WorksheetsAp 5 second
Total questions: 77
Worksheet time: 40mins
Ito ay tumutukoy sa
mga aspeto ng kultura na hindi nahahawakan o
nakikita, ngunit makikita sa paraan ng
pamumuhay, paniniwala, tradisyon, at
pagpapahalaga ng isang Lipunan at maapektuhan
at humuhubog sa pag-uugali at pamumuhay ng
tao.
Kalikasan ng espiritu
kalinangang di-materyal
Paniniwalang Animismo
Diwata
Ang pananampalataya ng ating mga ninuno ay
maituturing na
animismo.
anito
diwata
Ang espiritu ay maaaring mapabuti o
makasama, kaya mahalaga ang mga ritwal at alay upang
humingi ng proteksyon, gabay, at biyaya.
Diwata
Kalikasan ng espiritu
Paniniwala
Naniniwala ang mga sinaunang Filipino na ma mga espiritung nananahan sa kanilang kapaligiran.
Tinatawag nila itong ___ sa Tagalog.
espiritu
diwata
anito
Naniniwala ang mga sinaunang Filipino na ma mga espiritung nananahan sa kanilang kapaligiran.
Tinatawag nila itong ___ sa Bisaya.
espiritu
diwata
anito
Pinaniniwalaan din ng mga sinaunang Filipino na ang mga bagay sa kalikasan tulad ng araw, bundok, at ilog ay tirahan ng kanilang ____.
espiritu
yumaong ninuno
diwata
anito
Mga diyos at espiritu:
pangunahing diyos o lumikha ng
lahat.
Anito
Bathala
Diwata
Mga diyos at espiritu:
sa Luzon, mga espiritu ng ninuno o
tagapangalaga ng pamilya at komunidad.
Anito
Bathala
Diwata
Mga diyos at espiritu:
sa Visayas, mga espiritu ng
kalikasan o tagapangalaga ng isang lugar.
Anito
Bathala
Diwata
Naniniwala ang mga sinaunang Pilipino na walang kamatayan ang
kaluluwa ng tao. Bagamat namamatay ang katawan, ang kaluluwa ay
patuloy na nabubuhay sa kabilang buhay.
Anito
Pangunahing Paniniwala
Diwata
Dalawang Uri ng Paglilibing:
unang paglilibing ng katawan pagkatapos ng
kamatayan. Maaaring isagawa sa lupa, kuweba, o sa mga jar (jar burial).
Primary Burial
Secondary Burial
Pangunahing Paniniwala
Dalawang Uri ng Paglilibing:
paglilipat o pagbalik sa iba pang lugar ng labi,
karaniwan pagkatapos ng ilang panahon, kasama ang ritwal o
seremonya.
Primary Burial
Secondary Burial
Pangunahing Paniniwala
Kasamang Alay o Mahahalagang Bagay:
Isinasaad sa paglilibing ang mga mahalagang bagay
na makakailangan ng yumao sa kabilang buhay,
tulad ng:
Damit
Alahas (ginto, kwintas)
Kagamitan sa pang-araw-araw
Layunin nito ay ____.
pagbalik sa iba pang lugar ng labi,
karaniwan pagkatapos ng ilang panahon
pagpapadali sa kaluluwa sa
kabilang buhay at pagbibigay-halaga sa namatay.
paglilibing ng katawan pagkatapos ng
kamatayan.
Gawain at Ritwal:
*Pag-aalay ng pagkain, bulaklak, o
iba pang regalo sa mga espiritu.
*Pagdaraos ng seremonya sa
pagdiriwang, paghingi ng
proteksyon bago pumasok sa
gubat o bago mag-ani
Karaniwan, ito ay
naglalayong maiwasan ang kamalasan o
humingi ng suwerte.
Pamahiin (Superstitious Beliefs):
Ito ay mga
paniniwala na umaapekto sa
pang-araw-araw na buhay ng mga
sinaunang Pilipino. Karaniwan, ito ay
naglalayong maiwasan
pamahiin
ritwal
Paglilibing
Halimbawa ng Pamahiin:
maaaring magdala ng malas.
