Worksheets1рк клеткалық биотехнология
Total questions: 107
Worksheet time: 54mins
Name
Class
Date
1.
Жануарлар жасушаларын өсіруге арналған Игла МЕМ (minimal essential medium) қоректік ортасының құрамындағы негізгі компоненттер
a)
Орта негізі – Эрл ерітіндісі, минералды заттар, алмаспайтын амин қышқылдары, суда еритін витаминдер
b)
Эрл ерітіндісі, алмасатын аминқышқылдары, майда еритін витаминдер.
c)
Тек сарысу және биотин
d)
Глицин, серин, пируват және 10\% \text{CO}_2 бар инкубатор
e)
Натрий селенит, \text{HEPES} және \text{NaCl} концентрациясы жоғарылатылған
2.
Игла МЕМ және Игла ВМЕ орталары қолдану аясына қарай қандай стандартты орталарға жатады және не үшін қолданылады
a)
Стандартты орталар, жасушаларды культураға ендіру үшін қолданылады
b)
Лимфоциттерді өсіруге арналған модификацияланған орталар.
c)
Гибридомаларды өсіретін орталар
d)
Сарысусыз өсіретін негізгі орталар
e)
Карцинома жасушаларын өсіруге арналған орталар
3.
Дульбеко ортасы (ДМЕ немесе ДМЕМ) қандай жасушаларды өсіруге қолданылады және оның негізі
a)
Әр түрлі жасушаларды өсіруге, трансформацияланбаған жасушалар мен гибридомаларды өсіруге қолданылады, сарысусыз өсіретін орта негізі болып табылады
b)
Тек лейкоциттерді өсіруге арналған және сарысусыз орта.
c)
Балапан эмбрионынан жүрек фрагменттерін өсіруге арналған және концентрациясы төмен орта
d)
Уилкер 256-карцинома жасушаларын өсіруге арналған.
e)
Қан түзуші жасушаларға арналған Дульбеко ортасының модификациясы
4.
Дульбеко ортасының (ДМЕМ) құрамындағы аминқышқылдардың концентрациясының ерекшелігі
a)
Аминқышқылдардың концентрациясы екі еселенген, құрамына глицин, серин, пируват және темір қосылған
b)
Құрамында витамин \text{B}_{12} және \text{Fe} иондары міндетті түрде
c)
\text{NaCl} және \text{NaHCO}_3 концентрациялары азайтылған
d)
Қоректік заттардың спекторы кең, бірақ концентрациялары төмен
e)
\text{HEPES}, биотин және натрий селенит қосылған
5.
Исков ортасы (ІМДМ) қандай жасушаларды дақылдау үшін қолданылады және оның құрамындағы қосылған заттар
a)
мЛимфоциттер мен қан түзуші жасушаларға қолданылады, сарысусыз, құрамына биотин, витамин text{B}_{12}, натрий селенит қосылған
b)
Трансформацияланбаған жасушаларға арналған екі еселенген аминқышқылдары бар орта
c)
Лейкоциттерді өсіруге арналған сарысу қосылған орта
d)
Уилкер 256-карцинома жасушаларын өсіруге арналған сарысу қосылған орта
6.
Қоректік орталарға қоспа ретінде қолданылатын сарысудың негізгі қызметі мен құрамы
a)
Гормондық факторлар және жасушалардың жабысып, жайылуына қажетті факторлар болады
b)
Метаболиттерді тазартуға қажетті \text{HEPES} пен \text{NaCL} қосылыстарының көзі
c)
Жасушалардың тығыздығын жоғарылатуға қажетті иондарды жеткізу
d)
Жасушаларды культураға ендіру үшін қолданылатын негізгі орта
e)
Аминқышқылдардың концентрациясын екі еселеуге арналған
7.
\text{RPMI} ортасы қандай жасушаларды өсіруге арналған және оның ерекшелігі
a)
Лейкоциттерді және гибридомаларды өсіруге арналған, сарысу қосылған және қорек заттардың спекторы кең
b)
Лимфоциттер мен қан түзуші жасушаларға арналған сарысусыз орта
c)
Стандартты орта, Эрл ерітіндісіне негізделген
d)
Трансформацияланбаған жасушаларды сарысусыз өсіруге арналған.
e)
Уилкер 256 - карцинома жасушаларын өсіруге арналған
8.
199 ортасы не үшін қолданылады және оның құрамындағы қоректік заттар мен феталды сарысудың концентрациясы
a)
Балапан эмбрионынан жүрек фрагменттерін өсіруге арналған, қоректік заттардың спекторы кең, концентрациялары төмен, феталды сарысу 5-20\% қосылады
b)
Лимфоциттерге қолданылады, биотин және натрий селенит қосылған
c)
Әр түрлі жасушаларды өсіруге арналған, аминқышқылдардың концентрациясы екі еселенген
d)
Лейкоциттер мен гибридомаларды өсіруге арналған, қоректік заттардың спекторы кең, сарысу міндетті
e)
Карцинома жасушаларын өсіруге арналған, \text{HEPES} қосылған.
9.
Жануарлар жасушаларын өсіру жүйелері негізінен қандай топтарға бөлінеді
a)
Ағынсыз (Непроточная) культура және Ағынды (Проточная) культура
b)
Жайылатын және Қалқып өсетін культура
c)
Статикалық және Динамикалық культура
d)
Моноқабатты және Суспензиялық культура
e)
Колбадағы және Ферментердегі культура
10.
