Bối cảnh văn hóa của từng xã hội

Đặc điểm sinh học của cá nhân

Trình độ học vấn của cá nhân

Tuổi tác của cá nhân

Bối cảnh văn hóa của từng xã hội

Đặc điểm sinh học của cá nhân

Trình độ học vấn của cá nhân

Tuổi tác của cá nhân

Chỉ do gia đình quyết định

Cá tính và sự nhận thức của cá nhân về vai trò của mình đảm nhận

Sự áp đặt từ xã hội

Thu nhập và nghề nghiệp

Hoàn toàn tách biệt, không ảnh hưởng lẫn nhau

Có ảnh hưởng biện chứng, vai trò có thể thay đổi nhân cách và ngược lại

Chỉ có nhân cách quyết định vai trò

Chỉ có vai trò quyết định nhân cách

Sự mâu thuẫn giữa các vai trò thuộc về hai vị thế khác nhau

Sự xung khắc giữa các vai trò trong cùng một vị thế hoặc địa vị

Sự áp lực của gia đình lên cá nhân

Sự khác biệt văn hóa

Khi cá nhân cảm nhận mâu thuẫn trong vai trò hiện tại hoặc không thể đáp ứng yêu cầu của vai trò mới

Khi cá nhân có nhiều bạn bè

Khi cá nhân có địa vị cao trong xã hội

Khi cá nhân chỉ tham gia một nhóm xã hội

Sự xung khắc giữa vai trò trong cùng một địa vị

Sự xung khắc giữa các vai trò gắn với từ hai vị thế xã hội trở lên

Sự thay đổi nhân cách cá nhân

Sự khác biệt trong nhận thức xã hội

Khi cá nhân phải hy sinh việc hoàn thành tốt một vai trò để hoàn thành tốt vai trò khác

Khi cá nhân không thích vai trò của mình

Khi cá nhân thay đổi công việc

Khi xã hội thay đổi giá trị văn hóa

Mong muốn cá nhân tự đặt ra cho mình

Mong muốn, đòi hỏi mà xã hội xác định khi cá nhân đứng vào một vị thế nhất định

Kỳ vọng của gia đình với con cái

Ước mơ cá nhân

Không có gì thay đổi

Cá nhân sẽ được khuyến khích nhiều hơn

Cá nhân sẽ bị xã hội áp dụng chế tài ở mức độ khác nhau

Cá nhân sẽ được trao thêm quyền lực

Luật tục hoặc luật pháp

Sở thích cá nhân

Truyền thông đại chúng

Sự đồng thuận trong nhóm bạn bè

Loại kỳ vọng mà xã hội buộc cá nhân phải thực hiện, vi phạm sẽ chịu chế tài nghiêm khắc

Loại kỳ vọng chỉ mang tính gợi ý, không có ràng buộc

Loại kỳ vọng cá nhân tự đặt ra cho mình

Loại kỳ vọng của gia đình đối với con cái

Mang tính cưỡng bức tuyệt đối

Bắt buộc đối với thành viên nhóm, nhưng chế tài xử lý sai phạm không gắt gao như kỳ vọng tất yếu

Hoàn toàn không có chế tài

Chỉ mang tính tinh thần, không ràng buộc

Hình phạt pháp luật nghiêm khắc

Hình phạt kinh tế

Áp lực tinh thần từ nhóm xã hội

Không có bất kỳ hình thức xử lý nào

Một tập hợp ngẫu nhiên của những người xa lạ

Một tập hợp những con người có nhiều hành vi tương tác với nhau dựa trên những kỳ vọng chung về lối ứng xử

Một tập hợp người cùng độ tuổi

Một tập hợp người có cùng nghề nghiệp

Chỉ có luật lệ

Vị trí và vai trò xã hội nhằm thực hiện các mục tiêu cụ thể

Những người lãnh đạo nhóm

Chỉ có tư cách thành viên

Tư cách thành viên, chuẩn mực và chế tài

Độ tuổi và sở thích chung

Chỉ có cơ sở vật chất riêng

Ngôn ngữ riêng

Tập thể

Đám đông và công chúng

Gia đình và bạn bè

Quốc gia và dân tộc

2 loại: nhóm sơ cấp và nhóm thứ cấp

3 loại: nhóm sơ cấp, thứ cấp và công chúng

4 loại: nhóm gia đình, bạn bè, cơ quan, xã hội

2 loại: nhóm nhỏ và nhóm lớn

Có quy mô lớn, quan hệ ít liên quan đến nhân cách thành viên

Có quy mô nhỏ, quan hệ trực diện, thân mật, gắn với tình cảm yêu thương

Các quan hệ xã hội có thời gian xác định, dựa trên thỏa ước chung

Mục đích nhóm thường hạn chế

Quan hệ xã hội dựa trên hợp đồng

Tương tác trực diện, có sự cộng tác và mục tiêu chung

Gắn kết chủ yếu bằng lợi ích vật chất

Tham gia nhóm trong thời gian ngắn hạn

Có quy mô nhỏ, gắn kết bằng tình cảm yêu thương

Quan hệ trực diện và mật thiết giữa các thành viên

Quy mô lớn, mục đích nhóm thường hạn chế, quan hệ mang tính thỏa ước, thời gian xác định

