Jena ở Thüringen miền Trung

Trier ở vùng Rheinland-Pfalz

Bonn ở Nordrhein-Westfalen

Leipzig ở Sachsen hiện nay

Người bảo trợ tài chính thuần túy

Nhà phê bình bên ngoài hệ tư tưởng

Đồng sáng lập và cộng sự lý luận

Nhà xuất bản trung lập các bản thảo

Xây dựng chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Phát triển chủ nghĩa duy vật biện chứng

Phủ định phép biện chứng cổ điển

Thay thế phép duy vật bằng trực giác

Tổng thể cảm giác do chủ thể tạo ra

Ý niệm phổ quát trong tư duy tuyệt đối

Cấu trúc logic của ngôn ngữ khoa học

Thực tại khách quan tồn tại độc lập ý thức

Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản

Biện chứng của Tự nhiên mới

Bút ký Paris về kinh tế triết

Hệ tư tưởng Đức toàn tập

Phản ánh năng động, sáng tạo

Phản ánh sinh học

Phản ánh vật lý, hóa học

Phản ánh tâm lý

Phản ánh năng động, sáng tạo

Phản ánh vật lý, hóa học

Phản ánh sinh học

Phản ánh tâm lý

Cả A,B,C đều đúng

Giữa tư duy và tồn tại

Giữa tự nhiên và tinh thần

Giữa vật chất và ý thức

Vận động cơ giới

Vận động sinh học

Vận động hóa học

Vận động vật lý

Vật thể

Thời gian

Vật chất

Không gian

Tính vật chất

Tính hiện thực

Tính khách quan

Sự tồn tại cả trong tự nhiên và cả xã hội

V.I.Lênin và Hêghen

C.Mác và Ph.Ăngghen

Ph.Ăngghen và L.Phơbắc

C.Mác và A.Xmith

Thuyết địa tâm cải tiến thời trung cổ

Định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng

Thuyết lượng tử và hạt cơ bản muộn

Định luật Kepler về quỹ đạo hành tinh

Hệ hình duy tâm mới về lịch sử xã hội

Phủ định kinh tế chính trị cổ điển hoàn toàn

Lý luận nhận thức và phép biện chứng duy vật

Lý thuyết tôn giáo học và mỹ học hiện đại

Chủ nghĩa hiện tượng luận Husserl

Thuyết hoài nghi cổ đại Hy Lạp

Chủ nghĩa kinh nghiệm thuần tuý Anh

Chủ nghĩa duy tâm biện chứng của Hêghen

Học thuyết trực giác như nguồn chân lý

Chủ nghĩa nhị nguyên đối lập tinh thần vật chất

Lập trường duy vật về tự nhiên và con người

Quan niệm duy tâm về bản chất tôn giáo

Giả thuyết trái đất là trung tâm sinh học

Thuyết phát sinh sự sống tự phát trung cổ

Thuyết sinh mệnh luận cổ điển duy tâm

Thuyết tiến hóa của Đácuyn về chọn lọc tự nhiên

Phát triển chủ nghĩa duy tâm biện chứng hệ thống

Xây dựng chủ nghĩa duy vật biện chứng và lịch sử

Khôi phục thuyết nguyên tử của Đêmôcrít

Hoàn thiện chủ nghĩa kinh nghiệm cổ điển Anh

Chiến tranh nông dân Đức thế kỷ XVI

Sự bành trướng thuộc địa của các đế quốc cổ

Sự phục hưng văn hóa và chủ nghĩa nhân văn Ý

Cách mạng công nghiệp và giai cấp vô sản hiện đại

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội trong mọi thời

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và biến đổi

Tôn giáo quyết định đạo đức và cấu trúc giai cấp

Nhà nước quyết định tiến bộ lịch sử bằng pháp luật

Số luận coi tự ngã tinh thần là nền tảng tuyệt đối

Phật giáo coi vô ngã và vô thường là bản thể

Kỳ-na giáo đề cao khổ hạnh và không sát sinh

Charvaka đề cao cảm giác và phủ nhận siêu hình

Xem vận động là ảo tưởng của giác quan con người

Gắn biện chứng với thực tiễn và khoa học hiện đại

Đồng nhất vận động với đứng im trong tự nhiên

Phủ nhận mọi mâu thuẫn và phủ định trong phát triển

Cơ sở hạ tầng quyết định nhưng chịu tác động trở lại

Hai yếu tố độc lập, không liên hệ nhân quả lịch sử

Chỉ tôn giáo mới tác động lên cơ sở hạ tầng

Kiến trúc thượng tầng hoàn toàn quyết định cơ sở hạ tầng

Nguồn gốc tự nhiên

Nguồn gốc tự nhiên và xã hội

Nguồn gốc xã hội

Nguồn gốc tự nhiên và lao động

Ngôn ngữ và nghiên cứu khoa học

Bộ não người và thế giới khách quan

Lao động và ngôn ngữ

Lao động trí óc và lao động chân tay