Ағынды жүйе мен ағынсыз жүйенің негізгі айырмашылығын қоректік ортаның жаңаруы тұрғысынан түсіндіріңіз
a)
Ағынсыз жүйеде бастапқы қоректік орта құрамы мен көлемі өзгеріссіз қалады, ал ағынды жүйеде қоректік орта үздіксіз жаңартылып отырады
b)
Ағынды жүйеде бастапқы қоректік орта көлемі өзгеріссіз қалады
c)
Ағынсыз жүйеде қоректік орта үздіксіз жаңартылып отырады
d)
Ағынды жүйеде қорек нәрі сарқылып, метаболиттер жинақталады
e)
Ағынсыз жүйеде гомеостатикалық жағдай сақталады.
11.
Ағынды жүйенің артықшылығы
a)
Қоректік заттар мен метаболиттер концентрациясы тұрақты деңгейде болады, бұл ұзақ уақыт өміршеңдікті сақтайды
b)
Клеткалық метаболизмде ауытқулар орын алады
c)
Қоректік орта нәрі сарқылған соң, жасуша пролиферациясы тежеледі
d)
Қоректік ортаны жаңарту қажет болмайды
e)
Қымбат және тапшы реактивтерді пайдаланусыз қолданылады
12.
Моноқабат культурасы (ағынсыз немесе ағынды) кезінде жасушалардың орналасу ерекшелігі
a)
Жасушалар өзара тығыз жасушалық байланыста болады, бір қабаттың бойында орналасады
b)
Жасушалардың ұлпадан бөліну дәрежесі жоғары болады
c)
Жасушалар суспензияда кіші агрегаттар ретінде қалқып өседі
d)
Жасушалар қабырғаларында және түбінде өсетін айналмалы сосудтар қолданылады
e)
Жасушалардың \text{pH} және \text{O}_2 концентрациясын анықтау оңай болады
13.
Моноқабатты культураның екі кемшілігі
a)
Қоректік орта \text{pH} және \text{O}_2 концентрациясын анықтау қиын, үлкен ауданды талап етеді
b)
Жасуша тығыздығы жоғары болады және қоректік ортаны алмастыру оңай
c)
Кез келген жасуша типіне қолданылады және вирустарды өсіруде тиімді
d)
\text{NaCl} мен \text{NaHCO}_3 концентрациялары азайтылған
e)
Жасушалар суспензияда қалқып өседі және сүзу қиын
14.
Суспензия культурасының ерекшелігі
a)
Жасушалар суспензияда кіші агрегаттар ретінде қалқып өседі және ұлпадан бөліну дәрежесі жоғары
b)
Жасушалар субстратқа берік байланысқан
c)
Айналмалы сосудтардың түбіне жабысқан жасушалар
d)
Үлкен ауданды талап етеді
e)
Жасушаларды сұрыптау оңай
15.
Моноқабатты культураны өсіруге арналған ағынды жүйедегі жасушаларды орналастыру тәсілдерінің үш түрін атаңыз
a)
Колле шынысы немесе тегіс флакон, Айналмалы сосудтар, Микротасымалдағыштары бар колонкалар
b)
Роллер түтікшелері, Петри табақшалары, Колбалар
c)
Слайд-камералар, Ферментер, Пробиркалар
d)
Ағынсыз культура, Ағынды культура, Суспензия
e)
Флотация, Сүзу, Центрифугада айналдыру
16.
Жасушаларды дақылдауға арналған ыдыстардың (посуда) тізімінен кем дегенде бес түрін атаңыз
a)
Петри табақшалары, Колбалар, Жалпақ флакон, Пробиркалар, Пипеткалар
b)
Флотаторлар, Вакуум-сүзгілер, Сүзу центрифугалары, Экструдерлер
c)
Лизоцим, ЭДТА, Толуол, Бутанол, Антибиотиктер
d)
\text{HEPES}, \text{NaCl}, \text{NaHCO}_3, Глицин, Серин
e)
Микротасымалдағыштар, Вибраторлар, Шыны моншақтар
17.
Сепарация
a)
Өсірінді сұйықтығы мен биомассаны бөліп алу, ол мақсатты өнімді тазартудың бірінші кезеңі болып табылады
b)
Қоректік ортаны үздіксіз жаңарту және гомеостазды сақтау.
c)
Жасушаларды субстратқа жабыстыруға қажетті гормоналды факторларды қосу
d)
Жасушаларды жылу немесе химиялық әдіспен ыдырату (лизис)
e)
\text{pH}-ты өзгерту, жылыту, нәруыз коагулянттарын қосу арқылы алдын ала тазарту
18.
Сепарацияның үш негізгі әдісі
a)
Флотация, Сүзу, Центрифугада айналдыру
b)
Химиялық, Физикалық, Химиялық-ферментативті әдістер
c)
Ультрадыбыс, Баллистикалық дезинтеграция, Осмостық шок
d)
Декомпрессия, Қатыру-жібіту, Езу
e)
Лизоциммен өңдеу, \text{ЭДТА} қосу, Толуолмен өңдеу
19.
Флотация әдісінің артықшылықтары
a)
Тиімділік, жоғары өнімділік және үзіліссіз өсіру жағдайларында пайдалану мүмкіндігі
b)
Биомассаны кеуекті сүзетін тосқауылда ұстап қалу принципіне негізделген
c)
Қымбат құрал-жабдықтарды қажет етеді
d)
Тек кезеңдік әрекетке арналған сүзгілермен жұмыс істеген жағдайда қолданылады.
e)
Қысым әсер еткенде кішкентай тесіктерден өткізу арқылы орындалады
20.
