Mangga ieu carita wawacan Panji Wulung dina basa Sunda sareng 5 pananya pilihan ganda:

Wawacan Panji Wulung

Dina hiji poé, di nagara Pasir Batang, aya hiji raja anu kasohor ku adil tur wijaksana, nyaéta Prabu Déwatacengkar. Anjeunna kagungan putra istri geulis kawanti-wanti, nami putrana nyaéta Déwi Lara. Déwi Lara ieu kacida dipikanyaah ku ramana.

Hiji mangsa, karajaan Pasir Batang diserang ku sato galak nu kacida gedéna, nyaéta naga nu boga sirah tujuh. Naga éta ngaruksak sagala rupa jeung nyingsieunan rahayat. Prabu Déwatacengkar kacida bingungna, anjeunna tuluy ngayakeun sayémbara. Saha waé nu bisa ngéléhkeun naga éta, bakal dijadikeun minantu sarta dibéré hadiah nu loba.

Loba satria jeung jawara nu ngiluan sayémbara, tapi taya hiji ogé nu bisa ngéléhkeun naga éta. Nepi ka hiji poé, datang hiji nonoman gagah tur kasep ngaranna Radén Panji Wulung. Anjeunna ti nagara séjén, sarta ngagaduhan niat pikeun mantuan karajaan Pasir Batang.

Radén Panji Wulung tuluy ngadamel taktik pikeun ngéléhkeun naga. Anjeunna ngagunakeun tipu muslihat, nyaéta ku cara nyumput dina jero karung anu dieusi ku dahareun. Naga nu lapar tuluy ngegel karung éta sarta nelen Radén Panji Wulung. Dina jero beuteung naga, Radén Panji Wulung ngamuk sarta nyacah-nyacah jeroeun beuteung naga maké keris pusakana.

Ahirna, naga éta paéh. Rahayat Pasir Batang kacida bungahna. Prabu Déwatacengkar netepan jangjina. Radén Panji Wulung dijenengkeun minantu sarta nikah ka Déwi Lara. Karajaan Pasir Batang ahirna tentrem deui.

Carita Wawacan

Wawacan nyaéta salah sahiji wangun sastra Sunda buhun anu boga ciri khas dina cara ngadugikeunana. Béda jeung carita pantun anu dipirig ku kacapi, wawacan mah dihaleuangkeun, atawa anu ilahar disebut tembang. Tembang wawacan mibanda aturan-aturan baku dina jumlah engang (suku kata) dina unggal padalisan (baris) jeung sora panungtung (rima) dina unggal padalisanana. Aturan ieu disebut pupuh. Aya sababaraha jenis pupuh anu biasa dipaké dina wawacan, saperti Asmarandana, Kinanti, Dangdanggula, Sinom, Maskumambang, jeung réa-réa deui. Unggal pupuh boga watek atawa rasa anu béda, luyu jeung eusi carita anu rék ditepikeun.

Eusi wawacan biasana mangrupa carita panjang anu nyokot tina legenda, sajarah, babad, atawa carita-carita karajaan. Palaku utama dina wawacan ilaharna nyaéta satria, raja, putri, atawa jalma-jalma pilihan anu ngalaman rupa-rupa kajadian. Dina wawacan, urang bisa manggihan nilai-nilai moral, agama, étika, jeung ajén-inajén budaya Sunda. Wawacan ogé mindeng dipaké salaku média dakwah atawa nepikeun piwuruk (nasihat). Saméméh aya téknologi citak modéren, wawacan ditulis leungeun dina media saperti daun lontar atawa kertas kalawan tulisan aksara Sunda Kuno atawa aksara Arab Pegon. Ayeuna, wawacan masih kénéh aya, sanajan popularitasna geus kasilih ku wangun sastra séjén.

Conto pupuh Asmarandana

• Dina mangsa urang hirup, (8-u)

• Loba pisan pangalaman, (8-a)

• Nu matak jadi guru pangalaman, (8-é)

• Ngajarkeun urang sing kuat, (8-a)

• Teu gampang pundung. (7-u)

• Hirup mah kudu sumanget, (8-ét)

• Mupusti kahirupan. (8-a)

Wawacan Sunan Gunung Jati

Wawacan Sunan Gunung Jati mangrupa salah sahiji karya sastra Sunda klasik anu nyaritakeun lalakon hirup jeung perjuangan salah sahiji Wali Sanga, nyaéta Sunan Gunung Jati atawa Syarif Hidayatullah. Carita ieu dipundut tina tradisi lisan jeung babad anu sumebar di tatar Sunda, utamana di wewengkon Cirebon jeung sabudeureunana. Wawacan ieu biasana dihaleuangkeun dina bentuk pupuh, saperti Kinanti, Asmarandana, Sinom, Dangdanggula, jeung réa-réa deui.

