Бірыңғай толықтауышқа мысал болатын сөйлем.

Төл сөздің баяндауышы етістіктің бұйрық райынан болса, төлеу сөзде ол

Сөйлеушінің әртүрлі ойға қатынасын білдіру қызметіндегі оқшау сөз

Бірыңғай толықтауышқа мысал болатын сөйлем.

Біреудің сөзін түпнұсқасын сақтай отырып, ешбір өзгеріссіз жеткізу

Дербес айтылғанда мағыналық мазмұны толық берілген жай сөйлем

Мақсатты келер шақ

Тәуелденіп барып, септелген есімдікті сөйлем

80 ж дейін орысша қолданылып келіп, кейін қазақша болған сөздер

Сын қимыл үстеуі мен себеп салдар үстеуіне ортақ сұрақ?

Әл-фарабидің «Қашықтасың туған ел» өлеңіне келетін қатар

Шаршадым мен, қанатым талды менің

..........жолға сарылып қарауменен

М.Қабанбайдың «Бауыр» әңгімесіндегі «тоғыз қара шашы, ұсақ бұйра......» кейіпкері

Ұлы Абайдың ақын шәкірттері

Ей, тоқтаңдаршы мен сендерге бүгін кешегіден де қызық ертегі айтамын....Аянның әлеуметтік жағдайы

Жиембет жыраудың ерлігінің сипаты. Менің ерлігімді сұрасаң

Төлен Әбдіктің «Қонақтар» шығармасындағы ауыл адамдарының көңілін аулаған әнші жігіт

Қорқыттың нақыл сөздерінің идеясы

Еділді көріп емсеген,

Жайықты көріп жемсеген.

Таудағы тарлан шұбар біз едік. Көркемдеуіш құрал

Еділдің бойы......қиян

Көп нүктенің орнына

Ш.Айтматов шығармасындағы ауылдан шыққан академик

21. 1-мәтін.

Кішкентай қыз

Бұл кішкентай қыз біздің көршіміздің қолына жақында ғана келді. Сонда да, ол осы маңайдағы тұрғындардың бәрімен көптен таныс, сыр мінез адамдай етене боп, араласып кетті. Оны бала да, үлкен де жақсы көрді. Демалыс күні бала біткеннің бәрі соның төңірегінен шықпайды. Оның білмейтін ойыны, таппайтын өнері жоқ: неше түрлі ойыншықтар жасайды, қағаздан сан алуан кестелер ояды.

Ал, оның үлкендермен араласуы да қызық. Бірін әке, бірін аға, бірін әже, бірін апалап салған жерден-ақ өзіне ұйытып алады. Олармен, қысылып-қымтырылмай, өзінің туған әкесіндей я шешесіндей еркелей, ешбір іркілмей сөйлеседі.

Жабығу, қамығу яки жатырқау, тосырқау дегендерді білмейтін, жүрегін тек қуаныш қана жайлаған бұл кішкентай жанға қарап еріксіз күлімсірейсің. Бойыңызды әлденендей көңілді ағын билеп те күлімсірейсің.

Бір ғажап тынымсыз жан. Оның бір минут дамыл тапқанын өз басым көрген емен. Жұмысынан қайтса пәтеріне келе салып я кесте тоқиды, я кітап оқиды, немесе үй жұмысымен айналысып кетеді. Әйтеуір қарап отыру деген онда бола бермейді. Және бір тамашасы: сол жүргеннің бәрінде ылғи өлеңдетеді де жүреді.

Мәтіндегі жағымды не жағымсыз әрекетті білдіретін сөз.