Центрифугада айналдыру әдісі қымбат болғандықтан, ол өзін өзі ақтайтын екі шартты көрсетіңіз
a)
Суспензия баяу сүзілсе, өсірінді сұйықтықтың жасушалардан максималды бөлінуі қажет болса немесе сепарацияның үзіліссіз үдерісі қамтамасыз етілсе
b)
Тек үзіліссіз әрекет ететін сүзгілермен бірге қолданылса
c)
Өсірінді сұйықтықтың жасушалардан минималды бөлінуі қажет болса
d)
Суспензия тез сүзілсе және сүзу әрдайым тиімді болса.
e)
\text{pH}-ты өзгерту немесе нәруыз коагулянттарын қосу арқылы алдын ала тазарту қажет болса
21.
Жасушалық инженерия негізіндегі негізгі концепцияны қалыптастырған, «Ағзадан тыс жасушалардың ішкі жағдайларының тұрақтылығы жайында» деген тұжырымдаманы ұсынған ғалым
a)
Клод Бернар
b)
Р. Фрешни
c)
Вечканов Е.М
d)
Р. Адамс
e)
Тұрашева С.Қ
22.
Біріншілік өсірінділердің шексіз бөлінбейтінін және шамамен 50 генерациядан кейін дегенерацияға ұшырайтынын анықтаған ғалым
a)
Хейфлик
b)
Клод Бернар
c)
Р. Адамс
d)
Сорокина И.А
e)
Джамалова М.А
23.
Хейфликпен бірігіп, сомалық жасушалардың in vitro жағдайында шектеулі бөлінуін (Хейфлик шегін) тәжірибелерімен көрсеткен ғалым
a)
Мурхед
b)
Тұрашева С.Қ
c)
Вечканов Е.М
d)
Р. Фрешни
e)
Клод Бернар
24.
20 ғасырдың басында жануарлар жасушаларын дақылдау идеясының 1-кезеңі немен сипатталады
a)
in vitro жағдайында жануарлар жасушаларын дақылдау мүмкіншіліктері туралы идеяны мойындаумен
b)
Гибридомды технологияның пайда болуымен
c)
Вирустық материалдың үлкен көлемін алу үшін вирустарды өсірумен
d)
Жануарлар геномына әсер ету мүмкіндігімен
e)
Жасушалық инженерияның негізгі концепциясын қалыптастырумен
25.
Жануарлар жасушаларын дақылдау тарихының 3-кезеңінің ең негізгі жетістігі
a)
Гибридомды технология мен моноклонды антиденелерді алу әдісінің пайда болуы
b)
«Хейфлик шегінің» ашылуы
c)
Жасушалардың ішкі гомеостазын ұстап тұру теориясы
d)
Жасушалардың сарысуға тәуелділігін төмендету
e)
Біріншілік өсіріндіні алу
26.
Көптеген тұрақты жасушалық штамдардың ұзақ уақыт өсу және көбею қабілеттілігі немен байланысты
a)
Анеуплоидты кариотиппен
b)
Жасушалардың диплоидтық жиынтығын сақтаумен
c)
Теломеразаның болмауымен
d)
Төмен пролиферациялық белсенділікпен
e)
Жанасудан ингибирлену құбылысымен
27.
Жасушалық инженериядан ерте жұмыстарында (1961 ж. дейін) зерттеушілер сомалық жасушалар туралы қалай ойлаған
a)
Жасушалар өзгермей шексіз бөлінеді деп
b)
Олар міндетті түрде тұрақты жасушалық линияға айналады
c)
Олар тек 20 бөлінуге қабілетті
d)
Олар шамамен 6 айдан кейін өледі деп
e)
Олар апоптоз программасын қосады деп
28.
«Жатыр мойны қатерлі ісік жасушаларының көшірілетін жасушалық линиясын (HeLa-ны) алды» деген жетістігімен танылған ғалым Джей
a)
Стиллман
b)
Синьмс
c)
Эрл
d)
Игл
29.
Жануарлар жасушаларын дақылдау тарихының 2-кезеңінің басты сипаттамасы
a)
Вирустарды өсіруге және көбейтуге арналған орта ретінде жануарлар жасушаларын дақылдау
b)
Анеуплоидты кариотиптің ашылуы.
c)
Гибридомды технологияның дамуы
d)
Жасушалардың гомеостазын зерттеу.
e)
Жасушалық штамдарды криоконсервациялау.
30.
Арнайы химиялық құрамымен ортада сүйек кемігі жасушаларының экспланталарын өсірген ғалым
a)
Рид
b)
Эрл
c)
Канти
d)
Дженсен
e)
Биб
31.
Жаңадан алынған өсірінділерді субдақылдау немесе көшіріп отырғызғанша қалай атайды
a)
Біріншілік өсірінді
b)
Трансформацияланған линия
c)
Тұрақты штам
d)
Гетероплоидты линия
e)
Клондалған өсірінді
32.
Тұрақты жасушалық өсіріндінің қалыптасуы кезіндегі морфофизиологиялық өзгерістердің бірі
a)
Ядро/цитоплазма арақатынасының жоғарылауы
b)
Жасушалар адгезияға қабілеттілігінің жоғарылауы
c)
Жасушалар мөлшерінің ұлғаюы
d)
Жасушалар екі еселену уақытының ұзаруы
e)
Сарысуға тәуелділігінің жоғарылауы
33.
