Con đường áp đặt tôn giáo

Con đường thương mại biển

Con đường buôn bán đường bộ

Con đường bành trướng xâm lược

Là cầu nối giữa Đại Tây Dương và Châu Đại Dương

Là cầu nối giữa vùng Địa Trung Hải và lục địa châu Á

Là cầu nối giữa Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương

Là cầu nối giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương

nông nghiệp lúa nước

thương nghiệp đường biển

thương nghiệp đường bộ

thủ công nghiệp đúc đồng

Đông Nam Á đất liền và Đông Nam Á ven biển

Đông Nam Á lục địa và Đông Nam Á hải đảo

Đông Nam Á đồng bằng và Đông Nam Á hải đảo

Đông Nam Á đồng bằng và Đông Nam Á cao nguyên

Bị chia cắt bởi nhiều dãy núi

Hệ thống sông ngòi dày đặc

Có nhiều vùng đồng bằng rộng lớn

Tập trung nhiều sa mạc

Hàn đới

Ôn đới

Cận nhiệt gió mùa

Gió mùa nóng ẩm

Sông Mê Công

Sông Hồng

Sông Nin

Sông Mê Nam

nghề nông trồng lúa nước

sản xuất thủ công nghiệp

nghề đi biển và buôn bán đường biển

sản xuất nông nghiệp và thủ công nghiệp

khí hậu hàn đới với đặc trưng: nhiệt độ thấp, ít mưa

đường bờ biển dài, nhiều vũng, vịnh kín gió

sông ngòi ngắn và dốc, nhiệt độ cao, ít mưa

nhiều sông lớn, đồng bằng châu thổ màu mỡ

Ra-ma Khiên

Riêm Kê

Ma-ra-rao

Phạ Lắc Phạ Lam

Thiên Chúa giáo

Phật giáo

Hồi giáo

Nho giáo

Sử thi Ra-ma-ya-na

Vở kịch Ốp-lip làm vua

Sử thi Đăm-săn

Vở kịch Ô-ten-lô

Sự xung đột, mâu thuẫn giữa các nhóm cư dân, tộc người khác nhau

Góp phần hình thành nền văn minh bản địa với sắc thái phong phú

Tạo nên các nhóm cư dân với ngữ hệ và ngôn ngữ hoàn toàn khác nhau

Nền văn minh bản địa hình thành đồng nhất giữa nhóm cư dân, tộc người

Nền văn hóa thuần Ấn Độ hóa

Nền văn hóa mang tính ngoại lai chủ đạo

Nền văn hóa thuần Hán hóa

Nền văn hóa mang tính bản địa sâu sắc

văn minh nông nghiệp lúa nước.

văn minh thung lũng sông Hằng.

văn minh sông Mê Công.

văn minh công thương nghiệp.

sớm sáng tạo ra chữ viết riêng của mình trên cơ sở chữ Phạn của Ấn Độ.

sáng tạo nên văn học dân gian, văn học viết rất phong phú.

xây dựng những kim tự tháp nguy nga, đồ sộ.

xây dựng kiến trúc đền, tháp nổi tiếng gắn chặt với tôn giáo.

Inđônêxia.

Thái Lan.

Ấn Độ.

Trung Quốc.

Đông Nam Á là khu vực có nền kinh tế phát triển cao, năng động nhất châu Á.

Hoạt động khai thác biển phát triển mạnh mẽ nhất và mang lại nhiều nguồn lợi lớn.

Thương nghiệp biến trở thành hoạt động kinh tế chính của hầu hết các nước.

Trở thành khu vực xuất khẩu gạo lớn trên thế giới, điển hình là Thái Lan, Việt Nam.

Nghệ thuật.

Chính trị.

Tôn giáo.

Giáo dục.

Nền kinh tế chủ yếu của các nước là nông nghiệp.

Thể hiện sự gắn kết giữa các nước trong khu vực.

Tượng trưng cho sự hòa bình, ổn định, thuần khiết.

Số lượng thành viên của ASEAN là 10 nước.

Kiến trúc Ấn Độ giáo tiêu biểu ở Đông Nam Á là kiến trúc đền - núi.

Văn học Ấn Độ ảnh hưởng mạnh mẽ đến văn học các nước Đông Nam Á.

