Font size
WorksheetsВСС 100-200
Total questions: 101
Worksheet time: 51mins
Гормоналдық препараттардың қалдықтары бар өнімдерді ветеринариялық санитариялық бағалау
толық жойылуға тиіс.
кәдеге жаратылуы тиіс.
шексіз жіберілуі тиіс.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
қайнатылғаннан соң шығарылуы тиіс.
Биогеохимиялық орындар мен өндіріс қалдықтары тасталған аймақтардан әкелінген жануарлар сойыс өнімдерін ветеринариялық санитариялық сараптау.
толық жойылуға тиіс.
кәдеге жаратылуы тиіс.
шексіз жіберілуі тиіс.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
қайнатылғаннан соң шығарылуы тиіс.
Құрамында антибиотикi бар сойыс өнімдерін ветеринариялық санитариялық бағалау
антибиотикті пайдалану жөніндегі нұсқаулықтағы мерзіммен өтпесе, сойыс өнімдері толық жойылуға тиіс.
кәдеге жаратылуы тиіс.
шексіз жіберілуі тиіс.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
қайнатылғаннан соң шығарылуы тиіс.
Құрамында Полициклді ароматты көмірсулар (ПАУ) бар сойыс өнімдерін ветеринариялық санитариялық бағалау
сойыс өнімдері толық жойылуға тиіс.
кәдеге жаратылуы тиіс.
шексіз жіберілуі тиіс.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
қайнатылғаннан соң шығарылуы тиіс.
Құрамында микотоксиндер (афлотоксиндер) бар сойыс өнімдерін ветеринариялық санитариялық бағалау
сойыс өнімдері толық жойылуға тиіс.
кәдеге жаратылуы тиіс.
шексіз жіберілуі тиіс.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
қайнатылғаннан соң шығарылуы тиіс.
Әр түрлі уытты заттармен, микотоксиндермен уланған жануарлар ұшасы мен мүшелерін ветеринариялық санитариялық сараптау.
сойыс өнімдері толық жойылуға тиіс.
кәдеге жаратылуы тиіс.
шексіз жіберілуі тиіс.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
қайнатылғаннан соң шығарылуы тиіс.
Құрамында антибиотигi бар сүттi ветеринариялық санитариялық бағалау
толық жойылуға тиіс.
кәдеге жаратылуы тиіс.
шексіз жіберілуі тиіс.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
қайнатылғаннан соң шығарылуы тиіс.
Консервiлеудiң биологиялық негiзi
еттегi микроорганизмдер мен ұлпа ферменттерi әрекеттерiн тоқтату немесе оларға кедергi жасау.
балауса күйiнде сақтау.
тағамдық қасиетiн ұзақ сақтау.
антибиотиктерге тексерілуі тиіс.
арнаулы өңдеуден өткiзілуі тиіс.
Консервілеудің биологиялық принциптері
абиоз, анабиоз, ценанабиоз.
биоз, митоз, мейоз.
консервілер, пресервілер.
сублимациялық кептіру
инфрақызыл сәулелендіру
Сиыр сүтінің құрамындағы нәруыз мөлшері
2,7% казеин, 0,5% альбумин, 0,1 % глобулин
5,1 % казеин, 5,0 % альбумин, 3,1 % глобулин
9,7% казеин, 6,5% альбумин, 2,1 % глобулин
8,7% казеин, 4,5% альбумин, 1,1 % глобулин
7,7% казеин, 5,5% альбумин, 4,1 % глобулин
Абиоз биологиялық принципіне сипаттама
жоғары температура, антисептиктер, ультракүлгiн және радиоактивтiк сәулелер, ультрадыбыс және т.б. көмегiмен ет iшiндегi микробтардың өсiп-өнуi және биологиялық үдерістердің тоқтатылуы
тоңазыту, кептiру, көмiрқышқыл газы, вакуум, жоғарғы осмостық қысым (тұздау), қышқылдандыру (маринадтау) т.б. физикалық, химиялық факторлардың көмегiмен микробтар мен ферменттердiң активтiлiгi төмендетiлуі.
пайдалы микробтарды қолдану арқылы, микробтар құрамын өзгерту шұжық және сүт өндiрiстерiнде сүт қышқылды бактерияларды, ет тұздауда денитрифициялық бактерияларды пайдалану және т.б., немесе бактериоцидтi және бактериостатикалық заттарды ендiру.
термиялық әдiс (жоғары және төменгi температура)
химиялық әдiс (тұздау және ыстау).
Анабиоз биологиялық принципіне сипаттама
тоңазыту, кептiру, көмiрқышқыл газы, вакуум, жоғарғы осмостық қысым (тұздау), қышқылдандыру (маринадтау) т.б. физикалық, химиялық факторлардың көмегiмен микробтар мен ферменттердiң активтiлiгi төмендетiлуi.
жоғары температура, антисептиктер, ультракүлгiн және радиоактивтiк сәулелер, ультрадыбыс және т.б. көмегiмен ет iшiндегi микробтардың өсiп-өнуi және биологиялық үдерістердің тоқтатылуы
пайдалы микробтарды қолдану арқылы, микробтар құрамын өзгерту шұжық және сүт өндiрiстерiнде сүт қышқылды бактерияларды, ет тұздауда денитрифициялық
Ценоанабиоз биологиялық принципіне сипаттама
пайдалы микробтарды қолдану арқылы, микробтар құрамын өзгерту шұжық және сүт өндiрiстерiнде сүт қышқылды бактерияларды, ет тұздауда денитрифициялық бактерияларды пайдалану және т.б., немесе бактериоцидтi және бактериостатикалық заттарды ендiру.
тоңазыту, кептiру, көмiрқышқыл газы, вакуум, жоғарғы осмостық қысым (тұздау), қышқылдандыру (маринадтау) т.б. физикалық, химиялық факторлардың көмегiмен микробтар мен ферменттердiң активтiлiгi төмендетiлуi.
жоғары температура, антисептиктер, ультракүлгiн және радиоактивтiк сәулелер, ультрадыбыс және т.б. көмегiмен ет iшiндегi микробтардың өсiп-өнуi және биологиялық үдерістердің тоқтатылуы
термиялық әдiс (жоғары және төменгi температура)
химиялық әдiс (тұздау және ыстау).
Термиялық жағдайына байланысты еттің жіктелуі
жас (парное), салқындатылған (остывшее), суыған (охлажденное), мұздатылған (мороженое) және терең мұздатылған (глубоко мороженое).
салқындатылған (остывшее), суыған (охлажденное), мұздатылған (мороженое) және терең мұздатылған (глубоко мороженое).
салқындатылған
Термиялық жағдайына байланысты жас еттің сипаттамасы
жас, жаңа сойылған мал ұшасы немесе жарты ұша, температурасы +350С төмен емес.
терiсi сыпырылып, мүшеленген ұшаның +12С дейiн салқындап, бет жағында кебу қабықшасының пайда бола бастауын айтады.
қалың еттiң арасының 6 см тереңдiктегi температурасы -1,5С пен +7С аралығында болуын айтады.
6 см тереңдiктегi температурасы -1,5С мен -8С аралығында болуын айтады.
6 см тереңдiктегi температурасы -12С пен -18С аралығында болуын айтады.
Термиялық жағдайына байланысты салқындатылған (остывшее) еттің сипаттамасы
терiсi сыпырылып, мүшеленген ұшаның +12С дейiн салқындап, бет жағында кебу қабықшасының пайда бола бастауын айтады.
жас, жаңа сойылған мал ұшасы немесе жарты ұша, температурасы +350С төмен емес.
қалың еттiң арасының 6 см тереңдiктегi температурасы -1,5С пен +7С аралығында болуын айтады.
6 см тереңдiктегi температурасы -1,5С мен -8С аралығында болуын айтады.
6 см тереңдiктегi температурасы -12С пен -18С аралығында болуын айтады.