Хейфлик пен Мурхедтің тәжірибелері бойынша, біріншілік өсірінділерде өсу жылдамдығы төмендеп, дегенерациялап өлу шамамен неше айдан кейін байқалады
a)
Шамамен 10 айдан кейін
b)
Шамамен 6 айдан кейін
c)
Шамамен 2 айдан кейін
d)
Шамамен 12 айдан кейін
e)
Шамамен 20 айдан кейін
34.
Теломерлер мүлде жойылғанда, жасушалық циклінің белгілі бір кезеңінде бөліну тоқтап, қосылатын программа
a)
Апоптоз программасы
b)
Гетероплоидтылық
c)
Трансформация
d)
Адгезиядан тежелу
e)
Жасушалық штамға айналу
35.
Жануарлар жасушалары, әсіресе сүтқоректілердің жасушалары, өсіріндіде қандай жағдайда ғана өсе алады
a)
Белгілі бір субстратқа бекініп
b)
Жасушалардың домалақтануы кезінде
c)
Суспензиялық өсіріндіде болғанда
d)
Диплоидтық жиынтық сақталғанда
e)
Теломераза белсенді болғанда
36.
Жасушалар тығыз моноқабатқа жеткенде бөлінуін тоқтататын және адгезиялық жанасулармен байланысты құбылыс
a)
Жанасудан тежелу (ингибирлену)
b)
Теломерлік қысқару
c)
Апоптоз
d)
Трансформация
e)
Клондау
37.
Жасуша бетінде жасуша жарғақшасы арқылы цитоскелет элементтерімен байланысатын салыстырмалы қозғалмайтын фибриллалық торды қалыптастыратын негізгі гликопротеид
a)
Фибронектин
b)
Онкогендер
c)
Адгезия рецепторлары
d)
ДНҚ-полимераза
e)
Вирустық ақуыз
38.
Жасушалар популяциясының өсуі тоқтауының себебі
a)
Көрші жасушалар арасында өсу факторлары үшін бәсекелестік жүруі. Жасушалардың тығыз моноқабатқа жетпеуі
b)
Жасушалардың тығыз моноқабатқа жетпеуі
c)
Теломерлердің ұзаруы
d)
Гетероплоидтылықтың төмендеуі
e)
Жасуша циклінің қысқаруы
39.
Жасушалар өсіріндісінің іс-әрекеті барысында дақыланатын жасушалардың өсу қасиеттерінің өзгеру процесі
a)
Трансформация
b)
Апоптоз
c)
Ингибирлену
d)
Дифференциация
e)
Пролиферация
40.
1907 жылы бақаның медулярлы талшығынан алынған ұлпалар кесінділерін дақылдау, оларды лимфада тіршілік ету және жұмбақ шашыраңқы төменгі жағында дақылдау әдісін ашқан ғалым
a)
Росс Харрисон
b)
Р. Адамс
c)
Биб пен Эвинг
d)
Рид
e)
Льюис
41.
Діңгек жасушалардың (стволовые клетки) негізгі сипаттамасы
a)
Мамандандырылмаған, сирек бөліну арқылы сан тұрақтылығы өздігінен реттеліп отыратын жас жасушалар популяциясы
b)
Толық маманданған, жиі бөлінетін жас жасушалар популяциясы
c)
Мамандандырылған, өздігінен реттелмейтін ескі жасушалар
d)
Тек қана генетикалық ақпаратты сақтап тасымалдайтын субстанция
e)
Қартаюдың алдын ала алмайтын, өз-өзін жаңарту қабілеті жоқ жасушалар
42.
Ғылымға «бағаналы жасуша» терминін ең алғаш рет қай жылы және кім енгізді
a)
1908 жылы Александр Максимов
b)
1981 жылы Мартин Эванс
c)
1998 жылы Д. Томпсон
d)
1997 жылы ресейлік ғалымдар
e)
2004 жылы Қ. Нұртаева
43.
Дифференциялану қабілетіне байланысты бағаналық жасушалардың неше негізгі түрі болады
a)
3
b)
5
c)
4
d)
2
e)
6
44.
Ағзаны түзетін тіндер мен жасушалардың түрлі типтерін түзе алатын бағаналық жасуша түрі қалай аталады
a)
Потипотентті (Тотипотентті) бағаналық жасушалар
b)
Плюрипотентті бағаналық жасушалар
c)
Мультипотентті бағаналық жасушалар
d)
Гемопоэтинді
e)
Мезенхимальды
45.
Қандай бағаналық жасушалар ағзаны құрайтын барлық клеткаларды құрамайды, тек көпшілігін ғана жасап шығарады
a)
Плюрипотентті бағаналық жасушалар
b)
Потипотентті бағаналық жасушалар
c)
Мультипотентті бағаналық жасушалар
d)
Гемопоэтинді бағаналық жасушалар
e)
Ересек бағаналық жасушалар
46.
Эмбриональды бағаналық жасушалардың негізгі көзі не болып табылады
a)
Ұрықтану процесінің 5-ші күні түзілетін бластоциста
b)
Жүктіліктің 9-12 аптасындағы ұрық
c)
Сүйек кемігі
d)
Қан және көз
e)
Зигота
47.
Фетальды бағаналық жасушалар негізінен жүктіліктің қай аптасындағы түсік жасалған ұрықтан алынады
a)
9-12 аптасы
b)
1-3 аптасы
c)
5-ші күні
d)
13-15 аптасы
e)
20 аптасы
48.
