Hệ thống tri thức lý luận tổng quát của con người về thế giới

Hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới

Hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới; về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy

Hệ thống tri thức lý luận tổng quát của con người về thế giới; về vị trí, vai trò của con người trong thế giới ấy

Khi con người có một vốn hiểu biết nhất định và đạt đến khả năng rút ra được cái riêng lẻ trong cái chung của sự vật, hiện tượng

Khi con người bắt đầu có ý thức, họ đã nghiên cứu , rút ra các quan điểm, quan niệm rời rạc từ một lý luận chung nhất

Khi con người có một vốn hiểu biết nhất định và đạt đến khả năng rút ra được cái chung trong muôn vàn sự kiện, hiện tượng riêng lẻ

Khi con người bắt đầu có ý thức, họ đã nghiên cứu , hệ thống hoá quan điểm, quan niệm rời rạc lại thành học thuyết, thành lý luận và triết học ra đời

Triết học ra đời từ thực tiễn, do nhu cầu của thực tiễn

Đối tượng của triết học không thay đổi, luôn có mục tiêu con người

Khi mới ra đời, triết học chưa được xem là hình thái cao nhất của tri thức, sau này triết học được nâng lên là hình thái cao nhất của tri thức, bao hàm tất cả các lĩnh vực, không có đối tượng riêng

Đối tượng của triết học thay đổi tuỳ theo từng giai đoạn lịch sử

Triết học có nguồn gốc nhận thức và nguồn gốc xã hội

Ngay từ khi mới ra đời, triết học được xem là hình thái cao nhất của tri thức, bao hàm tất cả các lĩnh vực, mỗi lĩnh vực lại có 1 đối tượng riêng

Ngay từ khi mới ra đời, triết học được xem là hình thái cao nhất của tri thức, bao hàm tất cả các lĩnh vực, không có đối tượng riêng

Trong quá trình phát triển, triết học được xem là hình thái cao nhất của tri thức, bao hàm tất cả các lĩnh vực, mỗi lĩnh vực lại có 1 đối tượng riêng

Trong quá trình phát triển, triết học được xem là hình thái cao nhất của tri thức bao hàm tất cả các lĩnh vực, không có đối tượng riêng

Ấn Độ

Hy Lạp

Trung Quốc

Tây Âu

Ấn Độ

Hy Lạp

Trung Quốc

Tây Âu

6-8 trước Công nguyên

6-8 sau Công nguyên

15-16 sau Công nguyên

17-18 sau Công nguyên

Mác

Lênin

Hêghen

Xpinôda

Duy vật, Mác

Duy vật, Lênin

Duy tâm, Hêghen

Duy tâm, Xpinôda

16, Hêghen

17, Lênin

18, Xpinôda

19, Mác

Tiếp tục giải quyết mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại trên lập trường duy vật triệt để và nghiên cứu những quy luật riêng rẽ của tự nhiên, xã hội và tư duy

Tiếp tục giải quyết mối quan hệ giữa tri thức và niềm tin trên lập trường duy vật triệt để và nghiên cứu những quy luật riêng rẽ của tự nhiên, xã hội và tư duy

Tiếp tục giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trên lập trường duy vật triệt để và nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Tiếp tục giải quyết mối quan hệ giữa chủ quan và khách quan trên lập trường duy vật triệt để và nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Giống với, tri thức

Giống với, lý luận

Khác với, tri thức

Khác với, lý luận

Nghiên cứu những vấn đề chung nhất của giới tự nhiên, của xã hội và con người, mối quan hệ của con người nói chung, của tư duy con người nói riêng với thế giới xung quanh

Nghiên cứu những vấn đề chung nhất của giới tự nhiên, của xã hội và con ng

Mác, vật chất và ý thức

Ăngghen, vật chất và ý thức

Ăngghen, tư duy và tồn tại

Mác, tư duy và tồn tại

2, mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại - giữa tư duy và tồn tại thì cái nào có trước, cái nào quyết định cái nào

2, giữa ý thức và vật chất thì cái nào có trước, cái nào quyết định cái nào - con người có khả năng nhận thức được thế giới hay không

3, mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại - giữa tư duy và tồn tại thì cái nào có trước, cái nào quyết định cái nào - con người có khả năng nhận thức được thế giới hay không

3, con người có khả năng nhận thức được thế giới hay không - giữa ý thức và vật chất thì cái nào có trước, cái nào quyết định cái nào - mối quan hệ giữa tư duy và tồn tại