Ý thức tồn tại ở mọi dạng vật chất

Động vật bậc cao cũng có ý thức như con người

Người máy cũng có ý thức như con người

Ý thức chỉ có ở con người

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Tri thức, tình cảm và ý chí

Tình cảm, tri thức và ý chí

Ý chí, tình cảm và tri thức

Tri thức, ý chí và tình cảm

Hình ảnh của ý thức

Phương thức tồn tại của ý thức

Nguồn gốc của ý thức

Bản chất của ý thức

Con đường giải thoát khổ đau tinh thần

Kỹ thuật hùng biện và lập luận công dân

Hệ thống pháp luật chi phối xã hội

Khoa học tự nhiên về vũ trụ vật chất

Tìm kiếm tri thức lý tính về vũ trụ

Bí quyết chính trị của tầng lớp quý tộc

Tôn kính các thần linh tối cao

Thực hành thiền định giải thoát

Quan hệ vật chất – ý thức và khả tri tính

Tồn tại – hư vô và bản thể – hiện tượng

Thiện – ác và tự do – tất yếu

Cá nhân – cộng đồng và tự nhiên – xã hội

Tạo lập tín ngưỡng siêu hình tuyệt đối

Thay thế toàn bộ các khoa học cụ thể

Đưa ra công thức tính toán kỹ thuật

Cung cấp quan niệm khoa học về thế giới

Loại bỏ hoàn toàn vai trò của kinh nghiệm

Bảo đảm mọi kết quả luôn đúng tuyệt đối

Thay thế thí nghiệm bằng suy đoán thuần túy

Định hướng cách tiếp cận và công cụ tư duy

Ý thức và vật chất hoàn toàn tách rời nhau

Ý thức có trước, vật chất chỉ là ảo ảnh tinh thần

Chỉ cần giáo dục tinh thần là đủ thay đổi lịch sử

Vật chất có trước, ý thức tác động thông qua thực tiễn

Tổng hợp niềm tin, tri thức, lý tưởng định hướng sống

Hệ thống tri thức chuyên ngành hẹp về tự nhiên

Tập hợp cảm xúc nhất thời trước hiện thực xã hội

Bộ quy tắc đạo đức áp dụng cho mọi cộng đồng

Thừa nhận ý thức quyết định vật chất trong lịch sử

Khẳng định ý thức và vật chất bình đẳng như nhau

Khẳng định vật chất có trước và quyết định ý thức

Cho rằng vật chất và ý thức tách rời, không liên hệ

Thế giới là tổng hòa các quan hệ sản xuất vật chất

Thế giới do các quy luật tự nhiên cơ học chi phối

Thế giới tồn tại khách quan, độc lập với ý thức

Thế giới chỉ là cảm giác hay tri giác của chủ thể

Đề xuất phủ định mọi mối liên hệ giữa tư duy và hiện thực

Phủ nhận toàn bộ vai trò của lý tính trong khoa học tự nhiên

Đề cao phương pháp biện chứng trong nhận thức và lịch sử

Đồng nhất chân lý với kinh nghiệm cảm tính thuần túy

Sự im lặng nội tâm và trực giác tinh thần

Sự cầu nguyện và mặc khải của cá nhân

Hoạt động thực tiễn có mục đích của con người

Các nghi lễ biểu tượng tập thể cổ truyền

Danh sách tất cả dạng vật thể quan sát được

Các tính chất cảm tính do chủ thể tri giác

Thuộc tính tồn tại khách quan, độc lập với ý thức

Tập hợp các hạt cơ bản trong vật lý lượng tử

Sự hình thành ngôn ngữ và tư duy trừu tượng

Bản chất con người và tự do ý chí

Nguồn gốc xã hội và chức năng của nhận thức

Quan hệ giữa vật chất và ý thức, khả tri thế giới

Tư bản, quyển I của Mác

Lútvích Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức

Biện chứng pháp tự nhiên của Ăngghen

Hệ tư tưởng Đức của Mác và Ăngghen

Niềm tin tôn giáo cá nhân

Kinh nghiệm thường ngày

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Phép biện chứng duy vật

Dựa trên tri thức kiểm chứng và phương pháp khoa học

Dựa trên trực giác và truyền thống văn hóa

Dựa trên thẩm mỹ và cảm xúc cá nhân

Dựa trên quyền uy và giáo điều bất biến

Hình thức suy luận và diễn dịch thuần túy

Bằng chứng tuyệt đối và không cần kiểm tra

Mục tiêu cuối cùng và sản phẩm tối hậu của tư duy

Nguồn gốc tri thức và cơ sở của nhận thức lý tính

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa thực chứng logic

Chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Dựa hoàn toàn vào toán học trừu tượng khắt khe