Етене деген сөз. Қарамен жазылған сөздің синонимі

Қызды жақсы көреді

Соңғы азат жолдағы тұйық етістікті сөздің саны

25.Ауыспалы мағыналы сөз тіркесі

Естемес қиялынан сергіп нарға қарады. Нардың тақырдай қатып қалған қайыс жоны жұмсарып, қан жүгіргендей. Денесіне тіршілік дірілі еніп бір-екі рет қозғалып теңселгендей де болды. Жаңағы қадалған қырқадан басып бері бұрып, үлкен көзі жасқа толып жаудырап тұр екен. Күйші осы кезде күй ырғағын баяулатып келіп, ақырын дірілдетіп көтерді де, ботадай боздатып жіберді. Анадан айырылған жас ботаның алғашқы зарлы үні үзіліп-үзіліп шығады. Аруана осы тұста бір ыңыранды. Естемес оны да домбыраның шегіне іліп әкетті. Күйші көзі Жаңылға түсті... Қыз нардың емшегі қысып ұстап, қатып қалыпты. «Апыр-ау, бұл неге саумай тұр» деп ойлады Естемес. Нардың желіні тырсиып барады. Естемес қыздың әдейі саумай тұрғанын байқады. «Екі күйші, өнерлеріңді бірдей салыңдар» деген қыз сөзінің астары енді ашылып, есіне қайта түсті. Дір етіп, бір шошынып қалған күй әлгі тапқан жайма шуақ биігінен төмендеп, қайтадан мұңлы сазға ауысып күңіреніп барады. Сәлден кейіп жалт еткен арманынан айрылып қалғандай күй тағы бір талпынды. Естемес Жаңылға енді бір қарағанда, сығымдап қысқан сүйріктей ақ саусақтың арасынан шым-шымдап сүт тамып тұрды. Күйшінің де көзінен жас тамып кетті. «Заманым өткен екен ғой» деп aһ ұрып жалт бұрылды.

Кенет оған бір суық ой келіп, шошынып қалды.

Заманым өткен екен ғой» кейіпкер сөзінің мағынасы

Осы оқиға желісінде дүниеге келген шығарма

Аруана туйе

Мәтіндегі теңеу сөз

Дұрыс жазуға негіз болатын ұстаным

Біздерге, 8 сынып оқушыларына аса үлкен міндет жүктелген.Сөйлемдегі айқындауыш

Деректі зат есім

*

Бастауышы мен баяндауышы қиыса байланысқан сөйлем

Әдебиет пен өнер терминдері

Бірыңғай диалект

Бастауыш-баяндауыштық қатынастан тұрмайтын, бірақ зат есімді не есімді тіркестерді атау.....

Талғаулы салалас құрмалас сөйлем жалғаулықтары

Шартты бағыныңқы саб құр сөйлем

Зерттеу нысаны болатын зат не құбылыс ғылыми негізде сипатталады

Жолаушы кісі баласына жастайынан тыйым салды. Ы.Алтынсарин «Дүние қалай етсең табылады

Доспамбет жыраудың «Қоғалы көлдер қом сулар» толғауында соғысып өлсе өкінбейтін жер

Абайдың бірінші қара сөзінде шешімге келу үшін қарастырған әлеуметтік-қоғамдық мәселелер

С.Мұратбеков «Жусан иісі» повесіндегі «Аса жаннан артық көретін аға» деп хат жазуының себебі

Түркі елінің даңқты әскери қолбасшысы Күлтегіннің жауынгерлік жорықтарын мадақтап, жырлауға арналған қаһармандық дастандар

Халық батыры, дауылпаз ақын Махамбетке арналған шығарма

Ұлың қара ормандай жау ортасына кірер болса, Тәңірі оның ісіне сәт берсін. Ұлыңды «Бамсы» деп атап жүр едің, ендігі аты Бамсы-Байрақ болсын, мінген аты Байшұбар деп аталсын. Менің қойған атым – сол, Тәңірі оның жұрымын берсін». Бата-тілек сөздегі көркемдеуіш тәсіл

Бұл толғау жаңа низам жүріп, ел «штатқа» көніп, елді оязнай, болыс, ауылнайлар билей бастаған заманда, шамамен 1873 жылы айтылған. Қай шығармаға тән

Нысанбай жыраудың «Кенесары Наурызбай» жыры

Қу жанның амандығы үшін не істемедік біз?! Біз бəріне қызмет еттік, қарағым. Тек адамға, туған

халқымызға қызмет еткен жоқпыз. Жетпіс жеті жыл ғұмыр кештім. Біздің ғұмыр құлдықпен өтті. Өмір – зая... Өмірім зая...

