มีจำนวนคำศัพท์มากที่สุด

เป็นแบบเรียนแรกที่ใช้คำประพันธ์หลากหลายชนิด

เป็นตำราแรกที่ใช้ตัวอักษรโรมัน

เป็นตำราที่ใช้ภาษาต่างประเทศควบคู่กับภาษาไทย

เพื่อเห็นตัวอย่างการใช้คำศัพท์

เพื่อจำฉันทลักษณ์ของกลอนสุภาพ

เพื่อช่วยฝึกการเขียนสะกดคำที่ถูกต้อง

เพื่อรู้จักการเขียนบทร้อยกรอง

อักษรศัพท์

คำที่ใช้ ส ศ ษ ใ ไ

การแต่งคำประพันธ์

ความรู้สำคัญของข้าราชบริพาร

ประถม ก กา และปฐมมาลา มีเนื้อหาเหมือนกันทุกประการ

เพียงต่างสมัยกัน

ประถม ก กา เน้นฝึกอ่านพยัญชนะและคำ

ส่วนปฐมมาลาเน้นสอนหลักการเขียนสะกดคำ ที่ถูกต้อง

ประถม ก กา เน้นการสะกดคำ

ส่วนปฐมมาลาเน้นการอ่านพยัญชนะ

ปฐมมาลา เป็นแบบเรียนสำหรับผู้ใหญ่

เท่านั้น ส่วนประถม ก กา สำหรับเด็กเล็ก

เพราะใช้เฉพาะบุคคลบางกลุ่ม

เพราะเป็นร้อยแก้ว ซึ่งผู้เรียนนิยมร้อยกรอง

มีเนื้อหาที่ไม่จำเป็นต่อการสอบรับราชการ

มีแบบเรียนที่ดีกว่า

เพื่อเป็นเครื่องมือในการปกป้องความเป็นเอกราชของชาติจากการ

ล่าอาณานิคมของชาติตะวันตก

เพื่อส่งเสริมการแต่งโคลงกลอนตามแบบแผนที่ได้รับอิทธิพธิพลจาก

ภาษาบาลีและสันสกฤต

เพื่อใช้เป็นเครื่องมือให้คนไทยรู้หนังสืออ่านออกเขียนได้

เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบันทึกประวัติศาสตร์ชาติไทยและเหตุ

การณ์สำคัญต่าง ๆ

สอนคำไวพจน์

อักษรสามหมู่

การใช้ ส ศ ษ

หลักคำสอน

การอ่าน

การเขียน

การอ่านและการเขียน

การจำ

เขียนเป็นร้อยแก้วอธิบายความหมาย

คัดลอกคำซำ้ๆ หลายครั้ง

ใช้โคลงสำหรับช่วยจำ

ท่องด้วยเสียงดังชัดเจน

อักขรวิธีคือการใช้คำพ้องความหมายอย่างถูกต้อง

อักขรวิธีเกี่ยวข้องกับการสะกดคำและการใช้วรรรคตอน

อักษรศัพท์เกี่ยวกับความหมายและชนิดของคำ

ประถม ก กา

จินตามณี

อักษรนิติ

มูลบทบรรพกิจ

เป็นแบบเรียนหัดอ่านเขียนเบื้องต้นสำหรับประชาชน

เป็นตำราหลักภาษาไทยที่ใช้สอนเฉพาะพระสงฆ์ในวัด

เป็นหนังสือสำหรับคนชั้นนำหรือผู้ที่จะถวายตัวเข้ารับราชการ

หรือฝึกหัดเป็นกวี

เป็นตำราสำหรับการสอนหลักบาลีและสันสกฤตแก่เยาวชน

ใช้เพื่อแทนคำยืมจากภาษาอื่นทั้งหมด

ทำให้ผู้อ่านสามารถเลือกใช้คำให้เหมาะสมกับบริบท

และใช้ในการแต่งคำประพันธ์

ทำให้เนื้อหามีจำนวนคำมากขึ้นแต่ไม่ไม่เปลี่ยนความหมาย

เพื่อจำกัดการใช้คำในบทกวีให้ซ้ำกันน้อยที่สุด

อักษรกลาง

อักษรต่ำคู่

อักษรต่ำเดี่ยว

อักษรสูง

อธิบายภาษาไทยเชิงประวัติ

วิเคราะห์ความหมายคำในภาษาไทย

รวบรวมสำนวนโวหารเพื่อใช้ในการเขียนวรรณกรรม

สอนและอธิบายหลักไวยากรณ์และการใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้อง

