Sự phát triển của sự vật, hiện tượng phụ thuộc chủ yếu vào ý chí và mong muốn chủ quan của con người.

Sự phát triển là kết quả của sự sắp đặt ngẫu nhiên, không tuân theo quy luật khách quan nào.

Nguồn gốc của nó nằm trong chính bản thân sự vật, hiện tượng, chứ không phải do tác động từ bên ngoài.

Sự phát triển chỉ xảy ra khi có sự can thiệp, tác động mạnh mẽ từ các yếu tố bên ngoài.

Những phương pháp nghiên cứu khoa học riêng lẻ.

Những kết luận rút ra từ thực nghiệm.

Những luận điểm khái quát nhất chi phối sự vận hành của đối tượng nghiên cứu.

Những quy luật vận động cụ thể của sự vật.

Phát hiện và khám phá ra bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng.

Chỉ xuất hiện khi sự vật, hiện tượng tác động trực tiếp vào các giác quan.

Phản ánh thuộc tính bề ngoài của sự vật, hiện tượng.

Phản ánh sự vật, hiện tượng một cách trọn vẹn.

Bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội.

Toàn bộ các hình thái ý thức xã hội và các thiết chế chính trị - xã hội tương ứng.

Toàn bộ những thiết chế tương ứng: nhà nước, đảng phái, các tổ chức quần chúng.

Toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội.

Đồng nhất vật chất với ý thức.

Đồng nhất vật chất nói chung với một dạng cụ thể hữu hình, cảm tính của vật chất.

Đồng nhất vật chất nói chung với nguyên tử.

Đồng nhất vật chất với năng lượng.

Quan hệ sản xuất tàn dư.

Quan hệ sản xuất mầm mống.

Quan hệ sản xuất phụ thuộc.

Quan hệ sản xuất thống trị.

Chất quyết định hoàn toàn lượng.

Lượng quyết định trực tiếp chất trong mọi trường hợp.

Chất và lượng tồn tại tách rời nhau.

Chất và lượng thống nhất, tác động và chuyển hóa lẫn nhau.

Nguồn gốc tự nhiên tạo tiền đề, nguồn gốc xã hội giữ vai trò quyết định trực tiếp.

Nguồn gốc xã hội thay thế hoàn toàn nguồn gốc tự nhiên.

Nguồn gốc tự nhiên quyết định trực tiếp nguồn gốc ra đời của ý thức.

Nguồn gốc tự nhiên và nguồn gốc xã hội tồn tại tách rời và đối lập nhau.

Quan hệ phân phối sản phẩm.

Quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất.

Quan hệ tổ chức, quản lý quá trình sản xuất.

Quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.

Tính ngẫu nhiên.

Tính phong phú, đa dạng.

Tính phổ biến.

Tính khách quan.

Tư liệu lao động.

Người lao động.

Phương tiện lao động.

Công cụ lao động.

Đó là đường sá, bến cảng… phục vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế của một quốc gia.

Đó là toàn bộ hệ thống các hình thái ý thức xã hội.

Đó là toàn bộ cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội.

Đó là toàn bộ những quan hệ sản xuất hợp thành cơ cấu kinh tế của xã hội.

Cảm tính và kinh nghiệm riêng trong nhận thức của con người.

Thời gian, không gian vận động của sự vật và ý chí chủ quan của con người.

Điều kiện, hoàn cảnh và giai đoạn phát triển cụ thể của sự vật, hiện tượng.

Các tiêu chuẩn chung cho mọi đối tượng sự vật, hiện tượng.

Phương thức phân phối.

Đối tượng lao động.

Quan hệ sở hữu.

Công cụ lao động.

Biểu tượng phản ánh gián tiếp sự vật khi nó không còn tác động trực tiếp vào giác quan.

Biểu tượng có tính trừu tượng cao.

Tri giác không gắn với cảm giác.

Tri giác mang tính chủ quan hoàn toàn.

Quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất phát triển đồng thời.