Mỗi thành viên đều có trách nhiệm tình cảm bền vững với nhóm

Tình cảm cá nhân

Sự cộng tác thân mật

Thỏa ước chung và lợi ích tập thể

Huyết thống và tình cảm yêu thương

Một nhóm nhỏ có sự gắn kết bằng tình cảm yêu thương

Tập hợp người dân sinh sống chung trong một vùng, có mối liên hệ, cùng quan tâm đến nhu cầu, sở thích, nguyện vọng

Một tổ chức chính trị – xã hội hoạt động trên phạm vi quốc gia

Một tập hợp ngẫu nhiên của nhiều cá nhân trong xã hội

Cá nhân và gia đình

Nhóm sơ cấp và các định chế lớn hơn ở tầm quốc gia

Gia đình và xã hội dân sự

Nhóm thứ cấp và tập đoàn kinh tế

Mối quan hệ tình cảm thân mật

Ranh giới địa lý, tính láng giềng

Sự phân công lao động trong xã hội

Các thỏa ước và hợp đồng chung

Cộng đồng sống trong cùng một địa phương

Mạng lưới hiệp hội được hình thành nhằm thực hiện mục tiêu chung

Nhóm bạn bè thân thiết gắn với tình cảm

Các gia đình sống gần nhau trong cùng khu dân cư

Cộng đồng dân cư phường, xã

Cộng đồng dân tộc sống trên một vùng lãnh thổ

Hiệp hội doanh nghiệp ngành may mặc Việt Nam

Cộng đồng dân cư làng nghề

Một nhóm nhỏ có tính chất thân mật

Tập hợp các mối quan hệ giữa các thực thể xã hội như cá nhân, nhóm, tổ chức, thiết chế, công ty và cả quốc gia

Hệ thống quy tắc xử sự xã hội

Một cộng đồng có lãnh thổ cụ thể

Chỉ quan hệ trao đổi hàng hóa

Chỉ quan hệ tình cảm

Quan hệ tương trợ, trao đổi thông tin, hàng hóa, dịch vụ

Chỉ quan hệ chính trị

Quy định của pháp luật

Sự phân biệt trong nhóm và ngoài nhóm dựa trên các tiêu chuẩn như chủng tộc, lợi tức, tôn giáo

Tính cá nhân hóa trong xã hội hiện đại

Các phương tiện truyền thông

Hoạt động sản xuất và tiêu dùng của các nhóm

Bộ môn nghiên cứu về sự vận hành nội tại của nhóm, chủ yếu là về cơ cấu, sự lãnh đạo và truyền thông trong nhóm

Khả năng phát triển của các nhóm xã hội trong thời gian dài

Hệ thống các nhóm nhỏ trong xã hội

Hình thành tự phát, không cần quy định pháp luật

Quan hệ giữa các thành viên dựa trên tình cảm cá nhân

Hành động và vai trò cá nhân được điều chỉnh bởi điều lệ, văn bản pháp luật, sơ đồ kế hoạch

Thành viên tuân thủ một cách tự nguyện

Những quy tắc chung của xã hội chi phối nhóm

Những mô hình của quan hệ và các cơ hội truyền thông giữa các thành viên trong nhóm

Cách thức phân chia giai cấp trong nhóm

Những hoạt động kinh tế trong nhóm

Hình thành dựa trên quy định pháp luật rõ ràng

Mọi vai trò cá nhân được phân định bằng sơ đồ kế hoạch

Hình thành tự phát, quan hệ dựa trên luật lệ không thành văn, tuân thủ tự nguyện

Chỉ xuất hiện trong tổ chức nhà nước

Bằng quyền lực chính trị

Bằng uy tín đạo đức cá nhân

Bằng vai trò xã hội, không nhấn mạnh yếu tố tâm lý, đạo đức

Bằng khả năng tài chính

2

3

4

5

Chỉ cần hiểu tâm tư nguyện vọng của các thành viên

Chỉ cần quản lý chặt chẽ các hành vi

Vừa hiểu tâm tư nguyện vọng thành viên, vừa nắm rõ mục tiêu của nhóm và hướng dẫn các cá nhân thực hiện mục tiêu đó