Toàn bộ những quan niệm của con người về thế giới, về bản thân con người, về cuộc sống và vị trí của con người trong thế giới đó

Toàn bộ những tri thức của con người về thế giới, về bản thân con người, về cuộc sống và vị trí của con người trong thế giới đó

Toàn bộ những niềm tin của con người về thế giới, về bản thân con người, về cuộc sống và vị trí của con người trong thế giới đó

Toàn bộ những cảm nhận của con người về thế giới, về bản thân con người, về cuộc sống và vị trí của con người trong thế giới đó

Vật chất và ý thức

Tư duy và tồn tại

Tri thức và niềm tin

Chủ quan và khách quan

Tri thức, niềm tin

Niềm tin, tri thức

Vật chất, ý thức

Ý thức, vật chất

2, thế giới quan triết học - thế giới quan huyền thoại

2, thế giới quan duy vật - thế giới quan duy tâm

3, thế giới quan tôn giáo - thế giới quan khoa học - thế giới quan triết học

3, thế giới quan duy tâm - thế giới quan tôn giáo - thế giới quan triết học

Huyền thoại, cảm nhận

Huyền thoại, niềm tin

Tôn giáo, niềm tin

Tôn giáo, quan niệm

Huyền thoại, hoà quyện vào nhau

Huyền thoại, chưa hoà quyện vào nhau

Tôn giáo, hoà quyện vào nhau

Tôn giáo, chưa hoà quyện vào nhau

Huyền thoại, chủ yếu

Huyền thoại, thứ yếu

Tôn giáo, chủ yếu

Tôn giáo, thứ yếu

Tôn giáo, niềm tin

Tôn giáo, quan niệm

Triết học, niềm tin

Triết học, quan niệm

Trình độ tự giác, hạt nhân tri thức

Trình độ tự giác, hạt nhân lý luận

Hệ quả tất yếu, hạt nhân tri thức

Hệ quả tất yếu, hạt nhân lý luận

Ý thức

Tri thức

Niềm tin

Quan niệm

Làm cho thế giới quan phát triển như một quá trình tự giác dựa trên sự tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tri thức do các khoa học đưa lại

Làm cho thế giới quan phát triển như một quá trình tất yếu dựa trên sự tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tri thức do các khoa học đưa lại

Làm cho thế giới quan phát triển như một quá trình tất yếu dựa trên niềm tin và sự cảm nhận của con người

Làm cho thế giới quan phát triển như một quá trình tự giác dựa trên niềm tin và sự cảm nhận của con người

Nhân sinh quan, thế giới quan, thế giới quan

Thế giới quan, nhân sinh quan, thế giới quan

Thế giới quan, nhân sinh quan, nhân sinh quan

Nhân sinh quan, thế giới quan, nhân sinh quan

Thế giới quan, lý luận

Nhân sinh quan, niềm tin

Thế giới quan, lý luận và niềm tin

Nhân sinh quan, lý luận và niềm tin

2, chủ nghĩa duy vật huyền thoại - chủ nghĩa duy vật triết học

2, chủ nghĩa duy vật chủ quan - chủ nghĩa duy vật khách quan

3, chủ nghĩa duy vật chủ quan - chủ nghĩa duy vật siêu thực - chủ nghĩa duy vật khách quan

3, chủ nghĩa duy vật chất phác - chủ nghĩa duy vật siêu hình - chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật chất phác

Chủ nghĩa duy vật siêu thực

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật chất phác

Chủ nghĩa duy vật siêu thực

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

2, chủ nghĩa duy tâm huyền thoại - chủ nghĩa duy tâm triết học

2, chủ nghĩa duy tâm chủ quan - chủ nghĩa duy tâm khách quan

3, chủ nghĩa duy tâm chủ quan - chủ nghĩa duy tâm siêu thực - chủ nghĩa duy tâm khách quan

3, chủ nghĩa duy tâm chất phác - chủ nghĩa duy tâm siêu hình - chủ nghĩa duy tâm biện chứng

Quan niệm cho rằng vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau

Sản phẩm của tư duy lý tính dựa trên cơ sở tri thức và lý trí

Hệ thống tri thức dựa trên thực nghiệm và thừa nhận tính vật chất của thế giới

Lòng tin đóng vai trò cơ sở chủ yếu và đóng vai trò chủ đạo

Quan niệm cho rằng vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau

Sản phẩm của tư duy lý tính dựa trên cơ sở tri thức và lý trí

Hệ thống tri thức dựa trên thực nghiệm và thừa nhận tính vật chất của thế giới

Lòng tin đóng vai trò cơ sở chủ yếu và đóng vai trò chủ đạo

Xem xét phiến diện, tuyệt đối hoá, thần thánh hoá 1 mặt, 1 đặc tính nào đó không mang tính biện chứng của con người

