Quan niệm của chủ nghĩa duy tâm về vật chất

Quan niệm của chủ nghĩa duy vật trước Mác về vật chất

Thuyết Ngũ Hành coi năm yếu tố: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ là những yếu tố khởi nguyên cấu tạo nên mọi vật.

Thuyết Âm - Dương cho rằng có hai lực lượng âm - dương đối lập nhau nhưng lại gắn bó, cố kết với nhau trong mọi vật.

Thuyết tứ đại (Ấn Độ): đất, nước, lửa, gió

Quan niệm của chủ nghĩa duy vật thời cổ đại về vật chất

Vật chất là nguyên tử

Những yếu tố khởi nguyên mà các nhà tư tưởng nêu ra đều mới chỉ là các giả định.

Chứng minh sự tồn tại thực sự của nguyên tử là phần tử nhỏ nhất của vật chất vĩ mô thông qua thực nghiệm của vật lý học cổ điển

Đồng nhất vật chất với khối lượng; giải thích sự vận động của thế giới vật chất trên nền tảng cơ học; tách rời vật chất khỏi vận động, không gian và thời gian

Rơn-ghen phát hiện ra tia X

Béc-cơ-ren phát hiện được hiện tượng phóng xạ

Tômxơn phát hiện ra điện tử

Kaufman chứng minh khối lượng biến đổi theo vận tốc của điện tử

Thuyết tương đối hẹp và thuyết tương đối rộng

V.I.Lênin đã phân tích tình hình phức tạp đó và chỉ rõ: Vật lý học không bị khủng hoảng, mà đó chính là dấu hiệu của một cuộc cách mạng trong khoa học tự nhiên

Quan niệm của triết học Mác - Lênin về vật chất

Định nghĩa vật chất của V.I.Lênin

Phương pháp định nghĩa không thông thường

Vận động là thuộc tính cố hữu của VC. Vì bất kỳ kết cấu vật chất nào cũng có mối QH tác động qua lại với kết cấu VC khác. Vận động hiểu theo nghĩa nào?

Vận động là thuộc tính cố hữu của VC: Vì bất kỳ kết cấu vật chất nào cũng có mối QH tác động qua lại với kết cấu VC khác

Vận động là phương thức tồn tại của VC

Vận động của VC là tự thân vận động: nguyên nhân bên trong có vai trò quyết định đến quá trình VĐ của VC

Mối quan hệ giữa vận động và đứng im

Thế giới thống nhất ở tính vật chất của nó Chỉ có một thế giới duy nhất là thế giới vật chất, có trước, quyết định ý thức con người

Ý thức là bản thể đầu tiên, tồn tại vĩnh viễn, là nguyên nhân sinh thành, chi phối sự tồn tại, biến đổi của toàn bộ thế giới vật chất

Xuất phát từ thế giới hiện thực để lý giải nguồn gốc của ý thức; coi ý thức cũng chỉ là một dạng vật chất đặc biệt, do vật chất sản sinh ra.

Ý thức xuất hiện là kết quả của quá trình ti

Nguồn gốc của ý thức

Bản chất của ý thức

Phân biệt ý thức con người và máy tính điện tử là 2 quá trình khác nhau về bản chất

Ý thức là tồn tại duy nhất, tuyệt đối, có tính quyết định; còn thế giới vật chất chỉ là bản sao, biểu hiện khác của ý thức tinh thần, là tính thứ hai, do ý thức tinh thần sinh ra

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức

Vai trò của vật chất đối với ý thức

Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức

Vật chất quyết định nội dung của ý thức

Vật chất quyết định bản chất của ý thức

Vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý thức

Ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất

Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật là gì?

Các cặp phạm trù của phép biện chứng duy vật là gì?

Các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật là gì?

Biện chứng khách quan và biện chứng chủ quan là gì?

Hai loại hình biện chứng và phép biện chứng duy vật là gì?

Khái niệm phép biện chứng duy vật là gì?

Đặc điểm của phép biện chứng duy vật là gì?

Vai trò của phép biện chứng duy vật là gì?

Mối liên hệ là gì?

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến là gì?

Khái niệm phát triển là gì?

Thế giới động vật bao gồm các cá thể (cái đơn nhất) nhiều loài khác nhau (mỗi loài là một cái riêng) nhưng tất cả đều tuân theo các quy luật chung của sự sống (cái chung). Cái riêng và cái chung có ý nghĩa gì?

Cái riêng chỉ tồn tại trong mối quan hệ với cái chung, không có cái riêng tách rời cái chung. Cái riêng là cái toàn bộ, phong phú hơn cái chung, còn cái chung thì sâu sắc hơn cái riêng.