Quan hệ sản xuất phụ thuộc vào lực lượng sản xuất.

Lực lượng sản xuất phụ thuộc vào quan hệ sản xuất.

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất phát triển độc lập.

Suy lý.

Phán đoán.

Khái niệm.

Tri giác.

Mối liên hệ ngẫu nhiên.

Mối liên hệ không bản chất.

Mối liên hệ thứ yếu.

Mối liên hệ bên trong (bản chất).

Là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ ràng buộc lẫn nhau của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy.

Là khái niệm dùng để chỉ mối liên hệ, tương tác, chuyển hóa và vận động phát triển theo quy luật của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy.

Là khái niệm dùng để chỉ quá trình vận động tiến lên không ngừng của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy.

Là khái niệm dùng để chỉ sự tách biệt, cô lập, tĩnh tại, không vận động, không phát triển của các sự vật, hiện tượng, quá trình trong tự nhiên, xã hội và tư duy.

Phải nhận thức các mối liên hệ tất yếu trong sự thống nhất hữu cơ của chúng.

Chỉ cần đánh giá đúng vị trí, vai trò của những mối liên hệ cơ bản chủ yếu của sự vật là đủ.

Không cần phải đánh giá đúng hoàn toàn vị trí, vai trò của từng mặt, từng yếu tố, từng mối liên hệ trong quá trình cấu thành sự vật.

Phải nghiên cứu sự vật trong trạng thái cô lập.

Phát triển chỉ là sự thay đổi về lượng của sự vật.

Phát triển của sự vật có tính kế thừa, trên cơ sở có phê phán, lọc bỏ, cải tạo và phát triển.

Phát triển của sự vật có tính kế thừa và đó là sự kế thừa nguyên xi cái cũ hoặc lắp ghép từ cái cũ sang cái mới một cách máy móc về mặt hình thức.

Phát triển của sự vật không có tính kế thừa.

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng, kiến trúc thượng tầng không tác động trở lại cơ sở hạ tầng.

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng, kiến trúc thượng tầng tác động trở lại mạnh mẽ đối với cơ sở hạ tầng.

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng, cơ sở hạ tầng tác động trở lại mạnh mẽ đối với kiến trúc thượng tầng.

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng, cơ sở hạ tầng không tác động trở lại kiến trúc thượng tầng.

Toàn bộ các yếu tố tinh thần của quá trình sản xuất.

Toàn bộ các nhân tố vật chất - kỹ thuật của quá trình sản xuất tạo ra sức sản xuất.

Quan hệ kinh tế giữa người với người trong sản xuất và tái sản xuất xã hội.

Trình độ tổ chức quản lý sản xuất của xã hội.

Không có chất thuần tuý bên ngoài sự vật.

Chất là cái vốn có của sự vật.

Chất tồn tại khách quan bên ngoài sự vật.

Chất tồn tại khách quan gắn liền với sự vật.

Toàn bộ.

Đột biến.

Cục bộ.

Tức thời.

Mối liên hệ chỉ tồn tại trong ý thức con người.

Mối liên hệ tồn tại khách quan, độc lập với ý thức.

Mối liên hệ là do con người gán cho sự vật.

Mối liên hệ chỉ tồn tại giữa các sự vật vật chất.

Vì chất chỉ mang tính chủ quan.

Vì chất và lượng luôn giống nhau.

Vì lượng không tồn tại khách quan.

Vì chất và lượng có thể thay đổi vị trí cho nhau trong những mối quan hệ khác nhau.

Quy luật mâu thuẫn.

Quy luật lượng - chất.

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến.

Quy luật phủ định của phủ định.

Tất cả các sự vật, hiện tượng có cấu trúc nguyên tử đều phát triển.

Phát triển diễn ra ở khắp mọi nơi, cả trong tự nhiên, xã hội và tư duy.

Toàn bộ thế giới vật chất luôn luôn phát triển.

Phát triển chỉ diễn ra trong tự nhiên và xã hội.