Khẳng định ý niệm là bản thể tuyệt đối

Phủ nhận hoàn toàn thế giới vật chất khách quan

Dựa trực tiếp vào kinh nghiệm cảm tính đơn giản

Thừa nhận vật chất có trước và quyết định ý thức

Thừa nhận ý thức quyết định hoàn toàn vật chất

Coi vật chất và ý thức hoàn toàn đồng nhất

Phủ nhận cả vật chất lẫn ý thức tồn tại

Nhị nguyên luận tinh thần và vật chất

Duy tâm khách quan của Platon cổ điển

Duy vật cơ giới của Đêcác trong toán học

Duy vật biện chứng của Mác và Ăngghen

Là những yếu tố tự nhiên cụ thể có tính vật thể

Là ý chí siêu nhiên tạo ra mọi hiện hữu

Là những ý niệm vĩnh cửu tồn tại ngoài thế giới

Là cấu trúc logic thuần túy của tư duy

Kim, Lửa, Khí, Nắng, Thổ

Vàng, Gỗ, Nước, Gió, Đất

Kim, Mộc, Khí, Quang, Thổ

Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ

Các yếu tố tách rời và hoàn toàn cô lập nhau

Các yếu tố vừa nương tựa vừa thúc đẩy lẫn nhau

Mọi yếu tố luôn phủ định và hủy hoại lẫn nhau

Chỉ tồn tại quan hệ một chiều không tương tác

Nguyên tử và khoảng không tạo nên vạn vật

Lửa vận động liên tục tạo ra thế giới

Nước là yếu tố cơ bản của mọi sự vật

Không khí vô định hình bao trùm vạn vật

Do ý niệm tuyệt đối chi phối

Bất biến và tĩnh tại theo trật tự vũ trụ

Lửa là nguyên tử bất động và vĩnh cửu

Vận động và biến dịch thường xuyên

Khẳng định vật chất gồm nguyên tử bất biến

Đưa ra nguyên lý là không khí thay vì nước

Bác bỏ hoàn toàn vận động của sự vật

Cho rằng thế giới do thần linh sáng tạo

Nước kết tụ thành các dạng sự vật khác nhau

Ý niệm tuyệt đối quyết định mọi tồn tại

Lửa là hình tượng của biến dịch và lý tính

Nguyên tử và chân không tạo nên vạn vật

Phủ nhận hoàn toàn tính khách quan của thế giới

Đồng nhất vật chất với một chất cụ thể duy nhất

Xem ý thức là nguồn gốc sinh ra tự nhiên

Cho rằng vận động là ảo giác của cảm giác

Khẳng định thế giới vật chất tồn tại khách quan

Khẳng định ý thức quyết định tồn tại xã hội

Thừa nhận linh hồn là thực tại tối cao

Xem bản chất sự vật là các ý niệm thuần túy

René Descartes với nhị nguyên luận tâm vật

David Hume với học thuyết ấn tượng cảm giác

George Berkeley với thuyết tồn tại là được cảm giác

Ernst Mach với quan điểm yếu tính cảm giác

Định luật bảo toàn năng lượng cơ học

Khám phá electron và bức xạ hạt nhân

Định luật vạn vật hấp dẫn cổ điển

Khám phá số pi trong hình học phẳng

Vận động là mọi biến đổi trong tự nhiên xã hội

Vận động là sự phủ định nói chung

Vận động là hiện tượng siêu hình bất biến

Vận động chỉ là thay đổi vị trí không gian

Vận động vật lý vi mô lượng tử

Vận động cơ học của vật thể vĩ mô

Vận động hóa học phân tử nguyên tử

Vận động xã hội lịch sử con người

Đồng nhất ý thức với linh hồn bất tử