เพื่อเขียนตัวอักษรและใช้วรรณยุกต์ได้ถูกต้องตามมาตรฐานภาษา

ไทย

เพื่อแต่งโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอนได้อย่างไพเราะ

เพื่อเรียนรู้ประวัติความเป็นมาของอักษรไทยในสมัยสุโขทัย

เพื่อฝึกอ่านทำนองเสนาะให้คล่องแคล่ว

ปัจจุบันสอนการอ่านเขียนเบื้องต้น

ในอดีตสอนเชิงภาษาศาสตร์สมัยใหม่

ปัจจุบันเน้นคำไวพจน์ ในอดีตเน้นการวิเคราะห์ประโยค

ปัจจุบันใช้คำประพันธ์ ในอดีตใช้ร้อยแก้วทั้งหมด

ปัจจุบันใช้เพื่ออธิบายภาษา ในอดีตใช้เพื่อกำหนดภาษา

มูลบทบรรพกิจ วาหนิติ์นิกร อักษรประโยค

มูลบทบรรพกิจ วาหนิติ์นิกร สังโยคพิธาน

สังโยคพิธาน ไวพจน์พิจารณ์ พิศาลการันต์

วาหนิติ์ติ์นิกร อักษรประโยค สังโยคพิธาน

คำประพันธ์

คำพ้องรูป

คำพ้องความหมาย

คำหลายความหมาย

ใช้คำหลากหลายทุกมาตรา

เน้นสอนการเขียนโคลงและฉันท์

แจกลูก ผสมคำ

มีคำไวพจน์จำนวนมาก

มีคำที่ใช้ ส ศ ษ และใ- ไ- จำนวนมาก

ใช้ในการแต่งกลอน

คำที่สะกดด้วยตัว ส ศ ษ

และการใช้ ใ- ไ- เขียนสะกดคำยาก

คำที่สะกดด้วยตัว ส ศ ษ

และการใช้ ใ- ไ- เป็นคำที่สำคัญ

ข้า ข่า ขา

ขา ข่า ข้า

ข่า ข้า ขา

ขา ข้า ข่า

อักขรวิธี

วากยสัมพันธ์

วจีวิภาค

ฉันทลักษณ์

เสือ, ศาล, ศึก

สาว, ศาล, ศัตรู

สุนัข, ศาลา, เศรษฐี

เสือ, ศาลา, เศรษฐกิจ

เพื่อฝึกการประสมสระกับพยัญชนะ

เพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับมาตราตัวสะกด

เพื่อศึกษาค่านิยมการเรียนการสอนในอดีต

เพื่อเรียนรู้กิจของสงฆ์ในการศึกษาพระธรรม

อักขรวิธี

วจีวิภาค

วากยสัมพันธ์

ฉันทลักษณ์

เพื่อให้อ่านออกเสียง

และการเขียนที่ถูกต้อง

เพื่อให้พระสงฆ์ได้ศึกษาถึงรสพระธรรมมากขึ้น

เพื่อใช้ประสมคำให้ถูกต้อง

เพื่อให้พระสงฆ์เข้าใจทางโลก

พยัญชนะต้น ก สระเอาะ เปลี่ยนรูป เป็นไม้ไต่คู้วรรณยุกต์โท

พยัญชนะต้น ก สระออ ไม้ไต่คู้ วรรณยุกต์โท ไม่มีรูป

พยัญชนะต้น ก สระออ เปลี่ยนรูป เป็นไม้ไม้ไต่คุ้

วรรณยุกต์โท

พยัญชนะต้น ก ไม้ไต่คู้ วรรณยุกต์ตรี ไม่มีรูป

คำมูล

คำซ้ำ

คำซ้อน

คำประสม