. «Ата баба шаруасы» Сұрақ: Скиф тайпаларының ойлап тапқан бір ғажабы

Бір орыннан қозғалмайтын жұлдыз

Егіннің мол болатынын білдіретін жорамал

Халық Үркерге қарап болжаған

Мәтіндегі ой реттілігі

Торы ат»

Б. Соқпақбаевтың «Мал-адамның бауыр еті»

Адал еттіден Жүніс, Мұқамедилерде бір кәрілеу торы ат бар. Бізде түк жоқ. Екі үйдің аяқ лау етері сол ғана. Отқа жағатын көк тал тоғайдан сонымен әкелінеді.

Ауылдың дәл қасындағы түбекшеге тұсап қойған тор ат бір күні тұсауымен Текеске түсіп, өліп қалыпты. Ішіне су толған қарнын қампитып, бірнеше адам жағаға сүйреп шығарды. Мал иелерінің сондағы боздап жылағанын керсеңіз. Шал да, Мұқамеди де, әйелдері де, тіпті кішкентай Садық та мал емес, ең бір аяулы жақын адамдары өлгендей көздерінің жасы көл болып, еңіреп жүр. Қазаққа малдың қаншалық жақын екенін мен сонда білдім. Бір үйдің бүкіл үміт-тіршілігі, күн көрісі торы атпен қоса өлгендей еді.

Көктем. Күн қызу. Ауылдың қасындағы төбесіз ескі тамның біреуісін бір жас жігіт мекендейді. Аяқ-қолдары шелектей боп көгеріп ісіп кеткен. Көздері қап-қара, әдемі. Оқта-текте ел қыдырып, қайыр тілейді. Өзінде жоқ ел оған не беруі мүмкін?

Жәркенттен біздің үйді мият тұтып Мұқамеди, Жүніс дейтіндер келген. Жүніс шал, Мұқамеди оның баласы. Жігіт. Әйелдерінің аттары есімде қалмаған.

Мұқамедидің мен құралпы бір ер баласы бар, аты Садық. Екеуіміз бірге ойнаймыз.

Садықтың сары резинкадан істелген мүйізатары бар (рогатка). Біз, Қостөбенің балалары, бұрын мұндайды көрмегенбіз. Біздің қару-жарақ қорымызда мұндай аспап бұрын-соңды болмаған. Біздің қаруларымыз: садақ, сақпан.

— Бұнымен атса, адам да өледі, — дейді Садық.

Біз сенеміз. Керемет қаруына бола басқа балалар Садықтан именеді.

Садықтың Жүніс шалға туыстық қатынасы

Мәтіннің жанры

Торы аттың қызметі

Мәтіннің екінші азат жолындағы «көзінің жасы көл болды » мағынасы

Мәтіннің негізгі ойы

А.Байтұрсынұлының пікірінше «жартылай дауыстылар» деп атаған дыбыс түрі

Омоним бола алатын сөз

Қатыстық сын есім

Концерт ертеңге ауыстырылды, - деді Аружан. Төл сөздің төлеу сөзге айналу реті.

Қалау рай

Тілдегі қолданыстан шығып қалған сөздер

Біз ыңғай бермеп едік, -Әлендер қоғадай жапырылды. Берілген салалас құрмалас сөйлемнің түрі

Себеп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлем

Жергілікті сөздер

Ал, енді айтуға да, естуге де қолайсыз есімдер бар» кімнің сөзі

Көңілімді қайғы жандырды,

Жазылмас жара қалдырды.

Үзінді ауыз әдебиетінің қайсысына жатады?

Көкіректе сәуле жоқ, көңілде сенім жоқ

Қар күреген бала» бөліміндегі Қажымұқан әрекеті

Көне түркілерде жырларды тасқа қашап жазатындар

Мен сенемін күні ертең,

Ақыл ойын пір тұтар деп ұлы өлкем!-деп сенген кейіпкер

Ақтамберді жыраудың толғау үзіндісіндегі көркемдегіш құрал

Төскейге орда орнатып

Төрткілдеп ошақ қаздырып

Төбел бие сойғызып

Төменде бидің кеңесін

Біз де бір құрар ма екеміз?!

