NEW
Font size
WorksheetsRaqamli tengsizlik (digital inequality)
Total questions: 25
Worksheet time: 13mins
Raqamli tengsizlik (digital inequality) nima?
Bu odamlar, guruhlar yoki hududlar o‘rtasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)ga, internetga, raqamli qurilmalarga va xizmatlarga kirish, foydalanish va ulardan foydalanuvchanlik jihatidan mavjud bo‘lgan farq.
Bu faqat internet tezligining past bo‘lishi bilan bog‘liq muammo.
Bu faqat kompyuter o‘yinlariga kirish imkoniyati bilan bog‘liq muammo.
Bu faqat shaxsiy kompyuterga ega bo‘lmaslik bilan bog‘liq muammo.
Raqamli tengsizlikning asosiy komponentlaridan biri bu kirish (access) hisoblanadi. Kirish nimalarni o‘z ichiga oladi?
Qurilmalar (smartfon, kompyuter), keng polosali internet, mobil qamrov.
Faqat internet tezligi va narxi.
Foydalanuvchilarning yosh chegarasi.
Dasturiy ta'minotning yangiligi.
Raqamli savodxonlik (skills) raqamli tengsizlikning qaysi jihatini ifodalaydi?
Texnik va axborotni baholash ko‘nikmalari.
Moliyaviy resurslarni boshqarish.
Jismoniy infratuzilmani rivojlantirish.
Ijtimoiy tarmoqlarda do‘stlar soni.
Quyidagilardan qaysi biri raqamli tengsizlikning asosiy sababi hisoblanadi?
Yuqori daromad
Past qamrov va tarmoq infratuzilmasi
Ko‘p tillilik
Yuqori savodxonlik
Ijtimoiy-iqtisodiy omillar raqamli tengsizlikka qanday ta’sir qiladi?
Daromad darajasi past bo‘lgan oilalar qurilma yoki internet xizmatini sotib ololmaydi, ta’lim darajasi past bo‘lganlarda raqamli savodxonlik past bo‘ladi.
Ijtimoiy-iqtisodiy omillar faqat texnologik taraqqiyotga ta’sir qiladi, raqamli tengsizlikka emas.
Raqamli tengsizlik faqat geografik joylashuvga bog‘liq, ijtimoiy-iqtisodiy omillar ahamiyatsiz.
Ijtimoiy-iqtisodiy omillar raqamli tengsizlikni kamaytiradi, chunki hamma bir xil imkoniyatga ega.
Madaniy va til omillaridan biri sifatida til to‘sig‘i raqamli tengsizlikka qanday ta’sir qiladi?
Ko‘plab onlayn resurslar mahalliy tillarda emas.
Internet tezligini oshiradi.
Raqamli qurilmalar narxini pasaytiradi.
Barcha foydalanuvchilar uchun bir xil imkoniyatlar yaratadi.
Raqamli tengsizlikda gender va ijtimoiy diskriminatsiya qanday rol o‘ynaydi?
Ayollar, keksalar yoki boshqa zaif guruhlar texnologiyalardan kamroq foydalana olishi.
Texnologiyalardan faqat yoshlar foydalanadi.
Raqamli tengsizlik faqat iqtisodiy omillarga bog‘liq.
Barcha guruhlar texnologiyalardan bir xil darajada foydalanadi.
Onlayn xavfsizlik va maxfiylik muammolari raqamli tengsizlikka olib kelishi mumkin. Bu qanday sodir bo‘ladi?
Onlayn xavfsizlik, shaxsiy ma’lumotlar himoyasi bo‘yicha xavotirlar odamlarni internetdan foydalanishini cheklashi mumkin.
Onlayn xavfsizlik muammolari faqat texnik xatoliklarni ko‘paytiradi.
Maxfiylik muammolari faqat hukumatlarni tashvishga soladi.
Raqamli tengsizlik faqat internet tezligiga bog‘liq.
Sanoati rivojlangan hududlarda qanday xususiyatlar mavjud?
Yuqori darajadagi infratuzilma (yuklama tarmoqlari, 4G/5G, keng polosali), yuqori daromad, yaxshi ta’lim va IT sektori, ko‘p onlayn xizmatlar.
Faqat qishloq xo‘jaligi rivojlangan, sanoat deyarli yo‘q.
Aholisi kam, infratuzilmasi past, internet tarmog‘i mavjud emas.
Asosan turizmga ixtisoslashgan, sanoat korxonalari yo‘q.
Sanoati rivojlanmagan yoki rivojlanayotgan hududlarda (less-industrialized/developing regions) qanday kamchiliklar mavjud?
Cheklangan infratuzilma, past daromad, chegaralangan imkoniyatlar, ko‘proq qishloq joylar.
Yuqori texnologik taraqqiyot, keng imkoniyatlar, yuqori daromad.
Dunyo bozorida yetakchilik, rivojlangan transport tarmog‘i, yuqori savodxonlik.
Ko‘plab sanoat korxonalari, yuqori urbanizatsiya, keng eksport imkoniyatlari.
Kamdaromadli oilalar uchun qurilmalar va internet xarajatlari qanday ta’sir ko‘rsatadi?
Qurilmalar va internet xarajatlari tufayli cheklanish, onlayn moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyati past.
Qurilmalar va internet xarajatlari tufayli barcha xizmatlardan to‘liq foydalanish imkoniyati mavjud.
Qurilmalar va internet xarajatlari kamdaromadli oilalarga hech qanday ta’sir ko‘rsatmaydi.
Qurilmalar va internet xarajatlari faqat o‘quvchilarga ta’sir qiladi, oilalarga emas.