Sự phát triển là trường hợp đặc biệt của sự vận động, sự phát triển là sự vận động theo chiều hướng tiến lên.

Sự vận động là nội dung, sự phát triển là hình thức.

Sự vận động và sự phát triển là hai quá trình độc lập, tách rời nhau.

Sự phát triển là khuynh hướng chung của quá trình vận động của sự vật, nên nó bao hàm mọi sự vận động.

Phản ánh sinh học.

Phản ánh vật lý - hóa học.

Phản ánh năng động, sáng tạo.

Phản ánh tâm lý.

Vì thế giới khách quan chưa tác động trực tiếp.

Vì thiếu các điều kiện xã hội như lao động và ngôn ngữ.

Vì bộ não con người chưa phát triển hoàn thiện.

Vì phản ánh sinh học chưa đạt đến trình độ cao.

Ý thức tồn tại độc lập với não.

Não sinh ra ý thức.

Ý thức là một bộ phận của não.

Não là cơ quan thực hiện chức năng phản ánh.

Ý thức tạo ra hình ảnh mới về sự vật trong tư duy.

Ý thức tạo ra sự vật trong hiện thực.

Ý thức không sinh, không diệt.

Ý thức tạo ra vật chất.

Biểu tượng.

Cảm giác.

Khái niệm.

Tri giác.

Thời điểm sự thay đổi lặp lại trạng thái cũ.

Khoảng giới hạn mà sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản chất.

Khoảng giới hạn mà sự thay đổi về lượng đã dẫn đến sự thay đổi về chất.

Thời điểm bắt đầu diễn ra sự tích lũy về lượng.

Chỉ vận động theo khuynh hướng đi lên mới là phát triển.

Phát triển chỉ xảy ra trong xã hội.

Phát triển không gắn với không gian và thời gian.

Vận động chỉ diễn ra trong tư duy.

Phán đoán.

Khái niệm.

Tri giác.

Suy lý.

Vì ý thức có sức tác động trở lại đối với vật chất.

Vì vật chất quyết định ý thức.

Vì ý thức do vật chất sinh ra.

Vì vật chất có trước, ý thức có sau.

Phản ánh vật lý - hóa học.

Phản ánh sinh học.

Phản ánh tâm lý.

Phản ánh năng động, sáng tạo.

Quan hệ sản xuất quyết định sự phát triển của lực lượng sản xuất.

Lực lượng sản xuất không chịu tác động của quan hệ sản xuất.

Quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.

Lực lượng sản xuất phụ thuộc hoàn toàn vào quan hệ sản xuất.

Hoạt động của giác quan.

Lao động và ngôn ngữ.

Sự tiến hóa của bộ não.

Thế giới khách quan.

Độ.

Chất.

Lượng.

Bước nhảy.

Chất là cái để phân biệt nó với cái khác.

Chất đồng nhất với thuộc tính.

Chất là tổng hợp hữu cơ các thuộc tính của sự vật nói lên sự vật là cái gì.

Chất là tính quy định vốn có của sự vật.

Phản ánh vật lý - hóa học.

Phản ánh sinh học.

Phản ánh tâm lý.

Phản ánh năng động, sáng tạo.

Nhận thức cảm tính có thể thay thế nhận thức lý tính.

Nhận thức cảm tính là cơ sở của nhận thức lý tính.

Nhận thức lý tính quyết định nhận thức cảm tính.

Nhận thức cảm tính quyết định nhận thức lý tính.

Có khả năng lựa chọn và sáng tạo thông tin mới.

Phụ thuộc vào môi trường sống.

Có hệ thần kinh trung ương.

Dựa trên phản xạ có điều kiện.

Quan điểm phát triển, lịch sử - cụ thể.

Quan điểm toàn diện, lịch sử - cụ thể.

Quan điểm hệ thống - cấu trúc, lịch sử - cụ thể.

Quan điểm toàn diện, phát triển.

Tri giác.

Khái niệm.

Cảm giác.

Biểu tượng.

Ý thức là năng lực của mọi dạng vật chất.

