WorksheetsSocjologia Konwersatorium
Total questions: 20
Worksheet time: 20mins
Name
Class
Date
1.
1. Jaką funkcję w interakcji społecznej pełni „zasada et cetera” opisana w nurcie etnometodologii (omawianym przez J. Turnera)?
a)
A. Jest to reguła nakazująca precyzyjne definiowanie każdego pojęcia użytego w rozmowie, aby uniknąć nieporozumień.
b)
B. Jest to technika polegająca na celowym łamaniu norm konwersacyjnych w celu ujawnienia ukrytego porządku społecznego (eksperymenty z zakłócaniem).
c)
C. Jest to milczące założenie, że uczestnicy interakcji nie kwestionują faktów oczywistych i „dopowiadają” sobie brakujące treści na podstawie wspólnej wiedzy, co pozwala zachować płynność komunikacji.
d)
D. Jest to werbalny sygnał zakończenia wątku rozmowy, pozwalający na zmianę ram interakcji.
2.
2. W koncepcji Davida Riesmana, jaki mechanizm sterowania jest charakterystyczny dla „człowieka wewnątrzsterownego”?
a)
A. Poczucie wstydu wynikające z naruszenia uświęconych tradycją rytuałów klanowych.
b)
B. „Psychiczny żyroskop” wprawiony w ruch przez rodziców, który pozwala jednostce utrzymać obrany kurs (cele) mimo zmieniających się okoliczności zewnętrznych.
c)
C. System „radarowy” nastawiony na odbieranie sygnałów od rówieśników i środków masowego przekazu w celu dostosowania się do oczekiwań otoczenia.
d)
D. Strach przed fizyczną represją ze strony autorytarnych struktur władzy.
3.
3. Co w analizie „rytuału interakcyjnego” Ervinga Goffmana oznacza pojęcie „bezpiecznych rezerw” (safe supplies)?
a)
A. Są to zaufane osoby, do których jednostka może zwrócić się o pomoc w sytuacji kompromitacji towarzyskiej.
b)
B. Są to tematy zastępcze lub rekwizyty (np. papierosy, jedzenie), po które uczestnicy mogą sięgnąć, aby podtrzymać fasadę zaangażowania w momentach ciszy lub wygasania głównego wątku.
c)
C. Jest to dystans fizyczny, jaki należy zachować wobec rozmówcy, aby nie naruszyć jego terytorium osobistego.
d)
D. Są to ukryte myśli i opinie, których jednostka nie ujawnia, chroniąc swoje „prawdziwe ja” przed publiczną oceną.
4.
4. Jak Stanisław Ossowski definiuje relację między przedmiotami materialnymi (np. dziełami sztuki) a dziedzictwem kulturowym grupy?
a)
A. Przedmioty te są samoistnymi składnikami dziedzictwa, ponieważ wartość kulturowa tkwi w nich obiektywnie, niezależnie od odbiorcy.
b)
B. Przedmioty te nie są składnikami dziedzictwa, lecz jego zewnętrznymi korelatami; dziedziczone są bowiem dyspozycje do określonych reakcji (emocjonalnych, poznawczych) na te przedmioty.
c)
C. Przedmioty te należą do sfery „cywilizacji”, a nie „kultury”, która obejmuje wyłącznie zjawiska duchowe i religijne.
d)
D. Przedmioty te stają się dziedzictwem tylko wtedy, gdy stanowią prawną własność danej grupy etnicznej.
5.
5. Zgodnie z hipotezą FJH (Feathermana-Jonesa-Hausera) przywoływaną przez H. Domańskiego, jaka prawidłowość dotyczy ruchliwości społecznej w krajach uprzemysłowionych?
a)
A. Wzory ruchliwości względnej (otwartości barier) są w krajach o gospodarcze rynkowej zasadniczo zbliżone (genotypiczne), a różnice dotyczą głównie ruchliwości absolutnej wynikającej ze zmian strukturalnych.
b)
B. Każdy kraj posiada całkowicie unikalny wzór ruchliwości, zdeterminowany przez specyficzne czynniki kulturowe i historyczne, co uniemożliwia jakiekolwiek uogólnienia.
c)
C. Wraz z rozwojem ekonomicznym następuje stały, liniowy wzrost ruchliwości społecznej i zanik barier klasowych we wszystkich badanych społeczeństwach.
d)
D. Ruchliwość społeczna jest ściśle skorelowana z systemem politycznym; kraje demokratyczne mają zawsze wyższą płynność społeczną niż kraje autorytarne.
6.
6. Co w koncepcji Stefana Kunowskiego (omawianej przez M. Karkowską) oznacza czynnik wychowawczy określany mianem „agos”?
a)
A. Jest to ogół nieświadomych wpływów środowiskowych i presji społecznej (dziedziczenie społeczne), które kształtują jednostkę w procesie socjalizacji.
b)
B. Jest to sfera popędowa i biologiczna (genetyczna) organizmu, wyznaczająca naturalne granice rozwoju.
c)
C. Jest to świadome i celowe oddziaływanie wychowawcze (kierowanie), polegające na doborze bodźców i prowadzeniu wychowanka ku wartościom kultury.
d)
D. Jest to zmienny i nieprzewidywalny splot okoliczności życiowych (los), który weryfikuje efekty wychowania.
7.