Chỉ cần áp đặt mệnh lệnh để duy trì kỷ luật

Độc đoán

Dân chủ

Thả lõng

Truyền thống

Dân chủ

Độc đoán

Thả lõng

Linh hoạt

Người lãnh đạo ít can thiệp, để nhóm tự điều hành

Sự kiểm soát chặt chẽ của người lãnh đạo

Sự phân công công việc chặt chẽ

Quyền lực tập trung vào lãnh đạo

Không cần quan tâm đến mục tiêu nhóm

Có chức năng thực hiện mục tiêu của nhóm, có kinh nghiệm và năng lực tổ chức

Chỉ lo duy trì bầu không khí vui vẻ

Thường là người có học vấn cao nhất

Có năng lực tổ chức công việc tốt nhất

Chỉ tập trung vào hiệu quả công việc

Có khả năng tạo không khí vui vẻ, làm dịu căng thẳng và mâu thuẫn trong nhóm

Luôn là lãnh đạo chính thức của nhóm

Bản chất lãnh đạo, cấu trúc, mục tiêu và chức năng hoạt động của nhóm

Phong cách cá nhân

Trình độ học vấn của các thành viên

Ai có quyền lực tài chính nhất

Quyết định đưa ra chịu ảnh hưởng của người nào

Sự khác biệt tuổi tác trong nhóm

Các thành viên quen biết nhau từ bao lâu

Truyền miệng không chính thức

Truyền miệng không chính thức

Chính thức và bằng văn bản

Chủ yếu qua nhóm bạn bè

Khách quan, không có tính riêng tư

Dựa nhiều vào sự quen biết cá nhân

Gắn kết theo nhóm quy chiếu

Thân mật, tình cảm

Quan hệ thân thuộc, quen biết

Chuyên môn kỹ thuật

Tình cảm cá nhân

Quyền lực tài chính

Hoạt động dựa trên tình cảm và sự linh hoạt cá nhân

Các quy định và luật lệ rõ ràng, giúp hoạt động có thể tiên đoán được

Không có quy tắc cố định, chỉ theo tình huống

Nhân viên được chọn dựa trên mối quan hệ quen biết

Mọi người đều bình đẳng, không giám sát nhau

Cấp trên giám sát cấp dưới theo thứ bậc rõ ràng

Thành viên chỉ chịu trách nhiệm với nhóm bạn bè

Quyền lực dựa vào quan hệ cá nhân

Mỗi cá nhân làm nhiệm vụ có tính chuyên môn cao

Các nhiệm vụ không phân công rõ ràng

Mọi thành viên đều ngang hàng, không có phân cấp

Quan hệ dựa chủ yếu trên thân quen

Nhóm xã hội phi chính thức dựa trên luật lệ bất thành văn

Mạng lưới tự phát dựa vào sự thân quen

Mô hình tổ chức được thiết kế duy lý để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ phức tạp

Cung cấp lợi ích vật chất cho thành viên

Gắn kết các thành viên bằng tình cảm

Giáo dục nhân cách cá nhân

Hình thức quy tắc: chính thức có quy tắc thành văn, phi chính thức dựa trên thỏa thuận và luật tục bất thành văn

Mục tiêu tồn tại

Quy mô hoạt động

Cách phân chia lao động

Cấu trúc phức tạp, quy tắc thành văn, vị trí và vai trò rõ ràng

Hoạt động chỉ dựa trên sự tự nguyện

Không có quy định cụ thể về mục tiêu

Các quy tắc bất thành văn và sự kiểm soát tự nguyện

Nhóm chỉ xuất hiện trong các cơ quan nhà nước

Nhóm quy mô lớn, phức tạp, có luật lệ thành văn

Nhóm thường đồng ý về các quy tắc, vị trí xã hội bất thành văn, kiểm soát quan hệ dựa trên khế ước, luật tục, thỏa thuận cá nhân

Nhóm được nhà nước công nhận và điều chỉnh bằng pháp luật

Nhóm nhỏ có tính thân mật, tự phát

. Nhóm được hình thành dựa trên tình cảm cá nhân

Nhóm không có sự phân định vai trò

Nhóm xã hội quy mô lớn, phức tạp, có hệ thống quy tắc, chuẩn mực, vị trí và vai trò xác định rõ ràng, thường được quy định thành văn

