wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Қосалқы тарихи пәндер пәні бойынша емтихан сұрақтары (бет 0)

Total questions: 77

Worksheet time: 39mins

Name
Class
Date
1.

Қосалқы тарихи пәндердің құрамына қай пән жатады?

a)

Палеография

b)

Зоология

c)

Астрономия

d)

Геохимия

2.

Қосалқы тарихи пәндердің қалыптасуына ықпал еткен факторларды таңдаңыз.

a)

Тарих ғылымының дамуы

b)

Жазба деректердің көбеюі

c)

Мемлекет пен басқару жүйесінің күрделенуі

d)

Спорттық жарыстардың жиілеуі

3.

Тарихи деректерді талдаудың алғашқы кезеңі нені анықтауға бағытталады?

a)

Деректің сыртқы белгілерін айқындауға

b)

Деректің авторын ойдан құрастыруға

c)

Зерттеуді қорытындылауға

d)

Ғылыми гипотезаны жоққа шығаруға

4.

Қосалқы тарихи пәндердің негізгі міндеті неге бағытталады?

a)

Дерекке жан-жақты талдау жасауға

b)

Тек бір дерек түрін ғана жинауға

c)

Тарихи деректерді жоюға

d)

Жазба деректерді иллюстрациялауға

5.

Қосалқы тарихи пәндердің зерттеу нысанына қайсысы жатады?

a)

Палеография

b)

Ботаника

c)

Кванттық физика

d)

Медицина

6.

Отандық тарихнамада қосалқы тарихи пәндерді білу қажеттілігін алғаш негіздеген тұлға кім?

a)

Шоқан Уәлиханов

b)

Әл‑Фараби

c)

Ахмет Байтұрсынұлы

d)

Ыбырай Алтынсарин

7.

Палеография ғылыми пән ретінде қай ғасырларда қалыптасты?

a)

XVIII–XIX ғасырларда

b)

X–XI ғасырларда

c)

XX–XXI ғасырларда

d)

XIV–XV ғасырларда

8.

Палеография немен айналысады?

a)

Жазу түрлерін, стильдерін және қолжазбаларды талдаумен

b)

Өсімдіктердің морфологиясын зерттеумен

c)

Экономикалық моделдерді құрумен

d)

Астрономиялық бақылаулармен

9.

Палеография мен геральдика жөніндегі мәліметтерді жинауда үлкен еңбек сіңірген ғалым кім?

a)

Николай Павлович Лихачёв

b)

Макс Вебер

c)

Эмиль Дюркгейм

d)

Иван Павлов

10.

Ғылыми сфрагистиканың қалыптасуына және еңбегімен танылған зерттеуші кім?

a)

Жан Мабильон

b)

Иоганн Гутенберг

c)

Геродот

d)

Михаил Ломоносов

11.

Кеңестік сфрагистиканың негізін қалаушы кім?

a)

Николай Павлович Лихачёв

b)

Сергей Есенин

c)

Пётр Чаадаев

d)

Александр Герцен

12.

Ғылыми нумизматиканың негізін қалаушы кім?

a)

Иозеф Эккель

b)

Адам Смит

c)

Карл Маркс

d)

Макс Планк

13.

Палеография қандай қырларды зерттейді?

a)

Қолжазбалардың графикасын, форматын және безендірілуін

b)

Гидрологиялық құбылыстарды

c)

Топырақтың химиялық құрамын

d)

Дене тәрбиесі әдістерін

14.

Палеография ғылымы алғаш қай елде пайда болды?

a)

Францияда

b)

Италияда

c)

Германияда

d)

Ресейде

15.

Пиктографиялық таңбалар нені білдіреді?

a)

Жазудың таңбалары‑суреттер

b)

Дыбыстық әліпбилердің әріптері

c)

Математикалық формулалар

d)

Қысқартылған терминдер

16.

Петроглифтер деп нені айтамыз?

a)

Тасқа немесе жартастарға салынған ежелгі суреттерді

b)

Папирусқа жазылған мәтіндерді

c)

Қағаздағы типографиялық таңбаларды

d)

Кескіндеме галереяларын

17.

Кирилл жазуы графикасының түрлеріне қайсысы жатады?

a)

Устав, жартылай устав, жедел жазу

b)

Руналық, клинопись, иероглиф

c)

Қысқартылған стенография, морзе, телетайп

d)

Латын курсиві, унциал, инсуляр

18.

