Ấn Độ, Châu Phi, Nga

Ấn Độ, Trung Quốc, Hy Lạp

Ai Cập, Ấn Độ, Trung Quốc

Ai Cập, Hy Lạp, Ấn Độ

Từ thực tiễn, do nhu cầu của thực tiễn

Từ sự suy tư của con người về bản thân mình

Từ sự sáng tạo của nhà tư tưởng

Từ sự vận động của ý muốn chủ quan của con người

Sự củng cố và phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

Phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa

Sự xuất hiện của giai cấp vô sản trên vũ đài lịch sử

Sự phát triển của chủ nghĩa duy vật siêu hình

Hệ thống quan điểm duy vật biện chứng về tự nhiên, xã hội và tư duy

Là khoa học nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên

Là khoa học nghiên cứu về con người

Là thế giới quan và phương pháp luận khoa học, cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các lực lượng xã hội tiến bộ trong nhận thức và cải tạo thế giới

Tính chất duy tâm, thần bí của chủ nghĩa duy vật cũ

Tính chất trực quan, siêu hình của phép biện chứng duy tâm

Mở rộng quan điểm duy vật siêu hình

Kế thừa tư duy nhân loại

Triết học Mác - Lênin là sự kết hợp phép biện chứng của Hêghen và chủ nghĩa duy vật của Phoi-ơ-bắc

Triết học Mác - Lênin có sự thống nhất giữa phương pháp biện chứng và thế giới quan duy vật

Triết học Mác - Lênin kế thừa và cải tạo Phép biện chứng của Hêghen trên cơ sở duy vật

Triết học Mác – Lênin là chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chất phác và chủ nghĩa duy tâm siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm siêu hình và chủ nghĩa duy tâm biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm biện chứng và chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan và chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Phát triển phương pháp tư duy siêu hình

Phát triển phép biện chứng tự phát

Phát triển tính thần bí của phép biện chứng duy vật

Phát triển tư duy biện chứng thoát khỏi tính tự phát thời kỳ cổ đại và thoát khỏi cái vỏ thần bí của phép biện chứng duy tâm

Thế giới quan thần thánh

Thế giới quan cổ đại

Thế giới quan thần thoại

Thế giới quan duy tâm

Cơ sở lý luận cho các phát minh khoa học

Phát triển mạnh mẽ của ngành nông nghiệp, công nghiệp

Cải biến về chất các lực lượng sản xuất trên cơ sở tri thức khoa học

Tăng trưởng dân số nhanh chóng

Bảo vệ lợi ích của chủ nghĩa tư bản

Phân tích xu hướng phát triển của xã hội hiện đại dưới góc nhìn khoa học và cách mạng

Hợp thức hóa mọi hình thức hợp tác quốc tế

Không thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia

Là công cụ đấu tranh chống lại toàn cầu hóa

Là cơ sở phân tích xu hướng vận động, phát triển của toàn cầu hóa và xã hội hiện đại

Là hình thức thúc đẩy toàn cầu hóa

Là công cụ bảo vệ nền văn hóa ngoại lai

Triết học Mác - Lênin luôn đúng trong nhận thức và hoạt động thực tiễn

Tri thức thực tiễn (trong đó có sự hiểu biết tình hình thực tiễn và trình độ tay nghề) là yếu tố duy nhất quyết định thành công

Giúp con người thấy trước được phương hướng vận động chung của đối tượng, tránh được những lầm lạc hay mò mẫm

Kết hợp chặt chẽ tri thức triết học và tri thức khoa học chuyên ngành

Dựa trên cơ sở lý luận khoa học, trong đó hạt nhân là phép biện chứng duy vật

Góp phần tìm được lời giải đáp về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Được các nhà lãnh đạo ưa chuộng

Là học thuyết duy nhất về phát triển xã hội

Phát triển nhanh chóng nền kinh tế

Một trong những nguyên nhân của sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội thế giới

Làm cho tư tưởng trở nên giáo điều, xơ cứng

Tăng cường mọi hình thức hợp tác quốc tế

Triết học Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng cho sự nghiệp đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Vì triết học Mác - Lênin phản ánh đúng bản chất của các hiện tượng xã hội và quy luật vận động của chúng