Сүйек миында қанның барлық жасушаларын түзуге жауап беретін бағаналық жасуша түрі
a)
Гемопоэтинді
b)
Мезенхимальды
c)
Плюрипотентті
d)
Потипотентті
e)
Нейронды
49.
Бағаналы жасушаларды қолданудағы туындайтын басты мәселелердің бірі
a)
Реципиент жасушалармен иммундық сәйкестікте болу-болмауы
b)
Бағаналы жасушалардың жеткілікті мөлшерде болуы
c)
Бағаналы жасушалардың дифференциациясының бағытты түрде жүруі
d)
Трансплантациялаудан кейін мамандана алу қажеттілігі
e)
Қартаюдың алдын алуға мүмкіндік беруі
50.
Эмбриондық бағаналы жасушаларды ағзаға енгізу қандай қауіпті ауруларға немесе құбылыстарға әкеп соқтыруы мүмкін
a)
Түрлі қатерлі ісік ауруларына немесе тератомалардың пайда болуына
b)
Созылмалы қажу синдромына
c)
Қант диабетіне
d)
Қан ауруларына
e)
Инфекциялық ауруларға
51.
Діңгек жасушалардың трансплантациядан кейінгі реципиент ағзаға қатысты қойылатын талаптарының бірі
a)
Трансплантациялаудан кейін бағаналы жасушалар реципиент жасушада мамандана алу қажет
b)
Реципиент жасушада шексіз көбеюі
c)
Тек генетикалық информацияны беруі
d)
Тек бластоцистадағы химиялық командаларды ұғынуы
e)
Тек иммунитетті көтеруі
52.
Діңгек жасушаларды қолдану арқылы емдеуге қол жеткен аурулар тізіміндегі қан ауруының бірі
a)
Жедел лейкоз
b)
Склеродермия
c)
Миастения
d)
Церебральды паралич
e)
Паркинсон ауруы
53.
Діңгек жасушаларды қолдану арқылы емдеуге қол жеткен аутоиммундық аурулар
a)
Ревматойдтық артрит
b)
Лимфома
c)
Миелолейкоз
d)
Қант диабеті
e)
Инсульт
54.
Діңгек жасушалардың қызметіне қатысты дұрыс тұжырымды табыңыз
a)
Бағаналы жасушалар өсу барысында организмге жаңа жасушалар беріп, зақымдалған немесе жоғалған арнаулы жасушаларды алмастыра алады
b)
Діңгек жасушалар ешқандай генетикалық информацияны сақтамайды (бұл дұрыс емес, себебі олар тасымалдамайды деп айтылған)
c)
Бағаналы жасушалар тек ересек организмдерде кездеседі
d)
Бағаналы жасушалар бөлінген кезде өзгермейтін фенотипті сақтай алмайды
e)
Діңгек жасушалар тек қан айналымды жақсартады
55.
Потипотентті бағаналық жасушалар
a)
Ұрықтанған жұмыртқа немесе зигота және екі кезектескен жасуша генерациялары
b)
Эмбриональды және фетальды бағаналық жасушалар
c)
Гемопоэтикалық және мезенхимальды бағаналық жасушалар
d)
Тек сүйек кемігінің жасушалары
e)
Нейрон және бауыр жасушалары
56.
Мультипотентті бағаналық жасушаларға мысал
a)
Сүйек кемігінің гемопоэтикалық және мезенхимальды бағаналық жасушалары
b)
Тышқандардың бластоциттері
c)
Эмбриональды жасушалар
d)
Зигота
e)
Тері және асқазан-ішек жолы қабырғасының ішкі қабат
57.
Қоректік орта
a)
Микроорганизмдерді, тірі жасушаларды зертханалық және өнеркәсіптік жағдайларда өсіруге арналған белгілі бір заттардың сұйық немесе қатты қоспасы
b)
Тек өнеркәсіптік жағдайда қолданылатын химиялық таза зат
c)
Тек қатты күйдегі органикалық қоспа
d)
Тек өсімдік жасушаларын өсіруге арналған сұйық қоспа
e)
Жалпы биохимиялық процестерді іске асыратын күрделі белоктар
58.
Микроорганизмдер табиғатта қоректік заттарды неден алады
a)
Өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарынан немесе тірі жасушалардан
b)
Тек минералды тұздардан
c)
Тек ауадан және топырақтан
d)
Жасанды синтезделген заттардан
e)
Тек тыңайтқыштардан
59.
Табиғи қоректік орталар
a)
Сүт, сарысу, жұмыртқа, ет, картоп, бұршақ, сәбіз, өсімдіктер және олардың қайнатпасы
b)
Агар-агар және желатин
c)
Синтетикалық орталар
d)
Тек қана сыра суслосы
e)
Ет-пептонды сорпа (ЕПС)
60.
Белгілі бір химиялық қоспалардан тұратын орта қалай аталады
a)
Синтетикалық орта
b)
Табиғи орта
c)
Жануар текті жасанды орта
d)
Өсімдік текті жасанды орта
e)
Әмбебап орта
61.
Арнайы органикалық заттарды қажет етпейтін микроорганизмдердің көптеген түрлері өсетін орта
a)
Әмбебап қоректік орта
b)
Арнайы орта
c)
Элективті орта
d)
Дифференциалды-диагностикалық орта
e)
Синтетикалық орта
62.