Устав жазуының басты ерекшелігі қандай?

a)

Әріптер тік, геометриялық формада салынғандай

b)

Әріптер өте ұсақ әрі біріктірілген

c)

Тек бас әріптер ғана қолданылады

d)

Сөздер арасындағы аралық жойылады

19.

Жартылай устав жазуының сипатына қай сипат тән?

a)

Жазылуы жеңіл болғандықтан ұқыпсыздау

b)

Әріптер тек тік сызықтардан құралады

c)

Мөрлерді басуға арналған таңба

d)

Тек цифрларды жазуға арналған

20.

Жедел жазу қалай аталып, оған қандай белгі тән?

a)

Москвалық жазу деп аталады, еркін жазылуы тән

b)

Құпия жазу деп аталады, тек нүктелерден тұрады

c)

Техникалық жазу деп аталады, тек баспа әріптері қолданылады

d)

Ортағасырлық жазу деп аталады, тек латын графикасы

21.

Идеографиядағы таңбалар қалай аталады және олар нені білдіреді?

a)

Идеограмма; әр таңба бір сөз мәнін білдіреді

b)

Пиктограмма; әр таңба дыбысты білдіреді

c)

Фонема; әр таңба буынды білдіреді

d)

Лигатура; әр таңба сөйлемді білдіреді

22.

Пиктографиялық жазудың мәні неде?

a)

Суреттер арқылы ойды, ұғымды білдіретін ертедегі жазу түрі

b)

Дыбыстарды әріптермен белгілеу

c)

Сөздерді буындарға бөлу pelogiyasымен жазу

d)

Мәтінді рәміздерсіз тек сызықтармен көрсету

23.

Каллиграфия дегеніміз не?

a)

Таңбаларды экспрессивті, үйлесімді және шебер түрде көркемдеп жазу өнері

b)

Архитектуралық ою‑өрнек салу

c)

Кескіндемелік перспектива құру

d)

Милдорф әдісімен жылдам жазу

24.

Эпиграфика нені зерттейді?

a)

Тастар, металл, сүйек, ағаш, саз бұйымдардың үстіндегі жазуларды

b)

Қолжазбалардың иллюстрацияларын

c)

Тек қағаздағы баспа әріптерін

d)

Сәндік өнердегі түстер сәйкестігін

25.

Криптография қандай ғылым?

a)

Ақпаратты құпия сақтау, қорғау және шифрлау әдістерін зерттейтін ғылым

b)

Археологиялық қазба жүргізу ережелерін зерттейтін ғылым

c)

Тілдердің салыстырмалы фонетикасын зерттейтін ғылым

d)

Тарихи демографияны зерттейтін ғылым

26.

Криптографияда қолданылатын әдістердің бірін таңдаңыз.

a)

Орын ауыстыру әдісі

b)

Эрозияны болжау әдісі

c)

Фотосинтез әдісі

d)

Катодтық тозаңдату әдісі

27.

Папирология қандай нысанды зерттейді?

a)

Көне папируста сақталған мәтіндерді

b)

Балшық тақташалардағы сына жазуды

c)

Ортағасырлық пергаменттердегі миниатюраларды

d)

Қазіргі цифрлық құжаттарды

28.

Теориялық хронология — тарихи уақытты ғылыми тұрғыда зерттейтіп, оқиғалардың уақыттағы ретін, мерзімін және даталарын анықтаудың теориялық негіздерін қарастыратын сала екенін көрсететін дұрыс анықтаманы таңдаңыз.

a)

Тарихи уақыттың теориялық негіздерін зерттейтін сала

b)

Тарихи даталар мен оқиғалардың уақытын математикалық есептеулер арқылы нақтылайтын сала

c)

Тарихи және археологиялық деректерге сүйенетін қолданбалы есептеулер саласы

d)

Жер бетінің карталарын жасау және зерттеу ғылымы

29.

Математикалық хронологияның дұрыс анықтамасын таңдаңыз.

a)

Тарихи даталар мен оқиғалардың уақытын математикалық есептеулер арқылы нақтылау және тексерумен айналысатын сала

b)

Тарихи уақыт ұғымының теориялық қағидаларын жасайтын сала

c)

Археологиялық материалдар негізінде тарихи кезеңдерді сипаттайтын сала

d)

Жер-су атауларының идеологиялық мағынасын зерттейтін сала

30.

