушi
сөз түрлендiрушi
форма тудырушы
Қазақ тiлiнiң сөзжасам жүйесiнде қалыптасқан тәсiлдер нешеге бөлiнед
3
4
2
Сөзжасамдық жұрнақ жалғанған сөздердi көрсет
бұрғы, әзiлқой, жайылым
кiтапша, барғалы, кiшiлеу
әкем, өзiмiз, мұғалiмге
Екi не одан да көп сөзден бiр лексикалық мағына жасайтын тәсiл қалай аталады:
аналитикалық тәсiл
синтетикалық тәсiл
лексика-семантикалық тәсiл
Аналитикалық тәсiл арқылы жасалған сөздер қалай аталады:
күрделi сөздер
Туынды сөздео
Жалаң сөзд
Аналитикалық тәсiл iштей нешеге бөлiнедi:
3
4
5
Тiркестiру тәсiлi арқылы жасалған күрделi сөздердiң қатарын көрсет:
балалар бақшасы, көмiр қышқылы
қыз-келiншек, ата-ана
әке-шеше, бәйтерек
Қосарлау тәсiлi арқылы жасалған күрделi сөздi көрсет:
ата-ана, ағалы-iнiлi, темiр-терсек
күн тәртiбi, ошақ, көкпар
жауын-шашын, бәйтерек
Лексика-семантикалық тәсiл арқылы жасалған сөздердi көрсет:
тап, кеңес, ұйым, алма
сезiмтал, айлық, үгiтшi
айтыс, ақ, асыр
Негiзгi сөздiң мағынасының негiзiнде басқа мағынаның жасалуы қандай мағына деп аталады:
өзгерген туынды мағына
түрленген туынды мағына
көшiрiлген туынды мағына
Өзгерген туынды мағынаға ие сөздi тап:
жасар, көгер, бөлме, өсерлi
дөнежiн, балапан, көлшiк
қатырма, қақтырма
ҚазМҰУ, ТМД, АлМУ
Көшiрiлген туынды мағыналы сөздi тап:
қорған (етiстiк) - қорған (зат есiм)
оқушы, кiтапхана, байлық
егiн, айтыс, дәрiгер
Теңбе-тең туынды мағыналы сөздi тап
бөлме, түсiм, өнiм
бүгiн, биыл, ендi
АлМУ, ҚазМҰУ, ТМД
Етістіктің түбір тұлғасы жөнінде айтылып жүрген жаңсақ пікір:
етістіктің түбірі бұйрық райдың II жағы
етістіктің түбірі бұйрық райдың II жағына сәйкес емес
етістіктің түбірі етіс жұрнақтары арқылы жасалады
етістіктің түбірі тікелей жіктеледі