Cư dân Đông Nam Á đã sáng tạo ra tôn giáo riêng là: Phật giáo, Hin-du giáo.

Cư dân nhiều nước Đông Nam Á đã sáng tạo ra chữ viết trên cơ sở chữ Ấn Độ.

sự tiếp thu hoàn toàn những yếu tố văn hóa từ bên ngoài.

nhu cầu phát triển, sự ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ.

nhu cầu liên kết cộng đồng, sự ảnh hưởng yếu tố tích cực bên ngoài.

sự ảnh hưởng của văn minh phương Tây.

Góp phần làm phong phú nền văn minh Đông Nam Á thời kì cổ - trung đại.

Xóa bỏ nền văn minh cũ, hình thành nền văn minh mới ở Đông Nam Á.

Góp phần giữ vững mọi yếu tố truyền thống của văn minh Đông Nam Á.

Xây dựng nền văn minh phụ thuộc vào văn minh Ấn Độ và Trung Hoa.

Lưỡng Hà.

Đông Nam Á

Nam Á.

Bắc Á.

Chùa Vàng ở Mi-an-ma.

Đền Bayon ở Campuchia.

Thạt Luổng ở Lào.

Tháp Chàm ở Việt Nam và Ăng-co Vát ở Cam-phu-chia.

thủ công nghiệp.

ngư nghiệp.

buôn bán.

nông nghiệp trồng lúa nước.

Văn tự, tôn giáo và kĩ năng quản lí xã hội.

Ngôn ngữ, tôn giáo và kĩ năng quản lí xã hội.

Ngôn ngữ, văn tự, văn học, tôn giáo.

Ngôn ngữ, văn tự, văn học, tôn giáo, nghệ thuật.

Lưỡng Hà

Đông Bắc Á

Nam Á

Đông Nam Á

Có nhiều công trình kiến trúc đền, tháp rất nổi tiếng còn giá trị đến ngày nay

Đều chịu ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ, đặc biệt chữ viết và kiến trúc

Tiếp thu có chọn lọc thành tựu văn hóa từ bên ngoài, kết hợp văn hóa bản địa để xây dựng nền văn hóa riêng

Đều có hệ thống chữ viết riêng, xây dựng nhiều công trình kiến trúc Ấn Độ giáo và Hin-đu giáo

Mang đậm ảnh hưởng từ bên ngoài

Lệ thuộc và gắn bó với thiên nhiên

Mang màu sắc tôn giáo rõ nét

Là tín ngưỡng của cư dân du mục

Các tôn giáo cùng tồn tại và phát triển một cách hòa hợp

Khu vực đa tôn giáo, du nhập nhiều tôn giáo lớn trên thế giới

Tôn giáo ảnh hưởng lớn tới đời sống tinh thần của cư dân

Các tôn giáo luôn đối lập và xung đột gay gắt với nhau

Chữ Nôm (Việt Nam)

Chữ Miến cổ

Chữ Khơ-me cổ

Chữ Chăm cổ

Chữ Chăm cổ

Chữ La-tinh

Chữ Hán

Chữ giáp cốt

Làm phong phú tiếng Hán và tiếng Phạn

Chứng minh sự khác biệt giữa các tiếng

Ghi ngôn ngữ bản địa của mình

Dùng làm ngôn ngữ liên quốc gia

Giúp văn minh Đông Nam Á phát triển thống nhất

Gây nên sự chia rẽ trong văn hóa Đông Nam Á

Tạo nên sự tương đồng trong văn hóa các nước

Góp phần làm phong phú văn minh Đông Nam Á

Vừa mang tính bản địa, vừa tiếp biến các giá trị bên ngoài

Chỉ mang tính bản địa, không tiếp thu các thành tố bên ngoài

Các yếu tố xã hội bên ngoài lấn át hoàn toàn yếu tố bản địa

Mang đậm dấu ấn cá nhân, tính liên kết cộng đồng mờ nhạt

Hy Lạp, La Mã.

Hy Lạp, Ấn Độ.

Hy Lạp, Trung Quốc.

La Mã, Rô-ma.

chủ nô và nô lệ.

chủ nô và thợ thủ công.

nông dân và thương nhân.

nông dân và thợ thủ công.