7. Na czym polega „dychotomiczny schemat” struktury społecznej w analizie Jana Błuszkowskiego?
a)
A. Na postrzeganiu społeczeństwa jako drabiny, gdzie poszczególne warstwy różnią się stopniem posiadania dóbr (prestiżu, majątku) w sposób ciągły (gradacja).
b)
B. Na podziale społeczeństwa na funkcjonalnie powiązane grupy (np. zawodowe), które współpracują ze sobą dla dobra całości organizmu społecznego.
c)
C. Na biegunowym podziale społeczeństwa na dwie przeciwstawne i konfliktowe grupy (np. rządzący-rządzeni, bogaci-biedni), między którymi zachodzi sprzeczność interesów.
d)
D. Na rozróżnieniu sfery publicznej (państwo) i sfery prywatnej (rodzina) jako dwóch oddzielnych światów.
8.
8. Jaką definicję „grupy społecznej” (odróżniającą ją od innych zbiorowości) przyjmuje Jan Szczepański?
a)
A. Jest to dowolny zbiór ludzi znajdujących się w tym samym czasie w jednej przestrzeni (np. pasażerowie autobusu).
b)
B. Jest to pewna ilość osób (min. 3) powiązanych systemem stosunków uregulowanych instytucjami, posiadających wspólne wartości i wyodrębnionych przez zasadę odrębności.
c)
C. Jest to kategoria statystyczna ludzi posiadających jedną wspólną cechę (np. wiek, zawód), wyróżniona przez badacza.
d)
D. Jest to luźny krąg towarzyski oparty na stycznościach osobistych, pozbawiony jednak trwałej organizacji i wyraźnego celu.
9.
9. Co jest kluczową cechą „kultury ubóstwa” (culture of poverty) w ujęciu Oscara Lewisa, referowanym przez A. Karwackiego?
a)
A. Jest to stan chwilowego niedostatku materialnego, który znika natychmiast po poprawie koniunktury gospodarczej.
b)
B. Jest to dziedziczony międzypokoleniowo zespół norm, wartości i postaw (np. fatalizm, orientacja na teraźniejszość), który utrudnia wyjście z biedy nawet przy zmianie warunków zewnętrznych.
c)
C. Jest to forma świadomego buntu politycznego klasy robotniczej przeciwko wyzyskowi kapitalistycznemu.
d)
D. Jest to zjawisko występujące wyłącznie w krajach Trzeciego Świata i nie mające odpowiednika w społeczeństwach zachodnich.
10.
10. Jak Stefan Czarnowski definiuje kulturę w swoim „określeniu formalnym”?
a)
A. Jako sumę indywidualnych talentów i osiągnięć wybitnych jednostek, które stają się własnością narodu.
b)
B. Jako całokształt zobiektywizowanych elementów dorobku społecznego, które są ustalone i zdolne do rozszerzania się w przestrzeni (dyfuzji) między grupami.
c)
C. Jako wyłącznie duchową sferę życia (religia, sztuka, filozofia), stojącą w opozycji do materialnej cywilizacji technicznej.
d)
D. Jako biologiczny system adaptacji gatunku ludzkiego do środowiska przyrodniczego.
11.
11. Czym różni się „tożsamość przedzamknięta” (foreclosure) od „moratorium” w teorii tożsamości omawianej przez M. Karkowską?
a)
A. Moratorium to stan braku jakichkolwiek zobowiązań (dyfuzja), podczas gdy przedzamknięcie to świadomy wybór po długim namyśle.
b)
B. Przedzamknięcie oznacza podjęcie zobowiązań bez przebycia kryzysu (przejęcie ról od autorytetów), a moratorium to czas odroczenia decyzji przeznaczony na aktywne eksperymentowanie z rolami.
c)
C. Moratorium jest stanem patologicznym prowadzącym do przestępczości, a przedzamknięcie jest stanem pożądanym społecznie.
d)
D. Pojęcia te są synonimami oznaczającymi okres dojrzewania.
12.
12. Co oznacza zjawisko „segregacji zawodowej” w badaniach nad nierównościami płci (H. Domański)?
a)
A. Jest to zjawisko polegające na tym, że kobiety zarabiają mniej od mężczyzn na tych samych stanowiskach (dyskryminacja płacowa).
b)
B. Jest to koncentracja kobiet i mężczyzn w odmiennych sektorach rynku pracy i grupach zawodowych (np. feminizacja edukacji i służby zdrowia), co wpływa na zróżnicowanie zarobków.
c)
C. Jest to prawny zakaz wykonywania pewnych zawodów przez kobiety ze względu na ochronę zdrowia prokreacyjnego.
d)
D. Jest to tendencja kobiet do rezygnowania z pracy zawodowej na rzecz prowadzenia domu.
13.
13. Na czym polega „przejmowanie się interakcją” (interaction-consciousness) jako forma wyobcowania opisana przez E. Goffmana?
a)
A. Na skupieniu uwagi uczestnika na samym mechanizmie rozmowy i odpowiedzialności za jej przebieg (np. u gospodyni przyjęcia), zamiast na spontanicznym udziale w temacie.
b)
B. Na całkowitym zignorowaniu rozmówcy i ostentacyjnym zajęciu się czytaniem gazety.
c)
C. Na nadmiernym skupieniu się na własnym wyglądzie i tym, jak się jest odbieranym przez innych (self-consciousness).
d)
D. Na agresywnym narzucaniu innym swojego zdania.
14.
14. Jaką rolę pełni „kanon” w kulturze według Janusza Gajdy?
a)
A. Pełni funkcję wyłącznie rozrywkową, dostarczając masom łatwych treści.
b)
B. Jest to zestaw tekstów i wzorów uznanych za prawomocne i obowiązujące, pełniący funkcję edukacyjną i restrykcyjną (wyznaczanie granic tego, co wartościowe).
c)
C. Jest to nowatorski nurt w sztuce, który odrzuca wszelką tradycję.
d)
D. Jest to zbiór przesądów ludowych, które należy wyeliminować w procesie edukacji.
15.
15. Co charakteryzuje „zbiór społeczny” w odróżnieniu od „grupy” w systematyce Jana Szczepańskiego?
a)
A. Posiadanie sformalizowanej struktury władzy i instytucji.
b)
B. Wyodrębnienie ludzi na podstawie posiadania pewnej wspólnej cechy (np. blondyni, kategoria wieku) przez obserwatora, bez konieczności istnienia między nimi więzi wewnętrznej.
c)
C. Silna więź emocjonalna i poczucie solidarności („my”).
d)
D. Wspólne zamieszkiwanie na jednym terytorium.
16.
16. Kim są „berdasze” (Two-Spirit) w kulturach indiańskich w świetle tekstu Renzetti i Currana?
a)
A. Są to wojownicy, którzy stchórzyli na polu walki i zostali zdegradowani do roli kobiet.
b)
B. Są to jednostki, które przyjmują rolę płciową odmienną od biologicznej (np. mężczyźni w rolach kobiecych), co jest usankcjonowane kulturowo i często wiąże się z funkcjami rytualnymi.
c)
C. Są to kobiety, które z powodu bezpłodności zostały wykluczone ze społeczności plemiennej.
d)
D. Są to wodzowie plemienni wybierani wyłącznie spośród najstarszych członków rodu.
17.
17. Na czym polega proces „robienia roli” (role-making) w ujęciu Ralpha Turnera (opisanym w podręczniku J. Turnera)?
a)
A. Na biernym i automatycznym odtwarzaniu roli zgodnie ze sztywnym scenariuszem społecznym.
b)
B. Na odrzuceniu wszelkich ról społecznych w imię autentyczności.
c)
C. Na aktywnym tworzeniu i modyfikowaniu roli w toku interakcji poprzez manipulowanie gestami i weryfikowanie, czy są one akceptowane przez partnerów (rola jako proces, a nie gotowy produkt).
d)
D. Na uczeniu się ról na pamięć w trakcie socjalizacji pierwotnej.
18.
18. Jak Jan Turowski definiuje więź społeczną, odwołując się do Pawła Rybickiego?
a)
A. Jako zjawisko wyłącznie psychiczne, oparte na sympatii i przywiązaniu.
b)
B. Jako zjawisko o charakterze dwuaspektowym: obejmujące zarówno układ obiektywnych stosunków i zależności (organizacja), jak i świadomość tych powiązań (aspekt subiektywny).
c)
C. Jako system przymusu fizycznego stosowanego przez państwo wobec obywateli.
d)
D. Jako sumę interakcji behawioralnych, bez uwzględniania świadomości uczestników.
19.
19. Co według Mary Daly (cytowanej przez A. Karwackiego) stanowi „wymiar przestrzenny” zjawiska underclass?
a)
A. Brak własnego mieszkania i konieczność częstych przeprowadzek.
b)
B. Koncentracja biedy w określonych obszarach (dzielnice nędzy, osiedla socjalne), prowadząca do izolacji od reszty społeczeństwa i stygmatyzacji adresu.
c)
C. Fizyczna odległość między bogatymi a biednymi w skali globalnej (Północ-Południe).
d)
D. Mała powierzchnia mieszkań zajmowanych przez rodziny wielodzietne.
20.
20. Jaką funkcję pełni „publiczność nie zebrana” (rozproszona) w analizie Jana Szczepańskiego?
a)
A. Jest to grupa działająca wspólnie w jednym miejscu pod wpływem silnych emocji (np. tłum).
b)
B. Jest to „masa spolaryzowana”, czyli zbiór ludzi odbierających te same bodźce (np. z mass mediów), u których wytwarzają się podobne postawy i opinie, mimo braku bezpośredniej styczności.
c)
C. Jest to zorganizowana grupa celowa dążąca do zdobycia władzy politycznej.
d)
D. Jest to krąg towarzyski spotykający się regularnie w celach rozrywkowych.
100 %