Ет температурасын анықтайтын аспаптары
термометр немесе термограф, термопар, телетермометр
психрометр, гигрометр, гигрограф
анемометр, кататермометр
термостат
ареометр
Ет ылғалдылығын анықтайтын аспаптары
психрометр, гигрометр, гигрограф
термометр немесе термограф, термопар, телетермометр
анемометр, кататермометр
термостат
ареометр
Ауаның қозғалу жылдамдығын анықтайтын аспаптары
анемометр, кататермометр
психрометр, гигрометр, гигрограф
термометр немесе термограф, термопар, телетермометр
термостат
ареометр
Консервiлер дайындау технологиясына орай жіктелуі
стерильденген, пастерленген және пресервтер
тағамдық және деликатестiк
қаңылтыр немесе шыны ыдыстарда
ас тұзы және басқа консерванттар қосу арқылы
консерванттар қосу арқылы
Стерильденген консервлерге сипаттама
100С жоғары температурада қыздыру
100С дейiн қыздыру
қышқыл, ас тұзы және басқа консерванттар қосу
120С дейiн қыздыру
110С дейiн қыздыру
Пастерленген консервлерге сипаттама
100С дейiн қыздыру
100С жоғары температурада қыздыру
қышқыл, ас тұзы және басқа консерванттар қосу
120С дейiн қыздыру
110С дейiн қыздыру
Пресервтерге сипаттама
қышқыл, ас тұзы және басқа консерванттар қосу
100С жоғары температурада қыздыру
100С дейiн қыздыру
120С дейiн қыздыру
110С дейiн қыздыру
Консервi өндiрiсiнің негiзгi шикiзаты
қоңдылығы әрқалай ет, сондай ақ жақсы қансыздандырылған субөнiмдер саналады.
қоңдылығы қанағаттарлық, сондай ақ жақсы қансыздандырылған сиыр еті.
қоңдылығы жоғары, қансыздандырылмаған сиыр еті.
қоңдылығы жоғары, қансыздандырылған шошқа еті.
қоңдылығы төмен, қансыздандырылмаған мал еті.
Консерві өндірісіне жіберуге болмайды
жаңа сойылған мал етi, екi рет мұздатылған, қанағаттанарлық дәрежеде тазаланбаған ет, бұқаның және басқа пiштiрiлмеген малдардың етi.
қоңдылығы әрқалай ет, сондай ақ жақсы қансыздандырылған субөнiмдер саналады.
арнаулы ережемен стерильденген.
кәдеге жаратуға деген белгісі бар ұша.
зарарсыздандырылғаннан кейiн шартты жарамды ет.
консервiлерiн дайындау технологиясының жүйесi
шикiзатты дайындау, өнiмдердi қалбырға салу, одан ауаны шығару, қақпағын жабу, бүтiндiгiн тексеру, стерильдеу, салқындату, бiрiншi сорттау, термостатқа қою, екiншi сорттау, жинау, таңбалау, сақтау.
өнiмдердi қалбырға салу, одан ауаны шығару, қақпағын жабу, бүтiндiгiн тексеру, стерильдеу, салқындату, бiрiншi сорттау, термостатқа қою, екiншi сорттау, жинау, сақтау.
шикiзатты дайындау, одан ауаны шығару, қақпағын жабу, бүтiндiгiн тексеру, стерильдеу, салқындату, бiрiншi сорттау, термостатқа қою, екiншi сорттау, жинау, таңбалау.
шикiзатты дайындау, өнiмдердi қалбырға салу, қақпағын жабу, бүтiндiгiн тексеру, стерильдеу, салқындату, бiрiншi сорттау, термостатқа қою, екiншi сорттау, жинау.
шикiзатты дайындау, өнiмдердi қалбырға салу, одан ауаны шығару, қақпағын жабу, салқындату, бiрiншi сорттау, термостатқа қою, екiншi сорттау, жинау, таңбалау, сақтау.
Стерилдеу ережесi туралы деректер
20-90-20: 113, яғни, 20 минут қыздыру, 113С 90 минут стерилдеу және 20 минут буды шығару.
20-90-20: 113, яғни, 20 минут қыздыру, 113С 90 минут стерилдеу және 20 сағат сақтау.
20-90-20: 113, яғни, 20 минут қыздыру, 113С 90 минут стерилдеу және 20 минут қайнату.
20-90-20: 113, яғни, 20 минут қыздыру, 113С 90 минут стерилдеу және 20 минут суыту.
20-90-20: 113, яғни, 113С 90 минут стерилдеу және 20 минут буды шығару.
Ет консервiлерi мен дайын өнiмдердi ветеринариялық санитариялық сараптау.
ыдыс, шикiзат, қосалқы материалдардың МС және техникалық шарт талаптарына қаншалық сай екенiн анықтау, өндiрiстегi санитариялық гигиеналық жағдайы және өндiрiстiк техникалық операцияны бақылау, дайын өнiмнiң сапасын анықтау.
ыдыс, шикiзат, қосалқы материалдардың МС және техникалық шарт талаптарына қаншалық сай екенiн анықтау, өндiрiстегi санитариялық гигиеналық жағдайы
ыдыс, шикiзат, қосалқы материалдардың МС және техникалық шарт талаптарына қаншалық сай екенiн анықтау және өндiрiстiк техникалық операцияны бақылау, дайын өнiмнiң сапасын анықтау.
ыдыс, шикiзат, қосалқы материалдардың МС және техникалық шарт талаптарына қаншалық сай екенiн анықтау.
өндiрiстiк техникалық операцияны бақылау, дайын өнiмнiң сапасын анықтау.
Сапалы балауса консервiлердiң (бiр жылға дейiн сақталған) сыртқы көрiнiстерi
қалбыр таза, жылтыр, майыспаған таттанбаған, қиюы тегiс, түзу, ақаусыз және шоқысыз (томпақ), дәнекерленген жерi тегiс, бiркелкi, түбi мен қақпағы ойыс, шерткенде қатаң естiледi.
қалбыр таза, жылтыр, майыспаған таттанбаған, қиюы тегiс, түзу, ақаусыз және шоқысыз (томпақ).
дәнекерленген жерi тегiс, бiркелкi.
түбi мен қақпағы ойыс, шерткенде қатаң естiледi.
қалбыр майыспаған таттанбаған, ақаусыз және шоқысыз (томпақ), бiркелкi, түбi мен қақпағы ойыс, шерткенде қатаң естiледi.
Ұзақ сақталған консервiлер белгілері.
еттiң түсi ашық-қызыл, ауада қараймайды, дәнекер ұлпа талшықтары жұмсақ, сiлiкпе тәрiздес, кейде тығыз май түйiршiктерi бар, бұлынғыр, аздап темiр татиды, диффузды қара-сұр түстi, қалбырды ашқан кезде күштi дыбыспен сутегi бөлiнедi.
еттiң түсi бозғыл, дәнекер ұлпа оңай шайналады, сорпасы мөлдiр, тәттi, қалбырдың iшкi бетiнде дағы бар.
ет ауада қараймайды, сорпасы темiр татиды, қалайының су тотығы, диффузды қара-сұр түстi.
қалбырда ауа жоқ, дегенмен ашқан кезде күштi дыбыспен сутегi бөлiнедi. сирек жағдайда жеңiл сутегi бомбажы байқалады.
қалбыр майыспаған таттанбаған, ақаусыз және шоқысыз (томпақ), бiркелкi, түбi мен қақпағы ойыс, шерткенде қатаң естiледi.
Ақаулы консервiлер.
сорпасының ағуы, қалбыр ақауы, бомбаж; iшкi белгiлерi: - ашыған, жағымсыз иiс, дәмi жағымсыз, етi болбыр, май мен өсiмдiк бөлшектерi ерiп кеткен.
бомбаж, ашыған, жағымсыз иiс, дәмi жағымсыз, етi болбыр.
май мен өсiмдiк бөлшектерi ерiп кеткен.
сорпасының ағуы, қалбыр ақауы.
ашыған, жағымсыз иiс, дәмi жағымсыз, етi болбыр.
Қалбырдың iсiну (бомбаж) себептері
ішкі қысымынан және химиялық немесе микробиологиялық үдерістердің нәтижесiнен пайда болған газдың әсерiнен пайда болады.
бомбажда консервiнiң шеттерi томпаяды және ол қолмен басқанда қалпына келмейдi.
сақтау мерзімі өткен.
сақтау режимі дұрыс болмаған.
сапасы төмен.
Тұздау әдістері
құрғақ, ылғалды және аралас.
құрғақ, ылғалды
құрғақ және аралас
ылғалды және аралас
аралас
Сақтағанда технологиялық және ветеринариялық санитариялық ережелердiң бұзылуымен байланысты тұздалған еттiң ақаулары
шiру, шырыштану, ашу, майдың тотығуы, түсiнiң өзгеруiмен байланысты өзгерiстер жатады.
