Font size
Worksheetsэкология және тұрақты даму 150-250
Total questions: 100
Worksheet time: 50mins
Аутэкологияның зерттеу аспектісі:
шөптік өсімдіктің фотосинтез тиімділігіне жарықтың әсерін
табиғатта заттардың айналымына жарықтың әсерін
топырақ ағзалардың түр құрылына жарықтың әсерін
тірі ағзалар бірлестіктерінің әрекетін
тірі ағзалар бірлестігінің түр құрылымына температураның әсерін
Эндемиктерге жататын түрлер:
Географиялық аймағы шектелген мекендеушілер
түрлі физикалық, химиялық факторлардың әсеріне тұрақты
Құмды ортада мекендеуді қажет етушілер
Су өсімдіктерінің шыбықтарымен жапырақтарына жабысқан организмдер
Барлық континентерде мекендеушілер
##### Стенобионтты организмдердің қасиеті:
Ортаның барлық экологиялық факторларына толеранттық диапазоны қысқа
Тек атмосфералық қысымның толеранттылығына диапазоны кең
Тек судың тұздылығының толеранттығына диапазоны кең
Сулы ортаның толеранттылығына диапазоны қысқа
Түрлі экологиялық факторларының толеранттылығына диапазоны кең
Эврибионтты организмдердің қасиеті:
Ортаның басты факторларының толеранттылығына диапазоны кең
Тек судың тұздылығының толеранттығына диапазоны кең
Тек атмосфералық қысымның толеранттылығына диапазоны кең
Тек қоректің толеранттығына диапазоны кең
Ортаның барлық экологиялық фокторларының толеранттылығына диапазоны қысқа
Экология пәнінің зерттеу бағыты:
ағзалардың өзара және мекен ортамен байланыстарын зерттеу
өсімдіктердің фотосинтез процесін зерттеу
Жер бетінде тіршіліктін пайда болуымен дамуын зерттеу
ағзалардың дамуына қажетті заттардың балансын зерттеу
организмдердегі физикалық процестердің заңдылықтарын зерттеу
Экожүйелердің өнімділігін анықтайтын экологияның бөлімі:
синэкология
аутэкология
демэкология
экотоксикология
әлеуметтік экология
Ортаның барлық экологиялық фокторларына толеранттылық диапазоны кең организмдер:
Эврибионтты
Стенобионтты
Продуценттер
Консументтер
Редуценттер
Ортаның барлық экологиялық фокторларына толеранттылық диапазоны қысқа организмдер:
Стенобионтты
Консументтер
Продуценттер
Эврибионты
Редуценттер
Гидатофиттер - бұл:
толығымен суға батып тұратын өсімдіктер, олардың жапырақтары су бетінде қалқып тұрады
төменгі бөлігі суға батып тұратын өсімдіктер
тұзды топырақтарда өсетін өсімдіктер
жылжымалы құмдарда өсетін өсімдіктер
микроскопиялық жасыл өсімдіктер
Абиотикалық факторларға жататындар:
желдің жылдамдығы мен бағыты
биоценоздар
комменсализм және симбиоз
аменсализм және жыртқыштық
паразитизм және бәсекелестік
Гигрофиттер - бұл:
ылғалды топырақтын және ауаның жоғарғы ылғалдылық жағдайларында таралған өсімдіктер
толығымен суға батып тұратын өсімдіктер
төменгі бөлігі суға батып тұратын өсімдіктер
тұзды топырақтарда өсетін өсімдіктер
жылжымалы құмдарда өсетін өсімдіктер
Жылжымалы құмдарда өсетін өсімдіктер:
псаммофиттер
гидрофиттер
ксерофиттер
гидатофиттер
гигрофиттер