Қолданбалы хронология дегеніміз не?

a)

Теориялық және математикалық хронологияда жасалған қағидалар мен есептеулерді нақты тарихи және археологиялық деректерге іске асыратын сала

b)

Жыл санау жүйелерін философиялық тұрғыдан талдайтын сала

c)

Ай қозғалысына негізделген діни күнтізбе жүйесі

d)

Карталар жасау әдістемесін жүйелейтін сала

31.

Уақыт өлшеудің алғашқы бірліктері ретінде нелер аталады?

a)

Күн, түн, ай, жыл

b)

Секунд, минут, сағат

c)

Апта, онкүндік, ғасыр

d)

Таң, кеш, апта

32.

Оқиғалар тізбегін уақыт тәртібімен орналастыруға мүмкіндік беретін тарихи әдіс қалай аталады?

a)

Хронологиялық әдіс

b)

Салыстырмалы-тарихи әдіс

c)

Типологиялық әдіс

d)

Ретроспективті талдау әдісі

33.

Тарихи оқиғалардың датасын анықтау үшін қолданылатын тәсілді таңдаңыз.

a)

Хронология әдісі

b)

Семиотикалық талдау

c)

Фольклорлық реконструкция

d)

Драматургиялық үлгілеу

34.

Б. э. д. 46 жылы Римде жүргізілген қандай реформа нәтижесінде Юлиан күнтізбесі енгізілді?

a)

Юлий Цезарь жүргізген күнтізбелік реформа

b)

Рим папасы Григорий XIII енгізген шіркеулік реформа

c)

Мұхаммед пайғамбардың хижрасына байланысты өзгеріс

d)

Әл‑Идриси жасаған географиялық реформа

35.

Юлиан күнтізбесіне тән сипаттаманы таңдаңыз.

a)

Жыл ұзақтығы 365 күн, әр төрт жыл сайын бір кібісе жыл қосу тәртібі

b)

Ай фазаларына толық негізделген, жыл сайын кібісе ай қосу

c)

Жыл ұзақтығы 360 күн, әр бес жыл сайын қосымша апта енгізу

d)

Қосымша секундтарды жыл сайын реттеп отыру

36.

Григориан күнтізбесі қашан және кімнің бастамасымен енгізілді?

a)

1582 жылы Рим папасы Григорий XIII

b)

Б. э. д. 46 жылы Юлий Цезарь

c)

622 жылы Мұхаммед пайғамбар

d)

1154 жылы әл‑Идриси

37.

Египет күнтізбесіне тән негізді таңдаңыз.

a)

365 күннен тұрып, Сириус жұлдызының циклі мен Ніл тасуына негізделуі

b)

Ай фазаларына толықтай негізделуі

c)

Григориан реформа қағидаларына сәйкестенуі

d)

Қытайлық он екі жануар цикліне негізделуі

38.

Хронологияда «эра» дегеніміз не?

a)

Жыл санаудың басталу нүктесі ретінде алынған маңызды тарихи оқиға

b)

Күн мен түннің ауысу сәтін өлшейтін табиғи бірлік

c)

Археологиялық кезеңді белгілеудің шартты атауы

d)

Картографиялық тордың нөлдік меридианы

39.

Мұсылман күнтізбесі қай жылдан басталатын діни жыл санау жүйесіне негізделген?

a)

622 жыл

b)

1582 жыл

c)

Б. э. д. 46 жыл

d)

1154 жыл

40.

Мұсылман эрасы нені білдіреді?

a)

Мұсылман күнтізбесіндегі жыл санаудың басталу нүктесін

b)

Айлардың ұзақтығын реттейтін ережені

c)

Юлиан және Григориан жүйелерін сәйкестендіруді

d)

Күн мен түннің теңелуін белгілеуді

41.

Дәстүрлі қазақ күнтізбесінде жылдар қалай аталған?

a)

Әр жыл жануар аттарымен аталған

b)

Әр жыл белгілі бір планета атымен аталған

c)

Айлардың реттік нөмірімен ғана белгіленген

d)

Билеушілердің есімдерімен аталған

42.

«Халық календары» кітабының авторын таңдаңыз.

a)

Искаков М. Ә.

b)

И. П. Рычков

c)

Әл‑Идриси

d)

Қадырғали Жалайыри

43.

Қазақ қоғамындағы «есепшілер» кімдер деп сипатталады?

a)

Уақыт пен табиғат құбылыстарын есептеп, болжайтын халықтық астрономдар

b)

Жер иеліктерін өлшейтін жер өлшеушілер

c)

Монеталарды зерттейтін нумизматтар

d)

Карталар сызып түсіретін картографтар

44.