Lưỡng Hà.

Ấn Độ.

Trung Quốc.

Hy Lạp - La Mã.

Pháp, Hy Lạp.

Anh, Pháp.

Đức, Anh.

Hy Lạp - La Mã.

Văn học dân gian, truyện ngắn.

Kí sự thần thoại, truyện cổ tích.

Thần thoại, thơ, văn xuôi, kịch.

Tiểu thuyết, thơ ca, kịch.

Hội họa.

Kiến trúc.

Xây chùa.

Sân khấu.

kiến trúc.

xây dựng.

hội họa.

điêu khắc.

La Mã.

Trung Quốc.

Ai Cập.

Hy Lạp.

Phật giáo.

Nho giáo.

Hin-đu giáo.

Cơ Đốc giáo (Ki-tô giáo).

Đại hội thể thao Pa-na-thê-nai-a tại A-ten.

Đại hội Ô-lim-píc theo định kì 4 năm 1 lần.

Các cuộc đấu tranh của nô lệ và dân nghèo bùng nổ.

Chính quyền La Mã chính thức công nhận Cơ Đốc giáo.

Không có nhiều đồng bằng rộng lớn để trồng lúa.

Bờ biển dài, nhiều vũng, vịnh với các thương cảng.

Đất đai khô rắn, không màu mỡ.

Nhiều núi và cao nguyên.

Nghề nông trồng lúa tương đối phát triển.

Thể chế dân chủ tiến bộ.

Nền sản xuất thủ công nghiệp phát triển cao.

Hoạt động thương mại rất phát đạt.

Trái Đất có hình dẹt và Mặt Trời chuyển động quanh Trái Đất.

Trái Đất có hình quả cầu tròn và Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời.

Trái Đất có hình quả cầu tròn và Mặt Trời chuyển động quanh Trái Đất.

Trái Đất có hình dẹt và Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời.

Đất đai bị chia cắt và khô cằn.

Có nhiều sông lớn thuận lợi cho việc tưới tiêu.

Chủ yếu là các vùng sa mạc, hoang mạc.

Đất đai bằng phẳng, màu mỡ.

Đồng bằng châu thổ màu mỡ.

Lưu vực các sông lớn.

Vùng ven biển, vịnh, đảo nhỏ.

Thảo nguyên rộng bát ngát.