Quy ý thức về thuộc tính thần thánh

Tách ý thức khỏi thực tiễn xã hội lịch sử

Tuyệt đối hóa vật chất sinh học não bộ

Triết học thay thế mọi khoa học chuyên ngành

Triết học tổng kết phát hiện khoa học ở mức khái quát

Triết học chỉ nghiên cứu các công thức toán học

Khoa học cụ thể quyết định mọi vấn đề triết học

Ảnh hưởng của các triều đại phong kiến

Sự phát triển của nghệ thuật và tôn giáo

Nhu cầu quân sự và mở rộng lãnh thổ

Sự phân công lao động và dư thừa sản phẩm

Ý thức có trước và quyết định vật chất

Vật chất có trước và quyết định ý thức

Vật chất và ý thức đồng tồn tại ngang nhau

Vật chất và ý thức đều không tồn tại

Tính người do Trời định, không thể can thiệp

Tính người vốn ác, cần giáo hóa và pháp trị

Tính người vốn thiện, cần khơi dậy tiềm năng

Tính người vừa thiện vừa ác, khó thay đổi

Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ

Thần, Trời, Địa, Nhân, Pháp

Nước, Lửa, Không khí, Đất, Kim

Âm, Dương, Khí, Lý, Đạo

Sự suy tàn của thương mại đường bộ Á – Âu

Sự bành trướng của các đế quốc phong kiến châu Âu

Sự phát triển của đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa

Phong trào phục hưng văn hóa và tôn giáo

Từ chất phác cổ đại đến siêu hình cận đại rồi biện chứng hiện đại

Từ siêu hình cổ đại đến chất phác trung đại rồi biện chứng hiện đại

Các hình thức xuất hiện đồng thời, không theo trật tự lịch sử

Từ biện chứng cổ đại đến siêu hình trung đại rồi chất phác cận đại

Thời hiện đại sau cách mạng khoa học

Thời cận đại với khoa học cơ giới

Thời Trung cổ châu Âu phong kiến

Thời cổ đại phương Đông và Hy Lạp cổ

Giải thích vận động bằng các quy luật biện chứng

Khẳng định vật chất như phạm trù triết học trừu tượng

Đồng nhất vật chất với những vật thể cảm tính cụ thể

Đặt ý niệm tuyệt đối làm cơ sở tồn tại thế giới

Bacon với chủ nghĩa kinh nghiệm duy vật

Plato với thế giới ý niệm vĩnh cửu

Democritus với học thuyết nguyên tử

Epicurus với khoái lạc luận tự nhiên

Tri thức là phản ánh đúng khách thể khách quan

Chân lý chỉ là trực giác bẩm sinh bất biến

Con người không thể biết chắc bản chất sự vật

Nhận thức hình thành từ thực tiễn cải biến

Vật lý lượng tử đề cao bất định và xác suất

Sinh học tiến hóa nhấn mạnh biến dị lịch sử

Cơ học cổ điển tuyệt đối hóa phân tích tĩnh tại

Hóa học hiện đại nhấn mạnh cấu trúc phức hợp

Đồng nhất vật chất với cảm giác chủ quan

Phủ nhận vai trò của kinh nghiệm khoa học

Tuyệt đối hóa mâu thuẫn nội tại và phủ định

Xem xét sự vật tách rời, bất biến, phi mâu thuẫn

Hình học phi Euclid thuần túy trừu tượng

Định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Thuyết nguyên tử cổ đại của Đề-mô-crít

