CЕССИЯ

Front

109.Вант-Гофф ережесі.Температуралық коэффицент

Back

Реакция жылдамдағы температураны әр 10С-қа көтергенде 2-4 есе артады.

Температуралық коэффицент Y-гамма (Q10)

Vt2/Vt1=Y t2-t1/10 немесе Y=UT+10/UT

Front

110.Активтендіру энергияс.Ареннус теңдеуі

Back

Активтілік энергиясы (Ea):рекция басталу үшін қажет ең төмен энергия.

Ареннус теңдеуі: k=Ae−Ea​/RT

(k — жылдамдық тұрақтысы, A — Фреминг тұрақтысы, R — газ тұрақтысы, T — абсолют температура.)

Front

110.Катализ.Гомогендік,Гетерогендік,ферментативті

Back

Катализ — реакция жылдамдығын өзгертетін, бірақ өзінде тұрақты зат,реакцияға қатыспады

1.Гомогендік катализ (Бір фазада)

мысалы: Н2О2 ыдырау күкірт қышқылымен (Н2SO4)катализденеді:

2Н2О2--(Н2SO4)2Н2О+О2

2.Гетерогенді катализ(әртүрлі фазада)

мысалы:NН3 синтезі темір катализаторы қатысындында:N2​+3H2​---(Fe​)2NH3​

3.Ферментативті катализ(биологиялық катализ)

мысалы:Сахарозанытглюкоза мен фруктозаға гидролиздеу инвертаза ферментімен:

• C12​H22​O11​+H2​O---(инвертаза)​C6​H12​O6​+C6​H12​O6​

Front

112. Химиялық тепе-теңдік

Back

Химиялық тепе-теңдік – кері және тура реакциялар бірдей жылдамдықпен жүретін күй. Яғни, алдыңғы реакция мен кері реакция жылдамдықтары тең болады:

реактивтер⇋өнімдер, Uалд=Uарт

Мысал:

N2+3H2⇋2NH3

• Реакция кезінде азот пен сутек аммиакқа айналады, аммиак та азот пен сутекке ыдырайды. Тепе-теңдік кезінде бұл процесс динамикалық түрде жүреді, бірақ концентрациялар өзгермейді.

Front

113.Тепе-теңдік константасы (K)

Back

К-тепе тендік конмтантасы

K=[C]c[D]d/[A]a[B]b

• Тепе-теңдік орнының қай жақта екенін көрсетеді.

• K>1 – өнімдер басым; K<1 – бастапқы заттар басым.

Front

114. Тепе-теңдіктің ығысуы. Ле-Шателье принципі

Back

Тепе-теңдіктің ығысуы – жүйеге сыртқы әсер (концентрация, қысым, температура өзгерісі) түссе, химиялық тепе-теңдік оған қарсы бағытта өзгереді.

Концентрация 1 → сол багытка.

* Температура т → эндо процеске.

* Кысым т → молекула саны аз жакка

Ле-Шателье принципі

●Тепе-теңдік күйде тұрған жүйенің сыртқы факторларының бірі өзгерсе, тепе-теңдік осы әсерді азайтатын реакцияның бағытында ығысады.

Front

115. Бейэлектролиттер ерітінділері

Back

Бейэлектролиттік ерітінділер – электр тогын өткізбейтін ерітінділер.

• Құрамы: бейэлектролиттік зат + еріткіш (әдетте су).

• Мысалдар:

  • Сахароза (қант) ерітіндісі

  • Этанол (C₂H₅OH) ерітіндісі

  • Глюкоза ерітіндісі

  • Крахмалдың судағы ерітіндісі

Сипаттамасы:

• Зат иондарға бөлінбейді, молекула күйінде суда еріген.

• Электр тогын өткізбейді.

• Коллигативтік қасиеттерге ие (бу қысымының төмендеуі, қайнау температурасының көтерілуі, қату температурасының төмендеуі, осмос).

Front

116. Ерітінділердің коллигативтік қасиеттері

Back

• Коллигативтік қасиеттер – ерітінді құрамындағы заттың табиғатына емес, тек бөлшектердің санына тәуелді қасиеттер.

• Негізгі коллигативтік қасиеттер:

  1. Бу қысымының төмендеуі (ΔP)

  2. Қайнау температурасының көтерілуі (ΔTb​)

  3. Қату температурасының төмендеуі (ΔTf)

  4. Осмос қысымы (Π\)

Front

118. Осмос. Осмос қысымы

Back

Осмос - еріткіштін (су) жартылай

өткізгіш жарғақ арқылы сұйықтықтың

сұйыққа өтуі.

Осмос қысымы (п):

T = iCRT

С - концентрация, R - газ турақтысы, Т - температура.

Front

119. Ерітінді бетіндегі қаныққан бу қысымы. Раульдің І заңы

Back

• Қаныққан бу қысымы (P) – белгілі бір температурада сұйық пен оның буы арасындағы динамикалық тепе-теңдікте болатын бу қысымы.

• Раульдің І заңы: ерітіндінің қаныққан бу қысымы таза еріткіштің бу қысымынан төмен болады.
  Формула:

  PA=PA0⋅XA немесе p=po(1-x)

  Мұндағы:

  • PA– ерітіндідегі еріткіштің бу қысымы

  • PA0​ – таза еріткіштің бу қысымы

  • XA – еріткіштің мольдік үлесі

Маңызы: Ерітінділердің бу қысымын болжауға мүмкіндік береді, әсіресе сұйықтықтардың қайнауы мен қатуы зерттелгенде.