Lượng mưa phân bố đều theo mùa trong năm

Đất phù sa màu mỡ, rất dễ canh tác

Khí hậu nóng ẩm thuận lợi gieo trồng quanh năm

Nhiều vũng, vịnh sâu và kín gió thuận lợi cảng biển

Đá cẩm thạch khắc chữ

Giấy làm từ s papyrus

Đồng đúc thành tấm mỏng

Đất sét nung thành bảng

Ca-tông, 234–149 TCN

Tu-xi-đít, 460–395 TCN

Xê-nô-phôn, 430–359 TCN

Hê-rô-đốt, 484–425 TCN

Ta-lét, thế kỉ VI TCN

Ơ-clít, khoảng 330–275 TCN

Pi-ta-go, khoảng 580–500 TCN

Ác-si-mét, 287–212 TCN

A-na-xi-măng-đrơ, 611–547 TCN

Em-pê-đô-clơ, 490–430 TCN

A-ri-xtốt, 384–322 TCN

Xô-crát, 469–399 TCN

Hội đồng 500 quyết định tối cao mọi việc

Chủ nô, nhà buôn quyết định công việc đất nước

Vua nắm quyền quyết định tối thượng

Mọi công dân tham gia giám sát công việc quốc gia

Thần thoại, thơ, sử thi

Thần thoại, cổ tích, truyền thuyết

Thần thoại, thơ, kịch

Sử thi, thần thoại, cổ tích

Hê-ra-clít, 535–475 TCN

Hip-pô-crát, 469–377 TCN

Xô-phô-clơ, 497–406 TCN

Clau-đi Ga-le-nút, 129–217

Ét-sin, 525–426 TCN

Xô-phô-clơ, 497–406 TCN

A-ri-xtô-phan, 450–388 TCN

Ơ-ri-pít, 480–406 TCN

La Mã cổ đại

Hy Lạp cổ đại

Đế quốc Bi-zan-tin

Tây Ban Nha cổ đại

Lâm nghiệp và ngư nghiệp

Nông nghiệp và thủ công

Nông nghiệp và thương nghiệp

Thủ công nghiệp và thương nghiệp

Lưỡng Hà cổ đại

Ai Cập cổ đại

Phê-ni-xi cổ đại

La Mã cổ đại

Một chiếm thần La Mã

Một quý tộc Hy Lạp

Người đứng đầu nhà nước La Mã

Một nhà thiên văn Ai Cập

Lịch sử chiến tranh Pê-lô-pnê-xơ

Cuộc chiến tranh Pu-níc

Sử thi I-li-át và Ô-đi-xê

Thần thoại Hy Lạp tuyển tập

366 ngày với 12 tháng

365 ngày và 1/4 ngày, 12 tháng

365 ngày với 12 tháng

360 ngày với 11 tháng

bán đảo Ban-căng.

bán đảo Bắc Âu.

bán đảo Nam Âu.

bán đảo I-ta-li-a.

Hê-rô-đốt (484 - 425 TCN).

Xê-nô-phôn (430 - 359 TCN).

Pô-li-bi-út (205 - 125 TCN).

Tu-xi-đít (460 - 395 TCN).

Trung Quốc.

Lưỡng Hà.

Hy Lạp.

Ai Cập.

Gắn liền với cuộc đấu tranh giữa hai trường phái chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm.

Ra đời và phát triển trong bối cảnh các cuộc đấu tranh của nô lệ diễn ra mạnh mẽ.

Hy Lạp - La Mã là quê hương của triết học phương Tây với nhiều nhà triết học nổi tiếng.

Là nền tảng cho nhiều thành tựu về tư tưởng, tri thức phương Tây thời cận và hiện đại.

Là cơ sở để các nhà khoa học có tên tuổi phát huy tài năng của mình cống hiến cho nhân loại.

Đặt nền tảng cho sự phát triển mạnh mẽ của các ngành khoa học của thế giới sau này.

Từ đây những hiểu biết có từ hàng ngàn năm trước mới thực sự trở thành ngành khoa học.

Mở ra những hiểu biết mới về tri thức mà trước đây con người chưa biết hoặc còn mơ hồ.

Định luật Ác-si-mét.

Định luật Niu-tơn.

Định luật bảo toàn năng lượng.

Định luật bảo toàn khối lượng.

Định lí Thales.

Định luật Niu-tơn.

Định luật bảo toàn năng lượng.

Định luật bảo toàn khối lượng.

đạt được nhiều thành tựu rực rỡ trên nhiều lĩnh vực và có độ chính xác cao.

đạt được nhiều thành tựu và để lại những giá trị lớn cho nền văn minh nhân loại.

thể hiện sự sáng tạo của con người trong lĩnh vực toán học là vô cùng quý nhất.

bắt nguồn từ những lưu vực sông lớn với nghề nông nghiệp là chủ yếu.

Cư dân của các quốc gia có tập trung ven lưu vực các con sông lớn.

Cư dân các quốc gia có tập trung trên các bán đảo thuộc Nam Âu.

Ngành kinh tế chủ đạo của cư dân cổ là thủ công nghiệp và thương nghiệp.

Cư dân đã xây dựng nên các nhà nước đầu tiên theo thể chế cộng hòa dân chủ chủ nô.

Các quốc gia cổ đại phương Tây hình thành ở ven Địa Trung Hải.

Khí hậu ở đây khắc nghiệt không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp.

Sản xuất nông nghiệp không đem lại nguồn lợi lớn bằng thủ công nghiệp và buôn bán.

Phần lớn lãnh thổ là núi và cao nguyên, đất đai khô rắn, rất khó canh tác.

đều hình thành cùng thời gian nhưng văn hóa phương Đông phát triển cao hơn.

hình thành muộn hơn nhưng có tính chính xác và hiểu biết cao hơn (nâng lên tầm khái quát hóa, trừu tượng hóa).

tất cả các lĩnh vực văn hóa đều đạt trình độ hoàn hảo và có giá trị cao.

có nhiều nhà khoa học lớn và có nhiều lĩnh vực được nghiên cứu hơn.