Umaalulong ang aso
Hindi nagbubukas ng payong sa loob ng bahay
Hindi pumapasok sa bahay na may paa sa harap ng
pintuan
Pagdaan ng itim na pusa
Halimbawa ng Pamahiin:
itinuturing na nagdudulot ng malas o sumpa.
Umaalulong ang aso
Hindi nagbubukas ng payong sa loob ng bahay
Hindi pumapasok sa bahay na may paa sa harap ng
pintuan
Pagdaan ng itim na pusa
Halimbawa ng Pamahiin:
babala sa paparating na bisita o
panganib.
Umaalulong ang aso
Hindi nagbubukas ng payong sa loob ng bahay
Hindi pumapasok sa bahay na may paa sa harap ng
pintuan
Pagdaan ng itim na pusa
Halimbawa ng Pamahiin:
paniniwala na malas.
Umaalulong ang aso
Hindi nagbubukas ng payong sa loob ng bahay
Hindi pumapasok sa bahay na may paa sa harap ng
pintuan
Pagdaan ng itim na pusa
Halimbawa ng Pamahiin:
paniniwala na mawawala ang
suwerte.
Bawal magwalis sa gabi
Hindi nagbubukas ng payong sa loob ng bahay
Hindi pumapasok sa bahay na may paa sa harap ng
pintuan
Pagdaan ng itim na pusa
Ito ay isang bagay na pinaniniwalaang
nagbibigay proteksyon, suwerte, o kapangyarihan sa may-ari.
Espiritu
Anting-Anting (Amulet o Agimat)
Ritwal
Pamahiin
Gamit ng Anting-Anting (Amulet o Agimat)
Pangkabuhayan → proteksyon sa araw-araw na gawain
Sa labanan → panlaban sa kalaban o masasamang espiritu
Pangkabuhayan → pamahiin sa araw-araw na gawain
Sa labanan → panlaban sa kalaban o mabuting espiritu
Paniniwala sa mga nilalang:
Naniniwala rin ang mga sinaunang Pilipino sa mga aswang,
mangkukulam, tikbalang, at tiyanak, kaya ang ____
ay ginagamit para maprotektahan laban sa kanila.
espiritu
anting-anting
pamahiin
Pag-aaral o Edukasyon ng
Sinaunang Pilipino:
Ang kanilang mga magulang ang
nagsisilbing __ sa kanilang mga anak.
president
guro
master
Ang mga lalaki ay
tinuturuan ding maging
____.
Tinuturuan din sila ng
kakayahang ____
mandirigma, mangangaso,
mangingisda, at magsasaka.
mamalengke, sumayaw at kumanta
maglayag,
sumakay ng bangka, at
maging mahusay sa
pakikidigma.
makipag-away, sumayaw at mamalengke
Pag-aaral o Edukasyon ng
Sinaunang Pilipino:
ang mga babae ay
sinasanay sa ____.
Pinalalakas din ang kanilang
kakayahan bilang mabuting asawa
sa hinaharap. Itinuro rin sa kanila
ang ___
pananahi, pagluluto,
paghahabi, at paghahayupan.
pagiging masungit na maybahay
at ina, pagtuturo sa kanilang mga
anak, pag-aalaga sa katawan, at
ang kalinisan sa pang-araw-araw
na pamumuhay.
matutulog buong araw
pagiging mabuting maybahay
at ina, pagtuturo sa kanilang mga
anak, pag-aalaga sa katawan, at
ang kalinisan sa pang-araw-araw
na pamumuhay.
BAYBAYIN:
Mayroon ding sinaunang sistema ng pagsusulat ang
mga Pilipino. Baybayin ang tawag dito na binubuo ng
____.
labingpitong (17) titik—3 patinig at 14 na katinig
labingpitong (18) titik—3 patinig at 14 na katinig.
labingpitong (17) titik—3 patinig at 15 na katinig.
BAYBAYIN:
Sa
pagsulat ay simple lamang ang kanilang mga ginamit
gaya ng dulo ng kutsilyo at matutulis na bakal na
tinatawag na ___.
Matutulis na bato at kahoy ang gamit nila sa pagsusulat
at pang-ukit gamit ang baybayin.
bakal
sipol
wire
BAYBAYIN:
ang kanilang
ginagamit na tinta
Katas ng halaman
sipol
bayabas
BAYBAYIN:
Sa mga ___ sila sumusulat.