Xem xét phiến diện, tuyệt đối hoá, thần thánh hoá 1 mặt, 1 đặc tính nào đó mang tính biện chứng của con người

Sự tách rời lao động trí óc với lao động chân tay và địa vị thống trị của lao động trí óc với lao động chân tay trong xã hội cũ đã tạo quan niệm về vai trò quyết định của nhân tố tinh thần

Mối liên hệ giữa lao động trí óc với lao động chân tay và địa vị thống trị của lao động trí óc với lao động chân tay trong xã hội cũ đã tạo niềm tin về vai trò quyết định của nhân tố tinh thần

Xem xét phiến diện, tuyệt đối hoá, thần thánh hoá 1 mặt, 1 đặc tính nào đó không mang tính biện chứng của con người

Xem xét phiến diện, tuyệt đối hoá, thần thánh hoá 1 mặt, 1 đặc tính nào đó mang tính biện chứng của con người

Sự tách rời lao động trí óc với lao động chân tay và địa vị thống trị của lao động trí óc với lao động chân tay trong xã hội cũ đã tạo quan niệm về vai trò quyết định của nhân tố tinh thần

Mối liên hệ giữa lao động trí óc với lao động chân tay và địa vị thống trị của lao động trí óc với lao động chân tay trong xã hội cũ đã tạo niềm tin về vai trò quyết định của nhân tố tinh thần

Học thuyết triết học thừa nhận chỉ 1 trong 2 thực thể vật chất hoặc tinh thần

Học thuyết triết học thừa nhận vật chất và tinh thần là 2 nguyên thể tồn tại một cách ràng buộc, cùng nhau tạo thành nguồn gốc của thế giới

Học thuyết triết học thừa nhận vật chất và tinh thần là 2 nguyên thể tồn tại độc lập, tạo thành 2 nguồn gốc của thế giới

Học thuyết triết học cho rằng vạn vật trong thế giới là do vô số nguyên thể độc lập tạo nên

Học thuyết triết học thừa nhận chỉ 1 trong 2 thực thể vật chất hoặc tinh thần

Học thuyết triết học thừa nhận vật chất và tinh thần là 2 nguyên thể tồn tại một cách ràng buộc, cùng nhau tạo thành nguồn gốc của thế giới

Học thuyết triết học thừa nhận vật chất và tinh thần là 2 nguyên thể tồn tại độc lập, tạo thành 2 nguồn gốc của thế giới

Học thuyết triết học cho rằng vạn vật trong thế giới là do vô số nguyên thể độc lập tạo nên

Học thuyết triết học thừa nhận chỉ 1 trong 2 thực thể vật chất hoặc tinh thần

Học thuyết triết học thừa nhận vật chất và tinh thần là 2 nguyên thể tồn tại một cách ràng buộc, cùng nhau tạo thành nguồn gốc của thế giới

Học thuyết triết học thừa nhận vạn vật trong thế giới là do vô số nguyên thể tạo nên, chúng ràng buộc và không độc lập với nhau

Học thuyết triết học cho rằng vạn vật trong thế giới là do vô số nguyên thể độc lập tạo nên

Triệt để, duy vật

Triệt để, duy tâm

Không triệt để, duy tâm

Không triệt để, duy vật

Nhất nguyên luận

Nhị nguyên luận

Đa nguyên luận

Thuyết không thể biết

Thừa nhận khả năng nhận thức của con người, phủ nhận khả năng nhận thức của con người

Phủ nhận khả năng nhận thức của con người, thừa nhận khả năng nhận thức của con người

Thừa nhận khả năng nhận thức của con người, khẳng định lại điều đó

Phủ nhận khả năng nhận thức của con người, khẳng định lại điều đó

Không thể hiểu được đối tượng, không đảm bảo tính chân thực

Không thể hiểu được đối tượng, tuy chân thực nhưng lại bị chi phối bởi cảm giác của bản thân

Không thể hiểu được đối tượng hoăc có hiểu chăng chỉ là hiểu hình thức bề ngoài, không đảm bảo tính chân thực

Không thể hiểu được đối tượng hoăc có hiểu chăng chỉ là hiểu hình thức bề ngoài, tuy chân thực nhưng lại bị chi phối bởi cảm giác của bản thân