шiру, шырыштануы.
ашу, майдың тотығуы.
түсiнiң өзгеруi.
көгеруі.
Ет пен ет өнiмдерiн консервiлеудiң жаңа әдiстерi.
сублимациялық кептiру, ультракүлгiн, иондаушы және инфрақызылдық сәулелендiру, сондай-ақ жиiлiгi аса жоғары ток (ЖАЖТ) және электроконтактылы қыздыру.
ультракүлгiн, иондаушы және инфрақызылдық сәулелендiру.
жиiлiгi аса жоғары ток (ЖАЖТ) және электроконтактылы қыздыру.
сублимациялық кептiру.
кептіру.
Ет өнiмдерiн консервiлеудiң жаңа әдiстерi (сублимациялық кептiру)
алдын-ала вакуумде мұздатылған өнiмдi сусыздандыру, өнiмдегi пайда болған мұз суға ерiместен қатты түрiнен буға айналуы.
сыртқы ортаның микроорганизмдерiмен залалданатындықтан УКС оны бұзылудан сақтайды.
инфрақызыл сәулелер (ИҚ) еттiң термиялық өңделуiнiң мерзiмiн қысқартуға
жиiлiгi аса жоғары тоқ (ЖАЖТ), тамақ
Ет өнімдерін консервілеудің жаңа әдістері (ультракүлгін сәулелермен сәулелендіру).
сыртқы ортаның микроорганизмдерiмен залалданатындықтан УКС оны бұзылудан сақтайды.
алдын-ала вакуумде мұздатылған өнiмдi сусыздандыру, өнiмдегi пайда болған мұз суға ерiместен қатты түрiнен буға айналуы.
инфрақызыл сәулелер (ИҚ) еттiң термиялық өңделуiнiң мерзiмiн қысқартуға
жиiлiгi аса жоғары тоқ (ЖАЖТ), тамақ дайындауға қолданылады.
электроконтактылы қыздыру, өнiм арқылы өткен электр ағымына (тоқ) сол өнiмiнiң кедергiсiнен пайда болған электр тоғымен қыздыру.
Ет өнімдерін консервілеудің жаңа әдістері (инфрақызыл сәулелермен сәулелендіру).
инфрақызыл сәулелер еттiң термиялық өңделуiнiң мерзiмiн қысқартады
сыртқы ортаның микроорганизмдерiмен залалданатындықтан УКС оны бұзылудан сақтайды.
алдын-ала вакуумде мұздатылған өнiмдi сусыздандыру, өнiмдегi пайда болған мұз суға ерiместен қатты түрiнен буға айналуы.
жиiлiгi аса жоғары тоқ (ЖАЖТ), тамақ дайындауға қолданылады.
электроконтактылы қыздыру, өнiм арқылы өткен электр ағымына (тоқ) сол өнiмiнiң кедергiсiнен пайда болған электр тоғымен қыздыру.
Ет өнiмдерiн консервiлеудiң жаңа әдiстерi (жиiлiгi аса жоғары тоқ).
тамақ дайындау өндірісінде қолданылады, нәруыз аз өзгередi, аминқышқылдары мен экстрактивтiк заттар жақсы сақталады.
инфрақызыл сәулелер еттiң термиялық өңделуiнiң мерзiмiн қысқартады
сыртқы ортаның микроорганизмдерiмен залалданатындықтан УКС оны бұзылудан сақтайды.
алдын-ала вакуумде мұздатылған өнiмдi сусыздандыру, өнiмдегi пайда болған мұз суға ерiместен қатты түрiнен буға айналуы.
Ірі қара мал лимфа түйіндерінің ерекшелігі
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде сұр немесе сарғыш-сұр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
пiшiнi жарты ай тәрiздес.
iрi лимфа түйiндерiнiң бет жағы жарғақты немесе бұдыр, кiшкентай лимфа түйiндерi, май ұлпаларының iшiнде шашыраңқы орналасады (пакет), пышақпен кескенде лимфа түйiндерi ақшыл қызғылт немесе ақ түстi, майға ұқсайды, бiрақ тығыз келедi.
топталып (20-40) орналасып пакет құрайды. Түсi бозғұлт сұр.
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде қара немесе қоңыр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
Қойдың лимфа түйіндерінің ерекшелігі
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде сұр немесе сарғыш-сұр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
пiшiнi жарты ай тәрiздес.
iрi лимфа түйiндерiнiң бет жағы жарғақты немесе бұдыр, кiшкентай лимфа түйiндерi, май ұлпаларының iшiнде шашыраңқы орналасады (пакет), пышақпен кескенде лимфа түйiндерi ақшыл қызғылт немесе ақ түстi, майға ұқсайды, бiрақ тығыз келедi.
топталып (20-40) орналасып пакет құрайды. Түсi бозғұлт сұр.
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде қара немесе қоңыр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
Ешкі лимфа түйіндерінің ерекшелігі
пiшiнi жарты ай тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде сұр немесе сарғыш-сұр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде сұр немесе сарғыш-сұр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
iрi лимфа түйiндерiнiң бет жағы жарғақты немесе бұдыр, кiшкентай лимфа түйiндерi, май ұлпаларының iшiнде шашыраңқы орналасады (пакет), пышақпен кескенде лимфа түйiндерi ақшыл қызғылт немесе ақ түстi, майға ұқсайды, бiрақ тығыз келедi.
Шошқа лимфа түйіндерінің ерекшелігі
iрi лимфа түйiндерiнiң бет жағы жарғақты немесе бұдыр, кiшкентай лимфа түйiндерi, май ұлпаларының iшiнде шашыраңқы орналасады (пакет), пышақпен кескенде лимфа түйiндерi ақшыл қызғылт немесе ақ түстi, майға ұқсайды, бiрақ тығыз келедi.
пiшiнi жарты ай тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде сұр немесе сарғыш-сұр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде сұр немесе сарғыш-сұр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
топталып (20-40) орналасып пакет құрайды. Түсi бозғұлт сұр.
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде қара немесе қоңыр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
Жылқы лимфа түйіндерінің ерекшелігі
топталып (20-40) орналасып пакет құрайды, сопақша созылған, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде түсi бозғұлт сұр (майы ақ немесе сарғыштау).
iрi лимфа түйiндерiнiң бет жағы жарғақты не
Әр түлік мал майының ерекшеліктері (ешкі майы).
өзiндiк иiсi бар, еру температурасы жоғары, шығымы 1,5-3,0 %
тығыз, өзiндiк иiсi бар, денедегi жалпы май мөлшерiнiң 59,0 % құйрықта, ал 41,0 % iш май болып табылады.
шикi майы нығыз консистенциялы және майдағы каротин, ксантофил пигменттерiне байланысты сары түстi, 1% дәнекер ұлпа, 88% май болса, арық малдан алынған май 5% дәнекер ұлпадан, 26% судан және 72%-i ғана майдан тұрады.
жұмсақтығымен, түсiнiң ақшылдығымен, өзiндiк иiсiмен ерекшеленедi, тығыздығы мал азығына байланысты, майының еру температурасы 37-41С болады.
Шошқа майының ерекшеліктері.
жұмсақтығымен, түсiнiң ақшылдығымен, өзiндiк иiсiмен ерекшеленедi, тығыздығы мал азығына байланысты, майының еру температурасы 37-41С болады.
өзiндiк иiсi бар, еру температурасы жоғары, шығымы 1,5-3,0 %. Өндiрiсте қой майымен араластырып жiберiледi.
тығыз, өзiндiк иiсi бар, денедегi жалпы май мөлшерiнiң 59,0 % құйрықта, ал 41,0 % iш май болып табылады.
шикi майы нығыз консистенциялы және майдағы каротин, ксантофил пигменттерiне байланысты сары түстi.
жұмсақ, тез еридi, балқу температурасы 35-37С, ұлттық тағамдар дайындауда қолданады.
Жылқы майының ерекшеліктері.
жұмсақ, тез еридi, балқу температурасы 35-37С, майын ұлттық тағамдар дайындауда қолданады.
жұмсақ, еру температурасы 30-32С, майы тек қана ұлттық тағамдарда пайдаланылады.
жұмсақ, бірақ еру температурасы 40-42С.
жұмсақ, бірақ тек қана кондитерлік өнімдерде пайдаланылады.