Ылғалды топырақтын және ауаның жоғарғы ылғалдылық жағдайларында таралған өсімдіктер:
гигрофиттер
псаммофиттер
гидрофиттер
ксерофиттер
гидатофиттер
Толығымен суға батып, олардың жапырақтары су бетінде қалқып тұрады өсімдіктер:
гидатофиттер
гигрофиттер
псаммофиттер
гидрофиттер
ксерофиттер
Сукцессия - бұл:
жер бетіндегі белгілі бір ауданда уақыт аралығында бір биоценоздардың басқаларына ауысуы
заттектердің миграциясының тоқталуы
зиянды заттектердің көлемі
атмосфераға улы заттектердің шығарындысы
ағзалардың қалыпты өмір сүруін қамтамасыз ететін қажеттілік
Детриттер - бұл:
өсімдіктер мен жануарлардың өлі қалдықтарымен қоректенушілер
су қойманың түбіндегі лайлар
топырақтың минералды заттары
тау жыныстары
өсімдіктер
Экожүйенің дамуындағы тұрақты дамыған кезең:
Климакс
Литораль
Сукцессия
Пирамида
Эволюция
Бидайдың өнімділігіне жарық күннің ұзындығының әсерін зерттеу:
аутэкологиялық зерттеулерге жатады
зоологиялық зерттеулерге жатады
генетикалық зерттеулерге жатады
синэкологиялық зерттеулерге жатады
ботаникалық зерттеулерге жатады
Өсімдіктер қауымдастығы:
фитоценоз
зооценоз
биогеоценоз
экотоп
биотоп
Биоценоздардың бір-бірімен аусуының қатары:
Сукцессия
Климакс
Биота
Биогеоценоз
Анабиоз
Космополиттер - бұл:
барлық континенттерде мекендеушілер
адам жанында тіршіліктің жоғарғы қолайлы жағдайларын тапқандар
аридты жағдайларда мекен етушілер
ортаның қалыпты температурасын қалаушылар
биік тауларда мекендеушілер
Су экожүйеде автотрофты организмдер:
Балдырлар
Шаян тәрізділер
Суда жүзуші құстар
Моллюскалар
Зоопланктон
Экожүйе дегеніміз:
энергия ағымымен заттар айналымын сипаттайтын тірі организмдердің қауымдастығы
автотрофты организмдер
консументтердің белгілі мөлшері
редуценттердің қауымдастығы
биоценоз және зооценоз
Жыртқыштардың табиғи бірлістікте атқаратын рөлі:
Популяциядағы жемтіктердің таралу санын реттейді
Популяциядағы жемтіктерінің өсуін қамтамасыз етеді
Популяция жемтіктерін толығымен жояды
Популяциядағы жемтіктердің таралуына ықпал етпейді
Тамақ ресурстары үшін жемтіктермен бәсекелеседі
Төмендегі көрсетілген экожүйелердің қайсысы жоғарғы өнімділікке ие:
Тропикалық орман
Тундра
Шөл
Шөлейт
Дала
Табиғи биоценоздар - бұл:
аралас орман
саяжай жері
бау-бақша
егістік алқап
парк
Тіршіліктің климаттық-географиялық жағдайлардың өзгеруіне организмдердің бейімделуі:
Акклиматизация
Флуктуация
Адаптация
Анабиоз
Атавизм
Жер бетіндегі экожүйелер:
тайга және тундра
өзендер және көлдер
мұхиттар және далалар
жағалаулар және акваториялар
су қоймалар және субтропиктер
Су экожүйелеріне қайсысы жатады:
өзендер және мұхиттар
өзендер және шөлдер
мұхиттар және тундра
шөлдер және жағалаулар
тайга және дала
Су экожүйеде продуцент ролін атқаратын:
фитопланктон
зоопланктон
жыртқыш балық
моллюск
суда жүзетін құс
Су экожүйеде консумент ролін атқаратын:
жыртқыш балық
балдыр
вирус
бактерия
гүлді өсімдік
Су экожүйеде редуцент ролін атқаратын:
