Edebi Akımlar

EDEBİ AKIMLAR

​

EDEBİ AKIMLAR

• İnsanlık tarihinde görülen siyasal, toplumsal, kültürel, ekonomik vb. olaylara bağlı değişimler, birtakım düşünce ve sanat adamlarını bir araya getirmiştir.

• Ortak anlayışla hareket eden bu insanlar, değişen toplumun düşünce ve sanat anlayışını şekillendirmiş ve ifade etmiştir.

EDEBİ AKIMLAR

• Batı düşünce, edebiyat ve sanatındaki gelişmelerin temelinde eski Yunan ve Latin edebiyatı, hümanizm ve Rönesans vardır.

• Çoğunlukla felsefi bir düşünceden beslenen sanat görüşlerinin resim, müzik, mimari, edebiyat gibi alanlarda ilkeleri belirlenmiş bir disiplin olarak ortaya konmasıyla Batı’da sanat akımları oluşmuştur.

EDEBİ AKIMLAR

• Edebî eserler belli bir sanat anlayışı doğrultusunda yazılır. Aynı sanat anlayışı doğrultusundaki eserler toplamı da edebiyat ve sanat akımlarını oluşturur.

• Bu sanat akımlarının etkileri ve ilk örnekleri Batı Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı’nda görülmektedir.

EDEBİ AKIMLAR

• Rönesans, XVII. yüzyılın ortalarında edebiyatta klâsizm akımının doğmasına yol açmıştır. Daha sonra bu akıma tepki olarak romantizm, ona tepki olarak sırasıyla realizm, naturalizm, parnasizm akımları ortaya çıkmıştır. Bu üç akıma tepki olarak doğan akım ise sembolizmdir.

• 
  

Multiple Select

Cümlelerdeki yargılara siz de katılıyorsanız işaretleyiniz.

• İnsan doğru ile yanlışı ayırmada aklını kullanır ve aklını kullanan yanlış yapmaz.

• Önemli insanların başından geçen ibretlik olayları anlatırak insanlara ahlâk ve fazilet dersi vermiş oluruz.

• Çirkin, korkunç ve ahlak dışı sahneleri televizyon, sinema, tiyatro sahnesinde oynamak, insanların yanlışı ve ahlâk dışı şeyleri öğrenmelerine sebep olur.

KLASİSİZM

• Eski Yunan ve Latin edebiyatlarını örnek alır.

• Konular tarihten ve mitolojiden alınır.

• Kahramanlar soylulardan seçkin insanlardan seçilir.

• 
  

• 
  

• 
  

KLASİSİZM

• Sanattaki kural ve ilkelere sıkı sıkıya bağlılık esastır.

• Kişisel duygu ve eğilimler değil insanın değişmeyen özellikleri yansıtılır.

• Bu akımda akla, sağduyuya ve ahlak ilkelerine büyük önem verilir.

• 
  

• 
  

• 
  

KLASİSİZM

• Dil ve anlatımda mükemmellik amaçlanır.

• Açıklık, yalınlık, duruluk önemsenir.

• Kaba ve çirkin sözlere yer verilmez.

• Sanatçı eserde kişiliğini gizler.

• Klasisizm akımında en çok tiyatro (trajedi ve komedi), şiir ve fabl türlerinde eserler verilmiştir.

• "Sanat, sanat içindir." anlayışı hakimdir.

Multiple Select

Cümlelerdeki yargılara siz de katılıyorsanız işaretleyiniz.

• İnsan aklı ile karar verdiği gibi duygularını da dinleyerek hareket eder.

• Hayatın içinde bey de var çöpçü de. Zengin, fakir, akıllı, deli, iyi, kötü bütün insanlar birlikte yaşıyor. Her insanın hayatı kıymetlidir.

• Roma’nın kudretli hükümdarı Sezar’ın hayatından önce Fatih Sultan Mehmed’in yaşamını öğrenmek isterim.

ROMANTİZM

• Romantizm, Fransız İhtilali ile ortaya çıkmıştır.

• Klasisizm nasıl mutlak monarşi döneminin eseri ise romantizm de bunun zıttı olarak hürriyet, eşitlik, demokrasi arzularının eseridir.

• Hürriyet; her şey sanatla ilgilidir ve her şeyin sanata girme hakkı vardır. Sanat özgürdür, kurallara ve ölçülere karşı çıkılmalıdır.

• 
  

• 
  

ROMANTİZM

• Klasisizm ile aralarındaki en temel fark; klasisizmde akıl, romantizmde ise duygular önemlidir.

• Romantizmde hüzünlü oluş ve melankoli vardır.

• Baharın yeşilliğinden çok sonbaharın sararmış yaprakları yer alır ve şiirde göze çarpan ışık değil, gölgedir.

• Ölüm ve intihar onların vazgeçilmezidir.

• 
  

ROMANTİZM

• Konular genellikle günlük hayattan ve millî tarihten alınır.

• İyi-kötü, hayal-gerçek karşıtlığından yararlanılır.

• Kişiler toplumun her kesiminden seçilebilir, doğal ve toplumsal çevrelerinden soyutlanmadan ele alınır.

• "Sanat toplum içindir." anlayışı gözetilir.

• 
  

ROMANTİZM

• Sanatçı eserinde kişiliğini gizlemez.

• Tiyatroda dram türü bu akımla ortaya çıkmıştır.

• Dil, günlük hayata uygun samimi ve ferdidir.

• Gerçek, klâsikler gibi bir yönüyle değil, bütün yönleriyle (çirkin, bozuk, gülünç vb.) ele alınır.

• Seçkin, soylu tipler değil, toplumda yaşayan insanlar kahraman olarak seçilir.

Multiple Select

Cümlelerdeki yargılara siz de katılıyorsanız işaretleyiniz.

• İnsan duyguları ve aklıyla hareket etse de hayatın gerçeklerine bağlı olarak yaşar değil mi?

• Dünyadaki her şey, hayatta karşılaştığımız olaylar sebep-sonuç ilişkisi içinde gerçekleşir değil mi?Her insanın hayatı kıymetlidir.

• Yapmacıktan uzak ve olabildiğince gerçekçi davranmak daha etkileyicidir değil mi?

• Hayatın gerçeklerinin iyi anlaşılması için kişiler, zaman, mekân ve olaylar teferruatıyla anlatılmalı, tasvir yapılmalı değil mi?

REALİZM

• Realizm, XIX. yüzyılın ikinci yarısında romantizme tepki olarak doğmuştur. 

• Gerçekçilik anlamına gelir. Deneye dayalı bilimlerin gelişmesi bu akımın doğmasında etkilidir.

REALİZM

• Günlük hayatta rastlanan gerçek olaylar ve kişiler anlatılır.

• Gözlem ve belgelere önem verilir.

• Çevre tasviri, örf ve âdetlerin anlatımı önem kazanır. Tasvirin yanında olay önemsizleşir.

• Yazar kişisel görüşlerini gizler, olay ve kahramanları tarafsız bir gözle anlatır. Nesnel bir anlatım tutumu sergiler.

• Olaylar anlatılırken sebep-sonuç ilişkisi esas alınır.

REALİZM

• Eğitme amacı yoktur. Sanat sanat içindir.

• Üslûbu açık ve içtendir. Yapmacık sözler kullanılmaz.

• Kurallara uygun, sağlam bir dil ve üslup kullanılır.

• 
  

• 
  

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Natüralizm (Doğalcılık)

• “Tabiat, doğa, yaratılış, yapmacıksız” anlamındaki natural kelimesinden gelmektedir.

• Natüralizmin 19. yüzyıla kadarki manası tabiat severlik, tabiata dayanan felsefedir.

• Determinist anlayışla edebiyata girmişlerdir. Determinizm: Evrende gerçekleşen olayların çeşitli bilimsel yasalarla, örneğin fizik yasaları ile, belirlenmiş olduğunu ve bu belirlenmiş olayların gerçekleşmelerinin zorunlu olduğunu öne süren öğretidir.

Natüralizm (Doğalcılık)

• Bu akım, realizmin daha ileri ve abartılı bir biçimidir. Gerçeği anlatmada realistleri yetersiz bulurlar. Realizmin bilimsellikle yoğrulmuş biçimi olarak da değerlendirilen bir akımdır.

• Sanatçı; olayları, kişileri bir bilim adamı gözüyle inceler. Hayatın çirkin, iğrenç sahnelerini anlatmaktan çekinmez.

• Gözlem ve betimlemelere büyük

  önem verilmiştir.

Natüralizm (Doğalcılık)

• Yazar, eserinin konusu ve kahramanları karşısında en az bir bilim adamı kadar tarafsız ve objektif olma mecburiyetindedir.

• Genel olarak bir kötümserlik söz konusudur.

• Sanat, toplum için yapılmalıdır.

• Sanatkâranelikten uzak bir dil ve üslup vardır. Kahramanlar ait olduğu çevrenin diliyle konuşturulur, sokak dili ve argo edebiyata girer.

PARNASİZM

• Parnasizm, 19. yüzyılın ikinci yarısında romantik şiir anlayışına tepki olarak doğmuş ve 1900’lerde sona ermiş bir akımdır.

• Romantizme tepki olarak doğan realizm akımının şiirdeki karşılığıdır.

• Duygu ve hayalin yerini gerçekler alır. Dış dünyanın betimlenmesi esastır.

• Ölçü, uyak, ses uyumu gibi ögelerle kurulan biçim mükemmelliğini önemsemiştir.

• Sanat için sanat anlayışı hâkimdir.

• Parnasyen şiirde karamsar bir atmosfer mevcuttur.

SEMBOLİZM (SİMGECİLİK)

• Realizm, natüralizm, parnasizme tepki olarak doğ-muştur. İnsanın “yaratıcı hayal gücü” önemlidir.

• Diğer akımlarda görülen veya madde ile sınırlı olan gerçek anlayışına karşı çıkar. İnsanın iç dünyası önem arz eder.

• Sanatçı duygularını semboller sistemi ile ifade eder.

• Şiirdeki musiki, âhenk önemlidir. Kalıplara karşı çıkılmıştır. Serbest şiir bu akımla kullanılır olmuştur.

• Sembolist şiir, kişisel ve liriktir. Günlük hayatla ve sosyal meselelerle ilgili değildir.

  Melankoli, hüzün, karamsarlık vardır.

• 
  

SÜRREALİZM (Gerçeküstücülük)

• Şiirde de görülen bir akımdır. Realizm, natüralizm ve parnasizme tepki olarak doğmuştur.

• Freud’un psikanaliz kuramının edebiyata

  uyarlanmış biçimidir. İnsanın bütün evrendeki yaşayışını “bilinçaltına” dayandırırlar.

• Töreler, ahlak kuralları, akıl ve toplum; insanın benliğini baskı altına alır ve sürrealistler bunlardan kurtulmak isterler. Sanatçılar, her türlü kaygıdan uzak, içlerinden geleni yazarlar.

DİĞER EDEBİ AKIMLAR

Bu akımların dışında

empresyonizm (izlenimcilik),

ekspresyonizm (dışavurumculuk),

fütürizm (gelecekçilik),

dadaizm,

kübizm,

egzistansiyalizm (varoluşçuluk)

gibi akımlar da vardır.

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E

Multiple Choice

Tevfik Fikret'in "Yağmur" adlı şiiri parnasizm açısından değerlendirilmesi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir.

Multiple Choice

• A

• B

• C

• D

• E