Жастарға», «Насихат», «Ғылымсыз адам-айуан» шығ авторы

Төсек тартып жатқан қыз бетіне Ай сәлесі түсті. Авторы мен шығармасы

Б.Мұқай «Өмірзая» романындағы Аяғанның сөзі

Қонақ қабылдау дәстүрі»

Қазақ отбасында ерекше тән абзал қасиеттің бірі – ежелден келе жатқан қонақжайлылық. Қандай жағдай болса да құдайы қонақпын деп келген адамды жылы шыраймен қарсы алып, шамасы келгенше сый-құрмет көрсетіп аттандыру әркімнің парызы. Қонақ болу үшін оның таныс болуы шарт емес. Әрбір жолаушы кез келген қазақ үйінде қонақасыны «бөлінбеген еншім» деп талап етуге еркі болған.

Қазақ «Қырықтың бірі – Қыдыр» дейді. Мұнысы қонақты қума, оның шарапаты тиеді, бірінен болмаса, екіншісінен құт келеді деп есептегендіктен болса керек.

Қазақ отбасында балалар жастайынан қонақжайлылыққа тәрбиеленеді. Өйткені халық дәстүрі бойынша қонақасы берілген соң, қонақтан әңгіме сұрайды, өнерлі болса ән салғызып, күй тартқызады, ертегі-қиссалар айтқызады. Қонақ әңгімесінде балалар әрқашан құмар болады. «Адам болар бала қонаққа үйір» деп те қазақ тегін айтпаған. Өйткені әр қонақтан естіген жаңалықтарын есіне сақтай білген жастың өмірді білуі, түсінуі кеңейіп, дүниеге көзқарасы қалыптасады. Көптеген нақыл сөздерді, пайдалы кеңестерді үйренумен бірге жаманшылықтан жиренуге де үйретеді. Олай болса, қонақжайлылықтың тәрбиелік мәні де аз болмаған.

Қазақтың парызы

Мәтін мазмұнына лайықты сөйлем

Мәтіндегі тірек сөз

Балалардың құмарлығы

Қонақтың үйретері

Аяз би ертегісі

Ертеде Мадан деген хан болыпты. Хан болған соң, оның қырық уәзірі болады ғой. Бір күні хан

уәзірлерімен мәжілістес болып отырып:

- Уәзірлерім! Сендер қырқың да, асып туған ақылды, данышпан едіңдер. Мен сендерді бір жұмысқа жұмсаймын, сендер маған дүниедегі адамның жаманын және шөптің жаманын, құстың жаманын тауып келіңдер. Он бір ай уақыт беремін. Сол он бір айдың ішінде тауып келмесеңдер, жазалы боласыңдар! - деді. Хан бұйырған соң, амал жоқ! Уәзірлері өзара ақылдасып, іздеуге кіріседі. Көп іздеп, азап шегіп, шеңгел деген шөпті тауып: «Өзі - тікен, арасынан жүрсе, киім жыртады, мал жемейді екен, шөптің жаманы осы гой», - деп, шеңгелді алады. Қырғауыл деген құсты тауып: «Үстінде жүні жоқ, ұсқыны келіссіз, құстың жаманы осы екен», - деп, қырғауылды атып алады. Енді адамның жаманын таба алмай, қырық уәзір келе жатса, таудың етегінде, үстінде жыртық тоны, басында тері тымағы бар, бір адам бес - он қойды бағып жүр.... Есімде жоқ екі азат жолы. (қысқа берілген)

Кейіпкерлердің пікірінше құстың жаманы мен адамның жаманы

Үзіндіге тән қатар (сұрақ нақты емес

Қой бағып жүрген адамның кейінгі тағдыры

Осы ертегі негізінде қалған мәтел

Жазалы» сөзінің мағынасы

Мезгіл бағыныңқылы сабақтастың баяндауыштарының жасалуы

Туынды мағына

Назарын аудару мақсатында жұмсалатын сөз қатысқан сөйлем:

–Түнгі мал күзетінде жүретін көшпенділер- деді Аружан,-аспандағы ай мен жұлдыздың орналасуына қарап. Төл сөз бен автор сөзінің орналасу тәртібі:

Ертең жиналыс сағат бесте»-деді сынып жетекшісі: Асты сызылған сөздерге тән қатар.