Nhóm nhỏ chỉ hoạt động trong một thời gian ngắn

Nhóm mà cá nhân chịu ảnh hưởng từ thái độ và lối ứng xử của người khác

Nhóm được pháp luật công nhận

Nhóm mang tính lãnh thổ nhất định

Người mà chúng ta kính trọng và thường bắt chước hành vi của họ

Người có quyền lực chính trị

Người đứng đầu nhóm chính thức

Người có quyền ra quyết định cuối cùng

2

3

5

7

Thành viên bị cô lập một thời gian để thay đổi hành vi

Các thành viên cùng theo đuổi lợi ích chung và quyết định theo cách dân chủ

Tập trung vào lợi ích vật chất cho thành viên

Hoạt động dựa trên các quy tắc bất thành văn

Hiệp hội nghề nghiệp

Doanh nghiệp, công ty cổ phần

Nhà tù, trường trại cải tạo, bệnh viện tâm thần

Câu lạc bộ tình nguyện

Quyết định theo cơ chế dân chủ

Trừng phạt hoặc chữa trị thành viên bằng cách cô lập một thời gian để thay đổi thái độ, hành vi

Duy trì quan hệ thân mật giữa các thành viên

Tạo ra lợi ích kinh tế cho thành viên

Luật giao thông

tập quán, tục lệ

cấm kỵ, phong tục

luật liên quan sự sống, sở hữu

Luật giao thông

tập quán, tục lệ

cấm kỵ, phong tục

luật liên quan sự sống, sở hữu

Luật giao thông

tập quán, tục lệ

cấm kỵ, phong tục

luật liên quan sự sống, sở hữu

Luật giao thông

tập quán, tục lệ

cấm kỵ, phong tục

luật liên quan sự sống, sở hữu

Gia đình, nhóm bạn thân

Quan hệ tình cảm

Nhóm đồng nghiệp, lớp học

Câu lạc bộ bạn bè

Gia đình, nhóm bạn thân

Các hội nghề nghiệp

Nhóm đồng nghiệp, lớp học

Tổ chức xã hội

Tự thân là mục đích   

Phương tiện để đạt mục đích 

Chỉ mang tính hình thức        

Chỉ để giải trí

Phương tiện để đạt mục đích

Tự thân là mục đích

Chỉ mang tính công cụ

Vô nghĩa nếu không có lợi ích

Hạn chế, chỉ liên quan đến một số hoạt động

Rộng, bao gồm nhiều hoạt động

Không bị giới hạn

Bao gồm gia đình và bạn bè

Hạn chế, chỉ liên quan một số hoạt động  

Rộng, bao gồm nhiều hoạt động

Chỉ xoay quanh công việc

Chỉ xoay quanh lợi

Dài hạn     

Thay đổi, ngắn hạn

Không giới hạn

Ổn định lâu dài

Thay đổi

Tạm thời

Dài hạn

Gia đình

Tình cảm

Mục tiêu

Cá nhân

Gia đình

Tình cảm

Mục tiêu

Cá nhân

Quan hệ tình cảm

Những quy định và luật lệ

Thỏa thuận ngầm giữa các thành viên

Ý kiến đa số

Được xác định bằng luật lệ

Thực hiện không chính thức, mang tính tổng quát

Không tồn tại

Do cấp trên áp đặt

Khác nhau và mang tính chuyên môn hóa cao

Giống nhau

Được phân chia theo chức vụ

Do tổ chức quy định                                       

Giống nhau

Khác nhau, có tính chuyên môn hóa cao

Tự phát, không phân công

Mang tính tình cảm cá nhân

Không có, hay không quy định chính thức

Xác định rõ ràng theo chức vụ          

Dựa trên quy định pháp luật

Dựa trên quyền lực tập trung

Tồn tại nhưng không chính thức

Xác định rõ, tương ứng với chức vụ

Không có sự phân định

Phụ thuộc vào quan hệ cá nhân

Hướng về công việc

Hướng về lợi nhuận

Hướng về con người

Hướng về quyền lực

Hướng về công việc

Hướng về lợi nhuận

Hướng về con người

Hướng về quyền lực

Mặt đối mặt

Thông qua cảm xúc và trực giác

Qua tin nhắn cá nhân

Chính thức bằng văn bản

Chính thức bằng văn bản

Mặt đối mặt

Qua báo cáo hành chính

Qua các quy định pháp

Điển hình sơ cấp

Điển hình thứ cấp

Không có sự phân biệt

. Dựa trên tình cảm cá nhân  

Kỹ năng chuyên môn phù hợp công việc

Trình độ học vấn

Tình cảm cá nhân, quan hệ thân thuộc          

Luật pháp và quy định

Sự đồng thuận tập thể

Quan hệ thân quen

Tình cảm cá nhân

Kỹ năng chuyên môn phù hợp loại công việc

Điển hình thứ cấp, ổn

Chỉ qua văn bản

Chính thức, có phân cấp rõ ràng

Điển hình sơ cấp, dễ thay đổi