Đối tượng lao động

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Đối tượng lao động và phương tiện lao động

Sự phát triển của giới tự nhiên

Sự phát triển của phương tiện lao động

Sự phát triển của đối tượng lao động

Sự phát triển của trình độ người lao động và công cụ lao động

Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất

Quan hệ sản xuất quyết định lực lượng sản xuất còn lực lượng sản xuất tác động trở lại quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất quyết định trình độ phát triển của quan hệ sản xuất còn quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất tồn tại độc lập với lực lượng sản xuất

Quan hệ tình cảm

Quan hệ huyết thống

Quan hệ sản xuất

Quan hệ tôn giáo

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng tồn tại độc lập so với kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng luôn luôn chịu sự kìm hãm của kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tần

Quan hệ kinh tế của xã hội

Kết cấu vật chất- kỹ thuật làm cơ sở để phát triển kinh tế

Quan hệ chính trị của xã hội

Toàn bộ những quan hệ sản xuất của một xã hội trong sự vận động hiện thực của chúng hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội đó.

Toàn bộ đất đai, máy móc, phương tiện để sản xuất

Quan hệ sản xuất thống trị, quan hệ sản xuất tàn dư, quan hệ sản xuất mầm mống

Toàn bộ cơ sở hạ tầng vật chất- kỹ thuật của một khu dân cư nhất định

Toàn bộ đất đai, máy móc, phương tiện để sản xuất và những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của một xã hội nhất định

Toàn bộ thiết chế chính trị của xã hội

Toàn bộ thiết chế chính trị và pháp luật của xã hội

Toàn bộ thiết chế chính trị- xã hội

Toàn bộ những quan điểm, tư tưởng xã hội với những thiết chế xã hội tương ứng cùng những quan hệ nội tại của thượng tầng hình thành trên một cơ sở hạ tầng nhất định.

Do sự phát triển của lực lượng sản xuất

Do sự chênh lệch giữa giàu và nghèo

Do sự xuất hiện chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất

Do sự phát triển của công cụ lao động

Cộng đồng người ổn định trên một lãnh thổ thống nhất

Cộng đồng thống nhất về kinh tế

Cộng đồng người có một nhà nước và pháp luật thống nhất

Cả A, B, C

Tác nhân chính trị

Tác nhân kinh tế

Tác nhân văn hóa

Hành động tự phát của cộng đồng người

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị kinh tế - xã hội khác nhau.

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị chính trị khác nhau.

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị quản lí kinh tế khác nhau.

Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị xã hội khác nhau.

Là một tổ chức chính trị, bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác.

Là một tổ chức chính trị của một giai cấp thống trị về mặt kinh tế nhằm bảo vệ trật tự hiện hành và đàn áp sự phản kháng của các giai cấp khác.

Là một tổ chức chính trị của các giai cấp thống trị nhằm để đàn áp tất cả sự phản kháng của các giai cấp khác

Là một tổ chức chính trị nhằm bảo vệ trật tự xã hội

Chức năng đối nội

Chức năng đối ngoại

Chức năng thống trị chính trị

Chức năng trấn áp

Là sự thay đổi các lĩnh vực của đời sống xã hội

Là sự thay đổi về kinh tế của xã hội

Là sự thay đổi tính chất của lực lượng sản xuất

Là sự thay đổi có tính chất căn bản về chất của một hình thái kinh tế - xã hội; là bước chuyển từ một hình thái kinh tế - xã hội này lên một hình thái kinh tế - xã hội mới, tiến bộ hơn.

Là những giai cấp, tầng lớp người có lợi ích gắn bó với cách mạng, tham gia vào các phong trào cách mạng, thực hiện mục đích của cách mạng.

Là những giai cấp, tầng lớp người có lợi ích gắn bó với nhau

Là những giai cấp, tầng lớp phản cách mạng

Là những giai cấp, tầng lớp thống trị

Là sự thay đổi ở một vài lĩnh vực của đời sống xã hội

Là phương thức tiến hành đấu tranh của một nhóm người với mục đích giành chính quyền

Là đỉnh cao của đấu tranh giai cấp, là cuộc đấu tranh lật đổ chính quyền, thiết lập một chính quyền mới tiến bộ hơn.

Tạo nên những thay đổi nhỏ của đời sống xã hội

Điều kiện tự nhiên

Phương thức sản xuất

Dân số và mật độ dân số

Điều kiện khí hậu

Do tác động mạnh mẽ và nhiều mặt trong hoạt động thực tiễn của con người nên tồn tại xã hội diễn ra với tốc độ nhanh hơn khả năng phản ánh của ý thức xã hội.

