Nguyên nhân và Kết quả.

Bản chất và Hiện tượng.

Cái riêng và Cái chung.

Tất nhiên và Ngẫu nhiên.

Mối quan hệ giữa vật chất và ý thức là mối quan hệ biện chứng.

Vật chất quyết định ý thức.

Ý thức có tính độc lập tương đối và tác động trở lại vật chất.

Ý thức quyết định vật chất.

Bản chất luôn là cái dễ nhận biết hơn hiện tượng.

Hiện tượng quyết định bản chất.

Bản chất và hiện tượng tồn tại độc lập với nhau.

Bản chất là cái bên trong, hiện tượng là cái bên ngoài; chúng thống nhất và tác động lẫn nhau.

Mâu thuẫn giữa con người và tự nhiên.

Mâu thuẫn giữa bản chất và hiện tượng.

Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

Mâu thuẫn giữa vật chất và ý thức.

Nguyên nhân sinh ra kết quả, đồng thời kết quả tác động trở lại nguyên nhân.

Chỉ có kết quả tác động trở lại nguyên nhân.

Chỉ có nguyên nhân tác động đến kết quả.

Nguyên nhân và kết quả chỉ tồn tại ngẫu nhiên, không có quy luật.

Ngẫu nhiên quyết định tất nhiên, nhưng trong một số điều kiện hoàn cảnh nhất định, tất nhiên quyết định ngẫu nhiên

Tất nhiên luôn là cái có trước, ngẫu nhiên luôn là cái có sau, cái này quyết định cái kia và ngược lại

Chúng tồn tại thống nhất, chuyển hóa lẫn nhau, trong đó cái tất nhiên được biểu hiện thông qua cái ngẫu nhiên.

Chúng tồn tại độc lập với nhau, không có mối liên hệ ràng buộc

Quy luật về mối liên hệ phổ biến.

Quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập.

Tri thức.

Ý chí.

Tình cảm.

Ngôn ngữ.

Khả năng và hiện thực đều là cái đã tồn tại, khả năng chứa đựng trong nó hiện thực, trong điều kiện nhất định hiện thực sẽ chuyển hóa thành khả năng.

Khả năng là cái tiềm tàng, chứa đựng bên trong hiện thực và có thể trở thành hiện thực khi có các điều kiện thích hợp.

Khả năng và hiện thực là hai mặt đối lập, không liên quan đến nhau.

Khả năng là cái chưa tồn tại nhưng có thể trở thành hiện thực, còn hiện thực là tổng hợp của tất cả khả năng.

Những mối liên hệ ngẫu nhiên bên trong sự vật, hiện tượng.

Số lượng và hình dạng.

Tất cả các mối liên hệ và thuộc tính của nó.

Các thuộc tính cơ bản, tất yếu và bền vững.

Chất mới.

Độ.

Điểm nhảy vọt.

Điểm nút.

Gieo nhân nào gặt quả nấy.

Cái nết đánh chết cái đẹp.

Uống nước nhớ nguồn.

Đèn nhà ai nhà nấy rạng.

Các thuộc tính ngẫu nhiên.

Các thuộc tính cơ bản, tất yếu và bền vững.

Tất cả các thuộc tính và mối liên hệ của nó.

Các thuộc tính bên ngoài, không ổn định.

Cái riêng là một bộ phận của cái chung.

Cái chung chỉ tồn tại độc lập bên ngoài cái riêng.

Cái chung chỉ tồn tại trong mối liên hệ với cái riêng, thông qua cái riêng mà biểu hiện sự tồn tại của mình.

Cái riêng và cái chung không có mối liên hệ với nhau.

Vật chất là sản phẩm của ý thức con người.

Vật chất tồn tại bên ngoài và độc lập với ý thức của con người.

Vật chất chỉ tồn tại khi được con người nhận thức.

Vật chất chỉ là một khái niệm trừu tượng, không có thực.

Nội dung quyết định hình thức, nhưng hình thức cũng có thể tác động trở lại nội dung.

Hình thức luôn phù hợp tuyệt đối với nội dung.

Hình thức quyết định nội dung.

Nội dung và hình thức không có mối liên hệ với nhau.

Sự loại bỏ hoàn toàn cái cũ, không kế thừa.

Sự phát triển theo đường thẳng, không có sự lặp lại.

Sự trở lại hoàn toàn với cái ban đầu, lặp lại lịch sử.

Sự phát triển theo hình xoáy ốc, đi lên nhưng có sự lặp lại trên cơ sở cao hơn.

Phạm trù tất nhiên chỉ mối liên hệ tất yếu bên trong của mỗi sự vật, hiện tượng, trong những điều kiện nhất định, tất yếu nó phải xảy ra như thế, chứ không thể khác

Trong mối quan hệ biện chứng, tất nhiên và ngẫu nhiên không thể chuyển hóa lẫn nhau

Tất nhiên và ngẫu nhiên tồn tại khách quan, có mối quan hệ biện chứng

Tất nhiên và ngẫu nhiên chỉ mối liên hệ bên ngoài, nên có thể xảy ra hoặc không xảy ra, có thể xảy ra như thế này hoặc như thế khác.

Nguyên nhân và kết quả có mối quan hệ thống nhất biện chứng

Nguyên nhân có trước, kết quả có sau

Một kết quả có thể do một hoặc nhiều nguyên nhân tạo nên

Một nguyên nhân chỉ có thể sinh ra một kết quả