Термиялық жағдайына байланысты суыған (охлажденное) еттің сипаттамасы
а) қалың еттiң арасының 6 см тереңдiктегi температурасы -1,5°С пен +7°С аралығында болуын айтады.
б) терiсi сыпырылып, мүшеленген ұшаның +12°С дейiн салқындап, бет жағында кебу қабықшасының пайда бола бастауын айтады.
в) жас, жаңа сойылған мал ұшасы немесе жарты ұша, температурасы +350С төмен емес.
г) 6 см тереңдiктегi температурасы -1,5°С мен -8°С аралығында болуын айтады.
Термиялық жағдайына байланысты мұздатылған (мороженое) еттің сипаттамасы
а) 6 см тереңдiктегi температурасы -1,5°С мен -8°С аралығында болуын айтады.
б) қалың еттiң арасының 6 см тереңдiктегi температурасы -1,5°С пен +7°С аралығында болуын айтады.
в) терiсi сыпырылып, мүшеленген ұшаның +12°С дейiн салқындап, бет жағында кебу қабықшасының пайда бола бастауын айтады.
г) жас, жаңа сойылған мал ұшасы немесе жарты ұша, температурасы +350С төмен емес.
Термиялық жағдайына байланысты терең мұздатылған (глубоко мороженое) еттің сипаттамасы
а) 6 см тереңдiктегi температурасы -12°С пен -18°С аралығында болуын айтады.
қалың еттiң арасының 6 см тереңдiктегi температурасы -1,5°С пен +7°С аралығында болуын айтады.
терiсi сыпырылып, мүшеленген ұшаның +12°С дейiн салқындап, бет жағында кебу қабықшасының пайда бола бастауын айтады.
жас, жаңа сойылған мал ұшасы немесе жарты ұша, температурасы +350С төмен емес.
Түйе лимфа түйіндерінің ерекшелігі
құрғақтау, бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде қара немесе қоңыр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
топталып (20-40) орналасып пакет құрайды, сопақша созылған, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде түсi бозғұлт сұр (майы ақ немесе сарғыштау).
iрi лимфа түйiндерiнiң бет жағы жарғақты немесе бұдыр, кiшкентай лимфа түйiндерi, май ұлпаларының iшiнде шашыраңқы орналасады (пакет), пышақпен кескенде лимфа түйiндерi ақшыл қызғылт немесе ақ түстi, майға ұқсайды, бiрақ тығыз келедi.
бұршақ тәрiздес, сопақша созылған немесе дөңгелек пiшiндi, сыртынан маймен қапталған, пышақпен тiлгенде сұр немесе сарғыш-сұр түстi (майы ақ немесе сарғыштау).
Әр түлік мал майының ерекшеліктері (сиыр майы).
шикi майы нығыз консистенциялы және майдағы каротин, ксантофил пигменттерiне байланысты сары түстi, 1% дәнекер ұлпа, 88% май болса, арық малдан алынған май 5% дәнекер ұлпадан, 26% судан және 72%-i ғана майдан тұрады.
тығыз, өзiндiк иiсi бар, денедегi жалпы май мөлшерiнiң 59,0 % құйрықта, ал 41,0 % iш май болып табылады, жалпы майдың 96,0 % iш май, тек қана 4,0% құйрықта жиналады, шикi майы орта есеппен 1,5-2,0 % дәнекер ұлпасынан, 10,5-11,0 % судан және 87-88 % майдан тұрады.
өзiндiк иiсi бар, еру температурасы жоғары, шығымы 1,5-3,0 %. Өндiрiсте араластырып жiберiледi.
жұмсақ, тез еридi, балқу температурасы 35-37°С, ұлттық тағамдар дайындауда қолданады, жараны емдеуге пайдаланылатын дәрiлiк май, пасталардың негiзгi құрамы болып табылады.
Әр түлік мал майының ерекшеліктері (қой майы)
тығыз, өзiндiк иiсi бар, денедегi жалпы май мөлшерiнiң 59,0 % құйрықта, ал 41,0 % iш май болып табылады. Ал, басқа тұқымдарында жалпы майдың 96,0 % iш май, тек қана 4,0% құйрықта жиналады, шикi майы орта есеппен 1,5-2,0 % дәнекер ұлпасынан, 10,5-11,0 % судан және 87-88 % майдан тұрады.
шикi майы нығыз консистенциялы және майдағы каротин, ксантофил пигменттерiне байланысты сары түстi, 1% дәнекер ұлпа, 88% май болса, арық малдан алынған май 5% дәнекер ұлпадан, 26% судан және 72%-i ғана майдан тұрады.
өзiндiк иiсi бар, еру температурасы жоғары, шығымы 1,5-3,0 %. Өндiрiсте араластырып жiберiледi.
жұмсақтығымен, түсiнiң ақшылдығымен, өзiндiк иiсiмен ерекшеленедi, тығыздығы мал азығына байланысты, майының еру температурасы 37-41°С болады. Май шығымы шел (шпик) - 25 %, iш майы - 5,8 %, шпик - 3% және 1,5-2%, беконды 3,5 және 4,2 %. Шпикте дәнекер ұлпалары 8,9%, су 10%, май 81%, ал iш майында тиiсiнше 2%, 12%; 9%, 88% және 88%.
Түйе майының ерекшеліктері.
шикiзаты 25-50 кг және одан да көп мөлшерде (150 кг дейiн) өркешiнде, табанында жиналады. Ол жылқы майына қарағанда нығыз, сарғыш түстi, дәнекер ұлпаға бай.
жұмсақ, тез еридi, балқу температурасы 35-37°С, майын ұлттық тағамдар дайындауда қолданады, жараны емдеуге пайдаланылатын дәрiлiк май, пасталардың негiзгi құрамы болып табылады.
өзiндiк иiсi бар, еру температурасы жоғары, шығымы 1,5-3,0 %. Өндiрiсте қой майымен араластырып жiберiледi.
тығыз, өзiндiк иiсi бар, денедегi жалпы май мөлшерiнiң 59,0 % құйрықта, ал 41,0 % iш май болып табылады. Ал, басқа тұқымдарында жалпы майдың 96,0 % iш май, тек қана 4,0% құйрықта жиналады, шикi майы орта есеппен 1,5-2,0 % дәнекер ұлпасынан, 10,5-11,0 % судан және 87-88 % майдан тұрады.
шикi майы нығыз консистенциялы және майдағы каротин, ксантофил пигменттерiне байланысты сары түстi, 1% дәнекер ұлпа, 88% май болса, арық малдан алынған май 5% дәнекер ұлпадан, 26% судан және 72%-i ғана майдан тұрады.
Тағамдық тоңмай шикізатын сараптау тәртібі
денi сау малдан алынған, малдәрiгерлiк байқаудан өткен шикi май жiберiледi, сонымен қатар, тағамдық май өндiрiсiнде, кейбiр аурумен ауырған немесе осы ауруға күдiктi (туберкулез, бруцеллез, листериоз, Ку-қызбасы, шошқа обасы, шошқа тiлмесi, пастереллез, Ауески ауруы, сальмонеллездер) мал майлары жiберiледi.
аса қауiптi ауруы бар (топалаң, қарасан, маңқа және т.б) малдан алынған майлары жіберіледі.
майды өңдеу және сақтау кезiнде санитариялық гигиеналық талаптар қатаң сақталуы тиiс.
жұқпалы ауруы бар малдан алынған майлары жіберіледі.
Тағамдық май шикізатын сараптау
ветеринариялық санитариялық сараптау кезiнде майдың технохимиялық көрсеткiштерi (сезiмдiк, ылғалдылық, қышқылдылық), балаусалығы (май қышқылдарымен реакция, асқын тотықтарды, альдегидтердi сапалық, сандық анықтау) және бөгде қоспалары (еру температурасы, иод саны) тексерiледi.
ветеринариялық санитариялық сараптау зертханалық тексерулер арқылы жүргізіледі.
ветеринариялық санитариялық сараптау сезімдік тексерулер арқылы жүргізіледі.
ветеринариялық санитариялық сараптау физикалық, химиялық тексерулер арқылы жүргізіледі
Ірі қара мал етінің ерекшеліктері
ашық қызыл түсті, өгіз етіне қарағанда жұмсақтау, ет талшықтары ұзын әрі жіңішке, хош иісті, сүйкімді, тері астындағы май ақ немесе сарғыш түсті, ал іш майлары ақ-сарғыш, сарғыш, қатқыл, жас малдың еті ақшыл-қызыл түсті, ет талшықтары жіңішке, тері асты әдетте майсыз, іш майы ақ түсті, қатқыл.