Vì cải biến về chất các lực lượng sản xuất trên cơ sở tri thức khoa học

Kết hợp chặt chẽ tri thức triết học và tri thức khoa học chuyên ngành

Là công cụ đấu tranh giai cấp

Là cơ sở lý luận - phương pháp luận cho các phát minh khoa học

Đề cao triết học, hạ thấp khoa học

Dè cao khoa học, hạ thấp triết học

Áp dụng một cách máy móc, giáo điều

Kết hợp lý luận với thực tiễn

Luôn bổ sung, phát triển tư duy lý luận theo tình hình mới

Vận dụng triết học Mác - Lênin để đánh giá cục diện thế giới, các mối quan hệ quốc tế

Triết học Mác-Lênin là sản phẩm của cách mạng khoa học công nghệ

Triết học Mác-Lênin là cơ sở lý luận - phương pháp luận cho các phát minh khoa học

Triết học Mác-Lênin là cơ sở lý luận truyền bá tri thức khoa học

Cách mạng khoa học công nghệ làm triết học Mác-Lênin trở nên lạc hậu

Kinh nghiệm cá nhân của lãnh đạo và các mô hình kinh tế phương Tây

Chỉ căn thế giới quan của triết học Mác - Lênin

Chỉ căn phương pháp luận của triết học Mác - Lênin

Cơ sở lý luận khoa học, trong đó hạt nhân là phép biện chứng duy vật của triết học

Được mở đường bằng đổi mới tư duy lý luận

Thế giới quan triết học Mác – Lênin đã giúp Đảng Cộng sản Việt Nam nhìn nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội

Triết học Mác – Lênin là cơ sở thế giới quan để phân tích xu hướng vận động, phát triển của xã hội hiện đại

Giúp cho con người khi bắt tay vào nghiên cứu và hoạt động cải biến sự vật

Sự củng cố và phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

Giai cấp tư sản ra đời và trở thành lực lượng chính trị độc lập

Thực tiễn cách mạng của giai cấp vô sản là cơ sở chủ yếu nhất cho sự ra đời triết học Mác

Thực tiễn cách mạng của giai cấp tư sản

Xã hội phân chia thành giai cấp

Xuất hiện tầng lớp lao động trí óc

Tư duy của con người đạt trình độ tư duy khái quát cao

Xã hội phân chia thành giai cấp và xuất hiện tầng lớp lao động trí óc

Gây nên cảm giác ở con người

Tồn tại trong cảm giác của con người

Tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác

Tồn tại trong ý thức của con người

Nguyên tử là điện tử

Nguyên tử là bất biến

Cái bị tiêu tan không phải “vật chất tiêu tan”

Dấu hiệu của một cuộc cách mạng trong khoa học tự nhiên

Vừa tồn tại khách quan, vừa tồn tại chủ quan

Tồn tại

Tồn tại khách quan

Tồn tại chủ quan

Vẫn giữ nguyên giá trị khoa học và triết học

Đã trở nên không còn phù hợp với các phát hiện khoa học mới

Được củng cố thêm bởi những thành tựu của khoa học tự nhiên và xã hội hiện đại

Chỉ có giá trị trong phạm vi triết học mà không có ý nghĩa đối với khoa học thực nghiệm

Nhiều nhà khoa học đã trượt từ chủ nghĩa duy vật máy móc sang chủ nghĩa tương đối rồi rơi vào chủ nghĩa duy tâm

Những phát hiện mới về nguyên tử đã chứng minh tính đúng đắn của chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình đã đủ khả năng giải thích các phát hiện mới của khoa học tự nhiên

Cuộc khủng hoảng trong vật lý học là minh chứng cho sự sụp đổ của chủ nghĩa duy vật nói chung