Hoài nghi luận, thuyết không thể biết, Hêghen ở thế kỷ 15

Hoài nghi luận, thuyết không thể biết, Cantơ ở thế kỷ 18

Thuyết không thể biết, hoài nghi luận, Hêghen ở thế kỷ 15

Thuyết không thể biết, hoài nghi luận, Cantơ ở thế kỷ 18

Ra đời từ tính tương đối của nhận thức từ triết học Hy Lạp cổ đại, nâng sự hoài nghi lên thành nguyên tắc trong việc xem xét tri thức đã đạt được và cho rằng con người có thể đạt được chân lý khách quan

Ra đời từ tính tương đối của nhận thức từ triết học Hy Lạp cổ đại, nâng sự hoài nghi lên thành nguyên tắc trong việc xem xét tri thức đã đạt được và cho rằng con người không thể đạt được chân lý khách quan

Ra đời từ tính tuyệt đối của nhận thức từ triết học Hy Lạp cổ đại, nâng sự hoài nghi lên thành nguyên tắc trong việc xem xét tri thức đã đạt được và cho rằng con người có thể đạt được chân lý khách quan

Ra đời từ tính tuyệt đối của nhận thức từ triết học Hy Lạp cổ đại, nâng sự hoài nghi lên thành nguyên tắc trong việc xem xét tri thức đã đạt được và cho rằng con người không thể đạt được chân lý khách quan

Hêghen

Cantơ

Xpinôda

Mác

Không có vai trò quan trọng, không thừa nhận sự hoài nghi

Không có vai trò quan trọng, hoài nghi nhưng không thừa nhận sự hoài nghi đó

Có vai trò quan trọng, hoài nghi nhưng không thừa nhận sự hoài nghi đó

Có vai trò quan trọng, thừa nhận sự hoài nghi

Chủ quan và khách quan

Biện chứng và siêu hình

Vật chất và ý thức

Tồn tại và tư duy

Biện chứng

Siêu hình

Duy vật

Duy tâm

Cô lập và tách rời, tuyệt đối

Cô lập và tách rời, tương đối

Hoà quyện, tuyệt đối

Hoà quyện, tương đối

Vận động, biến đổi về số lượng và chất lượng, nằm ở bên trong và bên ngoài đối tượng

Tĩnh tại, biến đổi về số lượng và chất lượng, nằm ở bên ngoài đối tượng

Vận động, biến đổi về số lượng, nằm ở bên trong và bên ngoài đối tượng

Tĩnh tại, biến đổi về số lượng, nằm ở bên ngoài đối tượng

Chỉ nhìn thấy những sự vật riêng biệt

Nhìn thấy cả những mối liên hệ qua lại giữa các sự vật

Thấy được sự tồn tại, phát triển và tiêu vong của sự vật

Chỉ thấy được trạng thái tĩnh của sự vật mà quên đi sự vận động của những sự vật ấy

Chỉ nhìn thấy cây mà không thấy rừng

Đặt đối tượng vào, biến đổi, không xác định

Đặt đối tượng vào, không biến đổi, không xác định

Tách đối tượng ra khỏi, không biến đổi, xác định

Tách đối tượng ra khỏi, biến đổi, xác định

Đ

S

Tiêu vong, thay đổi về chất và lượng, sự đấu tranh

Phát triển, thay đổi về chất, sự đấu tranh

Tiêu vong và phát triển, thay đổi về chất và lượng, sự thoả hiệp

Tiêu vong và phát tr

2, phép biện chứng chất phác - phép biện chứng triết học

2, phép biện chứng duy tâm - phép biện chứng duy vật

3, phép biện chứng chất phác - phép biện chứng siêu hình - phép biện chứng triết học

3, phép biện chứng tự phát - phép biện chứng duy tâm - phép biện chứng duy vật

Hêghen, Cantơ

Cantơ, Hêghen

Mác, Ăngghen

Ăngghen, Mác

Tinh thần, tinh thần

Tinh thần, vật chất

Vật chất, vật chất

Vật chất, tinh thần

2, phương pháp luận duy tâm - phương pháp luận duy vật

2, phương pháp luận chung - phương pháp luận chung nhất

3, phương pháp luận tự phát - phương pháp luận duy tâm - phương pháp luận duy vật

3, phương pháp luận ngành - phương pháp luận chung - phương pháp luận chung nhất

Phương pháp luận duy vật

Phương pháp luận ngành

Phương pháp luận chung

Phương pháp luận chung nhất

Đ

S