Шартты райға жатпайтын сөйлем:

Оңашаланған айқындауыш:

Себеп-салдар салалас

Үстеудің мағыналық түріне жатпайтын қатар:

Ғылыми стильдің сипаты:

Д.Бабатайұлының «О, Ақтан жас, Ақтан жас» өлеңіндегі «бадана» сөзінің мағынасы

Күдеріден бау тағып,

Күреуке киер күн қайда

Күмбір, күмбір кісінетіп,

Күренді мінер күн қайда?! Доспамбет жыраудың «Айналайын Ақжайық» толғауындағы көркемдеуіш құралдар.

Абайдың қара сөздері

С.Мұратбеков «Жусан иісі» шығармасындағы ауыл

Мен қарға бойлы Қазтуған,

Қайғыланып, асып барамын. Үзіндіге сәйкес келетін қатар.

Т.Әбдіковтың «Қонақтар» әңгімесінің мазмұны бойынша қария ренжулі кейіпкер

Қорқыт атаның тәрбиелік мәніндегі нақыл сөз

Байладым белді бекем буайын деп,

Жүректі адалдықпен жуайын деп.

Талпынған мақсат іздеп мақрұм қалмас,

Адамдық ғылым жолын қуайын деп..

Ханнан қырық туғанша,

Қарадан бір-ақ тусайшы,

Халықтың кегін қусайшы,

Артымыздан біздердің

Ақырып теңдік сұрарға! Махамбеттің «Бағаналы терек» үзіндісіндегі «қарадан бірақ тусайшы» троптың түрі

Ұ.Есдәулеттің тағылымды тарихымызды ұмытпауға, қайсар намысты болуға үндейтін шығармасы

21. 1-мәтін.

Домбыра

Домбыра — қазақтың ең көп тараған ішекті, көп пернелі музыкалық көне аспабы. Дыбыс өткізгіштігі жоғары қарағай, дыбыс жаңғырту қасиеті күшті тұт, қатты жынысты үйеңкі, емен секілді ағаштардан, негізінен, екі түрлі әдіспен құралып не ойылып жасалады. Сыртқы нұсқасына, бөлшектеріне, ішек санына, дыбыс ауқымы мен ерекшеліктеріне қарай “үш ішекті”, “кең шанақты”, “желбезекті”, “тұмар”, “қуыс мойын”, “қос мойын”, “бүктемелі”, “қос шанақты”, “үшем” аталатын түрлері бар.

Домбыраның құрылыс бөліктері: басы, екі құлағы, пернелері, мойын, шанақ, бетқақпақ, ішек, ілгек; қосымша бөліктері: үш түрлі тиек, кемер ағаш, тұжымағаш, бастырма, ойық, қалқа, түйме, өрнек, желкелік.

Ән, жыр айтуға арналған домбыраның пернелері 8-9, көп болғанда 14-15, күй тартыларында перне саны жиырмадан асады. Ішек қағыстары да түрлі: сермеп ойнау, іліп ойнау, шертіп ойнау. Құлақ күйі әуен сазына сәйкес оң және теріс бұрау арқылы түсіріледі.

Көне-қарамен жазылған сөздің синонимі.