Hy Lạp.

Trung Quốc.

Phê-ni-xi.

Ấn Độ.

Định luật bảo toàn khối lượng.

Định luật Niu-tơn.

Định lí Pi-ta-go.

Định luật bảo toàn năng lượng.

sự tồn tại của hai giai cấp lãnh chúa và nông nô.

sự phát triển của kinh tế nông nghiệp trồng lúa nước.

sự tồn tại của thể chế nhà nước quân chủ chuyên chế.

sự kế thừa những thành tựu văn minh phương Đông.

Những hiểu biết đó là sự kế thừa và phát triển các thành tựu văn hóa của người phương Đông cổ đại.

Tạo nền tảng cho các phát minh kinh tế thời cổ đại.

Đây là những công trình khoa học lớn, còn có giá trị tới ngày nay.

Các công trình không dừng lại ở việc ghi chép và giá trị mà nâng lên tầm khái quát hóa, trừu tượng hóa.

Oai nghiêm, đồ sộ, hoành tráng và thiết thực.

Tinh tế, tươi tắn, mềm mại.

Oai nghiêm, thần bí.

Mềm mại, gần gũi, hoành tráng.

Đã ghi chép giải được các bài toán riêng biệt.

Ghi chép tản mạn, mang tính kinh nghiệm.

Đó là những hiểu biết về khoa học thực sự có giá trị.

Thực sự trở thành khoa học với những định lí, định đề có giá trị khái quát cao.

Hội đồng 500 có thể quyết định mọi công việc của quốc gia.

Vua thực hiện quyền chuyên chế.

Tạo điều kiện cho công dân tham gia, giám sát những công việc của quốc gia.

Chủ nô, chủ xưởng, nhà buôn quyết định những công việc lớn của đất nước.

Các quốc gia cổ đại phương Tây hình thành ở ven Địa Trung Hải.

Sản xuất nông nghiệp không đem lại nguồn lợi lớn bằng thủ công nghiệp và buôn bán.

Phần lớn lãnh thổ là núi và cao nguyên, đất đai khô rắn, rất khó canh tác.

Hoạt động thương nghiệp phát triển do các quốc gia này được hình thành ở ven biển Địa Trung Hải.

Chủ yếu là chữ tượng hình, khó nhớ.

Kí hiệu đơn giản, khả năng ghép chữ linh hoạt.

Khả năng phổ biến bị hạn chế rất nhiều.

Nhiều hình, nét kí hiệu phức tạp, khó nhớ.

Lưỡng Hà.

La Mã.

Trung Quốc.

Ấn Độ.

Phát minh ra thuốc súng.

Những hiểu biết về biển.

Chữ tượng hình.

Hệ thống chữ cái.

Chỉ là nơi tu hành.

Chỉ là nơi đặt tượng, không phải nơi hành lễ của các tín đồ.

Chỉ là nơi lui tới của giới chủ nô.

Kiến trúc đồ sộ.

Cổ đại Hy Lạp – La Mã

Phục hưng

Phương Tây hiện đại

Phương Đông cổ đại

Khôi phục tinh hoa Hy Lạp – La Mã cổ

Xây dựng nền văn hóa mới hợp với giai cấp tư sản

Chống lại tư tưởng lạc hậu Kitô giáo

Đề cao tự do cá nhân và tri thức khoa học

Khôi phục giá trị đã mất của văn hóa phương Đông

Khôi phục tinh hoa văn hóa các quốc gia phương Đông

Phục hưng lại giá trị văn hóa nền văn minh Hy Lạp – La Mã

Phục hưng giá trị văn hóa Hy – La và sáng tạo văn hóa mới

Lên án kích Giáo hội Cơ Đốc và phong kiến

Đòi quyền tự do cá nhân, đề cao giá trị con người

Đề cao nội dung và giáo lí Cơ Đốc giáo và tư tưởng phong kiến

Giải phóng con người khỏi trật tự phong kiến

Quê hương nền văn minh Rô-ma còn giữ nhiều di sản

Vị trí thương mại thuận lợi tiếp xúc văn hóa

Sự hình thành các thành thị giàu mạnh như Firenze

Sự bảo trợ nghệ thuật bởi các tộc du mục du cư