Do sức mạnh của thói quen, truyền thống, tập quán cũng như do tính lạc hậu bảo thủ của một số hình thái ý thức xã hội

Do vấn đề lợi ích giữa các giai cấp, tập đoàn người trong xã hội

Cả A, B, C

Ý thức xã hội hoàn toàn phụ thuộc một cách thụ động vào tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định sự biến đổi của ý thức xã hội

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định sự biến đổi của ý thức xã hội và ý thức xã hội không tác động trở lại tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội nào thì có ý thức xã hội ấy.

Tồn tại xã hội quyết định nội dung, tính chất, đặc điểm, xu hướng vận động, sự biến đổi và sự phát triển của các hình thái ý thức xã hội.

Khi tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội dù sớm hay muộn cũng sẽ có những sự thay đổi nhất định.

Cả A, B, C

Là mặt tinh thần của đời sống xã hội

Là những điều kiện sinh hoạt vật chất

Là nền tảng quan trọng nhất của xã hội

Không có sự tác động trở lại đối với tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội độc lập với ý thức xã hội

Tồn tại xã hội phụ thuộc hoàn toàn vào ý thức xã hội

Thay đổi văn hóa

Thay đổi chế độ chính trị

Thay đổi tôn giáo

Thay đổi tồn tại xã hội cũ

Con người không thể sáng tạo ra lịch sử mà chỉ là sản phẩm của lịch sử

Con người vừa là chủ thể vừa là sản phẩm của lịch sử

Con người chỉ có thể thích ứng hoàn toàn với những điều kiện có sẵn và không có sự cải biến

Con người sáng tạo ra lịch sử chỉ theo ý muốn chủ quan chứ không tuân theo các quy luật khách quan

C.Mác bác bỏ hoàn toàn mặt tự nhiên của con người

C.Mác nhấn mạnh bản chất xã hội của con người

C.Mác nhấn mạnh mặt tự nhiên của con người

C.Mác nhấn mạnh bản chất con người mang tính chất chung chung, trừu tượng

Con người sáng tạo ra toàn bộ giới tự nhiên

Con người là một bộ phận của giới tự nhiên

Con người chỉ cần tuân theo các quy luật xã hội

Con người chỉ cần cải tạo chứ không cần phải hòa hợp với giới tự nhiên

Vì con người có quy luật hoạt động riêng.

Vì con người nhận thức được giới tự nhiên và xã hội

Vì lao động và sáng tạo là thuộc tính xã hội tối cao của con người.

Vì con người có ngôn ngữ.

Khi xuất hiện ngôn ngữ

Khi con người chinh phục được tự nhiên

Khi con người bắt đầu sản xuất ra những tư liệu sinh hoạt của mình.

Khi con người biết đoàn kết chống lại thú dữ.

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Sản xuất ra bản thân con người

Cả A, B, C

Thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh

Thúc đẩy tăng năng suất lao động.

Trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp

Cả A, B, C

Mối quan hệ giữa con người với con người trong việc sở hữu tư liệu sản xuất.

Mối quan hệ giữa các yếu tố tinh thần của con người.

Mối quan hệ giữa con người với tự nhiên.

Mối quan hệ giữa con người với con người trong phân phối sản xuất

Mối quan hệ giữa đối tượng lao động và công cụ lao động tham gia vào quá trình sản xuất.

Mối quan hệ giữa con người với con người trong quá trình sản xuất.

Mối quan hệ giữa phương tiện lao động và công cụ lao động tham gia vào trong quá trình sản xuất.

Mối quan hệ giữa con người và công cụ lao động tham gia vào trong quá trình sản xuất.

Hoạt động tư tưởng, tinh thần của con người

Hoạt động sản xuất vật chất

Chủ trương, chính sách của nhà nước

Truyền thống văn hóa - xã hội

Quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

Quan hệ về tổ chức và quản lý sản xuất

Quan hệ về phân phối sản phẩm lao động

Cả A, B, C

Quan hệ trong tổ chức quản lý và trao đổi hoạt động với nhau

Quan hệ về sở hữu đối với tư liệu sản xuất

Quan hệ về phân phối sản phẩm lao động

Quan hệ về tổ chức sản xuất và phân phối kết quả sản phẩm

Khi quan hệ sản xuất phản ánh đúng lực lượng sản xuất

Khi quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Khi quan hệ sản xuất được xây dựng trên nền tảng của lực lượng sản xuất

Khi quan hệ sản xuất không phù hợp, lạc hậu hoặc vượt trước so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.