микроағза
балдыр
жыртқыш балық
ксерофит
автотрофты ағза
Табиғи ортаның абиотикалық факторына жатады:
топырақтың физика-химиялық құрылымы
белгілі жердің фитоценозы
бәсекелестік
жыртқыштық
паразитизм
Биотикалық экологиялық факторларды таңданыз:
Өсімдіктер мен насекомдар
Гидрологиялық және гидрофизикалық факторлар
Ландшафт және жердің рельефі
Желдің жылдамдығы мен бағыты
Ауаның қысымы мен температурасы
Көрсетілген бірлестіктердің қайсысында биомассаның минималды өнімділігі байқалады:
Тундра
Тропикалық орман
Тайга
Жазық дала
Жапырақты орман
Көрсетілген бірлестіктердің қайсысында биомассаның максималды өнімділігі байқалады:
Тропикалық орман
Шөл
Альпыдағы тундра
Тайга
Арктикалық тундра
Продуценттерге жатады:
шөптер
саңырауқұлақтар
жыртқыш балықтар
шөп қоректі жануарлар
паразиттык құрттар
Популяциялардың кеңістік таралуын зерттейтін экологияның бөлімі:
жалпы экология
экогенетика
аутэкология
радиоэкология
әлеуметтік экология
Су экожүйеде қоректі тізбектін бірінші трофикалық деңгейінде:
фитопланкон
моллюск
шаян тәрізді
балық
зоопланктон
Орман экожүйесіндегі қоректі тізбектін екінші трофикалық деңгейінде:
сайгак
шөптесін өсімдік
бұталы өсімдік
ағаш
жыртқыш
Тундра экожүйесіндегі қоректі тізбектін үшінші трофикалық деңгейінде:
поляр үкісі
қына
бұғы
бұта
қоян
Қоршаған табиғи ортаның мониторингі - бұл:
қоршаған табиғи ортаның жағдайын көп мезгілді бақылау
кез-келген материалдардың гумин заттектерге айналу процесі
қажет емес насекомдарды жою үшін қолданылатын заттектер
сынақ әрекеттері үшін арналған участкілер
редуценттермен сіңірілетін түрлі қосылыстар
Экологиялық сукцессия - бұл:
Биоценоздардың аусуы
Су режимінің аусуы
Топырақтың аусуы
Климаттың аусуы
Жергілікті рельефінің аусуы
Таралуы шектелген түр:
эндемик
реликты
полидоминантты
монодоминантты
жойылып бара жатқан
Бір өсімдікті қауымдастықтың басқасымен ауысқан кезіңде орнатылатын тепе-теңдіктің атауы:
климакстық жағдай
эрозия
прогресс
регресс
сукцессия
Ареал - бұл:
түрдің таралу аймағы
атмосфераның төменгі бөлігі
экожүйедегі барлық тірі организмдердің қауымдастығы
ағзалардың кез келген қауымдастығы
заңмен қорғалатын аймақтар
Биоценоз - бұл:
экожүйедегі барлық тірі организмдердің қауымдастығы
өсімдік организмдердің қауымдастығы
жануар организмдердің қауымдастығы
микроорганизмдердің қауымдастығы
консументтер мен редуценттердің қауымдастығы
Латын тілінен "мониторинг" деген сөз аударылады:
Бақылау
Бағалау
Есеп
Басқару
Қорғау
Бір аймақта биоценоздардың ауысуы:
Экологиялық сукцессия
Демографиялық жарылыс
Урбанизация
Шөлейттену
Экологиялық қуыс
Іле Алатау құстарының популяциялық құрылымын зерттеу:
демэкологиялық зерттеуге жатады
морфологиялық зерттеуге жатады
аутэкологиялық зерттеуге жатады
синэкологиялық зерттеуге жатады
фенологиялық зерттеуге жатады
«Экожүйе» деген ұғым ғылымға енгізілді:
1935 ж
1790 ж
1890 ж
1781 ж
1925ж
