33. Шелфордтың толеранттылық заңы нені білдіреді?

_{(Қоршаған орта факторының минимумы мен максимумы арасындағы}

_{диапазон организмдердің оған төзімділігін анықтайды.)}

34. Белсенді бейімделу жолы қалай сипатталады?

(қарсылықты күшейту, қолайсыз факторларға қарамастан организмдердің барлық өмірлік

функцияларын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін реттеу процестерін дамыту.)

Пассивті бейімделу жолына не жатады?

(пассивті – организмнің тіршілікәрекетінің сыртқы орта

факторларының өзгеруіне бағынуы)

Экологиялық проблема дегеніміз не?
(табиғи ортаның антропогендік әсерлер нәтижесінде өзгеруі, ол табиғаттың

құрылымымен қызмет етуінің бұзылуына әкеледі.)

Экологиялық апат дегеніміз не?

(табиғи кешендердің қайтымсыз өзгеруі, тірі

организмдердің жаппай қырылуымен байланысты.)

38. Ғаламдық экологиялық проблемаларға не жатады?

39. Озон тесігі дегеніміз не?

(Жердің озон қабатындағы озон концентрациясының

жергілікті төмендеуі)

40. Озон қабатын бұзатын негізгі заттар қандай?
(құрамында хлоры бар хладондарды)

41. Парниктік эффект дегеніміз не?
(атмосфераның Күн сәулесін өткізіп, бірақ Жердің сәулеленуін ұстап қалып, сол арқылы

Жердің жылуды жинақтауына ықпал ететінқасиеті.)

42. Парниктік газдардың ішінде үлесі ең жоғарысы қайсы?

(1.су буы (36–72 %),

2.көмірқышқыл газы (9–26 %),

3.метан (4–9 %) және озон (3–7 %))

43. Қышқылды жаңбыр дегеніміз не?

(Қышқыл жаңбыр су мен ластаушы заттардың, мысалы, күкіртоксиді мен әртүрлі

азот оксидтерінің әрекеттесуі нәтижесіндетүзіледі.)

44. Қышқылды жаңбырлардың негізгі себебі қандай?

45. Халықтың шамадан тыс көбеюі дегеніміз не?

(Қажетті өмірлік ресурстардың бірі – тамақ, оның жетіспеушілігінен кейбір

елдерде халықтың өсуін тежей бастады.)

46. XIX–XX ғасырлардағы демографиялық жарылыстың себебі қандай?

(медицина, санитария, тамақ өндіру, және өнеркәсіптің дамуы —

демографиялық жарылыстың басты себептері.)

47. Неомальтузиандық көзқарас нені айтады?

_{(егер қазіргі уақыт тенденциялары сақталса, халық саны күрт өсіп, ластанулар тез тарап,}

_{ресурстардың көп түрі жойылып кетеді.)}

48. Корнукопиялық көзқарастың мәні неде?

(қазіргі тенденциялар сақаталатын болса, онда технологиялық жетістіктер адам саны

тұрақтанған, қоршаған орта аз ластанатын және

табиғат ресурстары сақаталатын әлемге алып келеді)

49. Адам популяциясында генетикалық жүктеменің артуына не әсер етеді?

(Мутациялар мен химиялық және физикалық ластағыштардың әсері генетикалық жүктеменің

артуына, яғни зиянды мутациялардың жиналып, тұқым қуалайтын аурулардың көбеюіне әкеледі.)

50. Соғыс әрекеттерінің салдары қандай?

(сансыз адамдардың өмірін жалмайды, қисапсыз материалдық және рухани

игіліктер жойылады, қоғамды орасан шығындарға, апатттарға душар етеді.)

51. Тұрақты даму дегеніміз не?

( өмір сүріп жатқан адамдардың қажеттіліктерін қанағаттандыратын,

бірақ келешек ұрпақтың өз қажеттіліктерін қанағаттандыру

мүмкіндігінен айырмайтын өркениеттің дамуы)

52. Тұрақты даму тұжырымдамасына қандай салалар кіреді?

53. Қоршаған ортаның қоқыспен ластануы дегеніміз не?

^{(адамның тұрмыстық, өндірістік және шаруашылық әрекетініңнәтижесінде пайда болатын,}

^{әрі қарай тікелей қолдануға жарамсыззаттар мен материалдар.)}

54. Қатты тұрмыстық қалдықтар (ТҚҚ) деп нені атайды?

(тағам қалдықтары, қағаз, пластик, шыны, металл.)

55. Өндіріс қалдықтарының негізгі көзі қандай?

(тау-кен өнеркәсібінің жыныстары, металлургиялық шлактар,

химиялық өндіріс қалдықтары)

56. Қай қалдық түрі ең қауіпті болып саналады?

радиоактивті заттар, улы химикаттар, ауыр металдар.

57. Қалдықтарды қайта өңдемей сақтау қалай аталады?

58. Қоқыс полигонында газдың түзілу себебі қандай?

(Органикалық қалдықтардың (тағам қалдығы, қағаз,) шіріп,

анаэробты жағдайда ыдырауынан метан газы түзіледі.)

59. Қоқыс сақтау кезінде бөлінетін газдың негізгі компоненті қандай?

60. Қалдықтарды басқарудың ең экологиялық әдісі қандай?

61. «Рециклинг» дегеніміз не?

62. Қай түрдегі қалдықтарды компосттауға болады?

(тұрмыстық қалдықтарды,тамак5 ауыл шаруашылығы және картон)

63. Пластикалық қалдықтармен байланысты мәселе қандай?

(Пластик — биологиялық тұрғыдан ыдырамайтын материал)

64. Қауіпті қалдықтарды өңдеуде ең жиі қолданылатын әдіс қандай?

(Қалдықтарды бейтараптандыру және арнайы қауіпсіз жерлерде сақтау/өңдеу)

65. Топырақтың қалдықтармен ластануының салдары қандай?

66. Электрондық қалдықтарға не жатады?

67. Қалдықтан болатын ластануды азайтатын шара қандай?

68. Қай қалдық биологиялық қалдыққа жатады?

(Табиғатта микробтар мен бактериялардың көмегімен ыдырайтын қалдықтар.)

69. Қалдықтармен жұмыс істеудің маңызды қағидасы қандай?

(Әлемдік тәжірибеде қалдықтарды басқару «3R» қағидатына негізделеді)

70. Жаһандық экологиялық проблемалар дегеніміз не?

_{(барлық елдер мен халықтарға әртүрлі дәрежеде әсер ететін және оларды шешу тек  әлемдік қауымдастықтың}

_{бірлескен күш-жігері арқылы мүмкін болатын мәселелер)}

71.Жаһандық проблемаларға не жатады?
(Демографиялық; Азық-түлік; Энергетикалық мәселе ;

Климаттың өзгеруі ;Ауаның; Судың; Жердің ;

Орманның деградациясы.)

72. Рим клубының негізін қалаушы кім және мақсаттары қандай?

^{(қоғамды жер ресурстарының физикалық шектеулеріне, өндіріс пен тұтынудың жылдам өсуіне}

^{байланысты «адамзаттың қиындықтарын» ғылыми талдауға болатын әдістемемен қамтамасыз ету)}

73. «Өсу шектері» баяндамасының мәні неде?

_{(Егер халық санының өсуі, индустрияландыру, ластану және ресурстардың}

_{сарқылу үрдісі жалғаса берсе, әлем жақын уақытта өсу шегіне жетіп, халық саны}

_{мен экономикалық өнім күрт төмендеуі мүмкін.)}

74. Дж. Форрестердің «МИР-1» моделінде қандай айнымалылар ескерілді?

(1. халық саны;  2. капитал салымдары;

3. қалпына келмейтін ресурстардың сарқылуы;

4. қоршаған ортаның ластануы 5. тамақ өндірісі .)

75. БҰҰ экология жөніндегі қандай халықаралық конференцияларын білесіз?

76. 1992 жылғы Рио конференциясында қабылданған негізгі құжаттар қандай?

(Рио декларациясы, ХХІ ғасыр күн тәртібі, Ормандар жөніндегі қағидалар,

Климат өзгеруі жөніндегі конвенция, Биологиялық әртүрлілік конвенциясы.)

77. «Тұрақты даму» ұғымының мазмұны қандай?

_{(Кедейлікті жою ; Тұтыну мен өндірістің тұрақсыз үлгілерін өзгерту ;}

_{Экономикалық және әлеуметтік дамудың табиғи ресурстық базасын қорғау және ұтымды пайдалану ;}

_{•Әлемдегі жаһандану жағдайында тұрақты даму т.б)}

78. Халықаралық экологиялық құқықтың қандай қағидалары бар?

79. Табиғатты қорғау саласында қандай халықаралық ұйымдар жұмыс істейді?

80. ЮНЕП қандай міндеттерді орындайды?

(.Адам денсаулығы;.Жерді және тұщы суды қорғау; Энергетикалық ресурстар;

Білім: Сауда, экономика, технология.)

81. МСОП (IUCN) немен айналысады?

_{(табиғи экожүйені, флора мен фаунаны сақтау; сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерді сақтау;}

_{•қорықтарды, ұлттық саябақтарды ұйымдастыру.)}

82. ДДСҰ-ның экологиялық мәселелерді шешудегі рөлі қандай?

(қоршаған ортаға қатысты адам денсаулығы мәселелерін қарастырады.)

83. МАГАТЭ қандай мақсатпен құрылды?

(1957 жылы ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және қоршаған ортаны радиоактивті

ластанудан қорғау мақсатында құрылған)

84. Бүкіләлемдік метеорологиялық ұйымның мәні неде?

(планетаның климатына адамның әсерін зерттеу және қорытындылау)

85. Экологиялық құқық дегеніміз не?

Табиғатпен өзара әрекеттесу саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейтін

құқықтық нормалардың жиынтығы.

86. Экологиялық құқықтың мақсаты қандай?

(Қолайлы қоршаған ортаға деген құқық;

Қоршаған ортаға зиян келтірудің алдын алу; Адам өмірі мен денсаулығын қорғау т.б)

87. Табиғи объектілерге не жатады?

табиғи экологиялық жүйе, табиғи ландшафт және олардың

табиғи қасиеттерін сақтайтын элементтері

88. Табиғи-антропогендік объектілер дегеніміз не?

(адам әрекетімен өзгерген немесе жасалған, табиғи қасиеттері бар және

қорғаныс немесе демалыс үшін маңызды объектілер.)

89. Антропогендік объектілер дегеніміз не?

_{(адам өзінің әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жасаған және}

_{табиғи объектілердің қасиеттеріне ие емес объект.)}

90. Қазақстан экологиялық құқығының негізгі қағидаларының бірі қандай?