Là vận động của các hiện tượng kinh tế

Là vận động của các hệ tư tưởng trong lịch sử

Là vận động của lực lượng sản xuất

Là vận động của các hình thái kinh tế – xã hội

Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán

Biện chứng của tự nhiên

Nhà nước và cách mạng

Bút ký triết học

Tiêu tan dạng tồn tại cụ thể của vật chất

Ý thức tiêu tan

Tiêu tan vật chất nói chung

Tiêu tan giới hạn hiểu biết trước đây về vật chất

Vẫn giữ nguyên giá trị khoa học và triết học

Đã trở nên không còn phù hợp với các phát hiện khoa học mới

Được củng cố thêm bởi những thành tựu của khoa học tự nhiên và xã hội hiện đại

Chỉ có giá trị trong phạm vi triết học mà không có ý nghĩa đối với khoa học thực nghiệm

Nhiều nhà khoa học đã trượt từ chủ nghĩa duy vật máy móc sang chủ nghĩa tương đối rồi rơi vào chủ nghĩa duy tâm

Những phát hiện mới về nguyên tử đã chứng minh tính đúng đắn của chủ nghĩa duy tâm

Chủ nghĩa duy vật siêu hình đã đủ khả năng giải thích các phát hiện mới của khoa học tự nhiên

Cuộc khủng hoảng trong vật lý học là minh chứng cho sự sụp đổ của chủ nghĩa duy vật nói chung

Của Hêghen, thuộc lập trường của chủ nghĩa duy tâm khách quan

Của Béccơli, thuộc lập trường chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Của Platon, thuộc lập trường chủ nghĩa duy tâm khách quan

Của Aristot, thuộc lập trường chủ nghĩa duy vật

Đồng nhất vật chất nói chung với nguyên tử

Đồng nhất vật chất nói chung với một dạng cụ thể hữu hình, cảm tính của vật chất

Đồng nhất vật chất với khối lượng

Đồng nhất vật chất với ý thức

Góp phần hợp nhất chủ nghĩa duy vật với chủ nghĩa duy tâm

Làm rõ mối liên hệ giữa phép biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Thống nhất chủ nghĩa duy vật biện chứng với chủ nghĩa duy vật lịch sử thành một hệ thống lý luận

Phân tách rõ ràng giữa tự nhiên và xã hội trong nghiên cứu triết học

Là các yếu tố tinh thần như tư tưởng, tôn giáo và văn hóa

Là các điều kiện sinh hoạt vật chất và các quan hệ vật chất xã hội

Là những chính sách do nhà nước ban hành

Là ý thức và hoạt động có mục đích của con người

Là kết quả của việc tái hiện một cách trung thực hiện thực khách quan vào bộ óc con người

Là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người nhưng có sự sáng tạo, cải biến của chủ thể nhận thức

Là quá trình phản ánh năng động, sáng tạo hiện thực khách quan thông qua hoạt động nhận thức và thực tiễn

Là hình ảnh phản chiếu trực tiếp thế giới khách quan lên ý thức con người như một tấm gương

Có não người, có sự tác động của thế giới vào não người là có sự hình thành và phát triển ý thức

Không cần sự tác động của thế giới vật chất vào não người vẫn hình thành được ý thức

Có não người, có sự tác động của thế giới bên ngoài vẫn chưa đủ điều kiện để hình thành và phát triển ý thức

Nguồn gốc tự nhiên là điều kiện căn, còn nguồn gốc xã hội là điều kiện đủ để hình thành ý thức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng động vật bậc cao chưa có ý thức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng động vật bậc cao cũng có ý thức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng chỉ có con người mới có ý thức

Chủ nghĩa duy vật đều cho ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào óc con người

Lao động

Ngôn ngữ

Tri thức và ý chí

Kinh tế và văn hóa

Ý thức có nguồn gốc từ mọi dạng vật chất giống như gan tiết ra mật

Ý thức của con người là hiện tượng bẩm sinh

Ý thức con người hình thành từ lao động sáng tạo sản xuất vật chất

Ý thức, tinh thần vốn của con người đã bị trừu tượng hóa, tách khỏi con người hiện thực thành một lực lượng thần bí

Nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội

Nguồn gốc kinh tế và nguồn gốc văn hóa

Nguồn gốc xã hội và nguồn gốc kinh tế

Nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc nhận thức

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Tiếp thu sự tác động của thế giới bên ngoài