Thuyết tiến hóa bằng chọn lọc nhân tạo

Thượng đế nhân hình tạo ra vạn vật

Tinh thần tuyệt đối tồn tại độc lập con người

Vật chất và ý thức đồng nguyên vĩnh cửu

Ý thức cá nhân sinh ra vật chất cụ thể

Thế giới do nhiều thực thể không liên hệ

Thế giới chỉ là hiện tượng cảm giác thoáng qua

Thế giới có một bản thể duy nhất tối hậu

Thế giới gồm hai nguyên lý ngang hàng

Chỉ vật chất là bản thể duy nhất của thực tại

Vật chất và tinh thần chỉ là tên gọi quy ước

Chỉ tinh thần là nền tảng của mọi tồn tại

Vật chất và tinh thần là hai thực thể độc lập

Con người có thể nhận thức được thế giới

Tri thức chỉ là ý kiến chủ quan thay đổi liên tục

Mọi tri thức đều không thể kiểm chứng được

Chân lý chỉ có nhờ mặc khải thần linh đặc biệt

Thực tại tối hậu chính là vật chất cảm tính

Chân lý tuyệt đối đã được trực giác nắm bắt

Con người nhận thức hoàn toàn đầy đủ vạn vật

Con người không thể biết chắc bản thể tối hậu

Chân lý tuyệt đối đã có sẵn trong trực giác

Mọi tri thức đều tạm thời cần kiểm chứng

Không thể biết thế giới tồn tại khách quan

Khả năng tri thức đạt chân lý chắc chắn

Thực tại tồn tại độc lập, vượt khỏi khả năng nhận thức

Ý niệm do lý tính sáng tạo, không có đối tượng

Bản thể có thể biết qua kinh nghiệm thuần túy

Hiện tượng hiện ra trước giác quan và lý trí

Phương pháp nhận thức nhấn mạnh liên hệ, vận động, phát triển

Hệ thống tư duy xem xét sự vật trong tĩnh tại

Nghệ thuật tranh luận để thuyết phục người khác

Lý thuyết trực giác thấy bản chất ngay lập tức

Tập trung vào mâu thuẫn nội tại và phủ định

Phân tích vận động như nguồn gốc của cái mới

Nhấn mạnh mối liên hệ phổ biến và chuyển hóa

Nhìn sự vật trong cô lập, bất biến, phi lịch sử

Cô lập hiện tượng, bỏ qua chỉnh thể và quan hệ

Khách quan tuyệt đối của tri thức kinh nghiệm

Phủ định sạch trơn mọi tri thức đã có

Đồng nhất hiện tượng với bản chất ngay tức thì

Biện chứng xem xã hội bất biến, siêu hình nhấn mạnh mâu thuẫn

Biện chứng nhấn mạnh liên hệ lịch sử, siêu hình tách rời và bất động

Biện chứng phủ nhận quy luật, siêu hình khẳng định tất định

Biện chứng đồng nhất hiện tượng, siêu hình chỉ coi bản chất

Sự bất biến tuyệt đối của thuộc tính

Sự vận động, phát triển và liên hệ

Sự cô lập các mặt và bộ phận

Sự quyết định thuần túy của ý niệm

Biện chứng thực chứng thế kỷ XIX

Biện chứng tự phát thời cổ đại

Biện chứng siêu hình hệ thống Hêghen

Biện chứng duy vật khoa học hiện đại

Quan sát tự nhiên và đời sống xã hội

Chiêm nghiệm tôn giáo khắc kỷ khắt khe

Thực nghiệm khoa học hiện đại sâu rộng

Suy diễn logic hình thức thuần túy

Tách biệt triệt để khỏi lịch sử cụ thể

Phủ nhận mọi mâu thuẫn trong phát triển

Xây dựng phép biện chứng dưới dạng hệ thống

Đồng nhất biện chứng với cảm giác tức thời

Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Sự đối lập loại trừ mọi khả năng vận động