ашық-қызылдан қоңыр-қызыл түсті болып келеді, ет талшығы ұзын әрі толық, иісі бар.
жас шошқаның еті қызғылт, кәрі малдың еті қызыл түсті. Еті жұмсақ. Талшығы ұзын және жіңішке. Тері астындағы май ақ, кейде сарғыш, жұмсақ, іш майы да жұмсақ, ақ түсті келеді.
Қой етінің ерекшеліктері
а) ашық қызылдан қоңыр қызылға дейін, қатқылдылығы жұмсақтау, ет талшықтары қысқа, өзіндік иісі бар, етінің иісі, ұшпа май қышқылдарының көп болуына байланысты, күштірек сезіледі, шайыр иісі білінуі мүмкін, еті ақшыл-қызыл түсті, иіссіз, жұмсақ, тері астындағы май ақ түсті, қатқыл, үгілмелі, ал іш майы ақ немесе ақсұр түсті, қатқыл.
ашық қызыл түсті, өгіз етіне қарағанда жұмсақтау, ет талшықтары ұзын әрі жіңішке, хош иісті, сүйкімді, тері астындағы май ақ немесе сарғыш түсті, ал іш майлары ақ-сарғыш, сарғыш, қатқыл, жас малдың еті ақшыл-қызыл түсті, ет талшықтары жіңішке, тері асты әдетте майсыз, іш майы ақ түсті, қатқыл.
ашық-қызылдан қоңыр-қызыл түсті болып келеді, ет талшығы ұзын әрі толық, иісі бар.
қою қызыл түсті, қатқыл, талшықтары қысқа, жуан. Тері астындағы майы әдетте мойында ғана кездеседі. Майы сарғыш түсті, жұмсақ, қолда ериді.
Ешкі етінің ерекшеліктері
майы аз, еті ашық-қызылдан қоңыр-қызылға дейін, ет талшығы ұзын әрі толық, иісі бар.
ашық қызылдан қоңыр қызылға дейін, қатқылдылығы жұмсақтау, ет талшықтары қысқа, өзіндік иісі бар, етінің иісі, ұшпа май қышқылдарының көп болуына байланысты, күштірек сезіледі, шайыр иісі білінуі мүмкін, еті ақшыл-қызыл түсті, иіссіз, жұмсақ, тері астындағы май ақ түсті, қатқыл, үгілмелі, ал іш майы ақ немесе ақсұр түсті, қатқыл.
ашық қызыл түсті, өгіз етіне қарағанда жұмсақтау, ет талшықтары ұзын әрі жіңішке, хош иісті, сүйкімді, тері астындағы май ақ немесе сарғыш түсті, ал іш майлары ақ-сарғыш, сарғыш, қатқыл, жас малдың еті ақшыл-қызыл түсті, ет талшықтары жіңішке, тері асты әдетте майсыз, іш майы ақ түсті, қатқыл.
қою қызыл түсті, қатқыл, талшықтары қысқа, жуан. Тері астындағы майы әдетте мойында ғана кездеседі. Майы сарғыш түсті, жұмсақ, қолда ериді.
Жылқы етінің ерекшеліктері
қою қызыл түсті, қатқыл, талшықтары қысқа, жуан, тері астындағы майы әдетте мойында (жал) ғана кездеседі, майы сарғыш түсті, жұмсақ, қолда ериді.
майы аз, еті ашық-қызылдан қоңыр-қызылға дейін, ет талшығы ұзын әрі толық, иісі бар.
ашық қызылдан қоңыр қызылға дейін, қатқылдылығы жұмсақтау, ет талшықтары қысқа, өзіндік иісі бар, етінің иісі, ұшпа май қышқылдарының көп болуына байланысты, күштірек сезіледі, шайыр иісі білінуі мүмкін, еті ақшыл-қызыл түсті, иіссіз, жұмсақ, тері астындағы май ақ түсті, қатқыл, үгілмелі, ал іш майы ақ немесе ақсұр түсті, қатқыл
қою қызыл түсті, қатқыл, талшықтары қысқа, жуан. Тері астындағы майы әдетте мойында ғана кездеседі. Майы сарғыш түсті, жұмсақ, қолда ериді.
Түйе етінің ерекшеліктері
ашық-қызыл түсті, ауада қою қызыл түске айналады, ет талшықтары жуан да ұзын, майы ақ, қатқыл, тері астында, әсіресе өркеште жиналады.
ою қызыл түсті, қатқыл, талшықтары қысқа, жуан, тері астындағы майы әдетте мойында (жал) ғана кездеседі, майы сарғыш түсті, жұмсақ, қолда ериді.
в) майы аз, еті ашық-қызылдан қоңыр-қызылға дейін, ет талшығы ұзын әрі толық, иісі бар.
қою қызыл түсті, қатқыл, талшықтары қысқа, жуан. Тері астындағы майы әдетте мойында ғана кездеседі. Майы сарғыш түсті, жұмсақ, қолда ериді.
ашық қызылдан қоңыр қызылға дейін, қатқылдылығы жұмсақтау, ет талшықтары қысқа, өзіндік иісі бар, етінің иісі, ұшпа май қышқылдарының көп болуына байланысты, күштірек сезіледі, шайыр иісі білінуі мүмкін, еті ақшыл-қызыл түсті, иіссіз, жұмсақ, тері астындағы май ақ түсті, қатқыл, үгілмелі, ал іш майы ақ немесе ақсұр түсті, қатқыл.
Шошқа етінің ерекшеліктері
қызғылттан қызыл түстке дейін, еті жұмсақ, талшығы ұзын және жіңішке, тері астындағы май ақ, кейде сарғыш, жұмсақ, іш майы да жұмсақ, ақ түсті келеді.
ашық-қызыл түсті, ауада қою қызыл түске айналады, ет талшықтары жуан да ұзын, майы ақ, қатқыл, тері астында, әсіресе өркеште жиналады.
қою қызыл түсті, қатқыл, талшықтары қысқа, жуан, тері астындағы майы әдетте мойында (жал) ғана кездеседі, майы сарғыш түсті, жұмсақ, қолда ериді.
майы аз, еті ашық-қызылдан қоңыр-қызылға дейін, ет талшығы ұзын әрі толық, иісі бар.
Майдың еру температурасын анықтау себептері
жалғандығы мен сіңімділігін анықтау
малдың қай түлікке жататындығын анықтау
еттің сіңімділігін анықтау
майдың сапасын анықтау
иісін анықтау
Майдың жарық сәулесін сындыру коэффициентін анықтау себептері
жалғандығы мен сіңімділігін анықтау
малдың қай түлікке жататындығын анықтау
еттің сіңімділігін анықтау
майдың сапасын анықтау
иісін анықтау
Майдың жарық сәулесін сындыру коэффициентін анықтайтын аспап
рефрактометр
рН метр
иономер
трихинеллоскоп
компрессориум
Еттің қансыздану дәрежесін тексеру әдістері
бауыздық, микроскоптау, сүзгі қағаз, Шонберг, Родер, Загаевский әдістері арқылы
микроскоптау, сүзгі қағаз арқылы
Шонберг, Родер әдістері арқылы
бауыздық арқылы
Загаевский әдістері арқылы
Ет сапасын анықтаудың зертханалық әдістері (рН)
Еттегі сутек иондары концентрациясы малды сою кезіндегі көмірсутегінің (углеводтар) шамасына және ет ферменттерінің белсенділігіне байланысты, тірі мал етінің реакциясы сілтілеу, сау мал сойылғаннан кейін, еттегі ферментациялық құбылыстар нәтижесінде сутек иондарының көлемі қышқыл жағына ауысады.
сутегінің асқын тотығын ыдыратып, түзілген қышқыл бензидинді тотықтырады, реакция нәтижесінде пайда болған паранхинондимид, толық тотықпаған бензидинмен көкшіл-жасыл, кейіннен коңыр түсті қоспа түзеді.
