Trình bày được các khái niệm về thống kê, đối tượng nghiên cứu của thống kê

Trình bày được quy luật số lớn, tính quy luật thống kê

Trình bày được một số khái niệm thường dùng trong thống kê.

Phân biệt được các loại thang đo.

Khái niệm thống kê là gì?

Thống kê mô tả bao gồm những gì?

Thống kê suy diễn là gì?

Đối tượng nghiên cứu của thống kê là gì?

Quy luật số lớn là gì?

Tính quy luật thống kê dựa trên quy luật nào?

Các hiện tượng và quá trình kinh tế xã hội mà thống kê học nghiên cứu có thể là gì?

Tổng thể là tập hợp những đơn vị (hay phần tử) cần được quan sát, thu thập và phân tích theo một hoặc một số đặc trưng nào đó. Ví dụ: - Muốn tính thu nhập trung bình của 1 hộ gia đình ở TPHCM năm 20xx thì tổng thể sẽ là tổng số hộ của TPHCM. Muốn tính chiều cao trung bình của SV NỮ lớp X thì tổng thể sẽ là các nữ SV của lớp X. Ý nghĩa: tổng thể thống kê có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu thống kê, khi xác định tổng thể không chính xác sẽ dẫn đến các kết luận sai lầm và không đạt được mục tiêu nghiên cứu. Việc xác định tổng thể thống kê phải bao gồm giới hạn về thực thể, không gian và thời gian.

Tổng thể đồng chất và không đồng chất: Tổng thể đồng chất bao gồm các đơn vị (phần tử) giống nhau ở 1 hay 1 số đặc điểm chủ yếu có liên quan trực tiếp đến mục đích nghiên cứu. Ví dụ: Tập hợp các doanh nghiệp may trên địa bàn Tp.HCM năm 20xx. Tổng thể không đồng chất bao gồm các đơn vị (phần tử) không giống nhau đặc điểm có liên quan đến mục đích nghiên cứu. Ví dụ: Tập hợp các doanh nghiệp trên địa bàn Tp.HCM năm 20xx.

Tổng thể chung và tổng thể bộ phận: Tổng thể chung bao gồm tất cả các đơn vị (phần tử) của tổng thể. Ví dụ: tập hợp tất cả các sinh viên trường CĐCN Thủ Đức năm học 2019-2020. Tổng thể bộ phận chỉ bao gồm một phần của tổng thể chung (còn gọi là mẫu).

Khi nghiên cứu về nhân khẩu, mỗi nhân khẩu có các tiêu thức như: giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp, dân tộc, tôn giáo,…

Khi nghiên cứu các doanh nghiệp, mỗi doanh nghiệp có các tiêu thức như: số lượng công nhân, vốn cố định, vốn lưu động, giá trị sản xuất,…

Tiêu thức (biến) thuộc tính: phản ánh tính chất, loại hình của từng đơn vị trong tổng thể mà không thể hiện trực tiếp bằng con số như: giới tính, trình độ văn hóa, nghề nghiệp, đời sống vật chất…

Tiêu thức (biến) định lượng: biểu hiện bằng các con số như: tuổi, chiều cao, trọng lượng, số lượng công nhân, năng suất lao động, tiền lương…

Biến định lượng rời rạc: là biến mà các giá trị có thể có của nó là hữu hạn hoặc thể đếm được. Ví dụ số công nhân trong doanh nghiệp, số sản phẩm sản xuất ra trong một ngày.

Biến định lượng liên tục: là biến mà các giá trị có thể có của nó lấp kín cả một khoảng trên trục số, ví dụ: trọng lượng, chiều cao,…

Biến thời gian: nêu lên sự xuất hiện của hiện tượng kinh tế xã hội theo thời gian như: phút, giờ, ngày, tháng, năm,…

Biến không gian: nêu lên phạm vi, lãnh thổ (địa điểm) bao trùm đối tượng nghiên cứu.