Katas ng halaman
sipol
dahon, balat ng
punongkahoy, at biyas ng kawayan
Panitikan ng Sinaunang Pilipino:
Maraming nasulat noon ang nawala dahil sinira o
sinunog ng mga __.
Espanyol
Filipino
Magnanakaw
Panitikan ng Sinaunang Pilipino:
Gayunpaman, nanatili ang mga ito dahil sa ____
(pagpapasa ng kwento at kaalaman sa bibig).
Espanyol
Filipino
pasalindila
Mga Uri ng Panitikan:
May sukat, tugma, at taludtod.
Halimbawa: sawikain, bugtong,
salawikain, kawikaan.
Kandila
Panitikang Patula
Botelya
Mga Halimbawa ng Bugtong:
May ulo, walang buhok, may leeg, walang katawan.
Usok
Botelya
Kandila
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Kung kailan mo pinatay, saka pa humaba ang buhay.
Usok
Botelya
Kandila
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Maliit pa si kumare, nakakaakyat na sa tore.
Usok
Botelya
Kandila
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Araw-araw namamatay, buwan-buwan nabubuhay.
Usok
Botelya
Kalendaryo
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Lumakad nang lumakad, hindi naman umuusad.
Orasan
Botelya
Kalendaryo
Mga Halimbawa ng Bugtong:
May ngipin pero hindi kumakain.
Orasan
Suklay
Kalendaryo
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Dalawang magkaibigan, laging nag-uunahan, pero hindi nagkikita.
Orasan
Tsinelas
Kalendaryo
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Pag pinisil mo ako, iiyak ako.
Orasan
Toothpaste
Kalendaryo
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Dalawang batong itim, malayo ang nararating.
Mata
Toothpaste
Kalendaryo
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Pag nagalit, umiinit. Pag natulog, lumalamig.👉
Plantsa
Toothpaste
Kalendaryo
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Kulay berde sa umaga, kulay dilaw sa tanghali, kulay kayumanggi
sa gabi.
Plantsa
Toothpaste
Saging
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Pag hawak mo ako, gumagalaw ako. Pag binitawan mo ako,
natutulog ako.
Plantsa
Bolpen
Saging
Mga Uri ng Panitikan:
Karaniwang kwento ng mga ninuno.
Halimbawa: mga kuwentong-bayan,
mitolohiya, alamat, pabula.
Tema: diwata, engkanto, duwende,
kababalaghan.
Espiritu
Panitikang Tuluyan (Prose Literature)
Diwata
Kahalagahan ng Panitikan:
Naipapakita ng tao ang kanyang iniisip at
nararamdaman.
Nagsisilbing aliwan
Nagpapahayag ng damdamin at kaisipan
Nagpapanatili ng kultura at tradisyon
Nagbibigay ng aral at gabay
Kahalagahan ng Panitikan:
Naitatala at naipapasa ang mga paniniwala,
kaugalian, at pamumuhay ng mga ninuno.
Nagsisilbing aliwan
Nagpapahayag ng damdamin at kaisipan
Nagpapanatili ng kultura at tradisyon
Nagbibigay ng aral at gabay
Kahalagahan ng Panitikan:
Nakapagbibigay ng kasiyahan at libangan.
Nagsisilbing aliwan
Nagpapahayag ng damdamin at kaisipan
Nagpapanatili ng kultura at tradisyon
Nagbibigay ng aral at gabay
Kahalagahan ng Panitikan:
May mga mahahalagang katuruan tungkol sa buhay at asal.
Nagsisilbing aliwan
Nagpapahayag ng damdamin at kaisipan
Nagpapanatili ng kultura at tradisyon
Nagbibigay ng aral at gabay
Kahalagahan ng Panitikan:
Pinag-uugnay ang mga tao sa pamamagitan ng pagbabahagi ng
karanasan at kuwento.
Nagsisilbing aliwan
Nagpapahayag ng damdamin at kaisipan
Nagbubuklod sa tao
Nagbibigay ng aral at gabay
Kahalagahan ng Panitikan:
Nadadagdagan ang kaalaman sa wika, kasaysayan, at
kultura.