в) қатты ауырған малдың тірі кезінде етте нәруыздың ыдырауынан пайда болатын
ет нашар қансызданған
бактериоскоптау
Ет сапасын анықтаудың зертханалық әдістері (пероксидазаны анықтау реакциясы)
етте пероксидаза ферментінің болуы, сутегінің асқын тотығын ыдыратып, түзілген қышқыл бензидинді тотықтырып, пайда болған паранхинондимид, толық тотықпаған бензидинмен көкшіл-жасыл, кейіннен коңыр түсті қоспа түзеді. Бұл реакция пероксидаза ферментінің белсенділігіне байланысты. Сау малдан алынған етте фермент аса белсенді, ауру немесе жанталаста бауыздалған етте ферменттің белсенділігі төмен.
еттегі сутек иондары концентрациясы малды сою кезіндегі көмірсутегінің (углеводтар) шамасына және ет ферменттерінің белсенділігіне байланысты, тірі мал етінің реакциясы сілтілеу, сау мал сойылғаннан кейін, еттегі ферментациялық құбылыстар нәтижесінде сутек иондарының көлемі қышқыл жағына ауысады.
қатты ауырған малдың тірі кезінде етте нәруыздың ыдырауынан пайда болатын – полипептидтер, пептидтер, амин қышқылдары, т.б. көптеп жиналады.
г) ет нашар қансызданған
бактериоскоптау
қатты ауырған малдың тірі кезінде етте нәруыздың ыдырауынан пайда болатын – полипептидтер, пептидтер, амин қышқылдары, т.б. көптеп жиналады.
Ет сапасын анықтаудың зертханалық әдістері (формолды реакция)
қатты ауырған малдың тірі кезінде етте нәруыздың ыдырауынан пайда болатын – полипептидтер, пептидтер, амин қышқылдары, т.б. көптеп жиналады.
етте пероксидаза ферментінің болуы, сутегінің асқын тотығын ыдыратып, түзілген қышқыл бензидинді тотықтырып, пайда болған паранхинондимид, толық тотықпаған бензидинмен көкшіл-жасыл, кейіннен коңыр түсті қоспа түзеді. Бұл реакция пероксидаза ферментінің белсенділігіне байланысты. Сау малдан алынған етте фермент аса белсенді, ауру немесе жанталаста бауыздалған етте ферменттің белсенділігі төмен.
ет нашар қансызданған
Ет сапасын анықтаудың зертханалық әдістері (бактериоскоптау)
етті бактериоскопиялық тексеру кейбір індеттерді (топалаң, қарасан, шошқа тілмесі мен пастереллез, дипло және стрептококкты індет-тер) анықтауда үлкен маңызы бар, сонымен қатар еттің және ағзалардың жалпы бактериялық залалданудын анықтайды.
қатты ауырған малдың тірі кезінде етте нәруыздың ыдырауынан пайда болатын – полипептидтер, пептидтер, амин қышқылдары, т.б. көптеп жиналады.
етте пероксидаза ферментінің болуы, сутегінің асқын тотығын ыдыратып, түзілген қышқыл бензидинді тотықтырып, пайда болған паранхинондимид, толық тотықпаған бензидинмен көкшіл-жасыл, кейіннен коңыр түсті қоспа түзеді. Бұл реакция пероксидаза ферментінің белсенділігіне байланысты. Сау малдан алынған етте фермент аса белсенді, ауру немесе жанталаста бауыздалған етте ферменттің белсенділігі төмен.
еттегі сутек иондары концентрациясы малды сою кезіндегі көмірсутегінің (углеводтар) шамасына және ет ферменттерінің белсенділігіне байланысты, тірі мал етінің реакциясы сілтілеу, сау мал сойылғаннан кейін, еттегі ферментациялық құбылыстар нәтижесінде сутек иондарының көлемі қышқыл жағына ауысады.
Еттің балаусалығын анықтау.
сезімдік, химиялық, микроскопиялық зерттеулер
тығыздығын, иісін, май сапасын, сіңірдің жағдайын анықтау
жілік майын, сорпаның мөлдірлігін анықтау
сорпадағы нәруыздың алғашқы ыдырау заттарын анықтау
Еттің балаусалығын сезімдік тексерулер арқылы анықтау (иісі).
еттің иісі беткі қабатынан, артынан жаңа кесілген жерден анықталады, ұшадан немесе жіліктелген еттің иісін анықтағанда – сүйекке жақын бөлшектерден бастау маңызды, жас еттің сойылған мал түріне орай өзіндік хош иісі бар.
етті сақтау барысында ол әр түрлі өзгерістерге ұшырауы мүмкін, етте нәруызды ыдыратпайтын микроорганизмдер тіршілігінің нәтижесінде (ет түсінің көкшілденуі, қызаруы, сәулеленуі) болса, басқасы етте жүретін өзгерістерге байланысты (қараюы, көгеруі, жалқақ басуы, иістенуі).
консистенциясын білу үшін еттің үстін саусақпен басады да, пайда болған шұңқырдың орнына келу жылдамдығын бақылайды.
майдың түрін, түсін, иісін және консистенциясын анықтайды, сиырдың жас етіндегі майдың түсі ақ, сарғыш немесе сары, тығыз, екі саусақпен қысқанда үгіледі, шошқа майы жұмсақ, ақ немесе ақшыл қызғылт; қой майы ақ түсті, қатқыл, майдан қышқыл, ашыған иіс шықпауы қажет.
Еттің балаусалығын сезімдік тексерулер арқылы анықтау (тығыздығы).
консистенциясын білу үшін еттің үстін саусақпен басады да, пайда болған шұңқырдың орнына келу жылдамдығын бақылайды.
еттің иісі беткі қабатынан, артынан жаңа кесілген жерден анықталады, ұшадан немесе жіліктелген еттің иісін анықтағанда – сүйекке жақын бөлшектерден бастау маңызды, жас еттің сойылған мал түріне орай өзіндік хош иісі бар.
етті сақтау барысында ол әр түрлі өзгерістерге ұшырауы мүмкін, етте нәруызды ыдыратпайтын микроорганизмдер тіршілігінің нәтижесінде (ет түсінің көкшілденуі, қызаруы, сәулеленуі) болса, басқасы етте жүретін өзгерістерге байланысты (қараюы, көгеруі, жалқақ басуы, иістенуі).
майдың түрін, түсін, иісін және консистенциясын анықтайды, сиырдың жас етіндегі майдың түсі ақ, сарғыш немесе сары, тығыз, екі саусақпен қысқанда үгіледі, шошқа майы жұмсақ, ақ немесе ақшыл қызғылт; қой майы ақ түсті, қатқыл, майдан қышқыл, ашыған иіс шықпауы қажет.
Еттің балаусалығын сезімдік тексерулер арқылы анықтау (май сапасы).
майды тексеруде оның түрін, түсін, иісін және консистенциясын (тығыздығын) анықтайды, сиырдың жас етіндегі майдың түсі ақ, сарғыш немесе сары, тығыз, екі саусақпен қысқанда үгіледі. Шошқа майы жұмсақ, ақ немесе ақшыл қызғылт, қой майы ақ түсті, қатқыл, майдан қышқыл, ашыған иіс шықпауы қажет, сапасы төмен ұша майының түсі күңгірт сұр, қысқанда саусаққа жабысқақ, қышқылдау иісі болуы мүмкін, бұзылған май түсі күңгірт сұр, қысқанда саусаққа жағылады.
консистенциясын білу үшін еттің үстін саусақпен басады да, пайда болған шұңқырдың орнына келу жылдамдығын бақылайды.
еттің иісі беткі қабатынан, артынан жаңа кесілген жерден анықталады, ұшадан немесе жіліктелген еттің иісін анықтағанда – сүйекке жақын бөлшектерден бастау маңызды, жас еттің сойылған мал түріне орай өзіндік хош иісі бар.
етті сақтау барысында ол әр түрлі өзгерістерге ұшырауы мүмкін, етте нәруызды ыдыратпайтын микроорганизмдер тіршілігінің нәтижесінде (ет түсінің көкшілденуі, қызаруы, сәулеленуі) болса, басқасы етте жүретін өзгерістерге байланысты (қараюы, көгеруі, жалқақ басуы, иістенуі).
жас ет сіңірлері тығыз, серпімділігі жоғары, сүйектердің буын беттері жылтыр, тегіс, буын сұйығы мөлдір.
Еттің балаусалығын сезімдік тексерулер арқылы анықтау (сіңірдің жағдайын байқау).
