Uprawa roli i nawożenie buraków cukrowych

Uprawa roli i nawożenie buraków cukrowych

UPRAWA ROLI POD BURAKI CUKROWE

Ponieważ burak cukrowy najczęściej jest uprawiany po zbożach, więc po ich zbiorze wykonuje się uprawę pożniwną. Obecnie coraz częściej rezygnuje się z wykonywania tradycyjnej podorywki i bronowania na rzecz stosowania agregatów (gruberów) ścierniskowych. Agregaty takie intensywnie mieszają resztki pożniwne z glebą, co

przyspiesza ich rozkład. W wypadku gdy odczyn gleby jest zbyt kwaśny, na ściernisko rozsiewa się wapno nawozowe i dokładnie miesza z glebą. Dawki nawozów wapniowych powinny być zgodne z zaleceniami stacji chemiczno-rolniczej. Przewapnowanie jest bowiem równie niekorzystne jak zakwaszenie gleby. W razie niedoboru magnezu w glebie należy zastosować nawozy wapniowe zawierające ten składnik, ponieważ jest to najtańszy sposób jego uzupełnienia.

UPRAWA ROLI POD BURAKI CUKROWE

Obecnie odchodzi się do wapnowania wykonywanego raz na cztery lata, na rzecz częstszego, ale przeprowadzonego mniejszymi dawkami nawozów wapniowych. Coraz częściej jako nawóz organiczny stosuje się także słomę. Przed jej wymieszaniem z glebą należy rozsiać nawóz azotowy w dawce 10 kg N na 1 t słomę. Słoma powinna być

dokładnie pocięta i rozrzucona przed przykryciem. Obecnie powszechnie uprawia się międzyplony ścierniskowe. Przed uprawą ścierniska i siewem należy pamiętać o wysianiu nawozów fosforowych i potasowych w dawkach zalecanych dla buraka.

UPRAWA ROLI POD BURAKI CUKROWE

Orkę przedzimową należy wykonać do końca października, bo w listopadzie zwykle jest zbyt mokro. Najlepiej jest ją wykonać za pomocą pługa obracalnego lub wahadłowego, który pozostawi pole wyrównane. Jeśli powierzchnia pola po orce jest bardzo nierówna, należy ją jeszcze przed zimą, podczas suchej pogody, wyrównać agregatem uprawowym. Tylko w ten sposób wiosną można zapewnić wszystkim nasionom jednakowe warunki do kiełkowania i wschodów. Przed orką należy rozrzucić obornik, rozsiać nawozy fosforowo-

potasowe i ewentualnie rozdrobnić międzyplony ścierniskowe

UPRAWA ROLI POD BURAKI CUKROWE

W wypadku gdy przedplonem jest kukurydza, szczególnie uprawiana na ziarno, należy pamiętać o rozsianiu nawozów azotowych (10 kg N na 1 t słomy) przed przyoraniem. Dobrze jest zastosować do pługa przed- płużek, który ułatwia przykrycie słomy. Uprawę wiosenną pod buraki należy zaczynać najwcześniej jak to tylko możliwe. Po wysianiu nawozów azotowych i ewentualnie fosforowo potasowych (o ile nie zastosowano ich jesienią) miesza się je z glebą za pomocą agregatu uprawowego, składającego się z kultywatora i wału strunowego. Jeśli na zimę pozostawiono międzyplon jako mulcz, to wiosną trzeba pole uprawić agregatem aktywnym.

POTRZEBY POKARMOWE BURAKA CUKROWEGO

Burak cukrowy ma duże potrzeby pokarmowe, szczególnie względem azotu i potasu. Aby wytworzyć plon 40 t/ha korzeni z odpowiednią masą liści, burak musi pobrać 200 kg N, 80 kg P205, 320 kg K20, 104 kg Na2O, 60 kg MgO i 92 kg CaO. Intensywne pobieranie składników pokarmowych rozpoczyna się po 60 dniach od siewu. W

okresie największych przyrostów masy, czyli w lipcu i w sierpniu, burak pobiera 3/4 azotu,

fosforu i potasu niezbędnego w 1. roku wegetacji.