Картография нені зерттейтін ғылым?

a)

Жер бетін бейнейтін карталарды жасау және зерттеу ғылымы

b)

Монеталардың шығу тегі мен айналымын зерттеу ғылымы

c)

Тарихи уақытты өлшеудің теориялық негіздерін зерттеу

d)

Жер‑су атауларының шығу тегін зерттеу

45.

Әл‑Идриси құрстырған карта қай жылы жасалған деп көрсетіледі?

a)

1154 жыл

b)

622 жыл

c)

1582 жыл

d)

Б. э. д. 46 жыл

46.

Қазақстанның тарихи географиясы жайындағы алғашқы ғылыми еңбектің дұрыс аталымын таңдаңыз.

a)

И. П. Рычковтың «Орынбор губерниясының Топографиясы»

b)

Әл‑Идрисидің «Карталар кітабы»

c)

Қадырғалидың «Жамиғ ат‑тауарихы»

d)

Искаковтың «Халық календары»

47.

Географиялық атаулардың идеологиялық қызметі дегеніміз не?

a)

Жер‑су аттарын саяси, мәдени, тарихи немесе діни мақсатта қолдану арқылы белгілі бір көзқарасты насихаттау үдерісі

b)

Картаның көркем безендірілуін жақсартуға бағытталған тәсіл

c)

Физикалық карталарда бедерді дәл өлшеу әдісі

d)

Картографиялық тордың дәлдігін арттыру жолы

48.

Картография үшін негізгі ақпарат көздері ретінде нелер көрсетіледі?

a)

Жер беті мен объектілерін сипаттайтын бақылаулар, өлшеулер, жазбаша және аэро/спутниктік деректер

b)

Тек көркем суреттер мен ауызша аңыз‑әпсаналар

c)

Тек астрономиялық кестелер

d)

Тек теңізшілердің маршруттық дәптерлері

49.

Птолемей картасындағы «Ра» өзені қандай өзен деп түсіндіріледі?

a)

Ежелгі Египеттегі Ніл өзені

b)

Еуразиядағы Еділ өзені

c)

Оңтүстіктегі Замбези өзені

d)

Азиядағы Тигр өзені

50.

Ежелгі карталардағы «Ра» өзені атауы жөніндегі қазіргі зерттеушілер пікірі қандай?

a)

Ніл өзенінің бір саласы немесе өзендерді топонимикалық атаудағы қате болуы мүмкін

b)

Амазонка өзенінің бұрынғы атауы

c)

Каспийге құятын заманауи өзеннің дәл атауы

d)

Қытайдағы Хуанхэ өзенінің ертедегі атауы

51.

Нумизматика қандай ғылым?

a)

Монеталарды зерттейтін ғылым

b)

Карталарды жасау және зерттеу ғылымы

c)

Қағаз ақшаларды зерттейтін ғылым

d)

Тарихи уақытты өлшеу ғылымы

52.

Бонистика нені зерттейді?

a)

Қағаз ақшаларды, яғни банкноттар мен қағаз ақша белгілерін

b)

Монеталар мен ордендерді

c)

Геральдикалық таңбаларды

d)

Ежелгі жазбаларды

53.

Лигатура таңба дегеніміз не?

a)

Әріптерді біріктіріп соғылған форма, яғни бірнеше әріп не таңба біртұтас символ ретінде қиыстырылған

b)

Металл құймасының құрамын реттейтін қоспа

c)

Геральдикалық қалқанның өрнегі

d)

Картографиялық шартты белгі

54.

Мәлімдеме дұрыс па? Аверс және реверс нумизматика мен бонистикада монета немесе банкноттың алдыңғы және артқы беттерін сипаттайтын терминдер.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

55.

Мәлімдеме дұрыс па? Алғашқы тиындардың пайда болған уақыты мен орны б.з.д. VII–VI ғасырларда, Лидияда (қазіргі Түркия аумағы) пайда болды.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

56.

Мәлімдеме дұрыс па? Күміске мыс қосу — металл құрамын өзгертіп, күмістің беріктігін арттыруға арналған тәсіл.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

57.

Мәлімдеме дұрыс па? Қытай монеталары — ушу немесе ушушян ежелгі Қытай монетасының атауы, б.з.д. 118–618 жылдар аралығында пайда болды.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

58.

Мәлімдеме дұрыс па? IX–XI ғасырларда айналымның негізгі құралы болған дирхемдер — орта ғасырлардағы Ислам мемлекеттерінде кең қолданылған күмістен жасалған ақша бірлігі.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

59.