а) еттің бұзылуын анықтауда сіңірдің жағдайын байқаудың да маңызы үлкен, ол үшін сіңірдің серпімділігі, тығыздығы және сүйектердің буын беттерінің, буын сұйығының мөлдірлігі анықталады, жас ет сіңірлері тығыз, серпімділігі жоғары, сүйектердің буын беттері жылтыр, тегіс. Буын сұйығы мөлдір, сапасы күдікті еттің сіңірі аздап жұмсарған, бұлыңғыр – ақшыл немесе сұр түсті. Буын сұйығы бұлыңғыр, сүйектердің буын беттерінде шырыш байқалады. Бұзылған еттің сіңірлері жұмсақ, сұрғылт түсті, сүйектердің буын беттері шырышты.
етті сақтау барысында ол әр түрлі өзгерістерге ұшырауы мүмкін, етте нәруызды ыдыратпайтын микроорганизмдер тіршілігінің нәтижесінде (ет түсінің көкшілденуі, қызаруы, сәулеленуі) болса, басқасы етте жүретін өзгерістерге байланысты (қараюы, көгеруі, жалқақ басуы, иістенуі).
еттің иісі беткі қабатынан, артынан жаңа кесілген жерден анықталады, ұшадан немесе жіліктелген еттің иісін анықтағанда – сүйекке жақын бөлшектерден бастау маңызды, жас еттің сойылған мал түріне орай өзіндік хош иісі бар.
жас ет сіңірлері тығыз, серпімділігі жоғары, сүйектердің буын беттері жылтыр, тегіс, буын сұйығы мөлдір.
Еттің балаусалығын сезімдік тексерулер арқылы анықтау (сорпаның мөлдірлігі мен хош иісін анықтау).
сорпаны қайнату үлгісі жүргізіледі. Етті сумен жақсылап араластырып, бетін шынымен жауып, қайнап жатқан су моншасына қояды. Сорпа иісін – одан бу шыққан кезде анықтайды. Сорпаның хош иісін анықтаумен қатар, оның мөлдірлігі немесе сорпа бетіндегі майдың жағдайы да анықталады
етті сақтау барысында ол әр түрлі өзгерістерге ұшырауы мүмкін, етте нәруызды ыдыратпайтын микроорганизмдер тіршілігінің нәтижесінде (ет түсінің көкшілденуі, қызаруы, сәулеленуі) болса, басқасы етте жүретін өзгерістерге байланысты (қараюы, көгеруі, жалқақ басуы, иістенуі
консистенциясын білу үшін еттің үстін саусақпен басады да, пайда болған шұңқырдың орнына келу жылдамдығын бақылайды.
еттің иісі беткі қабатынан, артынан жаңа кесілген жерден анықталады, ұшадан немесе жіліктелген еттің иісін анықтағанда – сүйекке жақын бөлшектерден бастау маңызды, жас еттің сойылған мал түріне орай өзіндік хош иісі бар.
Еттің балаусалығын микроскоптық тәсілмен анықтау.
микроскопиялық талдау төсеніш шыныдағы ет жұғындысының микроб-тары санын және ет талшықтарының ыдырау деңгейін анықтауға негізделген.
ұзылған етте, аминқышқылдарынан аминнің бөлінуі және ұлпадағы майдың ыдырауына байланысты, ұшпа май қышқылдары пайда болады.
гистологиялық әдістің көмегімен барлық сойыс малдарынан алынған еттің балаусалығын, оның дәмдену дәрежесін және тасымалдауға немесе сақтауға тұрақтылығын анықтауға болады.
айнату сынамасы арқылы анықтауға негізделген
Еттің балаусалығын химиялық тәсілмен анықтау (ұшпа май қышқылдарының мөлшерін анықтау).
бұзылған етте, аминқышқылдарынан аминнің бөлінуі және ұлпадағы майдың ыдырауына байланысты, ұшпа май қышқылдары пайда болады.
микроскопиялық талдау төсеніш шыныдағы ет жұғындысының микроб-тары санын және ет талшықтарының ыдырау деңгейін анықтауға негізделген.
қайнату сынамасы арқылы анықтауға негізделген
гистологиялық әдістің көмегімен барлық сойыс малдарынан алынған еттің балаусалығын, оның дәмдену дәрежесін және тасымалдауға немесе сақтауға тұрақтылығын анықтауға болады.
Еттің балаусалығын химиялық тәсілмен анықтау (Сорпадағы нәруыздың алғашқы ыдырауынан пайда болған заттарды анықтау).
бұзылған етте, аминқышқылдарынан аминнің бөлінуі және ұлпадағы майдың ыдырауына байланысты, ұшпа май қышқылдары пайда болады.
микроскопиялық талдау төсеніш шыныдағы ет жұғындысының микроб-тары санын және ет талшықтарының ыдырау деңгейін анықтауға негізделген.
нәруыздың алғашқы ыдырауынан пайда болған заттардың, тотыяинмен қосылып, тұнба түзу қасиетіне негізделген.
гистологиялық әдістің көмегімен барлық сойыс малдарынан алынған еттің балаусалығын, оның дәмдену дәрежесін және тасымалдауға немесе сақтауға тұрақтылығын анықтауға болады.
Еттің балаусалығын химиялық тәсілмен анықтау (гистологиялық).
гистологиялық әдістің көмегімен барлық сойыс малдарынан алынған еттің балаусалығын, оның дәмдену дәрежесін және тасымалдауға немесе сақтауға тұрақтылығын анықтауға болады
бұзылған етте, аминқышқылдарынан аминнің бөлінуі және ұлпадағы майдың ыдырауына байланысты, ұшпа май қышқылдары пайда болады.
микроскопиялық талдау төсеніш шыныдағы ет жұғындысының микроб-тары санын және ет талшықтарының ыдырау деңгейін анықтауға негізделген.
нәруыздың алғашқы ыдырауынан пайда болған заттардың, тотыяинмен қосылып, тұнба түзу қасиетіне негізделген.
Еттің балаусалығын биохимиялық тәсілмен анықтау (Несслер реактивімен реакция).
Несслер реактиві қосылғаннан кейін сығынды тұнық немесе аздап бұлыңғырланса, жасыл-сары түсте болса ет жас болғаны. Балаусалығы күмәнді ет сығындысы қою сары түске боялып, бұлыңғырланады, ал мұздатылған ет сығындысында тұнба шөгеді. Бұзылған ет сығындысы қызғыш сары немесе қызғылт сары түске боялып, пайда болған үлпекшелер тез тұнады.
етте аминқышқылдары мен аммиактың жиналуы, оның бұзылғандығын көрсететін негізгі көрсеткіштердің бірі болып табылады.
в) микроскопиялық талдау төсеніш шыныдағы ет жұғындысының микроб-тары санын және ет талшықтарының ыдырау деңгейін анықтауға негізделген.
нәруыздың алғашқы ыдырауынан пайда болған заттардың, тотыяинмен қосылып, тұнба түзу қасиетіне негізделген.
гистологиялық әдістің көмегімен барлық сойыс малдарынан алынған еттің балаусалығын, оның дәмдену дәрежесін және тасымалдауға немесе сақтауға тұрақтылығын анықтауға болады.
Еттің балаусалығын биохимиялық тәсілмен анықтау (Аминді-аммиакты азот реакциясы).
етте аминқышқылдары мен аммиактың жиналуы, оның бұзылғандығын көрсететін негізгі көрсеткіштердің бірі болып табылады.
микроскопиялық талдау төсеніш шыныдағы ет жұғындысының микроб-тары санын және ет талшықтарының ыдырау деңгейін анықтауға негізделген.
нәруыздың алғашқы ыдырауынан пайда болған заттардың, тотыяинмен қосылып, тұнба түзу қасиетіне негізделген.
гистологиялық әдістің көмегімен барлық сойыс малдарынан алынған еттің балаусалығын, оның дәмдену дәрежесін және тасымалдауға немесе сақтауға тұрақтылығын анықтауға болады.
Жылқының қоңдылығын анықтау
етінің жетілуімен қатар, арқасындағы, кеудесіндегі, беліндегі және жалындағы майды ұстап көру арқылы анықтайды
өркешіне жиналған майға қарап ажыратады.
тері астындағы майды арқасын сипап анықтайды. Сонымен қатар, құйрықты қойлардың құйрығына жиналған майдың шамасын байқайды.