Экожүйенің трофикалық деңгейін зерттейтін экологияның бөлімі:
жалпы экология
қолданбалы экология
аутэкология
жануарлар экологиясы
экотоксикология
Толеранттылық - бұл организмдердің:
қоршаған орта жағдайларының өзгерісіне белгілі мөлшердегі төзімділігі
тіршіліктің жаңа жағдайларына бейімділігі
локальды формаларды түзуі
тәулік уақытын анықталуы
мекен ету ортасына әсер етуі
В.Шелфордтың «толеранттық заңына» сәйкес организмдердің:
фактордың ең жоғарғы шегіне немесе талғамының шектелуіне төзімділігі
қоршаған ортаның факторларының кез келген өзгерісіне төзімділігі
қоршаған ортаның кез келген өзгерісіңде өсуі
қоршаған ортаның кез келген өзгерісіңде тіршілігінің жойылуы
қоршаған ортаның минимальды өзгеруі
Қоршаған ортаның лимиттік факторы дегеніміз:
организмнің төменгі немесе жоғарғы төзімділік шегіне жақын кез келген экологиялық фактор
организмнің тіршілігін тоқтататын қоршаған ортаның элементі
организмнің өсуін тездететін қоршаған ортаның элементі
организмнің оптималды жағдайын тудыратын экологиялық фактор
организмнің тіршілігін қамтамасыз ететін экологиялық фактор
Ю. Либиха минимум занының негізі:
организмдерге әсер ететін факторлардың төменгі шегі басты рөл атқарады
факторлардың минималды жағдайында ғана организмдердің оптималды даму мүмкіндігі
факторлардың максималды жағдайында ғана организмдердің оптималды даму мүмкіндігі
организмге әсер ететін фактордың оптималды мөлшері шешуші
В. Шелфордтың «толеранттық занының» негізі
экологиядық факторлардың белгілі диапазоныңда ғана организмдер тіршілік ете алады
факторлардың минималды жағдайында ғана организмдердің оптималды даму мүмкіндігі
факторлардың максималды жағдайында ғана организмдердің оптималды даму мүмкіндігі
организмге әсер ететін фактордың оптималды мөлшері шешуші роль атқарады
факторлардың максимальды және минималды жағдайында ғана организмдердің оптимальды даму мүмкіндігі
Толеранттық – бұл:
экологиялық факторлардың белгілі диапазонына төзімділігі
күн ұзақтығының өзгерісіне сезімталдығы
зат айналымының деңгейін жоғарлату
популяция санының өсуі
өсімдік қорегін қадағалау
Қоршаған ортаның лимиттік факторы – бұл:
төзімділік шектеріне жақындататын белгісімен анықталатын фактор
организмнің төзімділік деңгейін сипаттаушы фактор
организмнің өмір сүру мүмкіндігінің жоғарғы және төменгі шектері
берілген организмнің оптимальды жағдайы
түрдің өсуіне қолайлы орта
Экологиялық зерттеудің түрлі деңгейдегі объектілерін күрделуіне қарай орналастырыныз:
организм, популяция, қауымдастық, экожүйе, биосфера
экожүйе, биосфера, популяция, организм, қауымдастық
популяция, экожүйе, организм, биосфера, қауымдастық
биосфера, экожүйе, қауымдастық, популяция, организм
популяция, қауымдастық, организм, экожүйе, биосфера
Жер бетінен жойылған жануардың түрі:
тарпан
жертесер
коала
қызыл қасқыр
тоғай бұғысы
Энергияның экологиялық қауіпсіз көзі:
Толқындардың толысуы және қайтуы