Chỉ tiêu thống kê là các trị số phản ánh các đặc điểm, tính chất cơ bản của tổng thể thống kê trong điều kiện thời gian và không gian xác định.

Chỉ tiêu thống kê bao gồm 2 phần là nội dung và trị số: Phần nội dung là tên gọi của chỉ tiêu nghiên cứu, Phần trị số của chỉ tiêu là những con số cụ thể của hiện tượng nghiên cứu.

Phần nội dung là tên gọi của chỉ tiêu nghiên cứu

Căn cứ vào nội dung, chỉ tiêu thống kê gồm 2 loại: chỉ tiêu khối lượng và chỉ tiêu chất lượng.

Chỉ tiêu khối lượng: biểu hiện quy mô của tổng thể.

Chỉ tiêu chất lượng: biểu hiện tính chất, trình độ phổ biến, quan hệ so sánh trong tổng thể.

Giá thành sp là chỉ tiêu chất lượng vì nó biểu hiện quan hệ so sánh giữa tổng giá thành với số lượng sp sản xuất ra.

Căn cứ vào hình thức biểu hiện, chỉ tiêu thống kê gồm 2 loại: chỉ tiêu hiện vật và chỉ tiêu giá trị.

Chỉ tiêu hiện vật: biểu hiện bằng đơn vị tự nhiên như cái, con …hay đơn vị đo lường như mét, lít.

Chỉ tiêu giá trị: biểu hiện bằng đơn vị tiền tệ.

Thang đo định danh là loại thang đo định tính, được dùng đo lường các tiêu thức thuộc tính mà các biểu hiện tiêu thức là các loại khác nhau.

Cách xây dựng thang đo: Xác lập mối quan hệ bằng nhau hoặc không bằng nhau giữa các biểu hiện tiêu thức để phân chia chúng thành các lớp không cắt nhau mà không cần theo một trật tự xác định.

Thang đo này có mức độ đo lường yếu nhất vì:

Thang đo thứ bậc có đặc điểm gì?

Cách xây dựng thang đo thứ bậc là gì?

Ý nghĩa của các con số trong thang đo thứ bậc là gì?

Các con số của thang đo thể hiện quan hệ hơn kém, cao thấp nhưng chưa thể xác định khoảng cách cụ thể hay mức độ hơn kém giữa các nhóm do không có đơn vị đo. Không thể thực hiện các phép tính trên các số của thang đo. Trong ví dụ trên, nếu xét về mức độ hài lòng đối với quy định mới này, thì nhóm (1) thấp hơn nhóm (2), nhóm (2) thấp hơn nhóm (3), nhưng không thể xác định được mức độ cao thấp giữa các nhóm.

Là thang đo thứ bậc nhưng có các khoảng cách đều nhau, hiệu số giữa hai điểm đứng liền nhau được gọi là tiêu chuẩn đo (hay đơn vị đo). Thang đo này được gọi là thang đo định lượng vì thể hiện quan hệ hơn kém, cao thấp và định lượng được mức độ hơn kém giữa các nhóm. Ví dụ: tiêu thức điểm số học tập, sử dụng thang điểm từ 0 - 10 điểm, làm tròn số hàng đơn vị. Thang đo này có tiêu chuẩn đo là 1 điểm.

Trên các số của thang đo có thể thực hiện được các phép tính cộng, trừ, tính được các tham số đặc trưng như trung bình, phương sai, tỷ lệ. Tuy nhiên, thang đo khoảng chưa có giá trị "0 tuyệt đối", mà chỉ là số 0 quy ước dẫn đến việc so sánh tỷ lệ giữa các trị số đo không có ý nghĩa. Ví dụ: A có điểm số là 5, B có điểm số là 1, không thể so sánh A học giỏi gấp 5 lần B.