Một sai lầm do nhận thức chủ quan gây nên

Hai yếu tố đồng nhất hoàn toàn bất biến

Đặt ý niệm lên trước hiện thực vật chất

Đồng nhất vận động với tuần hoàn máy móc

Xem vật chất quyết định tuyệt đối ý thức

Phủ nhận vai trò của lịch sử xã hội

Loại bỏ hoàn toàn phạm trù mâu thuẫn khách quan

Tách lý luận triết học khỏi thực tiễn cách mạng

Biến biện chứng duy tâm thành duy vật khoa học

Thay thế biện chứng bằng siêu hình luận tuyến tính

Nhà kinh tế học cổ điển xuất sắc

Nhà đạo đức học phê phán sắc sảo

Nhà tư tưởng cách mạng thiên tài

Nhà logic học hình thức hàng đầu

Đêcáctơ và Xpinoza

Hêghen và Phoiơbắc

C.Mác và Ph.Ăngghen

Lênin và Xtalin

Phê phán và thay thế bằng duy tâm

Phát triển và bảo vệ trong thời đế quốc

Sáng lập từ nền triết học Hy Lạp

Chỉ vận dụng vào toán học logic

Bắt đầu từ trường phái Khắc Kỷ Hy Lạp

Do T.H. Huxley đề xuất thế kỷ XIX

Xuất hiện trong Cộng hòa La Mã cổ

Do Kant đặt ra trong Phê phán lý tính

Năm 1841 tại Đại học Jena

Năm 1835 tại Bonn

Năm 1848 tại Berlin

Năm 1867 tại London

Phoiơbắc đồng nhất vật chất với toán học

Mác gắn vật chất với thực tiễn xã hội

Phoiơbắc coi vật chất là thuần tinh thần

Mác xem vật chất là ý niệm tuyệt đối

Tự ngã hòa tan vào bản thể tuyệt đối Brahman

Tự ngã do thần linh ban cho và bảo hộ

Tự ngã tồn tại vĩnh viễn trong mọi kiếp sống

Không có một tự ngã thường hằng bất biến

Mọi pháp luôn biến đổi vô thường liên tục

Mọi pháp chỉ thay đổi khi có nghiệp lực mạnh

Mọi pháp bất biến theo luật vũ trụ vĩnh cửu

Mọi pháp do Thượng đế tạo ra cố định

Phật giáo phủ nhận thẩm quyền Veda

Mīmāṃsā bảo vệ nghi lễ theo Veda

Nyāya khẳng định luận lý và Veda

Vedānta tôn vinh kinh Veda tối thượng

Atman do Brahman tạo nhưng không liên hệ

Atman hoàn toàn tách biệt Brahman vĩnh viễn

Atman mạnh hơn Brahman trong luân hồi

Atman đồng nhất với Brahman tối hậu

Triết học cung cấp nền tảng lý luận cho thế giới quan

Thế giới quan tạo ra mọi học thuyết triết học cụ thể

Triết học chỉ mô tả cảm tính về thế giới quan đời thường

Thế giới quan không cần đến khái niệm triết học nào

Chấm dứt khổ đau qua chuyển hóa nhận thức

Xây dựng cộng đồng qua luật lệ cưỡng chế

Tăng phúc lộc qua lễ nghi tôn giáo

Đạt tri thức khoa học về vũ trụ vật chất

Tính độc lập tương đối, định hướng hoạt động

Quyết định tuyệt đối, tạo ra vật chất

Không có vai trò, chỉ phản ánh thụ động

Đồng nhất hoàn toàn, trùng với vật chất

Định luật vạn vật hấp dẫn cổ điển

Thuyết tế bào trong sinh học

Định luật bảo toàn năng lượng

Thuyết tương đối hẹp của Einstein

Làm gì về đảng kiểu mới

Nhà nước và cách mạng của giai cấp vô sản

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Bút ký triết học về lôgíc Hêghen