Домбыраның қосымша бөлігі

Септеулік шылау қатысқан сөйлем

Мәтінге сәйкес емес сөз

Мәтінге тән қатар

26. 2-мәтін

Мәтін «Мәңгілік бала бейнесі»

Бұл кезде Қарауыл қаралы күйде еді. Қарттар жағы күңіреніп, таяғына сүйеніп, күрсініп тұрған. Қара жамылған әйелдер бір-бірімен дауыс салып көрісіп, сай-сүйегіңді сырқыратып зарлап жүрген. Бастарын әрең көтеріп: «Айырылдық қой!» - дейді. Болашақтан үміті жоқ бейбақ болдық қой. Ұрпақсыз тұл қалдық қой. Ата-баба жері еді, күлің көкке ұшырды ғой. Әлсіреген әйелдер бірінің иығына бірі басын сүйеп, еңіреп жылаулы. Есі шыққан Ләйлә Қатираны іздеп таба алмады. Қарауылға не болғанын, неге осынша аңырап, зарлап жатқанын ұкпады. Көзі атыздай болып, шарасынан шығып кете жаздап тұр. «Ойпыр-ай, не күн туған? He болған адамдарға?!» Қыздың қол-аяғы қалш-қалш етіп, көзі жұмылып бара жатты. Қарауылдың тұрғындары сол күні қақ айырылып, үңірейіп жатқан жерді көрді. Тартылған су мен тұтылған Айды көрді. Қаралы сөз сөзінің баламасы

Қарауылдың тұрғындары сол күні қақ айырылып, үңірейіп жатқан жерді көрді. Жердің қақ айырылып, үңірейіп жатуының себебі

Үзіндіде айтылмаған оқиға

Үзіндідегі қайғылы жағдайдың көрінісі

Тоғыспалы ықпал:

Синоним емес сөздер

Салыстырмалы шырай жасайтын жұрнақтар

Сөйлемдегі заттанып тұрған сын есім

Ол өзінің оң жағында тұрған қызыл көйлекті баладан есімінің кім екенін сұрады. Сөйлемдегі төлеу сөз жасап тұрған етістік

Қыстырма сөз.

Атаулы сөйлем.

Шаршап кеткен соң екеуміз, трактордың көлеңкесіне жатып дем алдық. Берілген саб құрмалас сөй түрі

Публицистикалық стилдің жанрлық түрі:

Б.Соқпақбаев «Менің атым Қожа» хикаятында Қожа армандаған мамандық

Аяз би» ертегісінде Жаманның іс-әрекетіне сүйсінген хан

Хайуан білмейді, білемін деп таласпайды. Үзіндіде автор айтқысы келген идея

Бұл сөзім асып айтқан асылық емес,

Ойында оты барлар асылық демес... «асылық» сөзінің мағынасы

Еңсегей бойлы Ер Есім,

Есім, сені есірткен

Есіл де менім кеңесім.

Ес білгеннен, Есім хан,

Қолыңа болдым сүйесін,

Қолтығыңа болдым демесін............Үзіндіде қолданылған көркемдеуіш құрал:

Бір ағаштың түбінде толық денелі, орта бойлы, қою сары шашты......» Үзіндіде суреттелетін кейіпкер:

Жамаулы киім кигенім

Жарлылық сенен көремін. Үзінді авторы

Аққулар ұйықтағанда» поэмасының мазмұнына сай, аққулардың қайта оралмауының себебі:

Кенесары Наурызбай» жырының авторы

Жолбарыстың жүрек тітірентер айбатты арылы қалт тынды. Жыртқыш кейіпті, жыртқыш дауысты тарғыл түтқын өңі қызара көгеріп, зілдене безірейген зор денелі, сары ала төреге бір, қуара қалтырап есі шыққан лак теке тілмашка бір карады да, кенег қарқылдай күліп қоя берді.. М.Мағауиннің шығармасында бейнеленген кейіпкер:

Арал теңізінің бұрынғы қалпы қандай болғанына болжам жасаңдар. Туған жер Арал жайында біраз нәрсе білуші едім: басқасын қойғанда, дүниежүзінде жалғыз Арал теңізінің суында оттегі мол. Бекіре мен қаяз екі-ақ теңізді аймақта — Атырау мен Аралда болды. Кейінгі кезде Балтық теңізіндегі аты шулы салаканы Аралда өсіре бастады. Ғажабы: Арал суында өскен салакалар өзінің атамекеніндегі салакалардан екі есе ірі болып шықты. Көктем кезінде Изенді деген жерде шемая балығын аулау маусымы басталады. Бір қызығы, көктемде шемая деген балық Шулығанның көк тасына жиналады. Балықшылар да жылда осы араға келіп, бір айдай «ұлы дүбір» салады. Бұл кездегі балықтың көптігі сонша оларды кей жылдары Аралдағы бүкіл балық зауыттары жабылып игере алмайды... «Әр журналдан бір оқып, үзіп-жұлып алған шым-шым әсерлерін дәл бір өз басынан шыққан дүниедей қып жүр - гендерге Арал теңізінің осы бір көрінісін көрсетер ме еді!» деп ойлайсың. Айта берсең, Аралда ғажайып нәрселер көп. (Ә.Нұрпейісов)