Жылуэлектрстанция
Гидроэлектрстанция
Атом электрстанция
Көмір
Адаптация - бұл:
қоршаған орта жағдайларының өзгерісіне функционалды тұрақтылығын қамтамасыз ететін организмдер реакцияларының жиынтығы
экологиялық факторларына организмдердің тұрақтылық шегі
экологиялық факторлардың комплексі
белгілі ресурстарына ағзаның қажеттілігі
тәулік уақытын анықтайтын ағзаның қасиеті
Шөл экожүйесінде биотикалық факторына жатады:
түйе тікенегі
ауа температурасы
топырақтың қышқылдығы
жел
тәулік бөлігінің жарық ұзақтығы
Қуаттың балама көзі:
Жел
Мұнай
Газ
Газ конденсаты
Көмір
Галофиттер – бұл:
тұзды топырақтарда өсетін өсімдіктер
жылжымалы құмдарда өсетін өсімдіктер
жылжымалы құмдарда өсетін өсімдіктер
толығымен суға батып тұратын өсімдіктер, олардың жапырақтары су бетінде қалқып тұрады
микроскопиялық жасыл өсімдіктер
Галофилдер - бұл:
тұзды топырақтарда мекендейтін жануарлар
жылжымалы құмдарда мекендейтін жануарлар
топырақта тұрақты мекендейтін организмдер
шөл жерлерінің өсімдіктері
топырақ микроағзалары
Табиғатты қорғау идеясы:
ХІХ ғ. аяғында пайда болды
1950 -1960 жж пайда болды
ХХ ғасырдың басында пайда болды
1930 - 1940 жж пайда болды
1940 - 1950 жж пайда болды
Тірі ағзалар бірлестігінде «жыртқыш - жемтік» байланысын зерттейді:
синэкология
аутэкология
геоэкология
демэкология
ғаламдық экология
Әлемдегі ең танымалы экологиялық партия:
«Жасыл»
«Отан»
«Табиғат»
«Асар»
Рим клуб
Биоценозда қабаттық (ярустық):
кеңістік құрылымын бейнелейді
түрлік құрылымын бейнелейді
жастық құрылымын бейнелейді
трофикалық құрылымын бейнелейді
этологиялық құрылымын бейнелейді
Ғарыштық ресурқа:
күн радиациясы жатады
жел энергиясы жатады
атмосфералық ауа жатады
су жатады
минералдық ресурс жатады
Топырақ құнарлығы:
қара шіріктің жеткілікті көлемімен анықталады
грунттық сулардың құрамымен анықталады
минералдық тыңайтқыштармен анықталады
пестицидтердің болуымен анықталады
гербицидтердің болуымен анықталады
Дүние жүзінде бірінші қорықтын ұйымдастыру жылы:
1913 ж
1980 ж
1990 ж
1920 ж
1954 ж
«Жасыл» партиясы ұйымдастырылған жылы:
1989 ж
1997 ж
1992 ж
1998 ж
1996 ж
Шөлді жерлерде тірі организмдердің таралуын шектейтін экологиялық фактор:
ылғалдың жетіспеуі
жылудың жетіспеуі
гумустың жетіспеуі
азықтың жетіспеуі
жарықтың жетіспеуі
Экология ғылымының зерттеу аспектісі:
ағзалардың қоршаған ортамен байланыстары
топырақтардың құрылысы мен құрылымы
қалалардың өсуімен дамуы
Жердің географиялық қабығы
жер қабығында химиялық элементтердің құрылымы
Алғашқы қышқыл жауын-шашын:
Германияда пайда болды
Африкада пайда болды
АҚШ пайда болды
Ресейде пайда болды
Австралияда пайда болды
Алғашқы қышқыл жауын-шашынның түскен жылы:
1907 ж
1921 ж
1945 ж
1900 ж
1978 ж
Атмосфералық ауаны негізгі ластаушы заттар:
күкірт диоксиді, көміртегі оксиді, қатты бөлшектер
мұнай өнімдері, фенолдар, пестицидтер
радиоактивті изотоптар, тыңайтқыштар, сульфидтер