Ý chí tự do tách rời mọi điều kiện

Tổng hòa các quan hệ xã hội lịch sử

Bản năng sinh học thuần túy tự nhiên

Một tinh thần bất biến siêu cá nhân

Bộ sưu tập tư tưởng rời rạc của các nhà kinh điển

Tập hợp các quan điểm chính trị và đạo đức thuần túy

Hệ thống thế giới quan và phương pháp luận khoa học

Một học thuyết kinh tế thuần túy về sản xuất hàng hóa

Vai trò của thị trường tự do trong chủ nghĩa xã hội

Bản chất giai cấp và chuyên chính vô sản của nhà nước

Nguồn gốc thần quyền của quyền lực chính trị

Tính tất yếu của phân công lao động trong sản xuất

Lợi ích giai cấp và địa vị kinh tế - xã hội

Sở thích văn hóa và phong tục truyền thống

Số lượng dân cư và mật độ cư trú

Khả năng quân sự và khí tài vũ trang

Dự báo phương hướng phát triển xã hội có cơ sở

Giải thích khoa học về thế giới và con người

Đề xuất quy trình kỹ thuật chi tiết cho sản xuất

Định hướng phương pháp luận cho nhận thức và thực tiễn

Vận động tồn tại độc lập với mọi ý thức con người

Vận động là sự biến đổi do tinh thần hay ý niệm chi phối

Vận động là kết quả của tương tác vật chất thuần túy

Vận động là thuộc tính cố hữu của vật chất khách quan

Nội dung và hình thức của sự vật tự nhiên

Cái chung và cái riêng trong nhận thức khoa học

Nguyên nhân và kết quả của biến đổi xã hội

Hiện tượng và bản chất trong quá trình vận động

Giải thích vận động bằng ý chí cá nhân siêu hình

Phủ nhận mọi hình thức biến đổi tự nhiên xã hội

Đồng nhất vận động với thay đổi cơ học thuần túy

Tuyệt đối hóa tĩnh tại của bản thể bất biến

Phủ nhận tồn tại khách quan của thế giới vật chất

Đồng nhất ý thức với vật chất của tự nhiên

Quá đề cao khoa học tự nhiên thực nghiệm

Thiếu lập trường thực tiễn cách mạng của con người

Vai trò quyết định của niềm tin tôn giáo với tự nhiên

Ưu thế tuyệt đối của tư duy siêu hình trong khoa học

Sự bất biến của trật tự vũ trụ theo cơ học cổ điển

Tính phổ biến của các quy luật biện chứng trong tự nhiên

Ưu tiên lễ nghi hơn luật lệ trong quản trị

Tính tất yếu của đạo đức nhân ái trong chính trị

Tính quy phạm của luật pháp đối với hành vi con người

Sự vô ích của chế tài đối với trật tự xã hội

Sự biến dịch liên tục theo quy luật Logos

Sự tĩnh tại tuyệt đối của nguyên thể đầu tiên

Tính tuần hoàn bất động của các hình thái

Sự sáng tạo tức thời bởi ý chí thần linh

Bỏ qua các hình thức vận động sinh học xã hội phức tạp

Phủ định hoàn toàn vai trò của quy luật lượng đổi

Cho rằng ý thức chi phối trực tiếp mọi chuyển động

Xem tự nhiên chỉ gồm các hạt bất biến không tương tác

Ý niệm siêu hình bất biến

Sự bất biến của các thực thể

Sự biến đổi liên tục của vạn vật

Sự sáng tạo của chủ thể nhận thức

Kinh nghiệm cảm tính thuần túy

Duy vật biện chứng khoa học

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Tâm linh huyền bí cứu rỗi

Phân tích cô lập, tĩnh tại

Quy nạp thuần túy từ cảm giác

Xem xét lịch sử–cụ thể, biện chứng

Suy diễn từ tiên đề siêu hình

Khởi xướng một tôn giáo mới

Tham gia phong trào sinh viên cách mạng

Sáng lập trường phái duy tâm chủ quan

Làm chủ ngân hàng tư bản lớn

Tài liệu lịch sử về các triều đại cổ

Hệ thống quan điểm về thế giới và vị trí con người

Tổng hợp các cảm giác sinh lý của con người

Tập hợp quy tắc ứng xử lễ nghi xã hội

Bản chất tinh thần quyết định mọi tồn tại khác

Những thuộc tính toán học của không gian và thời gian

Tổng hợp các cảm giác do chủ thể tạo ra

Thực tại khách quan được phản ánh bởi ý thức con người

Vận động là phương thức tồn tại của vật chất

Vận động do tinh thần thuần túy gây ra

Vật chất và vận động tách rời độc lập nhau

Vật chất chỉ tồn tại khi có ý thức

Phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm cá nhân

Tồn tại độc lập với ý thức con người

Chỉ tồn tại khi có tri giác cảm tính

Do tư duy lôgic tạo ra nội dung

Phản xạ sinh học của cơ thể sống

Phản ánh ý thức xã hội của con người

Phản ánh cảm tính của động vật bậc thấp

Phản ánh vật lý hóa học của vật vô cơ

Vì ý thức tồn tại trước rồi quyết định tự nhiên

Vì ý thức sản sinh ra vật chất và tự tiêu tan

Vì ý thức là năng lượng không cần cơ sở vật chất

Vì ý thức là thuộc tính của dạng vật chất có tổ chức cao