Lalakon dimimitian ti Sunan Gunung Jati anu asalna ti Mesir, putra ti Syekh Abdullah Umdatuddin jeung Putri Ong Tien (Putri Cina). Anjeunna ti leuleutik kénéh geus némbongkeun tanda-tanda kaistiméwaan jeung kacintaanna kana élmu agama. Sanggeus dewasa, Sunan Gunung Jati indit ka Makkah pikeun ngalaksanakeun ibadah haji jeung diajar agama Islam leuwih jero. Di dinya anjeunna meunangkeun élmu ti sababaraha guru kawentar.

Tuluy, Sunan Gunung Jati datang ka Nusantara, hususna ka pulo Jawa. Anjeunna mimitina ngadegkeun hiji padépokan di Gunung Jati (Cirebon), anu saterusna jadi puseur panyebaran agama Islam. Anjeunna ngagunakeun rupa-rupa cara pikeun nyebarkeun Islam, saperti dakwah, perdagangan, jeung nikah. Ku kawijaksanaanana jeung kaparigelanana dina nyaluyukeun ajaran Islam jeung budaya lokal, Sunan Gunung Jati gancang meunang simpati ti masarakat.

Salah sahiji kajadian penting dina wawacan ieu nyaéta nalika Sunan Gunung Jati junun ngadegkeun Kasultanan Cirebon. Anjeunna ogé boga peran penting dina ngaruntuhkeun Karajaan Pajajaran, anu harita masih kénéh nganut agama Hindu. Sanajan kitu, prosés ieu dilakukeun sacara damai ngaliwatan dialog jeung dakwah, sanés ku peperangan langsung. Dina carita ieu ogé disebatkeun ngeunaan putra-putrana, saperti Pangeran Pasaréan jeung Putra Sunan Gunung Jati nu séjén, anu ngabantu dina panyebaran Islam di wewengkon séjén.

Wawacan Sunan Gunung Jati lain ngan saukur carita sajarah, tapi ogé ngandung piwuruk (nasihat) ngeunaan kahirupan, kaislaman, jeung kapamingpinan. Ieu téks ngagambarkeun kumaha panyebaran Islam di Nusantara dilakukeun kalawan cara-cara nu wijaksana jeung strategis, ngajadikeun Sunan Gunung Jati salaku tokoh sentral dina sajarah Islam di Jawa Barat.

Pek baca pupuh di handap ieu!

Ieu tembang pangajaran

Pilampaheun anak murid

Poma-poma masing yatna

Metakeun awak pribadi

Kudu cengeng nya pikir

Nya diajar masing cucud

Ulah salah tarima

Nu asih dipulang sengit

Masing nyaah ka ibu sarta ka rama

Seni Jemblungan

Seni Jemblungan mangrupa salah sahiji wangun seni pintonan rakyat anu asalna ti wewengkon Sunda, hususna di sababaraha daérah di Jawa Barat bagian kidul, saperti Cianjur, Sukabumi, jeung Bandung. Ngaran "Jemblungan" sorangan dicokot tina sora alat musik utama anu dipakéna, nyaéta jemblung, anu mangrupa jenis kendang leutik anu dijieun tina kai jeung kulit sato. Sanajan kitu, kadang ogé dipirig ku alat musik séjén saperti suling, goong, atawa rebab, gumantung kana daérah jeung kréativitas pintonan.

Ciri has tina seni Jemblungan nyaéta carita anu dipidangkeun. Carita-carita ieu biasana dipundut tina folklore lokal, legenda, babad, atawa carita-carita pantun anu geus dipikawanoh ku masarakat. Palaku dina seni Jemblungan biasana mangrupa wayang golek leutik anu digerakkeun ku dalang, tapi aya ogé nu dipidangkeun ku aktor langsung (jalma). Carita-carita nu dipidangkeun téh euyeub ku nilai-nilai moral, humor, jeung kritik sosial, anu ditepikeun ku cara anu ngahibur jeung gampang kaharti ku balaréa.

Pintonan seni Jemblungan biasana lumangsung di tempat terbuka, saperti di buruan imah, lapang, atawa di hareupeun balé désa. Ieu seni sok diayakeun dina acara-acara hajatan, sukuran, atawa poé-poé penting séjénna. Sanajan kiwari popularitasna geus rada kasilih ku wangun hiburan modéren, seni Jemblungan tetep diusahakeun sangkan lestari ku para seniman lokal. Ieu téh lain saukur hiburan, tapi ogé mangrupa média pikeun ngamumulé budaya jeung nyebarkeun carita-carita luluhur ka generasi ngora.