Мәлімдеме дұрыс па? Орыс князьдықтарында өз бетінше күміс монеталарды соғу X ғасырдың соңында – XI ғасырдың басында басталды (шамамен 989–996 жж).

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

60.

Мәлімдеме дұрыс па? Қағаз ақшалар алғаш VII–IX ғасырлар аралығында пайда болды.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

61.

Мәлімдеме дұрыс па? Ресейде алғашқы қағаз ақшаларды шығару 1769 жылы I Екатерина билігі кезінде енгізілген.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

62.

Мәлімдеме дұрыс па? Ресейде шығарылған червонец 1701–1704 жылдары Петр I билігі кезінде енгізілген.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

63.

Мәлімдеме дұрыс па? Ресейдегі монеталар сақталған ірі орын — Мәскеу қазынасы және Ресей Ұлттық Банкінің коллекциясы.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

64.

Мәлімдеме дұрыс па? Ресейдегі ақша есеп бірліктері копейка мен рубль болып негізгі жүйені құрды; 1 рубль 100 копейкаға тең; орта ғасырларда денга және сребреник қолданылды; алтын ақша бірлігі ретінде червонец пайдаланылды, кейін рубльмен есептелді.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

65.

Мәлімдеме дұрыс па? Түргеш теңгелері VII–VIII ғасырларда соғылды; олар Орталық Азияда, қазіргі Қазақстанның оңтүстік-шығыс және Қырғызстан аумағында жасалды; пішіні дөңгелек немесе сопақша болды.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

66.

Мәлімдеме дұрыс па? Қазақстан аумағында қолданылған алғашқы қытайлық монеталар — ушу немесе ушушян.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

67.

Мәлімдеме дұрыс па? Отырар монеталарын зерттеген қазақстандық ғалымдар — Н. Мұқанов, Ә. Жұбанов, Ж. Баймұхамбето.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

68.

Мәлімдеме дұрыс па? Отырар монеталары табылған археологиялық экспедициялар 1950–70 жылдары жүргізілген; С. Масанов, Н. Мұқанов, Ж. Баймұхамбетов жетекшілік еткен.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

69.

Мәлімдеме дұрыс па? XI ғасырда Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстігіндегі «күміс дағдарысы» ортағасырлық ақша айналымы мен әлеуметтік-экономикалық қатынастарға әсер еткен маңызды құбылыс болды.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

70.

Мәлімдеме дұрыс па? Қазақстан аумағындағы алғашқы қытайлық монеталардың табылған жерлері — Жетісу және Сырдарияның төменгі ағысы.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

71.

Мәлімдеме дұрыс па? Фалеристика — ордендер, медальдар, төсбелгілер және басқа марапаттау белгілерін зерттейтін тарихы-ғылыми сала.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

72.

Мәлімдеме дұрыс па? Фалеристикада медальдар мен белгілерді сипаттау үшін олардың сақтау күйі, жасалу техникасы, дизайн элементтері және түпнұсқалығы жан-жақты тексеріледі.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

73.

Мәлімдеме дұрыс па? Фалеристикада металдар мен эмальдардың құрамын зерттеу көбіне бұзбайтын және минималды әсер ететін әдістер арқылы жүргізіледі.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

74.

Мәлімдеме дұрыс па? Тарихи деректердегі марапат жүйесінің негізі — мемлекет тарапынан ерлік, адал қызмет, еңбек сіңіруді мойындау құралы; ол биліктің беделін күшейтуге, қоғамды ынталандыруға және идеологиялық насихаттауға қызмет етеді.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

75.

Мәлімдеме дұрыс па? Вексиллология — жалауларды, тулдарды, байрақтарды, олардың шығу тегі, мағынасы мен қолданылуын зерттейтін ғылым.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

76.

Мәлімдеме дұрыс па? ҚР азаматтары Отан алдындағы ерекше еңбегі, ерлігі, қоғамдық, ғылыми және мәдени қызметі үшін ордендермен, медальдармен және құрметті атақтармен наградталады.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс

77.

Мәлімдеме дұрыс па? Қазақстан Республикасының марапаттау жүйесіне ордендер, медальдар, құрметті атақтар және жоғары дәрежелі айырым белгілері кіреді; марапаттаулар ҚР Президентінің Жарлығымен жүзеге асырылады.

a)

Дұрыс

b)

Бұрыс