6-7 кеуде омыртқаларының үстіне жиналған майдың қалыңдығына қарап ажыратады.
Түйенің қоңдылығын анықтау
өркешіне жиналған майға қарап ажыратады.
етінің жетілуімен қатар, арқасындағы, кеудесіндегі, беліндегі және жалындағы майды ұстап көру арқылы анықтайды
тері астындағы майды арқасын сипап анықтайды. Сонымен қатар, құйрықты қойлардың құйрығына жиналған майдың шамасын байқайды.
6-7 кеуде омыртқаларының үстіне жиналған майдың қалыңдығына қарап ажыратады.
Шошқаның қоңдылығын анықтау
6-7 кеуде омыртқаларының үстіне жиналған майдың қалыңдығына қарап ажыратады.
етінің жетілуімен қатар, арқасындағы, кеудесіндегі, беліндегі және жалындағы майды ұстап көру арқылы анықтайды
тері астындағы майды арқасын сипап анықтайды. Сонымен қатар, құйрықты қойлардың құйрығына жиналған майдың шамасын байқайды.
төс еттерінің жетілуін байқайды және сан етіне жиналған майды ұстап кө
Тауықтың қоңдылығын анықтау
қанатынан, басын өзіне қарата ұстап, төс еттерінің жетілуін байқайды және сан етіне жиналған майды ұстап көреді.
6-7 кеуде омыртқаларының үстіне жиналған майдың қалыңдығына қарап ажыратады
етінің жетілуімен қатар, арқасындағы, кеудесіндегі, беліндегі және жалындағы майды ұстап көру арқылы анықтайды
тері астындағы майды арқасын сипап анықтайды. Сонымен қатар, құйрықты қойлардың құйрығына жиналған майдың шамасын байқайды
Қойдың қоңдылығын анықтау
тері астындағы майды арқасын сипап анықтайды. Сонымен қатар, құйрықты қойлардың құйрығына жиналған майдың шамасын байқайды.
қанатынан, басын өзіне қарата ұстап, төс еттерінің жетілуін байқайды және сан етіне жиналған майды ұстап көреді.
6-7 кеуде омыртқаларының үстіне жиналған майдың қалыңдығына қарап ажыратады
етінің жетілуімен қатар, арқасындағы, кеудесіндегі, беліндегі және жалындағы майды ұстап көру арқылы анықтайды
Ішкі сауда объектілерінде ветеринариялық санитариялық сараптама зертханалары жүргізетін жануарлар мен құстарға міндетті зерттеулер тізбесі
Клиникалық тексеру, термометрия, пульсті, тыныс алуды және
руминацияны анықтау.
цистицеркозға, термометрияға зерттеу, пульсті, тыныс алуды және
руминацияны анықтау.
трихинеллезге, термометрияға зерттеу, пульсті, тыныс алуды және руминацияны анықтау.
жылқының басының маңқасына зерттеу, термометрия, пульсті, тыныс алуды және руминацияны анықтау.
Ішкі сауда объектілерінде ветеринариялық санитариялық сараптама зертханалары жүргізетін етті міндетті зерттеу тізбесі
ұшаны сезімдік тексеру, қайнату сынамасы, финнозға, трихинеллезге, жылқы басының маңқасына зерттеу және сынамалардың жалпы радиациялық фонын анықтау.
клиникалық тексеру, термометрия, пульсті, тыныс алуды және руминацияны анықтау.
органолептикалық зерттеу, тығыздығын, қышқылдығын, тазалық дәрежесін анықтау, сақиналы реакция, мастидинді сынама, сынамалардың радиациялық фонын анықтау.
сүт бак.тексеруге жіберілед
Ішкі сауда объектілерінде ветеринариялық санитариялық сараптама зертханалары жүргізетін сүтті міндетті зерттеу тізбесі
сезімдік зерттеулер, тығыздығын, қышқылдығын, тазалық дәрежесін анықтау, сүттің бруцеллезге сақиналы реакциясы, маститке мастидинді сынама, сынамалардың жалпы радиациялық фонын анықтау.
сүт бак.тексеруге жіберілед
органолептикалық зерттеу, тығыздығын, қышқылдығын, тазалық дәрежесін анықтау, сақиналы реакция, мастидинді сынама.
органолептикалық зерттеу, тығыздығын, қышқылдығын, тазалық дәрежесін анықтау, маститке мастидинді сынама, сынамалардың жалпы радиациялық фонын анықтау.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін ірі қара малдың аса қауіпті аурулары
нодулярлық дерматит, ірі қара мал обасы, эмфизематозды карбункул, қатерлі ісіну, губка тәрізді энцефалопатия.
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, бір тұяқтылардың африкалық обасы.
баяу инфекциялар: скрепи, маэди-висна, аденомотоз, шешек, қой мен ешкінің обасы.
мелоидоз, құтыру, сібір жарасы, туляремия, аусыл.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін жылқылардың аса қауіпті аурулары
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, бір тұяқтылардың африкалық обасы.
нодулярлық дерматит, ірі қара мал обасы, эмфизематозды карбункул, қатерлі ісіну, губка тәрізді энцефалопатия.
баяу инфекциялар: скрепи, маэди-висна, аденомотоз, шешек, қой мен ешкінің обасы.
түйе обасы, шошқаның африкалық обасы.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін қойлар мен ешкілердің аса қауіпті аурулары
баяу инфекциялар: скрепи, маэди-висна, аденомотоз, шешек, қой мен ешкінің обасы.
нодулярлық дерматит, ірі қара мал обасы, эмфизематозды карбункул, қатерлі ісіну, губка тәрізді энцефалопатия
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, бір тұяқтылардың африкалық обасы.
мелоидоз, құтыру, сібір жарасы, туляремия, аусыл.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін түйелердің аса қауіпті аурулары
түйе обасы
нодулярлық дерматит, ірі қара мал обасы, эмфизематозды карбункул, қатерлі ісіну, губка тәрізді энцефалопатия.
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, бір тұяқтылардың африкалық обасы.
баяу инфекциялар: скрепи, маэди-висна, аденомотоз, шешек, қой мен ешкінің обасы.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін шошқалардың аса қауіпті аурулары
шошқаның африкалық обасы.
нодулярлық дерматит, ірі қара мал обасы, эмфизематозды карбункул, қатерлі ісіну, губка тәрізді энцефалопатия.
мелоидоз, құтыру, сібір жарасы, туляремия
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, бір тұяқтылардың африкалық обасы.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін құстардың аса қауіпті аурулары
құстардың обасы, құстардың орнитозы, құстардың жоғары патогенді тұмауы.
мелоидоз, құтыру, сібір жарасы, туляремия
нодулярлық дерматит, ірі қара мал обасы, эмфизематозды карбункул, қатерлі ісіну, губка тәрізді энцефалопатия.
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, африкалық оба бір тұяқты.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін терісі бағалы аңдар мен қояндардың аса қауіпті аурулары
қояндардың миксоматозы.
нодулярлық дерматит, ірі қара мал обасы, эмфизематозды карбункул, қатерлі ісіну, губка тәрізді энцефалопатия.
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, африкалық оба бір тұяқты.
баяу инфекциялар: скрепи, маэди-висна, аденомотоз, шешек, қой мен ешкінің обасы.
Жануарлардың және адамның денсаулығына қауіп төндіретін жануарларды, жануарлардан алынатын өнімдер мен шикізатты міндетті түрде алып қою және жою жүргізілетін жануарлардың бірнеше түріне ортақ аурулар
Мелоидоз, құтыру, сібір жарасы, туляремия, аусыл.
маңқа, эпизоотиялық лимфангит, африкалық оба бір тұяқты.
баяу инфекциялар: скрепи, маэди-висна, аденомотоз, шешек, қой мен ешкінің обасы.
шошқаның африкалық обасы.
Ет шығымы туралы түсінік
малдың тірі массасының ұша массасына пайыздық қатынасы
ұша салмағы
сойыс өнімдерінің салмағы
тірі салмағы
Еттің сыртқа қабаты, фасция
эпимизия – тығыз дәнекер ұлпа
актин
перимизия
эндомизия
Еттің түсіне әсер ететін факторлар
нәруыз-миоглобин, жасы, жынысы, қоңдылығы, жұмысы, қансыздануы, балаусалығы, сақтау мерзімі.
тұқымы
азығы
дәрі дәрмектер