Бактериялар жақсы өсетін әмбебап орталар
a)
Ет-пептонды сорпасы.
b)
Сусло (ашытқы саңырауқұлақтарға лайықты).
c)
Қанды агар.
d)
Левин ортасы.
e)
Плоскирев ортасы.
63.
Микроорганизмдердің антибиотикке сезімталдығын анықтайтын әмбебап қоректік орта
a)
Мюллера-Хинтонның Әмбебап қоректік ортасы
b)
Гисс қоректік ортасы
c)
Ет-пептонды сорпа (ЕПС)
d)
Левин ортасы
e)
Сыра суслосы
64.
Ерекше органикалық заттарды қажет ететін хемоорганотрофты микроорганизмдерді өсіретін орта
a)
Арнайы орта
b)
Әмбебап қоректік орта
c)
Таңдамалы орта
d)
Дифференциалды-диагностикалық орта
e)
Синтетикалық орта
65.
Спирохеталарға арналған қоректік ортаға не қосады
a)
Қан не қан сарысуын
b)
Тек агар-агар
c)
Тек көмірсутегі
d)
Дистильденген су
e)
Ет экстракті
66.
Табиғи субстраттардан (топырақ, су, тағамдардан) микроорганизмдердің жеке топтарын бөліп алуға арналған қоректік орта
a)
Элективті немесе таңдамалы орта
b)
Әмбебап орта
c)
Арнайы орта
d)
Дифференциалды-диагностикалық орта
e)
Синтетикалық орта
67.
Жалпы микробиологияда бактериялардың физиологиялық-биохимиялық қасиеттерін анықтап, оларды жіктеу үшін қолданылатын орталар
a)
Дифференциалды-диагностикалық орталар
b)
Элективті орталар
c)
Әмбебап орталар
d)
Арнайы орталар
e)
Табиғи орталар
68.
Ет-пептонды сорпа (ЕПС) дайындау үшін ет суына не қосады
a)
1% пептон мен 0,5% натрий хлоридін
b)
2-3% агар-агар
c)
10% натрий сілтісінің ерітіндісі
d)
Тек дистильденген су
e)
Желатин
69.
Ет-пептонды сорпаның (ЕПС) рН мөлшері қандай деңгейге дейін реттеледі
a)
7,4-7,6
b)
6,0-6,5
c)
8,0-8,2
d)
7,0 ± 0,2
e)
5,0-5,5
70.
Ет-пептонды агарды (ЕПА) дайындау үшін ЕПС-ға не қосылады
a)
2-3% агар-агар
b)
1% пептон.
c)
Желатин.
d)
Натрий хлориді.
e)
Ет экстракті.
71.
Қоректік сорпаны тығыз массаға айналдыру үшін желатинді қолдануды кім ұсынды
a)
Роберт Кох
b)
Вальтер Хессе
c)
С.И. Виноградский
d)
Фанни Хессе
e)
Луи Пастер
72.
Агар-агар қандай теңіз балдырларынан дайындалады
a)
Қызыл түсті теңіз балдырларынан (мысалы, Gracilaria және Gelidium)
b)
Жасыл түсті теңіз балдырларынан
c)
Қоңыр түсті теңіз балдырларынан
d)
Тұщы су балдырларынан
e)
Тек жануар ұлпаларынан
73.
Қоректік орталарды залалсыздандырудың негізгі әдістері
a)
Автоклавтау және ыстық ылғалды ауамен залалсыздандыру
b)
Тек қайнату
c)
Тек ультракүлгін сәулемен сәулелендіру
d)
Химиялық реагенттермен өңдеу
e)
Фильтрациялау
74.
Гибридомалық технологияның негізгі мақсаты
a)
Моноклоналды антиденелерді (МКА) тұрақты өндіру
b)
Антибиотиктер өндіру
c)
Вирустарды өсіру
d)
ДНҚ рекомбинациясы
e)
Трансгенді организмдерді жасау
75.
Гибридомды жасушаларды алу үшін біріктірілетін екі негізгі жасуша типін атаңыз
a)
В-лимфоциттер (плазмалық жасушалар) мен миелома жасушалары
b)
Т-лимфоциттер мен эпителий жасушалары
c)
Эритроциттер мен фибробласттар
d)
Дің жасушалары мен нейрондар
e)
Макрофагтар мен бауыр жасушалары
76.
Гибридомды технологияны ашқан ғалымдар
a)
Жорж Кёлер және Сезар Мильштейн
b)
Роберт Кох пен Луи Пастер
c)
Джеймс Уотсон мен Фрэнсис Крик
d)
Александр Флеминг
e)
Кари Муллис
77.
Антидене өндіретін В-лимфоциттердің in vitro жағдайындағы негізгі кемшілігі
a)
Олар тез арада өліп кетеді (шектеулі өмір сүру ұзақтығы)
b)
Олар антидене өндірмейді
c)
Олар инвитро жағдайында ұзақ өмір сүреді
d)
Олар тек бір түрлі антидене өндіреді
e)
Олар тек адам ағзасында ғана тіршілік етеді
78.
Миелома жасушаларының (ісік жасушалары) басты артықшылығы
a)
Олар мәңгілікке дерлік бөлінуге қабілетті (in vitro жағдайында шексіз өсу)
b)
Олар ешқашан бөлінбейді
c)
Олар тек бір ғана арнайы антидене өндіреді
d)
Олар антидене өндіреді
e)
Олар жасушалардың қосылуына қатыспайды
79.