нитриттар, сульфаттар, хлоридтер
формальдегидтер, сульфиттер, гербицидтер
«Қоршаған ортаны қорғау туралы» Қазақстан Республикасының заңы:
1997 ж, 15 шілдеде қабылданды
1998 ж, 25 маусымла қабылданды
1999 ж, 22 мамырда қабылданды
1997 ж,15 маусымда қабылданды
1997 ж, 10 тамызда қабылданды
Қазақстан Республикасының жер көлемі (мың км2):
2717,3
3017,3
2718,5
3715,3
7172,5
«Вios» деген сөз грек тілінен аударылады:
Өмір
Ғылым
Сфера
Білім
Қабық
Тұрмыста пайдалануда болған сарқынды сулардың құрамында келесі заттар бар:
қалқымалы заттар, микроағзалар, нитраттар
жауын-шашын сулары, азот тотықтары
қышқылдар, сілтілер, күкірт тотықтары
сутегі, сынап, көмірсутек тотықтары
радий, уран, фенолдар
«Географиялық қабық» ұғымын ғылымға бірінші болып енгізген:
Э.Зюсс
Э.Геккель
Ю.Одум
А.Григорьев
И.Пономарева
3 реттік консументтерге келесі ағзалар жатады:
жануарлар
саңырауқұлақтар
шөпқоректі жануарлар
өсімдіктер
микроағзалар
Экологияның бөлімі «аутэкология» зерттейді:
жеке тірі ағзағалардың мекен ортасына бейімделеу заңдылықтарын
популяциялардың негізгі сипаттамаларын
түрлердің пайда болу процестерін
тірі ағзалардың бірлестіктерін
экожүйелерге әсерін
Топырақтың органикалық заты:
гумус
биомасса
метаболизм
биом
құрам
Жер бетінен жойылған жануарлардың түрі табыныз:
стеллер сиыры
манул
далалық тышқан
солонгой
қорсак
Аталған факторлардың ішінен абиотикалық факторларды табыныз:
Температура, жарық, су, жел
Жарық, су және консументтер
Күн сәулесі, жел, топырақ микроағзалары
Редуценттер, жел, жарық, продуценттер
Топырақ, температура, ылғалдылық, автотрофты ағзалар
Адамдардың биосфераға теріс әсері:
ормандарды кесу, судың ластануы, топырақтың тұздануы
жерді рекультивациялау, тұщы судың азаюы
табиғи ресуртарды қалпына келтіру, ормандарды кесу
топырақтың тұздануы, жер асты суының қорын қалпына келтіру
табиғи ресурстарды қалпына келтіру, жерді рекультивациялау
Таусылмайтын энергия көзі:
Күн
Атом
Су
Жылуэлектрорталық
Жел
Биотип - бұл:
ланшафттың биологиялық құрамдас бөлігі
фенотип
тұқым куалаудың қасиеті
фотосинтез
генотип
Қорықтар мен қорықшылардың атқаратын ролі:
Экожүйены сақтау
Зат алмасуды жақсарту
Фотосинтез процесін жақсарту
Планетада фаунаның жағдайын төмендету
Өсімдіктердің селекциясы
Ауаның антропогендік ластаушысы:
өндіріс
жаңан таулардың атқылауы
топырақтың жел эрозиясы
ормандағы өрт
дала өрті
Келесі қабаттардан ең жерден алыс орналасқан атмосфераның құрамдас бөлігін таңданыз:
Мезосфера
Стратосфера
Стратопауза
Тропопауза
Тропосфера
Қалалардын өсуі:
Урбандалу
Мегаполис
Демография
Индустрализация
Денудация
Қалалардын бір-бірімен қосылуы аталады:
Мегаполис
Литораль
Акваторий
Абиссаль
Бірлестік
Дүние жүзілік халықтың санынын тез өсуі аталады:
Демографиялық жарылыс
Мегаполистық үрдіс
Урбанизация
Индустрализация
Денудация
Жер Күні мейрамы өткізіледі:
сәуірдің22
желтоқсанның22
қаңтардың22
қаңтардың20
желтоқсанның20