Салакалар екі есе ірі теңіз

Шемая балығын аулай бастайтын мезгіл:

Мәтіннің стилі

Қарамен жазылған сөздің жұрнағы: Жабылып

Мәтін бойынша қате ақпарат:

Құнанбай сапары

Құнанбай өз басы бiр шешеден жалғыз, бәйбiшенiң жалғызы. Қара шаңырақ иесi. Қалың дәулет пен әмiр, билiк иесi. Жасқа да көп туысынан өзi үлкен. Сол себептi, үлкен әкесi Ырғызбайдан тараған осы мына жиырма ауылдың мынандай топтарының iшiнен бiрде-бiр жан әлi күнге Құнанбайдың алдынан көлденең шығып көрген емес. Тiптi, өкпе-назы болса да, ашып-жарып айта алмайтын. Ал, бiрақ Құнанбай сойыл соғарды, қол қимылды, тiзе мен ызғарды керек қылған жер болса, бұл қауымның iркiлетiн бiрi жоқ. Шоқтай жиын мықты топ. Жер алуда, ел алуда, оңайдан мал табуда бұлар Құнанбайдың қабағын қалт еткiзбей түсiнедi. Неше қабат, бәйбiше-тоқал боп жатқанмен, Құнанбай бұлардың араларындағы араздық болса, лезде жойып отырады. Араздық ұстағанын әлденеше рет пайдадан, олжадан қалдырып, жазалап отырып, өз ырқына көндiредi.

Өзара бiрлiгi – үнемi табыс екенiн жете танытқан. Соны ұққалы осы Ырғызбай шетiнен бай боп алды. Соңғы уақытта, тiптi, iшiнен атысып жүретiн күндес қатындар да араздығын сыртқа шығара алмайтын боп алған. Олардың кәрiсiн де, жасын да, қайнысы не байы, не баласы от басынан әрi шығармай тұншықтырып, басып отырады. Болмағанын, не байына, не бiр тентек қайнысына сабатып алып, өзгелерi «шоқ-шоқ» деп те тұрысады.

Аттыларды бастап келе жатқан кім?:

Келе жатқандардың ішінде қара шаңырақтың иесі

Жиырма ауылдың мынандай топтарының ішінен берде бір жанның әлі күнге дейін Құнанбайдың алдынан көлденең шықпайтын себебі

Ырғызбай әулетінің жасампаз болу себебі

Құнанбайдың тоқал шешесінен туған:

1. Жатыс септік тұлғасында есімшеден болған шартты бағыныңқылы сабақтас:

Мағыналары бір-біріне қарама-қарсы сөздер:

Төрт түлік малға қатысты қолданылатын одағай

Төл сөздің баяндауышы есім сөздерден не тұйық етістіктен болса, төлеу сөзге жалғанатын етістік.

Тарихи сөздер қатары

Мақсат үстеуі:

Қосымша арқылы байланысқан сөздер:

Талғаулы салалас құрмалас сөйлемнің жалғаулықтары

Білмегенін білсем деп, оқушылар ынтығар. Берілген саб құрмалас сөйлемнің түрі

Сөздер мен сөйлемдері байланыстырғанда үтір қойылмайтын шылау

Лагерьге жолдама. Біз лагерьге баратын болдық. Ал сен көшедегі иттерді тәртіпке салуға ауылда қаласың. Кімнің сөзі:

Оқ қылқандай шаншылса,

Қан жусандай егілсе,

Аққан судай төгілсе,

Бетегелі Сарыарқаның бойында,

Соғысып өлген өкінбес. Көркемдеуіш құрал:

Отыз бірінші» қара сөзіндегі естіген нәрсені ұмытпастққа үшінші себеп

Торайғыров «Шәкірт ойы» өлеңіне қатар келетін

Жиембеттің Есім ханмен достық қарым-қатынасының ұзаққа бармауының себебі

Көксерек пен Аққасқаны ажыратқан кім?