Là thang đo khoảng với một điểm 0 tuyệt đối (điểm gốc) trên thang đo. Thang đo tỷ lệ được sử dụng rất rộng rãi để đo lường các hiện tượng kinh tế - xã hội, như: thu nhập, chi tiêu, thời gian lao động, tuổi, số con ... Các đơn vị đo lường vật lý thông thường (kg, mét, lít ..) cũng là các thang đo loại này.

Trên các số của thang đo có thể thực hiện được mọi công cụ toán - thống kê để phân tích dữ liệu, so sánh được tỷ lệ giữ.

Tiêu thức thu nhập bình quân mỗi tháng có ý nghĩa gì?

Cơ sở lựa chọn thang đo là gì?

Mức độ đo lường của các loại thang đo được đánh giá qua yếu tố nào?

Tại sao việc lựa chọn loại thang đo phải phù hợp theo từng trường hợp nghiên cứu?

Trình bày được khái niệm, ý nghĩa, nhiệm vụ và yêu cầu của điều tra thống kê

Vẽ được sơ đồ của quá trình nghiên cứu thống kê và trình bày được mối liên hệ giữa các bước trong sơ đồ

Trình bày được khái niệm về điều thống kê, phân loại điều tra thống kê

Trình bày được các phương pháp điều tra thống kê

Quá trình nghiên cứu là một quá trình bao gồm 3 giai đoạn: Điều tra thống kê, Tổng hợp thống kê

Khái niệm điều tra thống kê là gì?

Ý nghĩa của số liệu điều tra thống kê là gì?

Điều tra thống kê phải nhạy bén với tình hình, thu thập và phản ánh đúng lúc các tài liệu cần nghiên cứu. (Điền vào chỗ trống)

(a)  

Điều tra thống kê là tổ chức một cách khoa học và theo một kế hoạch thống nhất để thu thập tài liệu về hiện tượng nghiên cứu dựa trên hệ thống chỉ tiêu đã xác định trước.

Phân loại thống kê căn cứ vào tính chất liên tục hay không liên tục của quá trình ghi chép tài liệu.

Điều tra không thường xuyên diễn ra ở qui mô lớn, tốn nhiều chi phí, đối với những hiện tượng ít biến động, biến động chậm hoặc không cần theo dõi thường xuyên, liên tục. Chỉ khi nào cần nghiên cứu, người ta mới tổ chức điều tra. Ví dụ: Điều tra dân số, điều tra đất đai nông nghiệp…

Căn cứ theo phạm vi của đối tượng điều tra: Điều tra toàn bộ và điều tra không toàn bộ. Điều tra toàn bộ giúp ta tính các chỉ tiêu một cách chính xác.

Điều tra không toàn bộ là cơ sở cho việc tính tóan suy rộng thành đặc trưng chung cho toàn bộ tổng thể hiện tượng nghiên cứu.

Để tổ chức tốt một cuộc điều tra thống kê, đòi hỏi phải xây dựng được một bản kế hoạch điều tra thật chi tiết, tỷ mỷ, cụ thể và toàn diện, xác định rõ những khái niệm, những bước tiến hành, những vấn đề cần phải giải quyết, cần được hiểu thống nhất trong suốt quá trình thực hiện để tránh được các sai sót, trùng lặp hay bỏ sót, kết quả điều tra càng chính xác. Xác định mục đích điều tra là một trong những căn cứ quan trọng để xác định đối tượng, đơn vị điều tra, xây dựng kế hoạch và nội dung điều tra. Vì vậy, việc xác định đúng, rõ ràng mục đích điều tra sẽ là cơ sở quan trọng cho việc thu thập số liệu ban đầu đầy đủ, hợp lý, đáp ứng yêu cầu nghiên cứu đặt ra.

Xác định phạm vi, đối tượng và đơn vị điều tra là gì?

Điều tra ai?

Điều tra ở đâu?

Điều tra cái gì?

Mục đích điều tra chỉ rõ cần thu thập những thông tin nào để đáp ứng yêu cầu của nó?