Жасушаларды біріктіру (гибридизация) үшін жиі қолданылатын агент
a)
Полиэтиленгликоль (ПЭГ)
b)
Этанол
c)
Хлороформ
d)
Формальдегид
e)
Ацетон
80.
Гибридомды жасушаларды селекциялау үшін қолданылатын арнайы орта
a)
HAT ортасы (гипоксантин, аминоптерин, тимидин)
b)
RPMI ортасы
c)
DMEM ортасы
d)
ЭКО ортасы
e)
Пенициллин-Стрептомицин ортасы
81.
HAT ортасының құрамындағы аминоптериннің қызметі
a)
Миелома жасушаларындағы de novo нуклеотид синтезі жолын тежейді
b)
Жасушалардың бөлінуін жылдамдатады
c)
В-лимфоциттердің өсуін тежейді
d)
Жасушаның қосылуын ынталандырады
e)
Антидене өндіруді арттырады
82.
HAT ортасында өмір сүре алатын және антидене өндіретін жасушалардың типін көрсетіңіз
a)
Тек гибридомды жасушалар
b)
Тек В-лимфоциттер
c)
Тек миелома жасушалары
d)
Қосылмаған миелома жасушалары мен В-лимфоциттер
e)
Тек мутацияға ұшыраған В-лимфоциттер
83.
Гибридомды жасушаларды алғаннан кейінгі келесі маңызды қадам
a)
Антидененің бар-жоғын тексеру және клондау (скрининг және клондау)
b)
Жасушаларды қатыру
c)
Миелома жасушаларын қайта инъекциялау
d)
Жасушаларды басқа жануарға енгізу
e)
ДНҚ-ны секвенирлеу
84.
Моноклоналды антиденелер (МКА) қандай қасиетімен ерекшеленеді
a)
Олар тек бір ғана эпитопқа (антигеннің нақты аймағына) қарсы бағытталған
b)
Олар көптеген әртүрлі антигендермен байланысады
c)
Олар антиденелердің әртүрлі изотиптерінің қоспасы
d)
Олар тек ісік жасушаларына қарсы әрекет етеді
e)
Олар ешқашан адам ағзасына енгізілмейді
85.
Гибридомдарды алу үшін қолданылатын В-лимфоциттерді алу көзі
a)
Көкбауыр немесе лимфа түйіндері
b)
Жүрек
c)
Бауыр
d)
Асқазан
e)
Өкпе
86.
Гибридомды технологияның негізгі қолданылу аясы (қолданылуы
a)
Диагностика, терапия және ғылыми зерттеулер
b)
Атом энергиясын өндіру
c)
Пластмасса өндірісі
d)
Электронды құрылғылар жасау
e)
Құрылыс материалдарын зерттеу
87.
Гибридомдарды in vivo (тірі ағзада) өсіру әдісі қалай аталады
a)
Асциттік сұйықтықта өсіру
b)
Биореакторлық культивация
c)
HAT ортасында селекциялау
d)
Электропорация
e)
ПЭГ арқылы біріктіру
88.
Гибридомды технологияның бастапқы кезеңі – В-лимфоциттерді алу үшін жануарға не енгізіледі
a)
Иммунитет тудыру үшін қажетті антиген (цельді ақуыз немесе зат)
b)
Витаминдер
c)
Антибиотиктер
d)
Глюкоза
e)
ДНҚ
89.
HAT ортасында, қосылмаған миелома жасушаларының өлуіне не себеп болады
a)
Оларда екінші (құтқару) нуклеотид синтезі жолының болмауы және de novo жолының аминоптеринмен тежелуі
b)
Олардың тым тез бөлінуі
c)
Олардың тым баяу бөлінуі
d)
Аминоптериннің В-лимфоциттерге әсер етуі
e)
Жоғары концентрациядағы глюкоза
90.
Гибридомды жасушалардың қажетті қасиеті
a)
Миелома жасушалары сияқты мәңгілік өсу қабілеті және В-лимфоциттер сияқты нақты антидене өндіру қабілеті
b)
Тек миелома жасушаларының қасиеттерін көрсету
c)
Тек В-лимфоциттердің қасиеттерін көрсету
d)
Қажетті антидене өндірмей өсу
e)
Жоғары вируленттілікке ие болу
91.
Клеткалық биотехнология
a)
Әр түрлі организмдердегі жасушаның физиологиялық пен биохимиялық процестерге негізделген және жасушалардың немесе жасушалық құрылымдарының қатысуымен жүргізілетін сала
b)
Тек өсімдіктердің жасушаларын зерттейтін ғылым
c)
Биологияның тек молекулалық деңгейдегі құбылыстарды қарастыратын бөлімі
d)
Тек дәрілік препараттарды өндіруге арналған инженериялық технология
e)
Ауыл шаруашылығы қалдықтарын қайта өңдеу әдістерін ғана қамтитын сала
92.
Клеткалық биотехнология қандай ғылымдардың жетістіктеріне негізделеді
a)
Молекулалық биология, биофизика, биохимия, жасушалық және молекулалық иммунологияның жетістіктеріне және заманауи инженерлік технологияларға
b)
Тек математика мен физиканың дамуына.
c)
Тек география мен химияның
d)
Тек тарих пен әдебиеттің
e)
Тек астрономия мен геологияның
93.