А.Яссауйдің «Даналық кітабындағы»

Дәруіштер дұғасының шипасы жоқ

Тым болмаса үстінде лыпасы жоқ.

Құнарсыз қу тақырдай бұтасы жоқ,

Бұл не деген замана болды, достар? Көркемдеуіш құралы

М.Мөңкеұлының «Үш қиян» толғауына негіз болған:

М.Өтемісұлының «мен, мен едім мен едім» Исатайдың барындағы ақынның сипаты

Е.Әбікеннің «Пәтер іздеп жүр едік» әңгімесінде көтерілген мәселе

Әжесі мен немересі туралы

Әжем менімен кішкене күнімнен сырлас. Екеуміз оңаша қалғанымызда өткен-кеткенін айтып, ерінен жастай жесір қалып, үш ұл, бір қызды қалай адам ғып өсіргенін әңгімелейтін. Мен әжемнің көрген бейнетіне, кереметтей төзімділігіне жаным аши отырып сүйсінемін. Сондайда қолымнан келсе әжемді үлде мен бүлдеге орап, тырп еткізбестен төрге төрт қабат көрпенің үстіне отырғызып қойсам деп арман етуші едім. Менің осы ойымды жақсы ұғатын әжем:

— Қозым, қозым... Сенің осы айтқаныңның өзі-ақ маған үлде мен бүлде емес пе. Айналдым сенен! Басқа күшіктер тегіс жиналып бір төбе болғанда, сен өзің бір төбе емессің бе, маған, - деп еміренетін.

Баланы жақсы ұғады

.Баланың арманы

Басқасы тегіс жиналып бір төбе болғанда, сенің өзің бір төбе. Түйген ой:

Стиль түрі

Мәтіндегі қаратпа сөз қатары:

26. 2-мәтін

М.Қабанбай «Бауыр»

Тығыз қара шашы ұсақ-ұсақ, бұйра, қол-аяғы таралып қалған, кең иықты болмаса да ешкімнен қарызға жаурын сұрай қоймайтын кішірек кезді ақ сұр бала, дұрысы, бозбала сыртқа серпіндей басып шыға келгенде, Манап орнынан ұшып тұрды. Сол, соның нақ өзі. Төрекелді тұяғының сынығы. Қол созып, мына баланың көрініп тұрған қай жерін ұстаңыз, әкесі Сымбаттың өзімен бірге жер астына ала кеткен нышан, белгілері. Жайшылықта қой аузынан шөп алмайтын жуас, момын, ал жиын-тойда шетінен түйе палуан атанған, додаға түссе, көкпардан-көкпарды қақшып қоймайтын Төрекелдиевтер тұқымы... Кешегі қанды соғыста Сымбаттан өзгесі баудай түсіп, Манап пен мына қара құлақ Қали баладан басқа тігерге тұяқ қалмаған Төрекелдиевтер үйірінің кенже құлыншағы.

Шығарманың аты мен авторы

Үзіндідегі көркемдік тәсіл

Үзіндідегі кейіпкер

Кейіпкердің тұратын жері.

Төрекелді тұяғының сынығы. Мағынаға сәйкес қатар:

Қысаң дауысты дыбыстар

Ауыспалы мағынада жазылған сөздер

ау, - еу жұрнағы арқылы жасалатывн сан есімнің мағыналық түрі

Төл сөз бен автор сөзінің тыныс белгісіне байланысты қойылатын тыныс белгі

Сөйлемде қанатты сөзі бар мысал:

Ілгерінді ықпал сөздер:

Мықты» сөзінің синонимі:

Жинақтық сан есімнің жұрнағы: