สมุทัย-หลักกรรม

ทุกขสมุทัยอริยสัจ

สอนโดย ครูเด่นชัย ชายทวีป

ทุกขสมุทัยอริยสัจ

• ความหมาย คืออะไร

• เป็นอริยสัจ ข้อที่เท่าไหร่

• เป็นเหตุหรือเป็นผล

• มีรายละเอียดอย่างไรบ้าง

• ธรรมะที่จะอธิบายในกรอบของทุกขสมุทัยอริยสัจ ได้แก่อะไรบ้าง

Open Ended

ทุกขสมุทัยอริยสัจแปลว่า

Open Ended

เป็นอริยสัจข้อที่

Open Ended

เป็นเหตุหรือเป็นผล

Open Ended

ธรรมะในกรอบของ ทุกขสมุทัยอริยสัจ

ทุกขสมุทัยอริยสัจ

• ความหมาย คืออะไร

• เป็นอริยสัจ ข้อที่เท่าไหร่

• เป็นเหตุหรือเป็นผล

• มีรายละเอียดอย่างไรบ้าง

• ธรรมะที่จะอธิบายในกรอบของทุกขสมุทัยอริยสัจ ได้แก่อะไรบ้าง

ทุกขสมุทัยอริยสัจ

• ความหมาย

• อริยสัจข้อที่

• เป็นเหตุหรือผล
  

• หลักธรรมในขอบข่าย

เรียนรู้หลักกรรม

หลักธรรมที่ชาวพุทธเข้าใจผิดเป็นจำนวนมาก

Multiple Choice

ทุกขสมุทัยอริยสัจ เป็น

• ความจริงสิ่งที่จะต้องรู้

• ความจริงสิ่งที่จะต้องละ

• ความจริงสิ่งที่จะต้องบรรลุ

• ความจริงสิ่งที่จะต้องเจริญ/ปฏิบัติ

Open Ended

นักเรียนเข้าใจว่า กรรม คืออะไร

เคยได้ยินคำพูดเหล่านี้ไหม?

• อย่าหากรรมใส่ตนเองเลย

• กงกรรมกงเกวียน (ที่จริงคือ กงเกวียนกำเกวียน)

• เคราะห์กรรมแท้ ๆ เวรกรรมแท้ ๆ

• บุญนำ กรรมแต่ง
  

• บุญมี แต่กรรมบัง

• กรรมสนองกรรม

• กรรมตามสนอง

Poll

กรรมคืออะไร

• สิ่งที่เป็นบาป ไม่ดี

• สิ่งที่เป็นเคราะห์ร้าย

• เรื่องเลวร้ายที่เกิดขึ้น

Poll

กรรมสนองกรรม ทำกรรอย่างไร จะถูกต้องสนองด้วยกรรมอย่างนั้น จริงหรือไม่

• จริง

• ไม่จริง

• ไม่แน่ใจ

Poll

กรรม สามารถแก้ไขได้หรือไม่?

• แก้ได้

• แก้ไม่ได้

• ไม่แน่ใจ

ศึกษา สิ่งที่บุคคลควรทราบ จากเอกสารประกอบการสอน

• กรรม

• นิทานสัมภวะแห่งกรรม
  

• เวมัตตตาแห่งกรรม

• วิบากแห่งกรรม

• กัมมนิโรธ/กรรมนิโรธ

• กัมมนิโรธคามินีปฏิปทา/กรรมนิโรธคามินีปฏิปทา

Multiple Choice

ทรงตรัสว่า อะไรคือกรรม

• ผลแห่งการกระทำ

• เหตุแห่งกรรม

• เจตนา

• กาย วาจา ใจ

Multiple Choice

นิทานสัมภวะแห่งกรรม หมายถึง

• เหตุเกิดกรรม

• ผลแห่งกรรม

• ความดับแห่งกรรม

• วิธีดับกรรม

Multiple Choice

วิบากแห่งกรรม หมายถึง

• เหตุเกิดกรรม

• ผลแห่งกรรม

• ความดับแห่งกรรม

• วิธีดับกรรม

Multiple Choice

กัมมนิโรธ หมายถึง

• เหตุเกิดกรรม

• ผลแห่งกรรม

• ความดับแห่งกรรม

• วิธีดับกรรม

Multiple Choice

กัมมนิโรธคามินีปฏิปทา หมายถึง

• เหตุเกิดกรรม

• ผลแห่งกรรม

• ความดับแห่งกรรม

• วิธีดับกรรม

Multiple Choice

วิบากที่ให้ผลทันควัน ตรงกับ

• วิบากในทิฏฐธรรม

• วิบากในอุปปัชชะ

• วิบากในอปรปริยายะ

Multiple Choice

วิบากที่ให้ผลในเวลาต่อมา ตรงกับ

• วิบากในทิฏฐธรรม

• วิบากในอุปปัชชะ

• วิบากในอปรปริยายะ

Multiple Choice

วิบากที่ให้ผลในเวลาต่อมาอีก ตรงกับ

• วิบากในทิฏฐธรรม

• วิบากในอุปปัชชะ

• วิบากในอปรปริยายะ

Multiple Select

ได้กัมมนิโรธ เท่ากับ ว่าได้ถึงธรรมข้อใด

• นิพพาน

• วิมุตติ

• นิโรธ

• สวรรค์

Multiple Choice

ข้อปฏิบัติใดเป็นการแก้ไขกรรม ทำกรรมให้หมดสิ้นไปได้

• อริยมรรคมีองค์แปดประการ

• การปล่อยนก ปล่อยปลา

• การเข้าพิธีสะเดาะเคราะห์ต่อชตา

• การสวดมนต์ไหว้พระ

• การอาบน้ำมนต์ รดน้ำมนต์

อกุศลกรรม

จาก อกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ (https://youtu.be/YnNotggu1Dw)

Multiple Choice

ข้อใดมิใช่ความไม่สะอาดทางกาย (กาเยน อโสเจยฺยํ)

• เป็นผู้มีปกติกล่าวเท็จ

• เป็นผู้มีปกติทำสัตว์มีชีวิตให้ตกล่วง

• เป็นผู้มีปกติถือเอาสิ่งของที่มีเจ้าของมิได้ให้

• เป็นผู้มีปกติประพฤติผิดในกาม

Multiple Choice

ข้อใด มิใช่ ความไม่สะอาดทางวาจา (วาจาย อโสเจยฺยํ)

• เป็นผู้มีปกติกล่าวเท็จ

• เป็นผู้มีวาจาส่อเสียด

• เป็นผู้มีวาจาหยาบ

• เป็นผู้มีจิตพยาบาท

Multiple Choice

ข้อใดมิใช่ความไม่สะอาดทางใจ (มนสา อโสเจยฺยํ)

• เป็นผู้มากด้วยอภิชฌา

• เป็นผู้มีจิตพยาบาท

• เป็นผู้มีความเห็นผิด มีทัสสนะวิปริต

• เป็นผู้มีวาจาเพ้อเจ้อ

Multiple Select

ข้อที่ตรงกับ กายทุจริต

• เป็นผู้มีปกติทำสัตว์มีชีวิตให้ตกล่วง

• เป็นผู้มีปกติถือเอาสิ่งของที่มีเจ้าของมิได้ให้

• เป็นผู้มีปกติประพฤติผิดในกาม

• เป็นผู้มีปกติกล่าวเท็จ

• เป็นผู้มากด้วยอภิชฌา

Multiple Select

ข้อที่ตรงกับ วจีทุจริต

• เป็นผู้มีวาจาเพ้อเจ้อ

• เป็นผู้มีวาจาส่อเสียด

• เป็นผู้มีปกติกล่าวเท็จ

• เป็นผู้มีวาจาหยาบ

• เป็นผู้มีจิตพยาบาท

Multiple Select

ข้อที่ตรงกับมโนทุจริต

• เป็นผู้มากด้วยอภิชฌา (ความโลภเพ่งเล็ง)

• เป็นผู้มีจิตพยาบาท

• เป็นผู้มีความเห็นผิด มีทัสสนะวิปริต

• เป็นผู้มีปกติประพฤติผิดในกาม

• เป็นผู้มีปกติกล่าวเท็จ

Multiple Choice

สมณพราหมณ์ที่ไปแล้ว ปฏิบัติแล้วโดยชอบถึงกับกระทำให้แจ้งโลกนี้และโลกอื่นด้วยปัญญาโดยชอบเอง แล้วประกาศให้ผู้อื่นรู้ ความข้อนี้ หมายถึงใคร

• พระพุทธเจ้า

• พระอรหันต์

• พระโสดาบัน

• พระสกทาคามี

• พระอนาคามี

Multiple Select

มิจฉาทิฏฐิที่เห็นว่าโอปปาติกสัตว์ ไม่มี คือ เห็นว่า

• เทวดาไม่มี

• ครุฑไม่มี

• นาคไม่มี

• เปรตไม่มี

• สัตว์นรกไม่มี

Multiple Choice

ความคิดว่า “สัตว์ทั้งหลายเหล่านี้ จงเดือดร้อน จงแตกทำลาย จงขาดสูญ จงพินาศ อย่าได้มีอยู่เลย” ถูกเรียกว่า

• อภิชฌา

• พยาบาท

• มิจฉาทิฏฐิ

Multiple Choice

ความคิดต่อทรัพย์ของผู้อื่นว่า “สิ่งใดเป็นของผู้อื่น สิ่งนั้นจงเป็นของเรา” ถูกเรียกว่า

• อภิชฌา

• พยาบาท

• มิจฉาทิฏฐิ

Multiple Choice

ความเห็นว่า “ทานที่ให้แล้ว ไม่มี (ผล), ยัญที่บูชาแล้ว ไม่มี (ผล), การบูชาที่บูชาแล้ว ไม่มี (ผล), ผลวิบากแห่งกรรมที่สัตว์ทำดีทำชั่ว ไม่มี, โลกนี้ ไม่มี, โลกอื่น ไม่มี, มารดา ไม่มี, บิดา ไม่มี, โอปปาติกะสัตว์ ไม่มี, สมณพราหมณ์ที่ไปแล้ว ปฏิบัติแล้วโดยชอบถึงกับกระทำให้แจ้งโลกนี้และโลกอื่นด้วยปัญญาโดยชอบเอง แล้วประกาศให้ผู้อื่นรู้ ก็ไม่มี” ถูกเรียกว่า

• อภิชฌา

• พยาบาท

• มิจฉาทิฏฐิ

Poll

นักเรียนคิดว่า กายกรรม วจีกรรม มโนกรรม อย่างไหนมีโทษมากกว่ากัน

• กายกรรม

• วจีนกรรม

• มโนกรม

Poll

พระพุทธเจ้าสอนว่า สุข ทุกข์ ที่ได้รับ เกิดจากกรรมเก่าอย่างเดียว?

• ถูกต้อง

• ไม่ถูกต้อง

• ไม่แน่ใจ

ภิกษุทั้งหลาย !  ลัทธิ ๓ ลัทธิเหล่านี้ มีอยู่, เป็นลัทธิซึ่งแม้บัณฑิตจะพากันไตร่ตรอง จะหยิบขึ้นตรวจสอบ จะหยิบขึ้นวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างไร แม้จะบิดผันกันมาอย่างไร ก็ชวนให้น้อมไป เพื่อการไม่ประกอบกรรมที่ดีงามอยู่นั่นเอง.

ภิกษุทั้งหลาย !  ลัทธิ ๓ ลัทธินั้น เป็นอย่างไรเล่า ? ๓ ลัทธิคือ :- 

ความเชื่อที่ผิดเกีี่ยวกับกรรม ๓ แบบ

• (๑) สมณะและพราหมณ์บางพวก มีถ้อยคำและความเห็นว่า “บุรุษบุคคลใดๆ ก็ตาม ที่ได้รับสุข รับทุกข์ หรือไม่ใช่สุขไม่ใช่ทุกข์ ทั้งหมดนั้น เป็นเพราะกรรมที่ทำไว้แต่ปางก่อน” ดังนี้. 

• (๒) สมณะและพราหมณ์บางพวก มีถ้อยคำและความเห็นว่า “บุรุษบุคคลใดๆ ก็ตาม ที่ได้รับสุข รับทุกข์ หรือไม่ใช่สุขไม่ใช่ทุกข์ ทั้งหมดนั้น เป็นเพราะการบันดาลของเจ้าเป็นนาย” ดังนี้. 

• (๓) สมณะและพราหมณ์บางพวก มีถ้อยคำและความเห็นว่า “บุรุษบุคคลใดๆ ก็ตาม ที่ได้รับสุข รับทุกข์ หรือไม่ใช่สุขไม่ใช่ทุกข์ ทั้งหมดนั้น ไม่มีอะไรเป็นเหตุ เป็นปัจจัยเลย” ดังนี้.

ลัทธิปุพเพกตเหตุวาท-สุข ทุกข์ที่ได้รับมาจากกรรมเก่า

เราเข้าไปหาสมณพราหมณ์เหล่านั้น แล้วสอบถามความที่เขายังยืนยันอยู่ดังนั้นแล้ว เรากล่าวกะเขาว่า “ถ้ากระนั้น คนที่ฆ่าสัตว์ ... ลักทรัพย์ ... ประพฤติผิดพรหมจรรย์ ... พูดเท็จ ... พูดคำหยาบ ... พูดยุให้แตกกัน ... พูดเพ้อเจ้อ ... มีใจละโมบเพ่งเล็ง ... มีใจพยาบาท ... มีความเห็นวิปริตเหล่านี้ อย่างใดอย่างหนึ่ง (ในเวลานี้) นั่นก็ต้องเป็นเพราะกรรมที่ทำไว้แต่ปางก่อน. 
เมื่อมัวแต่ถือเอา กรรมที่ทำไว้แต่ปางก่อนมาเป็นสาระสำคัญดังนี้แล้ว คนเหล่านั้นก็ไม่มีความอยากทำ หรือความพยายามทำในข้อที่ว่า สิ่งนี้ควรทำ (กรณียกิจ)สิ่งนี้ไม่ควรทำ (อกรณียกิจ) อีกต่อไป.
เมื่อกรณียกิจและอกรณียกิจ ไม่ถูกทำหรือถูกละเว้นให้จริงๆ จังๆ กันแล้ว คนพวกที่ไม่มีสติคุ้มครองตนเหล่านั้น ก็ไม่มีอะไรที่จะมาเรียกตนว่า เป็นสมณะอย่างชอบธรรมได้” ดังนี้.

ลัทธิอิสสรนิมมานเหตุวาท-ผู้เป็นเจ้าใหญ่บรรดาล

เราเข้าไปหาสมณพราหมณ์เหล่านั้น แล้วสอบถามความที่เขายังยืนยันอยู่ดังนั้นแล้ว เรากล่าวกะเขาว่า “ถ้ากระนั้น (ในบัดนี้) คนที่ฆ่าสัตว์ ... ลักทรัพย์ ... ประพฤติผิดพรหมจรรย์ ... พูดเท็จ ... พูดคำหยาบ ... พูดยุให้แตกกัน ... พูดเพ้อเจ้อ ... มีใจละโมบเพ่งเล็ง ... มีใจพยาบาท มีความเห็นวิปริตเหล่านี้ อย่างใดอย่างหนึ่งอยู่ นั่นก็ต้องเป็นเพราะการเนรมิตของอิศวรด้วย.
เมื่อมัวแต่ถือเอา การเนรมิตของอิศวร มาเป็นสาระสำคัญดังนี้แล้ว คนเหล่านั้นก็ไม่มีความอยากทำ หรือความพยายามทำในข้อที่ว่า สิ่งนี้ควรทำ (กรณียกิจ)สิ่งนี้ไม่ควรทำ (อกรณียกิจ) อีกต่อไป.
เมื่อกรณียกิจและอกรณียกิจ ไม่ถูกทำหรือถูกละเว้นให้จริงๆ จังๆ กันแล้วคนพวกที่ไม่มีสติคุ้มครองตนเหล่านั้น ก็ไม่มีอะไรที่จะมาเรียกตนว่าเป็นสมณะอย่างชอบธรรมได้” ดังนี้.

ลัทธิอเหตุอปัจจัยวาท-สุข ทุกข์ที่ได้รับไม่มีอะไรเป็นเหตุปัจจัย เกิดเองลอย ๆ

เราเข้าไปหาสมณะพราหมณ์เหล่านั้น แล้วสอบถามความที่เขายังยืนยันอยู่ดังนั้นแล้ว เรากล่าวกะเขาว่า “ถ้ากระนั้น (ในบัดนี้) คนที่ฆ่าสัตว์ … ลักทรัพย์ … ประพฤติผิดพรหมจรรย์ … พูดเท็จ … พูดคำหยาบ … พูดยุให้แตกกัน … พูดเพ้อเจ้อ … มีใจละโมบเพ่งเล็ง … มีใจพยาบาท … มีความเห็นวิปริตเหล่านี้ อย่างใดอย่างหนึ่งอยู่ นั่นก็ต้องไม่มีอะไรเป็นเหตุ เป็นปัจจัยเลยด้วย
เมื่อมัวแต่ถือเอาความไม่มีอะไรเป็นเหตุ เป็นปัจจัยเลย มาเป็นสาระสำคัญดังนี้แล้ว คนเหล่านั้นก็ไม่มีความอยากทำ หรือความพยายามทำในข้อที่ว่า สิ่งนี้ควรทำ (กรณียกิจ)สิ่งนี้ไม่ควรทำ (อกรณียกิจ) อีกต่อไป.
เมื่อกรณียกิจและอกรณียกิจ ไม่ถูกทำหรือถูกละเว้นให้จริงๆ จังๆ กันแล้ว คนพวกที่ไม่มีสติคุ้มครองตนเหล่านั้น ก็ไม่มีอะไรที่จะมาเรียกตนว่า เป็นสมณะอย่างชอบธรรมได้” ดังนี้.

Open Ended

ถ้าเชื่อว่ากรรมไม่มี จะมีผลเสียอะไรไหม?

เชื่อว่า “กรรม” ไม่มี อันตรายอย่างยิ่ง

ภิกษุทั้งหลาย !  ในบรรดาผ้าที่ทอด้วยสิ่งที่เป็นเส้นๆ กันแล้ว ผ้าเกสกัมพล (ผ้าทอด้วยผมคน) นับว่าเป็นผ้าเลวที่สุด. ผ้าเกสกัมพลนี้ เมื่ออากาศหนาว มันก็เย็นจัด, เมื่ออากาศร้อน มันก็ร้อนจัด. สีก็ไม่งาม กลิ่นก็เหม็น เนื้อก็กระด้าง; ข้อนี้เป็นฉันใด, 

ภิกษุทั้งหลาย !  ในบรรดาลัทธิต่างๆ ของเหล่าปุถุสมณะ (สมณะอื่นทั่วไป) แล้ว ลัทธิมักขลิวาท นับว่าเป็นเลวที่สุด ฉันนั้น.

ภิกษุทั้งหลาย !  มักขลิโมฆบุรุษนั้น มีถ้อยคำและหลักความเห็นว่า “กรรมไม่มี, กิริยาไม่มี, ความเพียรไม่มี” (คือในโลกนี้ อย่าว่าแต่จะมีผลกรรมเลย แม้แต่ตัวกรรมเองก็ไม่มี, ทำอะไรเท่ากับไม่ทำ ในส่วนของกิริยาและความเพียร ก็มีนัยเช่นเดียวกัน).

ภิกษุทั้งหลาย !  แม้พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลาย ที่เคยมีแล้วในอดีตกาลนานไกล ท่านเหล่านั้นก็ล้วนแต่เป็นผู้กล่าวว่า มีกรรม มีกิริยา มีวิริยะ. มักขลิโมฆบุรุษ ย่อมคัดค้านพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นว่า ไม่มีกรรม ไม่มีกิริยา ไม่มีวิริยะ ดังนี้.

ภิกษุทั้งหลาย !  แม้พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลาย ที่จักมีมาในอนาคตกาลนานไกลข้างหน้า ท่านเหล่านั้นก็ล้วนแต่เป็นผู้กล่าวว่า มีกรรม มีกิริยา มีวิริยะ. มักขลิโมฆบุรุษ ย่อมคัดค้านพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าเหล่านั้นว่า ไม่มีกรรม ไม่มีกิริยา ไม่มีวิริยะ ดังนี้.

ภิกษุทั้งหลาย !  ในกาละนี้ แม้เราเองผู้เป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธะก็เป็นผู้กล่าวว่า มีกรรม มีกิริยา มีวิริยะ. มักขลิโมฆบุรุษ ย่อมคัดค้านเราว่า ไม่มีกรรม ไม่มีกิริยา ไม่มีวิริยะ ดังนี้.

ภิกษุทั้งหลาย !  คนเขาวางเครื่องดักปลา ไว้ที่ปากแม่น้ำ ไม่ใช่เพื่อความเกื้อกูล, แต่เพื่อความทุกข์ ความวอดวาย ความฉิบหาย แก่พวกปลาทั้งหลาย ฉันใด;

มักขลิโมฆบุรุษ เกิดขึ้นในโลก เป็นเหมือนกับผู้วางเครื่องดักมนุษย์ไว้ ไม่ใช่เพื่อความเกื้อกูล, แต่เพื่อความทุกข์ ความวอดวาย ความฉิบหาย แก่สัตว์ทั้งหลายเป็นอันมาก ฉันนั้น.

Poll

เชื่อว่า กรรมจะสนองกรรม ถูกหรือไม่?

• ถูก

• ไม่ถูก

• ไม่แน่ใจ

ทำไมคนที่ทำบาปกรรมอย่างเดียวกัน แต่รับวิบากกรรมต่างกัน 

ภิกษุทั้งหลาย !  ใครพึงกล่าวว่า คนทำกรรมอย่างใดๆ ย่อมเสวยกรรมนั้นอย่างนั้นๆ ดังนี้ เมื่อเป็นอย่างนั้น การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ก็มีไม่ได้ ช่องทางที่จะทำที่สุดทุกข์โดยชอบก็ไม่ปรากฏ ส่วนใครกล่าวว่าคนทำกรรมอันจะพึงให้ผลอย่างใดๆ ย่อมเสวยผลของกรรมนั้นอย่างนั้นๆ ดังนี้  เมื่อเป็นอย่างนี้  การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ย่อมมีได้  ช่องทางที่จะทำที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบก็ย่อมปรากฏ. 

ภิกษุทั้งหลาย !  บาปกรรมแม้ประมาณน้อย ที่บุคคลบางคนทำแล้ว บาปกรรมนั้นย่อมนำเขาไปนรกได้ บาปกรรมประมาณน้อย อย่างเดียวกันนั้น บางคนทำแล้ว กรรมนั้นเป็นทิฏฐธรรมเวทนียกรรม (ให้ผลในภพปัจจุบัน) ไม่ปรากฏผลมากต่อไปเลย.

บาปกรรมแม้ประมาณน้อย บุคคลชนิดไร ทำแล้ว บาปกรรมนั้น จึงนำเขาไปนรกได้ ?

บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้มีกายมิได้อบรม มีศีลมิได้อบรม มีจิตมิได้อบรม มีปัญญามิได้อบรม มีคุณความดีน้อย  เป็นอัปปาตุมะ (ผู้มีใจคับแคบ ใจหยาบ ใจต่ำทราม)  เป็นอัปปทุกขวิหารี (มีปกติอยู่เป็นทุกข์ด้วยเหตุเล็กน้อย คือเป็นคนเจ้าทุกข์) บาปกรรมแม้ประมาณน้อย บุคคลชนิดนี้ทำแล้ว  บาปกรรมนั้นย่อมนำเขาไปนรกได้.

บาปกรรมประมาณน้อยอย่างเดียวกัน บุคคลชนิดไร ทำแล้ว กรรมนั้นจึงเป็นทิฏฐธรรมเวทนียกรรม ไม่ปรากฏผลมากต่อไปเลย ? 

บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้มีกายได้อบรมแล้ว มีศีลได้อบรมแล้ว มีจิตได้อบรมแล้ว มีปัญญาได้อบรมแล้ว มีคุณความดีมาก  เป็นมหาตมะ (ผู้มีใจกว้างขวาง ใจบุญ ใจสูง) เป็นอัปปมาณวิหารี (มีปกติอยู่ด้วยธรรม อันหาประมาณมิได้คือเป็นคนไม่มีหรือไม่แสดงกิเลส ซึ่งจะเป็นเหตุให้เขาประมาณได้ว่าเป็นคนดีแค่ไหน) บาปกรรมประมาณน้อยอย่างเดียวกันนั้น บุคคลชนิดนี้ทำแล้ว กรรมนั้นเป็นทิฏฐธรรมเวทนียกรรม ไม่ปรากฏผลมาก ต่อไปเลย.

อุปมากรรม (ก้อนเกลือ, ถ้วยน้ำเล็ก ๆ, แม่น้ำ)

• ภิกษุทั้งหลาย !  ต่างว่าคนใส่เกลือลงไปในถ้วยน้ำเล็กๆ หนึ่งก้อน ท่านทั้งหลายจะสำคัญว่ากระไร น้ำอันน้อยในถ้วยน้ำนั้น จะกลายเป็นน้ำเค็มไม่น่าดื่มไป เพราะเกลือก้อนนั้นใช่ไหม ?

• “เป็นเช่นนั้น พระพุทธเจ้าข้า !  ”.

• เพราะเหตุไร ?เพราะเหตุว่า น้ำในถ้วยน้ำนั้นมีน้อย มันจึงเค็มได้...เพราะเกลือก้อนนั้น.

• ต่างว่า คนใส่เกลือก้อนขนาดเดียวกันนั้น ลงไปในแม่น้ำคงคา ท่านทั้งหลายจะสำคัญว่ากระไร น้ำในแม่น้ำคงคานั้นจะกลายเป็นน้ำเค็ม ดื่มไม่ได้เพราะเกลือก้อนนั้นหรือ ?

• “หามิได้ พระพุทธเจ้าข้า !  ”.

• เพราะเหตุไร ? เพราะเหตุว่า น้ำในแม่น้ำคงคามีมาก น้ำนั้นจึงไม่เค็ม...เพราะเกลือก้อนนั้น. ฉันนั้นนั่นแหละ. 

• ภิกษุทั้งหลาย !  บาปกรรมแม้ประมาณน้อย บุคคลบางคนทำแล้ว บาปกรรมนั้นย่อมนำไปนรกได้ ส่วนบาปกรรมประมาณน้อยอย่างเดียวกันนั้น บางคนทำแล้ว กรรมนั้นเป็นทิฏฐธรรมเวทนียกรรม ไม่ปรากฏผลมากต่อไปเลย...