Клеткалық биотехнологияның міндеттерінің бірі
a)
Белсенді заттарды, биофармацевтикалық препараттарды (протеиндерді, ферменттерді, антиденелерді, т.с.с.) өндіру
b)
Тек компьютерлік бағдарламалауды дамыту
c)
Тек сәулет және құрылыс жұмыстарын жетілдіру
d)
Тек әлеуметтік медиа маркетингін зерттеу
e)
Тек қарапайым механикалық бөлшектерді жасау
94.
Қазақстандағы ең маңызды жетістіктердің бірі ретінде 1993 жылы не құрылды
a)
Биотехнологиялық Ұлттық орталығы
b)
Республикалық сәулет және құрылыс институты
c)
Астанадағы химиялық зерттеу орталығы
d)
Қарағандыдағы тарихи мұражай
e)
Алматыдағы жаңа спорт кешені
95.
Қазіргі таңдағы биотехнологиялық фарминдустрияда жетекші сектор болып не табылады
a)
Гендік инженерия
b)
Электроника өндіріс
c)
Сауда және логистика
d)
Геологиялық барлау
e)
Қаржылық талдау
96.
Қазақстандағы биотехнология ғылымының дамуына үлес қосқан ғалымдардың бірі
a)
I. Р. Рақымбаев
b)
А. С. Пушкин
c)
И. В. Гёте
d)
Л. Н. Толстой
e)
У. Шекспир
97.
Клеткалық биотехнология нені алу үшін жаңа технологияларды енгізуді міндеттейді (қайта қалпына келетін жанармайдың, энергияның көзі)
a)
Биогазды, биоэтанолды, биогенді көмірсутектерді.
b)
Тек қарапайым тас көмірді
c)
Тек уран кендерін
d)
Тек мұнай өнімдерін.
e)
Тек табиғи газды.
98.
Қарағанды қаласында дәрілік препараттарды өндіретін қандай ғылыми-өндірістік орталық ашылды
a)
«Фитохимия» АҚ Ғылыми-өндірістік орталығы
b)
«Металлургия» Ғылыми орталығы
c)
«Көлік және Логистика» орталығы
d)
«Тарихи Мұра» институты
e)
«Геодезия және Картография» орталығы
99.
«Фитохимия» орталығында ерменнен (Artemisia glabella Kar. et Kir., Artemisia leucodes Schrenk. эндемик өсімдіктерінен) бөлініп алынған терпеноид
a)
Арглабин
b)
Парацетамол
c)
Аспирин
d)
Ибупрофен
e)
Диклофенак
100.
Қазақстандағы Өсімдіктер биологиясы және биотехнология институтында (ӨББИ) бидайдың қандай құрғақшылыққа төзімді жаңа сұрыптары алынды
a)
«Северянка», «Отан»
b)
«Батыс» және «Оңтүстік»
c)
«Алға» және «Өркен»
d)
«Күн» және «Ай»
e)
«Жұлдыз» және «Ғалам»
101.
Клеткалық биотехнологияның мәні
a)
Әр түрлі органикалық қосылыстардың түзілуін қамтамасыз ететін бактерия, ашытқы өсімдік және жануарлар жасушаларын өсіру культурасын, олардың метаболизмі мен биосинтездік мүмкіндіктерін қолдануынан
b)
Тек ірі машина жасау зауыттарын басқарудан
c)
Тек сандық экономиканы дамытудан
d)
Тек өнеркәсіптік құрылыс жобаларын іске асырудан
e)
Тек әлемдік қаржы нарықтарын талдаудан
102.
Қоршаған ортаны тазарту биотехнологияның қандай міндетіне жатады
a)
Ластанған қоршаған ортаны тазарту
b)
Жаңа әскери техниканы жасау
c)
Аспан денелерін зерттеу
d)
Өнеркәсіптік роботтарды құрастыру
e)
Көлік инфрақұрылымын жақсарту
103.
Қазақстанда құс гриппы эпидемия кезінде Ұлттық бағдарлама бойынша алғаш рет қандай вирусқа қарсы вакцина өндірілді
a)
H1N1 грипп вирусына
b)
Эбола вирусына
c)
Полиомиелит вирусына
d)
Ветрянка вирусына
e)
Қызамық вирусына
104.
«Фитохимия» орталығында Seratulla coronate L. өсімдік жасушаларынан бөліп алынған фитостероид
a)
Экдистерон
b)
Морфин
c)
Кодеин
d)
Теобромин
e)
Никотин
105.
Ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін арттыруға мүмкіндік беретін клеткалық биотехнологиялардың бір бағыты
a)
Өнімділігі жоғары абиотикалық және биотикалық факторларға төзімді өсімдіктерді сұрыптау
b)
Тек компьютерлік ойындарды жасау
c)
Тек жаңа банк жүйелерін енгізу
d)
Тек заманауи сән үлгілерін әзірлеу
e)
Тек көне қолжазбаларды зерттеу
106.
Биотехнологияның қандай саласы пайдалы-шаруашылық мақсатта, медициналық тәжірибе, экологияны жақсарту үшін продуцент есебінде жануарларды, өсімдіктерді және микроорганизмдерді қолдануымен байланысты
a)
Биотехнология
b)
Математика
c)
Физика
d)
Геология
e)
Әдебиет
107.
Қарағанды фармацевтикалық зауытында алғаш рет шығарылған дәрілік препарат
a)
«Арглабин»
b)
«Алтын күн»
c)
«Көкжиек»
d)
«Тау самалы»
e)
«Дала гүлі»
100 %