Nagsisilbing aliwan
Nagpapalawak ng kaalaman
Nagbubuklod sa tao
Nagbibigay ng aral at gabay
Kahalagahan ng Panitikan:
Nakapupukaw ng damdamin upang magsumikap, magmahal, at
gumawa ng mabuti.
Nagsisilbing aliwan
Nagpapalawak ng kaalaman
Nagbibigay inspirasyon
Nagbibigay ng aral at gabay
Ang Kultura sa Pagkakakilanlang
Pilipino:
Ito aya itinuturing na pinakakaluluwa ng isa bansa
kultura
paniniwala
relihiyon
Ang Kultura sa Pagkakakilanlang
Pilipino:
Sa
makikita o masasalamnin ang katangian at kaibahan ng
mga Pilipino sa ibang nasyonalidad.
pinakakaluluwa
kultura
salamin
Ang Kultura sa Pagkakakilanlang
Pilipino:
Ang kalinangang Pilipino ay dumaan sa proseso ng mga
pagbabago dulot ng impluwensya ng iba’t ibang kultura ng
mga bansang nakipag-ugnayan at sumakop sa atin.
Ngunit bago pa man dumating ang mga dayuhan sa bansa ay
mayroon nang kalinangang taglay ang ating mga ninuno tulad
ng makikita sa sumusunod na mga larawan:
Ang mga sinaunang Pilipino ay marunong nang makibagay sa kalikasan.
May laganap na ugnayan sa mga dayuhang mangangalakal.
May malawak nang kaalaman sa panitikan at sining.
May mga tanim na tumutubo sa kanilang bakuran.
Ang masisispag na Ifugao habang nagtatanim sa Hagdan-Hagdang Palayan.
*Mga sinaunang Muslim sa Mindanao.
*Mga sistema ng pagsulat at marunong nang bumasa.
Mga Bansa sa Asya na nagkakaroon ng
Impluwensiya sa Kalinangang Pilipino:
Ang magandang lokasyon ng Pilipinas ang nagbigay-daan
sa pakikipag-ugnayan at pakikipagkalakalan ng ating mga
ninuno sa ibang bansa sa Asya. Ang ating bansa noon ay
____.
wala silang ginagawa
nagsilbing daanan ng mga mangangalakal patungong
silangan
mapayapa ang pamumuhay
Mga Bansa sa Asya na nagkakaroon ng
Impluwensiya sa Kalinangang Pilipino:
Ilan sa mga dayuhang nakipagkalakalan at nakipag-ugnayan sa bansa ay ang
mga ____.
Orang Dampuan mula sa Timog Vietnam, Orang Banjar mula sa
Borneo, Indian (Hindu), Arabe, at Tsino.
Orang Dampuan mula sa Timog Silangan, Orang Banjar mula sa
Borneo, Indian (Hindu), Arabe, at Tsino.
Orang Dampuan mula sa Timog Vietnam, Orang Banjar mula sa
Borneo, Indian (Hindu), UK, at Tsino.
Impluwensiyang Indian (Hindu):
Ang mga Indian ay hindi direktang nakipag-ugnayan sa bansa. Gayumpaman, makikita sa ating kultura ang kanilang impluwensya.
Impluwensiyang Indian (Hindu):
*paggamit ng belo at kordons sa
seremonya ng kasal
*pagsasabog ng bigas sa bagong kasal
pagbibigay galang sa pagmamano
*pagsusoot ng turban at sarong
*pagsasayaw ng mag-asawang
magkanak sa harap ng imahen o santo
na kanilang sinasamba
pagsasabit ng kuwintas sa bulaklak sa
pagdating ng mga panauhin
*pagbibigay ng dowry sa ikakasal
*pag-uugaling “bahala na”
Impluwensiyang Indian (Hindu):
Pagpapahalaga sa mga pamahiin tulad ng:
paniniwalang hindi makapag-aasawa ang isang dalagang
kumakanta sa harap ng lutuan habang nagluluto
Impluwensiya ng wikang Sanskrit ng mga Indian sa ating wika
tulad ng mga salitang diwata, maharlika, lakan, lakambini,
hari, pari, mahal, dalaga, at iba pa.
ang buntis na kumakain ng kambal na saging ay magkakaanak
din ng kambal; at kapag ang isang tao ay nanaginip na nalagas
ang kanyang ngipin ay may malapit siyang kamag-anak o
kaibigang mamamatay
paniniwalang pagpapakitang tao
Impluwensiya ng mga Tsino:
Ang mga ninuno natin ay nakipag-ugnayan din sa China.
