Sự di chuyển

Sự quy định

Sự tác động qua lại, sự chuyển hoá lẫn nhau

Sự ràng buộc

Quy luật mâu thuẫn

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Quy luật chất - lượng

Là giai đoạn chuyển hóa cơ bản về chất do sự thay đổi về lượng trước đó gây ra

Là sự tích lũy nhỏ nhặt về lượng không dẫn đến thay đổi lớn

Là bước ngoặt trong quá trình vận động, chấm dứt giai đoạn thay đổi về lượng

Là sự thay đổi liên tục không gián đoạn trong quá trình phát triển

Nôn nóng, muốn thay đổi chất ngay lập tức dù lượng chưa đủ

Bảo thủ, không dám thực hiện bước nhảy dù lượng đã đủ

Tích cực, chủ động trong việc tạo ra bước nhảy

Linh hoạt trong việc lựa chọn thời điểm thay đổi

Mọi đối tượng đều là sự thống nhất của hai mặt đối lập chất và lượng

Chất mới ra đời sẽ không tiếp tục tác động trở lại duy trì sự thay đổi của lượng

Chất quyết định lượng một cách tuyệt đối

Sự thay đổi về chất luôn diễn ra trước sự thay đổi về lượng

Là hạt nhân của phép biện chứng duy vật, vạch ra nguồn gốc bên trong của sự vận động và phát triển

Vạch ra xu hướng của sự phát triển

Vạch ra cách thức của sự phát triển

Vạch ra phương thức của sự phát triển

Sự liên hệ, tác động theo cách vừa thống nhất, vừa đấu tranh giữa các mặt đối lập

Sự đối lập hoàn toàn giữa các sự vật, hiện tượng

Sự tác động theo cách vừa đối hối, vừa loại trừ, vừa chuyển hoá lẫn nhau giữa các mặt đối lập

Sự thay đổi về chất của sự vật, hiện tượng

Hai mặt đối lập biện chứng của sự vật liên hệ với nhau tạo thành mâu thuẫn biện chứng

Ghép hai mặt đối lập lại với nhau là được mâu thuẫn biện chứng

Không phải ghép bất kỳ hai mặt đối lập lại với nhau là được mâu thuẫn biện chứng

Các mặt đối lập liên hệ, tác động qua lại với nhau một cách khách quan

Ràng buộc nhau

Nương tựa nhau

Phủ định, bài trừ nhau

Đấu tranh với nhau

Vì nó nằm trong bản thân sự vật, không phụ thuộc ý muốn con người

Vì nó xuất hiện trong mọi lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy

Vì nó chỉ tồn tại trong các hiện tượng xã hội phức tạp

Vì nó được con người tạo ra để giải thích hiện tượng

Đấu tranh giữa các mặt đối lập

Không điều hòa mâu thuẫn

Áp đặt giải pháp chủ quan

Bỏ qua điều kiện khách quan

Các mặt đối lập cần đến nhau, nương tựa vào nhau, làm tiền đề cho nhau tồn tại

Sự tác động qua lại theo hướng bài trừ, phủ định lẫn nhau

Các mặt đối lập tác động ngang nhau

Sự phát triển diễn ra không ngừng của sự vật, hiện tượng

Phát triển là kết quả của sự đấu tranh và chuyển hóa giữa các mặt đối lập

Các mặt đối lập luôn loại trừ nhau, không thể cùng tồn tại trong một sự vật

Thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập là nguồn gốc vận động và phát triển của sự vật

Phát triển chỉ xảy ra khi loại bỏ hoàn toàn một mặt đối lập

Các mặt đối lập có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau

Các bộ phận, thuộc tính chung tồn tại khách quan trong mỗi sự vật, hiện tượng

Sự thống nhất tuyệt đối giữa các mặt đối lập

Các yếu tố độc lập không liên quan đến nhau

Quy luật lượng - chất

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại

Hoàn toàn khác biệt, không liên quan

Giống hệt cái cũ

Có kế thừa và cải tạo những yếu tố tích cực

Luôn kém tiến bộ hơn

Sự đồng thuận tuyệt đối

Sự đấu tranh giữa các mặt đối lập

Sự giữ nguyên trạng thái cũ

Sự loại bỏ tất cả yếu tố cũ

Lượng đổi dẫn đến chất đổi

Thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Phủ định của phủ định

Nhân quả

Vì mâu thuẫn không quan trọng

Vì mâu thuẫn là hiện tượng tạm thời

Vì giải quyết mâu thuẫn phải căn cứ vào điều kiện chín muồi

Vì mâu thuẫn luôn tồn tại mãi mãi

Giữ nguyên mọi thứ như cũ

Tiếp thu có chọn lọc những yếu tố tích cực của cái cũ để phát triển

Phủ định sạch trơn, cắt đứt mọi liên hệ với cái cũ

Loại bỏ những yếu tố lỗi thời, đồng thời cải biến cái cũ theo hướng tiến bộ

Phủ định sạch trơn, không kế thừa

Có kế thừa những yếu tố tích cực

Làm tiền đề cho sự phát triển tiếp theo

Tạo ra kết quả cuối cùng trong quá trình vận động

Sự vận động theo chu kỳ khép kín

Sự phát triển diễn ra một cách ngẫu nhiên

Sự phát triển đi lên theo hình xoáy ốc

Sự thay đổi không kế thừa từ cái cũ

Phủ định chủ nghĩa tư bản là quá trình khó khăn, phức tạp

Phủ định hoàn toàn hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa

Phủ định chủ nghĩa tư bản bằng tư duy siêu hình

Phủ định chủ nghĩa tư bản là yêu cầu của thực tiễn Việt Nam

Chỉ ra nguồn gốc của sự phát triển

Chỉ ra cách thức của sự phát triển

Chỉ ra khuynh hướng của sự phát triển

Chỉ ra hình thức của sự phát triển