Bolalar va talabalar uchun onlayn ta’limga kirish imkoniyati qanday ta’sir qiladi?
Onlayn ta’limga kirish imkoniyati ta’lim natijalariga bevosita ta’sir qiladi.
Onlayn ta’limga kirish imkoniyati faqat o‘qituvchilarga ta’sir qiladi.
Onlayn ta’limga kirish imkoniyati faqat texnik muammolarni hal qiladi.
Onlayn ta’limga kirish imkoniyati ta’limga umuman ta’sir qilmaydi.
Ayollar texnologiyalarga kirishda qanday muammolarga duch kelishadi?
Ayrim jamiyatlarda texnologiyalarga kirish va ta’limdan mahrum bo‘lish hollari yuqori.
Texnologiyalarga kirish barcha uchun bir xil darajada oson.
Ayollar texnologiyalarga erkaklarga nisbatan ko‘proq kirish imkoniga ega.
Texnologiyalarga kirishda hech qanday muammo yo‘q.
Past ta’limli shaxslar raqamli savodxonlik va imkoniyatlardan qanday chetda qoladi?
Raqamli savodxonlik va imkoniyatlardan chetda qolish.
Yangi texnologiyalarni tez o‘zlashtirish.
Internetda xavfsiz ishlashni bilish.
Raqamli qurilmalardan samarali foydalanish.
Qishloq va shahar infratuzilmasi o‘rtasidagi farq nimada?
Qishloq jamoalari odatda kamroq infratuzilmaga ega.
Qishloqlarda infratuzilma shaharlarnikidan ko‘proq rivojlangan.
Shahar infratuzilmasi deyarli mavjud emas.
Qishloq va shahar infratuzilmasi bir xil.
Til va madaniyat to‘siqlari raqamli xizmatlardan foydalanishga qanday ta’sir qiladi?
Til va madaniyat to‘siqlari tufayli axborot va xizmatlardan cheklanish.
Raqamli xizmatlar narxining pasayishi.
Internet tezligining oshishi.
Texnik xizmat ko‘rsatishning yaxshilanishi.
Nogironligi bor shaxslar uchun texnologiyaga mos kelmaslik nimani anglatadi?
Texnologiya va web-saytlarning mos kelmasligi (accessibility) tufayli cheklanish.
Texnologiyadan foydalanishda qulaylik yaratish.
Barcha foydalanuvchilar uchun bir xil imkoniyatlar.
Internet tezligining pastligi.
Raqamli tengsizlikni kamaytirish uchun qanday infratuzilmani yaxshilash choralari tavsiya etiladi?
Keng polosali internetni kengaytirish, mahalliy tarmoqlarni rivojlantirish, arzon mobil internet.
Faqat shahar markazlarida internetni cheklash.
Yangi kompyuter o‘yinlarini ishlab chiqish.
Faqat telefon aloqasini yaxshilash.
Past daromadli oilalar uchun qurilmalarni arzonlashtirish va subsidiyalash qanday yordam beradi?
Qurilmalarni arzonlashtirish va subsidiya: past daromadli oilalar uchun qurilma dasturlari, ijtimoiy paketlar.
Qurilmalarni arzonlashtirish faqat yuqori daromadli oilalarga yordam beradi.
Subsidiya faqat korxonalar uchun mo'ljallangan.
Qurilmalarni arzonlashtirish va subsidiya yordam bermaydi.
Raqamli ta’lim va malaka oshirish uchun qanday choralar ko‘riladi?
Maktablarda raqamli savodxonlik, kattalar uchun kurslar, onlayn va oflayn treninglar.
Faqatgina an’anaviy darslar o‘tkaziladi.
Raqamli texnologiyalardan umuman foydalanilmaydi.
Faqat chet elda o‘qish imkoniyati yaratiladi.
Til va madaniy moslashuv raqamli tengsizlikni kamaytirishda qanday rol o‘ynaydi?
Lokalizatsiya qilingan kontent va xizmatlar.
Internet tezligini oshirish.
Texnik qurilmalarni yangilash.
Moliyaviy yordam ko‘rsatish.
Rivojlangan hudud misoli sifatida qaysi joylarda tezkor mobil internet va elektron hukumat xizmatlari keng tarqalgan?
Shaharlar
Qishloqlar
Cho'llar
O'rmonlar
Rivojlanayotgan hudud misoli sifatida chekka qishloqlarda qanday muammolar mavjud?
Qamrov kam, internet tezligi past, onlayn ta'limda ortda qolish.
Sanoat korxonalari ko‘pligi, transport tarmog‘i rivojlangan.
Yuqori daromadli aholi, zamonaviy infratuzilma mavjudligi.
Turizm markazlari ko‘pligi, xalqaro aeroportlar mavjudligi.
Ijtimoiy guruh misoli sifatida pandemiya davrida kamdaromadli oilalar farzandlari qanday muammoga duch kelishlari mumkin?
Onlayn ta'limdan chetda qolib, ta'lim natijalari pasayishi mumkin.
Yangi texnologiyalarni tezroq o‘zlashtirish imkoniyati oshadi.
Moliyaviy ahvol yaxshilanadi va ta’limga ko‘proq sarmoya kiritiladi.
O‘quvchilarning ijtimoiy faolligi ortadi.
Qisqacha xulosaga ko'ra, raqamli tengsizlikni kamaytirish uchun qanday choralar zarur?
Tizimli siyosat, investitsiyalar, ta'lim va inklyuzivlik choralarini birgalikda amalga oshirish zarur.
Faqat texnologik qurilmalarni ko'paytirish yetarli.
Internet narxini oshirish kerak.
Raqamli xizmatlarni cheklash lozim.