Quy luật đấu tranh giai cấp

Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Quy luật về mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng

Quy luật phát triển khoa học và công nghệ phải dựa trên phát triển kinh tế

Nhà xưởng, máy móc, công cụ lao động

Người lao động và tư liệu sản xuất

Tư liệu lao động và đối tượng lao động

Tư liệu lao động và phương tiện lao động

Người lao động

Tư liệu sản xuất

Công cụ lao động

Phương tiện lao động

Các phương thức sản xuất

Các phương tiện lao động

Các đối tượng lao động

Các quan hệ sản xuất

Tổ chức nhà nước

Tổ chức tôn giáo

Các tổ chức văn hóa

Tổ chức tôn giáo và tổ chức văn hóa

Quan hệ sản xuất tàn dư

Quan hệ sản xuất thống trị

Quan hệ sản xuất mầm mống

Quan hệ về phân phối sản phẩm

Cơ sở hạ tầng tồn tại độc lập với kiến trúc thượng tầng

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có mối quan hệ biện chứng với nhau, trong đó cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng có mối quan hệ biện chứng với nhau, trong đó kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng

Quan hệ sản xuất

Quan hệ xã hội

Lực lượng sản xuất

Kiến trúc thượng tầng

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội là sự phát triển của giới tự nhiên

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội có sự thống nhất giữa quy luật chung cơ bản phổ biến với quy luật đặc thù và quy luật riêng của lịch sử

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội tuân theo ý muốn chủ quan của con người

Sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội không phụ thuộc vào điều kiện lịch sử của mỗi quốc gia

Kinh tế quyết định chính trị và chính trị tác động trở lại đối với kinh tế

Chính trị quyết định kinh tế và kinh tế tác động trở lại đối với chính trị

Tuyệt đối hóa vai trò của kinh tế và phủ nhận vai trò của chính trị

Tuyệt đối hóa vai trò của chính trị và phủ nhận vai trò của kinh tế

Sự đối lập nhau về văn hóa

Sự đối lập về lợi ích cơ bản - lợi ích kinh tế

Sự đối lập nhau về tư tưởng

Sự đối lập nhau về lối sống

Mối quan hệ về phần hưởng thụ của cải của xã hội

Mối quan hệ trong tổ chức quản lí sản xuất

Mối quan hệ kinh tế - vật chất giữa các tập đoàn người trong phương thức sản xuất

Mối quan hệ trong hệ thống sản xuất xã hội

Là động lực phát triển xã hội

Giải quyết mâu thuẫn giai cấp

Lật đổ sự áp bức của giai cấp thống trị bóc lột

Giành chính quyền nhà nước

Giai cấp bị trị

Giai cấp thống trị

Tất cả lực lượng tiến bộ trong xã hội

Các tầng lớp xã hội trung gian

Mâu thuẫn giai cấp trong xã hội gay gắt không thể điều hòa được.

Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất có thể điều hòa được.

Mâu thuẫn giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội.

Mâu thuẫn giữa lợi ích của các giai cấp có thể điều hòa được.

Nhân danh xã hội làm nhiệm vụ quản lý nhà nước về xã hội

Điều hành các công việc chung của xã hội: giao thông, y tế, giáo dục…

Sử dụng bộ máy quyền lực để duy trì sự thống trị thông qua hệ thống chính sách và pháp luật.

Cả A và B

Là giai cấp có hệ tư tưởng lạc hậu

Là giai cấp đại diện cho xu hướng phản cách mạng

Là giai cấp bảo thủ

Là giai cấp có hệ tư tưởng tiến bộ, đại diện cho xu hướng phát triển của xã hội, cho phương thức sản xuất tiến bộ

Ý thức cá nhân độc lập với ý thức xã hội

Ý thức cá nhân quyết định ý thức xã hội

Ý thức cá nhân là phương thức tồn tại và biểu hiện của ý thức xã hội ở từng người

Cả A, B, C

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

Ý thức xã hội có tính độc lập tương đối so với tồn tại xã hội

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định nội dung, đặc điểm của ý thức xã hội

Tồn tại của xã hội cũ đã mất đi song ý thức xã hội do xã hội đó sản sinh ra vẫn còn tồn tại.

Ý thức xã hội có thể vượt trước tồn tại xã hội.

Ý thức xã hội có thể tác động trở lại tồn tại xã hội.

Các hình thái ý thức xã hội tác động qua lại với nhau.

Ý thức xã hội tác động trở lại tồn tại xã hội

Tư tưởng của thời đại sau dựa vào những tiền đề tư tưởng đã có trong giai đoạn lịch sử trước đó

Tư tưởng của thời đại sau phủ định sạch trơn với tư tưởng của thời đại trước đó

Ý thức xã hội có thể vượt trước tồn tại xã hội

Là những tri thức, những quan niệm của con người hình thành một cách trực tiếp trong các hoạt động trực tiếp hằng ngày nhưng chưa được hệ thống hóa, chưa được tổng hợp và khái quát hóa.

Là những tư tưởng, những quan điểm được tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa thành các học thuyết.