Nakipagkalakalan sila sa mga katutubo sa pamamagitan ng
pakikipagpalitan ng paninda o produkto na kilala sa tawag na
__.
diwata
barter
pamahiin
Impluwensiya ng mga Tsino:
paniniwalang hindi makapag-aasawa ang isang dalagang
kumakanta sa harap ng lutuan habang nagluluto
paggamit ng mga porselana, payong, pilak,
pagsusuot ng maluwag na salawal, kamisa
tsino, paggawa ng pulbura
*paggamit ng mga paputok sa pagsalubong ng
Bagong Taon at iba pang kasiyahan
*paglalaro ng mga sugal na gaya ng jueteng,
kuwhaho, at pangginggi
*pagkain ng lugaw, pansit, siopao, siomai,
mami, tsapsuy, at okoy
*paggalang sa matatanda, pagbubuklod ng
pamilya, pakikipagkasundo ng magulang sa
mga anak sa pag-aasawa
Impluwensiya ng mga Arabe:
Ang mga Arabe ay unang dumating bilang
mangangalakal at misyonero upang ipakilala ang
__ sa Pilipinas, lalo na sa Mindanao.
Kristyano
Islam
Hindu
Impluwensiya ng mga Arabe:
Ang
pinakamahalagang impluwensiya nila ay ang
relihiyong Islam at ang ___.
Naimpluwensiyahan din ang bansa sa panitikan,
paniniwala, musika at sayaw.
pamahalaang sultanato
Islam
Hindu
Narito ang 3 impluwensiya ng mga Arabe sa
Pilipinas:
– ipinakilala nina Karim ul Makhdum at
iba pang misyonerong Arabe.
Kultura at Sining
Relihiyong Islam
Pamahalaang Sultanato
Narito ang 3 impluwensiya ng mga Arabe sa
Pilipinas:
– isang sistemang mas malaki ang
sakop kaysa sa barangay at pinamumunuan ng sultan.
Kultura at Sining
Relihiyong Islam
Pamahalaang Sultanato
Narito ang 3 impluwensiya ng mga Arabe sa
Pilipinas:
– tulad ng singkil na sayaw,
instrumentong kulintang at kudyapi, at ang arkitekturang
moske.
Kultura at Sining
Relihiyong Islam
Pamahalaang Sultanato
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Maliit na bahay, puno ng mga patay.👉
Posporo
Anino
Hangin
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Kahit saan ka magpunta, siya’y laging kasama.
Posporo
Anino
Hangin
Mga Halimbawa ng Bugtong:
Laging nauuna, hindi nakikita.
Posporo
Anino
Hangin
Ito ang matandang wika ng Indian kung saan nakuha ng mga Pilipino ang mga salitang diwata, hari, pari, dalaga, lakan at iba pa.
Arabe
Indian
Sanskrit
tsino
Ito ang mga gamit na impluwensiya sa atin ng mga Tsino maliban sa:
pamaypay
payong
porselana
sarong
Ang sumusunod ay impluwensiya ng mga Arabe sa ating kalinangan maliban sa:
Islam
kudyapi
paputok
singkil
Ito ang tawag sa pook sambahan ng mga Muslim
moske
kapilya
tabernakulo
templo
Ito ang tawag sa palitan ng kalakal sa pagitan ng mga Pilipino.
bahala na system
barter
dowry
Sanskrit
Ibinibigay ng lalaki sa pamilya ng babaeng nais pakasalan.
bahala na system
dowry
barter
Sanskrit
Isang Arabeng iskolar na kinikilalang isa sa mga nagdala ng islam sa bansa.
Karim ul Makhdum
Abu Bakr
Raja Baguinda