Muốn nhận thức được cái chung, cái bản chất thì phải xuất phát từ cái riêng. Nhiệm vụ của nhận thức là phải tìm ra cái chung và trong hoạt động thực tiễn phải dựa vào cái chung để cải tạo cái riêng.

Nguyên nhân là phạm trù dùng để chỉ sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật, hiện tượng hay giữa các sự vật, hiện tượng với nhau tạo ra một sự biến đổi nhất định.

Kết quả là phạm trù dùng để chỉ những biến đổi xuất hiện do những tác động giữa các mặt, các yếu tố trong một sự vật hoặc giữa các sự vật, hiện tượng tạo nên.

Ý nghĩa phương pháp luận trong hoạt động nhận thức là gì?

Quy luật là gì?

Quy luật những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại là gì?

Khi lượng đã đạt đến điểm nút thì thực hiện bước nhảy là yêu cầu gì?

của sự vận động của sự vật, hiện tượng vì vậy tránh chủ quan nóng vội đốt cháy giai đoạn hoặc bảo thủ, thụ động

Ngược lại, chất đổi cũng làm cho lượng đổi.

Chất là yếu tố ổn định, khi lượng đổi trong phạm vi độ, chất chưa có biến đổi căn bản.

Chất đổi = nhảy vọt tại điểm nút

Biến đổi về chất diễn ra nhanh chóng, đột ngột, căn bản, toàn diện => chất cũ (sự vật cũ) mất đi, chuyển hóa thành chất mới (sự vật mới)

Chất đổi sinh ra sự vật mới, mang lượng mới => tiếp tục biến đổi...

Quy luật thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập

Quy luật này có vị trí là hạt nhân của phép biện chứng

Chỉ ra nguồn gốc và động lực của sự vận động và phát triển.

Khái niệm mặt đối lập, mâu thuẫn biện chứng.

Mặt đối lập là những mặt, những yếu tố,… có khuynh hướng, tính chất trái ngược nhau

Mâu thuẫn biện chứng chỉ mối liên hệ thống nhất , đấu tranh, chuyển hóa lẫn nhau của các mặt đối lập.

Nội dung của quy luật

Thống nhất giữa các mặt đối lập

Thứ nhất, các mặt đối lập nương tựa và làm tiền đề cho nhau tồn tại

Thứ hai, các mặt đối lập tác động ngang nhau, cân bằng nhau thể hiện sự đấu tranh giữa cái mới đang hình thành với cái cũ chưa mất hẳn

Thứ ba, giữa các mặt đối lập có sự tương đồng

Đấu tranh giữa các mặt đối lập

Chỉ sự tác động qua lại theo hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau giữa chúng

Mâu thuẫn giữa các mặt đối lập trong sự vật, hiện tượng là nguyên nhân, giải quyết mâu thuẫn đó là động lực của sự vận động, phát triển

Sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập này là nguyên nhân, động lực bên trong của sự vận động và phát triển, làm cho cái cũ mất đi và cái mới ra đời

Sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập này là nguyên nhân, động lực bên trong của sự vận động và phát triển, làm cho cái cũ mất đi và cái mới ra đời.

Phân loại mâu thuẫn.

Ý nghĩa phương pháp luận.

Quy luật phủ định của phủ định.

Khái niệm phủ định biện chứng.

Đặc trưng của phủ định biện chứng.

Quy luật phủ định của phủ định khái quát sự phát triển tiến lên nhưng không theo đường thẳng, mà theo đường “xoáy trôn ốc”

Đặc điểm cơ bản của phủ định biện chứng là sau một số lần phủ định, có tính chu kỳ theo đường xóay ốc, trong đó giai đoạn sau không chỉ phát huy những gì tích cực, khắc phục hạn chế của sự vật, hiện tượng cũ; mà còn gắn chúng với sự vật, hiện tượng mới

Cần nhận thức đúng về xu hướng phát triển là quá trình quanh co, phức tạp theo các chu kỳ phủ định của phủ định.

Cần nhận thức đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng mới, ra đời phù hợp với quy luật phát triển.

Phải phát hiện, ủng hộ và đấu tranh cho thắng lợi của cái mới, khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ, giáo điều...kế thừa có chọn lọc và cải tạo…, trong phủ định biện chứng

Nguồn gốc, bản chất của nhận thức?

Nhận thức là quá trình tác động biện chứng giữa chủ thể nhận thức và khách thể nhận thức trên cơ sở hoạt động thực tiễn của con người

Thực tiễn là toàn bộ hoạt động vật chất, cảm tính có mục đích, mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội.

Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức

Khái niệm thực tiễn

Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức