Font size
S
M
L
XL
Worksheets100-200 Радиациялық экология итог
Total questions: 102
Worksheet time: 51mins
Name
Class
Date
1.
Табиғи ресурстар сарқылатын және қалпына келетін ресурстар тобына жатады:
a)
флора, фауна
b)
жел, толқын, ағып жатқан су
c)
құнарлы топырақ
d)
металл минералды шикізат
e)
мұнай, көмір
2.
отын-энергетикалық шикізатқа қатысты?
a)
мұнай, газ,
b)
темір, марганец рудалары,
c)
ағаш
d)
калий тұздары, фосфориттер
e)
көмір
3.
қара балқитын металдарға қатысты ма?
a)
темір, марганец кендері
b)
мұнай, газ,
c)
алтын, күміс
d)
калий тұздары, фосфориттер
e)
алмаздар, асбест
4.
таусылатын және салыстырмалы түрде жаңартылатын ресурстарға мыналар жатады:
a)
топырақ құнарлығы, тұщы су
b)
жел, толқын, ағып жатқан су
c)
тұзды су
d)
металл минералды шикізат
e)
қазбалы отын
5.
Мына ресурстардың қайсысы қалпына келмейтін ресурс болып табылады:
a)
мұнай, шымтезек
b)
таза ауа
c)
тереңдіктердің жылуы
d)
күн энергиясы
e)
құнарлы топырақ
6.
сарқылмайтын ресурстарға мыналар жатады:
a)
күн энергиясы
b)
тұщы су
c)
өсімдіктер мен жануарлар
d)
қазбалы отын
e)
металл емес минералды шикізат
7.
биосфераның даму сатысы, адамның интеллектуалдық әрекеті біздің планетамыздағы дамудың негізгі (анықтаушы) факторына айналатын кезең деп аталады:
a)
ноосфера
b)
техносфера
c)
антропосфера
d)
социосфера
e)
тропосфера
8.
химиялық ластанудың негізгі гигиеналық нормалары:
a)
ШРК
b)
Қашықтан басқару құралы
c)
PDS
d)
MPE
e)
ВСС
9.
асыл металдарға жатады ма?
a)
алтын, күміс
b)
мұнай, газ,
c)
темір, марганец рудалары,
d)
калий тұздары, фосфориттер
e)
алмаздар, асбест
10.
химиялық және агротехникалық шикізат?
a)
калий тұздары, фосфориттер
b)
алтын, күміс
c)
мұнай, газ,
d)
темір, марганец рудалары,
e)
алмаздар, асбест
11.
техникалық шикізат?
a)
алмаздар, асбест
b)
калий тұздары, фосфориттер
c)
алтын, күміс
d)
мұнай, газ
e)
темір, марганец кендері
12.
негізгі темір кені аймағы?
a)
солтүстік Қазақстан
b)
орталық Қазақстан
c)
шығыс Қарсақпай
d)
батыс Қазақстан
e)
оңтүстік Қазақстан
13.
ауылшаруашылық қызметінің негізі:
a)
топырақ
b)
организмнің ортасы
c)
микроорганизмдер
d)
бактериялар
e)
саңырауқұлақтар
14.
топырақтың ең маңызды қасиеттері:
a)
өндіруге қабілетті
b)
тыңайтқыш құрамы
c)
жеткілікті ылғалдылық
d)
қоректік заттардың құрамы
e)
бактериялардың болуы
15.
Дезиртификация ақауы:
a)
егістік жерлерді шөлге айналдыру процесі
b)
тыңайтқыш
c)
ылғалдың болмауы
d)
құнарлылық
e)
өндіру қабілеті
16.
Топырақтың деградациясының бірнеше себептері бар:
a)
топырақ эрозиясы, шөлейттену
b)
қолайсыз климат
c)
ылғалдың жеткіліксіздігі
d)
органикалық заттардың жеткіліксіз мөлшері
e)
қоректік заттардың жетіспеушілігі
17.
Көмірдің ең бай қоры кен орындарында шоғырланған ба?
a)
Екібастұз, Қарағанды
b)
Соколовско-Сарбайское
c)
Қашар
d)
Қоржинкольское
e)
Қаражал
18.
Қара металл кендері бар ма?
a)
кенді Алтай
b)
Соколовско-Сарбайское
c)
Качарское
d)
Майкубени
e)
Каражал
19.
полиметалл кендерінің негізгі көріністері?
a)
Кенді Алтай, Сары арка
b)
Алакөл
c)
Качарское
d)
Майкубени
e)
Қаражал
20.
Қазақстан Республикасының мұнай және газ қоры бойынша орын алады?
a)
дүние жүзіндегі алғашқы орындардың бірі
b)
екінші
c)
бесінші
d)
соңғы
e)
үшінші
21.
Дүниежүзілік мұхиттағы табиғи тазарту кезеңіне жақын су массасының толық алмасу жиілігі:
a)
2500 жыл, (сулардың толық араласуы - 63 жыл)
b)
25 жыл (5 жыл)
c)
50 жыл (25 жыл)
d)
38 жас (12 жас)
e)
100 жыл (80 жыл)
22.
келесі елдер су ресурстарымен ең көп қамтамасыз етілген:
a)
Бразилия, Ресей
b)
Бирма
c)
Қазақстан
d)
Қырғызстан
e)
Бангладеш
23.
келесі мемлекеттер көршілес елдердің аумағынан келетін су «жабдықтарына» көбірек тәуелді:
a)
Түрікменстан
b)
Қазақстан
c)
Қырғызстан
d)
Бангладеш
e)
Бирма
24.
суды көп қажет ететін кейбір салаларға мыналар жатады:
a)
қара, түсті металлургия
b)
целлюлоза
c)
отын және мұнай-химия
d)
мұнай-химия
e)
тамақ өнеркәсібі
25.
Қазақстандағы ормандар:
a)
республика аумағының 4,2% ғана
b)
45%
c)
18%
d)
5%
e)
2%
26.
Қазақстандағы ең үлкен көл:
a)
Каспий
b)
Арал
c)
Теңіз
d)
Балқаш
e)
Зайсан
27.
желдің әсерінен топырақтың деградациясы мыналарға әкеледі:
a)
жел эрозиясы
b)
су эрозиясы
c)
биологиялық эрозия
d)
геологиялық эрозия
e)
үдетілген эрозия
28.
дефляция нәтижелері:
a)
жел эрозиясы
b)
су эрозиясы
c)
биологиялық эрозия
d)
геологиялық эрозия
e)
үдетілген эрозия
29.
судың әсерінен топырақтың бұзылуы мыналарға әкеледі:
a)
су эрозиясы
b)
жел эрозиясы
c)
биологиялық эрозия
d)
геологиялық эрозия
e)
үдетілген эрозия
30.
жер ресурстары ең жоғары ел:
a)
Аргентина
b)
Мексика
c)
Уругвай
d)
Қытай
e)
Германия
31.
ең ластанған теңіздердің бірі:
a)
Жерорта теңізі
b)
Охотск
c)
Карское
d)
Солтүстік
e)
Тасманово
32.
ең ластанған теңіздердің бірі:
a)
Солтүстік
b)
Қызыл
c)
Тасманово
d)
Охотск
e)
Карское
33.
су электр әлеуеті жоғары ел:
a)
АҚШ
b)
Уругвай
c)
Мексика
d)
Түркия
e)
Польша
34.
су гидроэнергетикасы әлеуеті жоғары елді таңдаңыз:
a)
Ресей
b)
Бразилия
c)
Египет
d)
Қазақстан
e)
Мексика
35.
Қазақстан территориясының көп бөлігі табиғи аймаққа жатады:
a)
жартылай шөл
b)
шөлдер
c)
ормандар
d)
орманды дала
e)
дала
36.
Көмірсутек шикізатын байытудың негізгі және негізгі аймағы:
a)
Маңғыстау және Ембі мұнай-газ бассейндері
b)
кен орындары – Соколовско-Сарбайское, Качарское
c)
шығыс Қарсақпае, Қаражал
d)
Екібастұз, Қарағанды
e)
Кенді Алтай, Сары арка
37.
Арал теңізінің құрғаған түбі:
a)
тұздар мен шаңның көзі
b)
тау-кен өндіру көзі
c)
дәнді дақылдар егетін орын
d)
тоғайлы ормандарды қоныстандыратын орын
e)
рекреациялық аймақ
38.
Қазақстандағы жер сілкінісі ең қауіпті қаланы көрсетіңіз:
a)
Алматы
b)
Ақтөбе
c)
Ақтау
d)
Астана
e)
Атырау
39.
Қазақстанның қай аумақтары шөлейттенуге бейім?
a)
Арал ауданы
b)
Ертіс өңірі
c)
Қазақтың ұсақ шоқылары
d)
шығыс Қазақстан
e)
Солтүстік Қазақстан
40.
Біздің планетамыздың «қалпына келмейтін» жерлері:
a)
ормандар
b)
далалар
c)
таулар
d)
шөлдер
e)
жартылай шөлейттер
41.
Орталық Қазақстандағы ауаның ластануының ең жоғары деңгейі қалада байқалады:
a)
Балқаш
b)
Жезқазған
c)
Қарағанды
d)
Абай
e)
Сарани
42.
Оңтүстік Қазақстандағы ауаның ластануының ең жоғары деңгейі қалада байқалады:
a)
Шымкент
b)
Түркістан
c)
Жаңатас
d)
Тараз
e)
Кентау
43.
тірі ағзаның әртүрлі мүшелерінің фигурациясын өзгертетін өзгерістер деп аталады:
a)
тератогенез
b)
фенология
c)
неотения
d)
онтогенез
e)
эмбриогенез
44.
Атмосфераның улы шаңмен екінші реттік ластануы мыналардың нәтижесінде пайда болады:
a)
шлактардың жиналуы
b)
азот диоксиді
c)
мұнай кешені кәсіпорындарынан түсетін көмірсутектер
d)
жылу электр станцияларынан шығатын шаң
e)
металлургия кәсіпорындарынан келетін күкірт диоксидтері
45.
Парниктік әсердің 50%-дан астамы атмосфераға шығарындылардан туындайды:
a)
көмірқышқыл газы
b)
сутегі оксиді
c)
көмірсутектер
d)
хлорфторкөміртектер
e)
азот пен күкірт оксидтері
46.
Дамыған елдерде бір адамға келетін қатты тұрмыстық қалдықтардың жылдық мөлшері:
a)
15 тоннаға дейін
b)
25 тоннаға дейін
c)
5 тоннаға дейін
d)
35 тоннаға дейін
e)
45 тоннаға дейін
47.
Өнеркәсіптік қалдықтардың негізгі бөлігі өндіру кезінде пайда болды:
a)
Қарағанды облысы
b)
Көкшетау және Петропавл облыстары
c)
Алматы және Талдықорған облыстары
d)
Қызылорда облысы
e)
Жамбыл және Ақмола облыстары
48.
Қазақстанда бір адамға шаққандағы қатты тұрмыстық қалдықтардың жылдық мөлшері:
a)
60 тоннаға дейін
b)
25 тоннаға дейін
c)
15 тоннаға дейін
d)
35 тоннаға дейін
e)
45 тоннаға дейін
49.
Бұрынғы уран кеніштеріндегі радиоактивті үйінділер қай жерде аса қауіпті?
a)
Жамбыл облысы
b)
Көкшетау және Петропавл облыстары
c)
Қарағанды және Павлодар облыстары
d)
Алматы және Талдықорған облыстары
e)
Қызылорда облысы
50.
биоәртүрліліктің құрамдас бөліктері:
a)
организмдер
b)
су
c)
ауа
d)
топырақ
e)
орта
51.
Экожүйелердің және жалпы биосфераның қалыпты жұмыс істеуінің қажетті шарты:
a)
барлық экожүйелердің және тұтастай биосфераның тұрақты ұйымдастырылуы
b)
көмірқышқыл газының болмауы
c)
жыртқыштардың болуы
d)
жоғары температура
e)
ауыр металдар
52.
Төмендегілердің қайсысы агроэкожүйелерді табиғидан ерекшелейтінін анықтаңыз:
a)
ауылшаруашылық өнімдерін өндіру мақсатында адамдар жасаған және қызмет көрсететін жасанды жүйелер
b)
өзін-өзі қамтамасыз ететін, теңдестірілген қоршаған орта болып табылады
c)
табиғи биологиялық әртүрліліктің жоғары үлесі,
d)
тек күн энергиясын пайдаланады
e)
адамның араласуынсыз өмір сүреді
53.
табиғи экожүйелерге анықтама беріңіз?
a)
орман, көл
b)
көкөніс бақшасы
c)
егістік жер
d)
жылыжай
e)
квариум
54.
жасанды экожүйелерге анықтама беріңіз?
a)
аквариум, егістік жер
b)
орман
c)
шалғын
d)
көл
e)
биосфера
55.
табиғи экожүйе мен жасанды жүйенің айырмашылығы?
a)
элементтердің топыраққа толық оралуы
b)
1-2 түрдің басым болуы
c)
жүйенің адам тарапынан реттелуі
d)
электр қуатының қысқа тұйықталуы
e)
тұрақсыз өзін-өзі реттеу
56.
ғарыш ресурстары?
a)
күн радиациясы
b)
атмосфералық ауа
c)
дүниежүзілік мұхит сулары
d)
қазба байлық
e)
жел энергиясы
57.
қалпына келмейтін ресурстар?
a)
жер қойнауының байлығы
b)
топырақ
c)
жануарлар дүниесі
d)
көкөніс
e)
дүниежүзілік мұхит сулары
58.
биоэнергия көздері?
a)
отын
b)
битумды тақтатас
c)
май
d)
газ
e)
көмір
59.
Тізімдегілердің ішінен тіршілікті қамтамасыз ететін биологиялық ресурстарды таңдайсыз ба?
a)
витаминдер
b)
кальций тұздары
c)
олигонуклеотидтер
d)
жасуша мембраналары
e)
қоректік тізбектер
60.
ұсынылғандардың қайсысы биологиялық ресурстардың тіршілік әрекетін қамтамасыз етеді:
a)
топырақтың табиғи құнарлылығы
b)
жанартау атқылауы
c)
жел жылдамдығы
d)
өзендерде судың қозғалысы
e)
планетаның радиациялық фоны
61.
шөлденудің табиғи себептері?
a)
ұзаққа созылған құрғақшылық
b)
ормандарды кесу
c)
былтырғы шөпті өртеп жіберу
d)
шамадан тыс мал жаю
e)
қарқынды жер жырту
62.
Елдердің ең үлкен көмір қоры қандай?
a)
Ресей, АҚШ, Қытай
b)
Аргентина, Ливия, Польша
c)
Оңтүстік Африка, Испания, Колумбия
d)
Қытай, Латвия, Ливия
e)
Испания, Мексика, Уругвай
63.
климаттық ресурстар?
a)
геотермалдық
b)
күн радиациясы
c)
күн жылу энергиясының қоры
d)
теңіз толқындары
e)
қазба байлық
64.
Мұнай қоры бойынша ең үлкен аймақ қандай?
a)
Азия
b)
Латын Америкасы
c)
Австралия
d)
Тынық мұхиты аймағы
e)
Африка
65.
әлемдік мұнай қорын аймақтық бөлу бірінші орында
a)
Таяу шығыс
b)
оңтүстік және орталық Америка
c)
Солтүстік Америка
d)
Ресей және ТМД елдері
e)
Африка
66.
Мұнай қорының пайызы бойынша көшбасшылар:
a)
Шығыс
b)
оңтүстік және орталық Америка
c)
Солтүстік Америка
d)
Африка
e)
Еуропа
67.
барланған мұнай қоры бойынша көшбасшы ел?
a)
Сауд Арабиясы
b)
Иран
c)
Кувейт
d)
Түркия
e)
Пәкістан
68.
Негізгі аймақтардағы табиғи газдың дәлелденген қоры қандай?
a)
175 триллион м
b)
180 триллион м
c)
185 триллион м
d)
90 триллион м
e)
65 триллион м
69.
рекреациялық ресурстар:
a)
ормандарға, көлдерге, саңырауқұлақтар мен жидектерге арналған жерлерге қызмет етеді
b)
шөл
c)
дала
d)
орманды дала
e)
адаммен жақсартылған аймақ
70.
рекреациялық іс-шараларға арналған шарттарға мыналар жатады:
a)
табиғи
b)
антропогендік
c)
адам жасаған
d)
урбанизация
e)
санитарлық
71.
Қазақстанның экологиялық саясатының негізгі мақсаты:
a)
қоршаған ортаға жүктемені арттырмай экономикалық өсу
b)
жерді ұтымды пайдалану;
c)
өнеркәсіп өндірісінің дамуы;
d)
мұнай-газ саласының дамуы;
e)
халықтың әл-ауқатының өсуі;
72.
жасылдандыру мемлекеттік саясаты мыналарға бағытталған:
a)
қоршаған ортаны қорғау шараларын әзірлеу
b)
жерді ұтымды пайдалану
c)
мұнай-газ саласының дамуы
d)
өнеркәсіп өндірісінің дамуы
e)
халықтың әл-ауқатының өсуі
73.
Қоршаған ортаны қорғау туралы Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды:
a)
1997 ж
b)
2001 ж
c)
2002 ж
d)
2003 ж
e)
2004 ж
74.
қалпына келмейтін табиғи ресурстар:
a)
мұнай және табиғи газ өндіру
b)
ауа
c)
жануарлар дүниесі
d)
флора
e)
су
75.
табиғи газдың дәлелденген қоры бойынша жетекші елдер
a)
Ресей, Иран, Катар
b)
БАӘ, Сауд Арабиясы, Польша
c)
Нигерия, АҚШ, Ирак
d)
Пәкістан, Ресей
e)
Кувейт, Түркия, Египет
76.
темір рудасының қоры бойынша жетекші елдер
a)
Ресей, Австралия, Бразилия
b)
Оңтүстік Африка, Бразилия, Қытай
c)
Ресей, АҚШ, Қытай
d)
Ресей, Иран, Катар
e)
Нигерия, АҚШ, Ирак
77.
металл емес пайдалы қазбаларға жатады
a)
ас және калий тұздары, фосфориттер, күкірт
b)
әктас, мырыш
c)
мәрмәр, сынап
d)
карбонаттар, күміс
e)
сынап, күкірт
78.
табиғатты қорғауды оңтайландыру принципі:
a)
қоршаған ортаны қорғау және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану
b)
жағымсыз салдардың алдын алу
c)
жергілікті табиғи ерекшеліктерді ескере отырып
d)
ландшафттық тәсілді қолданыңыз
e)
табиғатты сақтау арқылы сақтау керек
79.
қоршаған ортаны қорғау шараларының принципі:
a)
жағымсыз салдардың алдын алу
b)
қоршаған ортаны қорғау
c)
табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану
d)
жергілікті табиғи ерекшеліктерді ескере отырып
e)
ландшафттық тәсілді қолданыңыз
80.
қоршаған ортаны қорғау шараларын шектеу принципі:
a)
қоршаған ортаны басқару стандарттары шектеулердің белгілі бір түрін білдіреді
b)
жағымсыз салдардың алдын алу
c)
ландшафттық тәсілді қолданыңыз
d)
табиғатты сақтау арқылы сақтау керек
e)
авариялардың зардаптарын жою
81.
қоршаған ортаны қорғау шараларының тарихилық принципі:
a)
экологиялық саясатты білу және табиғат объектілерінің тарихын білу
b)
қоршаған ортаны басқару стандарттары шектеулердің белгілі бір түрін білдіреді
c)
жағымсыз салдардың алдын алу
d)
- шектеудің белгілі бір түрі
e)
ландшафттық тәсілді қолдану
82.
Жалпы дүниежүзілік мұхиттың гидросфера пайызы?
a)
96,5%
b)
55,6%
c)
88,9%
d)
35%
e)
65%
83.
Жердің әрбір тұрғынына қанша теңіз суы келеді?
a)
270 млн м3
b)
140 млн м3
c)
250 млн м3
d)
200 млн м3
e)
300 млн м3
84.
антропогендік экожүйелерге мыналар жатады:
a)
агроэкожүйелер
b)
көлдер, қалалық экожүйелер
c)
ерекше қорғалатын аумақтар
d)
мұхиттар мен теңіздер
e)
агроэкожүйелер, тропиктік ормандар
85.
аз қалдықты өндіріс:
a)
энергия, шикізат және материалдар үнемделеді
b)
шикізат қорларының құнын арттырады
c)
экономикалық емес процесс
d)
тиімсіз
e)
экологиялық таза емес
86.
су энергетикасы жоғары елді таңдаңыз:
a)
Қытай
b)
Конго
c)
Ұлыбритания
d)
Германия
e)
Жапония
87.
кенді пайдалы қазбаларға мыналар жатады:
a)
темір, мыс
b)
көмір, мұнай, ыстық тақтатас.
c)
фосфориттер
d)
әктас, құм, қиыршық тас.
e)
өсімдіктер мен жануарлар
88.
Жер ресурстары ең жоғары ел:
a)
Австралия
b)
Швеция
c)
Дания
d)
Германия
e)
Жапония
89.
орман ресурстарымен ең көп қамтамасыз етілген елдердің бірі:
a)
Канада
b)
АҚШ
c)
Германия
d)
Мексика
e)
Жапония
90.
Қылқан жапырақты орман белдеуіне кіретін елдердің бірі:
a)
Финляндия
b)
Никарагуа
c)
Чили
d)
Канада
e)
Мексика
91.
негізгі қалдықтар:
a)
қатты, металл, құрамында металл бар
b)
сұйық, газ тәрізді
c)
газ тәрізді, қатты
d)
пайдаланылған газдар
e)
гальваника өндірісі
92.
қалдық түрлері:
a)
қатты, сұйық, газ тәрізді
b)
қатты материалдар
c)
металл, құрамында металл бар
d)
пластмасса, резеңке
e)
қақ, шлам, шлак
93.
Демалушылар мен туристерді ең көп тартатын елдер:
a)
Италия, Испания, Франция
b)
Түркия, Кипр, Грекия
c)
Канада, Ресей, Египет
d)
Түркия, Кипр, Мальдив аралдары
e)
Канада, Ресей, Кипр
94.
Өнеркәсіптік қалдықтардың негізгі бөлігі өндіру кезінде пайда болды:
a)
Қарағанды және Павлодар облыстары
b)
Жамбыл және Ақмола облыстары;
c)
Алматы облысы;
d)
Маңғыстау облысы;
e)
Петропавл облысы
95.
Бұрынғы уран кеніштеріндегі радиоактивті үйінділер үлкен қауіп төндіреді:
a)
Қарағанды, Павлодар, Ақмола облыстары;
b)
Жамбыл, Павлодар
c)
Алматы, Шымкент
d)
Маңғыстау, Қарағанды
e)
Петропавл, Ақмола
96.
мұнай өңдеу зауыттары үлкен қауіп төндіреді?
a)
Батыс Қазақстан облысы
b)
Қарағанды және Павлодар облыстары
c)
Жамбыл және Ақмола облыстары
d)
Алматы облысы
e)
Петропавл облысы
97.
Өндіріс қалдықтарының көлемі бойынша бірінші орында:
a)
тау-кен өндірістері;
b)
металлургия өнеркәсібі және энергетика;
c)
тоқыма өнеркәсібі;
d)
ауыл шаруашылығында қолданылатын пестицидтер;
e)
мұнай өңдеу зауыттары
98.
Өндіріс қалдықтарының көлемі бойынша екінші орында:
a)
металлургия өнеркәсібі және энергетика;
b)
тау-кен өндірістері;
c)
тоқыма өнеркәсібі;
d)
ауыл шаруашылығында қолданылатын пестицидтер;
e)
мұнай өңдеу зауыттары
99.
Қатты қалдықтарды өңдеудің ең жақсы нұсқасы:
a)
алдын ала сұрыптаумен өңдеу;
b)
қалдықтарды жағу зауыттары;
c)
қала сыртына шығару;
d)
скадинг;
e)
үйінділер
100.
Қатты қалдықтарды басқарудың ең жақсы әдісі:
a)
Лазерді қолданатын жапондық әдіс;
b)
қалдықтарды жағу зауыттары;
c)
қала сыртына шығару;
d)
сақтау;
e)
үйінділер
101.
Климаттың өзгеруі проблемаларын шешуге ықпал ететін басымдылық аймағы:
a)
жасыл экономикаға көшу
b)
өнеркәсіп өндірісінің барлық түрлерін қысқарту
c)
халықтың солтүстік аймақтарға қоныс аударуы
d)
дәстүрлі отын-энергетикалық ресурстарды пайдаланудан толық бас тарту
e)
мемлекеттердің бір-бірінен оқшаулануы
102.
қоршаған орта үшін климаттың өзгеруінің негізгі салдары:
a)
ресурстық базаның жойылуы
b)
халықтың көші-қоны
c)
халық денсаулығының нашарлауы, жұмыссыздықтың өсуі
d)
жаңа аурулардың пайда болуы және дамуы
e)
халық санының өсуі
Reset