Là những tri thức có khả năng phản ánh hiện thực khách quan một cách sâu sắc

Là những tri thức bao quát và vạch ra mối liên hệ bản chất, tất yếu mang tính quy luật của các sự vật, hiện tượng.

Là những tri thức được hình thành một cách trực tiếp trong đời sống hàng ngày

Là những tri thức chưa được hệ thống hóa, chưa được tổng hợp và khái quát hóa

Là những tư tưởng, những quan điểm được tổng hợp, được hệ thống hóa và khái quát hóa thành các học thuyết xã hội dưới dạng các khái niệm, các phạm trù và các quy luật.

Ý thức lý luận phong phú hơn ý thức xã hội thông thường

Phản ánh một cách gián tiếp những điều kiện sinh hoạt hàng ngày của con người

Là toàn bộ tư tưởng, tình cảm, thói quen… hình thành dưới tác động trực tiếp của cuộc sống hằng ngày và phản ánh cuộc sống đó.

Vạch ra những mối liên hệ bản chất, tất yếu mang tính quy luật của các sự vật, hiện tượng

Tâm lý xã hội tồn tại độc lập với hệ tư tưởng

Ý thức chính trị

Ý thức đạo đức

Ý thức nghệ thuật

Ý thức tôn giáo

Ý thức tôn giáo

Ý thức khoa học

Ý thức nghệ thuật

Ý thức thẩm mỹ

Không tuyệt đối hóa vai trò của tồn tại xã hội nhưng không thấy được vai trò của ý thức xã hội.

Tuyệt đối hóa vai trò của tồn tại xã hội và phủ nhận vai trò tích cực của ý thức xã hội

Tuyệt đối hóa vai trò của ý thức xã hội và phủ nhận vai trò của tồn tại xã hội

Coi trọng vai trò của tồn tại xã hội và tính độc lập tương đối của ý thức xã hội

Hoạt động chính trị - xã hội

Hoạt động thực nghiệm khoa học

Hoạt động văn hóa

Hoạt động chế tạo và sử dụng công cụ lao động để tạo ra sản phẩm

Con người là chủ thể của lịch sử

Môi trường xã hội ảnh hưởng tới nhân cách của con người

Môi trường xã hội không ảnh hưởng tới nhân cách của con người

Con người không thể sáng tạo ra lịch sử

Khi tồn tại trong các quan hệ xã hội

Khi thoát ly khỏi điều kiện lịch sử

Khi tách rời khỏi môi trường xã hội

Khi tồn tại trong mối quan hệ với tự nhiên

Con người đã có nhân cách ngay từ khi mới sinh ra

Con người là thực thể sinh học - xã hội

Con người chỉ chịu sự tác động của quy luật sinh học

Con người chỉ chịu sự tác động của quy luật xã hội

Quan hệ huyết thống

Quan hệ tôn giáo

Quan hệ chính trị

Quan hệ sản xuất vật chất

Xã hội là tập hợp những người có cùng huyết thống

Xã hội là tập hợp những người có cùng sở thích

Xã hội là tập hợp những người có cùng trình độ văn hóa

Xã hội là tổng thể những mối liên hệ và những quan hệ của các cá nhân với nhau

Là những người lao động sản xuất ra của cải vật chất và tinh thần, là lực lượng căn bản, chủ chốt;

Là toàn thể dân cư đang chống lại những kẻ áp bức, bóc lột thống trị và đối kháng với nhân dân;

Những người đang có các hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần vào sự biến đổi xã hội.

Là một phạm trù vĩnh viễn

Giai cấp thống trị

Một số các vĩ nhân

Quần chúng nhân dân

Một số các lãnh tụ

Là người sáng tạo chân chính ra lịch sử

Phụ thuộc hoàn toàn vào các cá nhân kiệt xuất

Phụ thuộc hoàn toàn vào lãnh tụ

Phụ thuộc hoàn toàn vào giai cấp thống trị

Kết hợp giữa lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần

Đề cao chủ nghĩa cá nhân

Chỉ tập trung giải quyết lợi ích vật chất

Chỉ tập trung giải quyết lợi ích tinh thần

Là thực thể vật chất tự nhiên

Là thực thể chính trị và đạo đức

Là thực thể chính trị, có tư duy và văn hóa

Là thực thể sinh học và xã hội

Luôn luôn thiện

Luôn luôn ác

Không thiện, không ác

Tổng hòa các mối quan hệ xã hội

Tổng hòa các quan hệ kinh tế

Tổng hòa những quan hệ xã hội

Tổng hòa những quan hệ tôn giáo

Tổng hòa các quan hệ tự nhiên

Sản xuất vật chất

Sản xuất tinh thần

Sản xuất ra bản thân con người

Cả A, B, C