Ý thức là sự phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan vào bộ óc con người.

Ý thức là thực thể độc lập.

Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người.

Tôn giáo.

Nhà nước.

Triết học.

Đạo đức.

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính khác nhau về chất nên chúng bổ sung cho nhau, liên hệ với nhau.

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính khác nhau về chất nhưng lại có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính là hai giai đoạn khác nhau về chất nhưng lại thống nhất hoàn toàn với nhau.

Nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính khác biệt về chất nên giữa chúng không có mối liên hệ, bổ sung cho nhau.

Điện tử.

Tia X.

Hiện tượng phóng xạ.

Thuyết tiến hóa.

Vật chất không tồn tại độc lập mà phụ thuộc vào ý thức.

Ý thức phụ thuộc vào vật chất nhưng nó có tính độc lập tương đối.

Vật chất và ý thức là hai thực thể độc lập, song song cùng tồn tại.

Vật chất là thực thể tồn tại độc lập và quyết định ý thức.

Ý thức sinh ra vật chất.

Ý thức quyết định vật chất.

Vật chất là cái được ý thức phản ánh.

Vật chất và ý thức tồn tại song song.

Phủ nhận vai trò của khoa học tự nhiên.

Tuyệt đối hóa vai trò của cảm giác con người.

Khẳng định tính bất biến của vật chất.

Khắc phục những hạn chế của chủ nghĩa duy vật cũ.

Khái niệm.

Tri giác.

Phán đoán.

Suy lý.

Đối tượng lao động.

Quan hệ sản xuất.

Tư liệu lao động.

Lực lượng sản xuất.

Quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuất.

Quan hệ tiền tệ giữa nhà tư bản và công nhân.

Quan hệ trong phân phối kết quả của quá trình sản xuất.

Quan hệ trong tổ chức - quản lý quá trình sản xuất.

Đồng nhất vật chất với vận động.

Phủ nhận vai trò của cảm giác.

Đồng nhất vật chất với nguyên tử và khối lượng.

Đồng nhất vật chất với ý thức.

Quá trình vận động đi lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn.

Sự tăng lên một cách đơn thuần về mặt lượng của các sự vật, hiện tượng mà không có thay đổi về chất.

Quá trình tiến lên liên tục, không có những bước quanh co phức tạp.

Sự vận động trong trạng thái cân bằng.

Chỉ thúc đẩy cơ sở hạ tầng,

Không có sự tác động nào đáng kể, chỉ mang tính thụ động.

Có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển của cơ sở hạ tầng.

Chỉ kìm hãm cơ sở hạ tầng.

Tính vận động.

Tính phổ biến.

Tính cảm giác được.

Tính khách quan.

Quan hệ sở hữu, quan hệ tổ chức - quản lý và quan hệ phân phối sản phẩm.

Quan hệ trao đổi, quan hệ tín dụng và quan hệ tiền tệ.

Quan hệ sở hữu, quan hệ mua bán và quan hệ tiêu dùng.

Quan hệ kĩ thuật, quan hệ tổ chức - quản lý và quan hệ phân phối sản phẩm.

Phát hiện bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng.

Tái hiện hình ảnh cảm tính ban đầu.

Thay thế hoàn toàn nhận thức cảm tính.

Phản ánh các sự vật, hiện tượng riêng lẻ.

Định nghĩa thông thường.

So sánh lịch sử.

Phân tích và quy nạp.

Đối lập vật chất với ý thức.

Vì mọi thuộc tính đều hợp thành chất.

Vì chỉ những thuộc tính cơ bản mới hợp thành chất.

Vì chất là tổng số các thuộc tính.

Vì chất chỉ tồn tại trong tư duy.

Sự chuyển hóa tất yếu từ chất cũ sang chất mới.

Sự tăng dần về lượng.

Sự thay đổi không đáng kể của chất.

Sự thay đổi lặp lại trạng thái cũ.

Mối ràng buộc tương hỗ, quy định và ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố, bộ phận trong một đối tượng hoặc giữa các đối tượng với nhau.