Sáng tạo thuần túy trong tư duy con người

Hoạt động chủ động cải tạo thế giới và phản ánh sáng tạo thế giới

Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người

Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người

Ý thức là sự phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan vào bộ óc con người

Ý thức là năng lực của mọi dạng vật chất

Ý thức là hình ảnh phản chiếu về thế giới khách quan

Ý thức quyết định vật chất

Vật chất và ý thức tồn tại song song

Tuyệt đối hóa yếu tố vật chất

Vật chất sinh ra ý thức, phủ nhận tính độc lập tương đối của ý thức

Tôn trọng tính khách quan

Phát huy tính năng động chủ quan

Tôn trọng tính khách quan là chính

Tách biệt giữa tính khách quan và tính chủ quan

Ý muốn chủ quan

Thực tế khách quan

Lý thuyết trừu tượng

Kinh nghiệm lịch sử

Chỉ ghi nhận những gì đang tồn tại

Phản ánh máy móc như "soi gương"

Phản ánh có chọn lọc, phân tích, tổng hợp và dự báo

Bắt chước hoàn toàn hiện thực

Luôn đi sát với hiện thực

Có quy luật vận động riêng, không lệ thuộc một cách máy móc vào vật chất

Được sinh ra trực tiếp từ vật chất

Có tính độc lập tương đối, tác động trở lại thế giới vật chất

Xuất phát từ thực tế khách quan

Phát huy tính năng động, sáng tạo của con người

Hành động theo ý chí, cảm tính

Kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân và tập thể

Tin tưởng tuyệt đối vào ý thức

Coi trọng lý thuyết hơn thực hành

Dựa vào điều kiện vật chất thực tế, tôn trọng quy luật khách quan

Tập trung vào suy nghĩ cá nhân

Sự phát triển của khoa học tự nhiên

Ý thức và hoạt động thực tiễn của con người

Các hiện tượng siêu nhiên

Di sản văn hóa dân tộc

Làm sai lệch hiện thực

Gây tổn thất cho thực tiễn

Góp phần cải tạo hiện thực

Làm chậm tiến bộ xã hội

Sáng tạo đột phá

Tư duy máy móc, thụ động, trì trệ

Đổi mới mạnh mẽ

Tiến bộ xã hội nhanh chóng

Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức

Vật chất quyết định nội dung của ý thức

Vật chất quyết định màu sắc của ý thức

Vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý thức

Ý thức tồn tại phụ thuộc vào hoạt động thần kinh của bộ não trong quá trình phản ánh hiện thực khách quan

Là một dạng vật chất có tổ chức cao nhất, là cơ quan phản ánh để hình thành ý thức

Không liên quan đến ý thức, ý thức của con người đã bị trừu tượng hóa

Là ý thức tinh thần sinh ra thế giới vật chất

Giữa vật chất và ý thức

Giữa lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể, lợi ích xã hội

Giữa chủ quan và khách quan

Giữa lý luận và thực tiễn

Vì ý thức là vật chất

Vì ý thức là lực lượng vật chất

Vì ý thức chỉ đạo hoạt động thực tiễn của con người

Vì ý thức tồn tại độc lập với vật chất

Ý thức hoàn toàn độc lập với vật chất

Ý thức có đời sống riêng, có quy luật vận động riêng, không lệ thuộc máy móc vào vật chất

Ý thức luôn phản ánh chính xác vật chất

Ý thức không thể tác động trở lại vật chất

Vì con người không muốn thay đổi ý thức

Vì ý thức không có tính ổn định

Vì ý thức có tính độc lập tương đối, có đời sống riêng

Vì vật chất không quyết định ý thức

Ý thức quyết định vật chất

Ý thức có thể làm biến đổi những điều kiện, hoàn cảnh vật chất thông qua hoạt động thực tiễn

Ý thức tạo ra vật chất

Ý thức và vật chất không liên quan đến nhau

Vì con người ngày càng thông minh hơn

Vì trình độ giáo dục ngày càng cao

Vì trong thời đại thông tin, kinh tế tri thức, tri thức khoa học đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp

Vì con người ngày càng ít phụ thuộc vào tự nhiên

Tôn trọng tính khách quan

Phát huy tính năng động chủ quan

Ý thức đúng sẽ dẫn đến thành công, ý thức sai sẽ dẫn đến thất bại

Ý thức không ảnh hưởng đến kết quả hoạt động

Khi phản ánh đúng hiện thực, ý thức có thể dự báo, tiên đoán một cách chính xác cho hiện thực

Ý thức luôn dẫn đến thành công

Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức

Vật chất quyết định nội dung của ý thức

Vật chất quyết định màu sắc của ý thức

Vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý thức

Vật chất là thuộc tính của ý thức

Ý thức là sản phẩm của vật chất

Ý thức có trước vật chất

Sự vận động của thế giới vật chất là yếu tố quyết định sự ra đời của cái vật chất

Vật chất quyết định nguồn gốc của ý thức

Vật chất quyết định nội dung của ý thức

Vật chất quyết định bản chất của ý thức

Vật chất quyết định sự vận động, phát triển của ý thức

Sự phát triển của khoa học

Sự phát triển của khoa học và công nghệ

Sự vận động của mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất

Sự đấu tranh của các giai cấp trong xã hội

Do ý thức xã hội không phản ánh kịp sự phát triển của cuộc sống

Do sức ỳ của tâm lý xã hội

Do ý thức xã hội có tính kế thừa

Do ý thức xã hội phản ánh trực tiếp tồn tại xã hội

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Phát triển là phạm trù chỉ sự vận động của các sự vật

Phát triển là phạm trù chỉ liên hệ giữa các sự vật

Phát triển là phạm trù chỉ quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của các sự vật

Nguyện vọng, ý chí của con người tự nó tác động đến sự phát triển

Sự đấu tranh của các mặt đối lập trong bản thân sự vật

Nguồn gốc phát triển nằm ngay trong bản thân sự vật

Ý thức con người

Lực lượng siêu nhiên

Đều có vai trò như nhau

Có vai trò và vị trí khác nhau

Có thể chuyển hóa lẫn nhau

Không thể thay đổi

Nguồn gốc phát triển nằm ngay trong bản thân sự vật

Sự phát triển là do sự thay đổi về lượng của sự vật gây nên

Sự phát triển không phụ thuộc vào ý thức con người

Sự phát triển do lực lượng siêu nhiên quyết định

Diễn ra theo đường xoáy ốc

Phát triển chỉ là tăng, giảm đơn thuần về mặt lượng, mà không có sự biến đổi về chất

Phát triển bao hàm cả trong nó những quanh co phức tạp nhất định

Chỉ là sự tăng, giảm về lượng

Chủ nghĩa thực dụng

Thuật ngụy biện

Phép duy tâm

Trường phái vô thần

Xem xét sự vật trong trạng thái động

Tìm ra xu hướng vận động biến đổi chuyển hóa của sự vật

Xem xét sự vật tách rời khỏi mối liên hệ với các sự vật khác

Phủ nhận sự ra đời của cái mới

Xem xét sự phát triển của người đó qua các giai đoạn khác nhau của cuộc đời

Đánh giá người đó trong mối quan hệ với nhiều khía cạnh của cuộc sống

Nhìn vào thành tích hiện tại

Bỏ qua yếu tố may mắn và hoàn cảnh xã hội

Bình tĩnh xem xét mọi nhân tố tác động

Tìm kiếm hướng giải quyết hợp lý

Chỉ tập trung vào một khía cạnh của vấn đề

Bỏ qua các yếu tố không quan trọng

Cái chung tồn tại khách quan, bên ngoài cái riêng

Cái riêng tồn tại khách quan không bao chứa cái chung

Không có cái chung thuần túy tồn tại ngoài cái riêng, cái chung tồn tại thông qua cái riêng

Cái riêng không bao chứa cái chung nào

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

1- nguyên nhân, 2- hoàn cảnh bên ngoài

1- Mối liên hệ không bản chất, 2- Hoàn cảnh bên ngoài

1- mối liên hệ bên ngoài, 2- mối liên hệ bên trong

1- mối liên hệ bên ngoài, 2- mối liên hệ ngẫu nhiên

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy vật siêu hình

Bệnh kinh nghiệm

Bệnh giáo điều