Sự nương tựa vào nhau của các sự vật, hiện tượng.

Mối quan hệ giữa các sự vật khi chúng đang tồn tại ở gần nhau.

Sự quy định làm tiền đề cho nhau giữa các sự vật, hiện tượng.

Vật chất chỉ tồn tại trong tự nhiên.

Vật chất chỉ tồn tại khi con người cảm nhận được.

Vật chất là tổng hợp những cảm giác.

Vật chất tồn tại độc lập với cảm giác của con người.

Nghiên cứu sự vật trong trạng thái cô lập.

Nhận thức các mối liên hệ tất yếu trong sự thống nhất hữu cơ của chúng.

Xem xét càng nhiều mối liên hệ càng tốt.

Xem xét tất cả các mặt nhưng không cần phân biệt cái bản chất.

Ngôn ngữ quyết định nội dung ý thức.

Ngôn ngữ là sản phẩm sinh học của não.

Không có ngôn ngữ, ý thức không thể tồn tại và biểu hiện.

Ngôn ngữ thay thế hoàn toàn tư duy.

Sự phát triển là một quá trình đi lên, bao hàm cả sự lặp lại cái cũ trên cơ sở cái mới.

Sự phát triển chỉ là sự tăng, giảm đơn thuần về lượng.

Sự phát triển là một quá trình tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, bao hàm cả sự thụt lùi, đứt đoạn.

Sự phát triển bao hàm sự thay đổi về lượng và sự nhảy vọt về chất.

Phương tiện lao động.

Tư liệu sản xuất.

Người lao động.

Công cụ lao động.

Mâu thuẫn tồn tại khách quan trong chính sự vật quy định sự vận động, phát triển của sự vật.

Phát triển là sự sắp đặt của Thượng đế và thần thánh.

Sự phát triển của thế giới vật chất là do con người quyết định.

Sự phát triển trong hiện thực là biểu hiện của sự phát triển của ý niệm tuyệt đối.

Giới hạn mà ở đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi về chất.

Giới hạn mà ở đó sự thay đổi về lượng tất yếu dẫn tới thay đổi về chất.

Thời điểm bắt đầu diễn ra sự tích lũy về lượng.

Sự thay đổi diễn ra dần dần, không chịu bất kì sự gián đoạn nào.

Vật chất là cái tồn tại chủ quan.

Vật chất là cái tồn tại khách quan.

Vật chất là cái tồn tại.

Vật chất là cái không tồn tại.

Là hình thức biểu hiện ra bên ngoài của nội dung bên trong.

Là tổng hợp các thuộc tính bên ngoài, có thể quan sát.

Là số lượng các yếu tố cấu thành nên sự vật, quy định quy mô.

Là sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính khách quan, quy định sự vật.

Vật chất không tồn tại thực sự.

Vật chất chỉ tạm biến.

Giới hạn hiểu biết trước đây của chúng ta về vật chất mất đi.

Vật chất có tồn tại thực sự nhưng không thể nhận thức được.

Người lao động.

Đối tượng lao động.

Công cụ lao động.

Tư liệu sản xuất.

Bộ não người và hoạt động của nó.

Công cụ lao động.

Sự tác động của tự nhiên vào bộ óc con người.

Lao động, thực tiễn xã hội.

Tư liệu lao động.

Phương tiện lao động.

Người lao động.

Công cụ lao động.

Bộ óc người.

Giác quan.

Phản xạ có điều kiện.

Lao động và ngôn ngữ.

Chủ yếu nhất.

Cách mạng nhất.

Ưu việt nhất.

Quan trọng nhất.

Nhà nước và pháp luật.

Triết học và khoa học.

Đạo đức và nghệ thuật.

Tôn giáo.

Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng phát triển độc lập, không có sự tác động qua lại.

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng mà không có tác động ngược lại.

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng, nhưng kiến trúc thượng tầng không ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng.

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng và kiến trúc thượng tầng có tác động ngược lại với cơ sở hạ tầng.