POTRZEBY POKARMOWE BURAKA CUKROWEGO

Azot

decyduje o wielkości korzeni. Nadmiar tego składnika sprzyja wytwarzaniu nadmiernej masy liści przy jednoczesnym obniżeniu zawartości cukru w korzeniach.

Fosfor

bierze udział w przemianach węglowodanów i korzystnie wpływa na nagromadzanie cukru.

Potas

reguluje gospodarkę wodną rośliny i zwiększa ich odporność na suszę i choroby. Wpływa też na sprawniejsze odprowadzanie asymilatów z liści do korzeni.

POTRZEBY POKARMOWE BURAKA CUKROWEGO

Wapń

decyduje o jakości i wysokości plonu korzeni.

Magnez

jest składnikiem chlorofilu i bierze udział w procesie fotosyntezy.

Bor

jest dla buraka najważniejszym mikroelementem. Jego niedobór objawia się zgorzelą liści sercowych.

Azot i potas pochodzące z nawozów mineralnych wykorzystywane są przez buraki w 60-70%, a fosfor w 25-30%.

Nawożenie nawozami naturalnymi

i organicznymi

Nawozy organiczne wpływają na zawartość węgla organicznego w glebie i wyrównują w dużym stopniu niedobory niektórych składników pokarmowych. Ze względu na długi okres wegetacji burak cukrowy należy do roślin uprawnych najlepiej wykorzystujących składniki pokarmowe znajdujące się w nawozach organicznych. Najlepszym nawozem jest obornik. Nie wolno stosować obornika słomiastego, powinien on być dobrze rozłożony. Nawóz ten rozrzuca się przed orką przedzimową w dawce nie większej niż 30 t/ha, bo zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu, w nawozach organicznych nie wolno wnosić więcej niż 170 kg N/ha rocznie. Tymczasem obornik zawiera przeciętnie 0,5% N.

Nawożenie nawozami naturalnymi i organicznymi.

Obornik należy przyorać najlepiej w tym samym dniu, w którym został wywieziony, a najpóźniej następnego dnia. Przyrost plonu korzeni wynosi ok. 130 kg na 1 tonę obornika. Działanie obornika trwa przez trzy lata. W pierwszym roku burak wykorzystuje 30% N, 40% P205 i 70% K20 zawartych w tym nawozie. Obornika nie wolno stosować wiosną, bo powoduje to przesuszenie gleby podczas jego przykrycia i znacznie opóźnia siew. Pod buraki można stosować także

gnojowicę. Jest to nawóz przede wszystkim azotowo-potasowy. Dlatego przy jego stosowaniu należy uzupełniać fosfor, wykorzystując nawozy mineralne.

Nawożenie nawozami naturalnymi i organicznymi.

Gnojowicę rozlewa się albo jesienią na nieobsianą glebę, albo po siewie w międzyrzędzia do końca maja. Aby ograniczyć straty azotu przez ulatnianie się amoniaku, należy gnojowicę wywozić na pole w dni pochmurne i dżdżyste beczkowozem wyposażonym w odpowiednie końcówki. Coraz częściej po zbiorze zbóż, będących przedplonem dla buraka cukrowego, uprawia się międzyplony ścierniskowe: gorczycę białą, rzodkiew oleistą, facelię. Uzyskuje się z nich od 10 do 40 t/ha zielonej masy. Ocenia się, że przy plonie 30 t/ha zielonej masy wnosi się do gleby 70 kg N, 30 kg P2O5, 130 kg K2O

i 15 kg MgO.

Nawożenie nawozami naturalnymi i organicznymi.

Pod wpływem tych nawozów plony buraka cukrowego wzrastają o 2,4 t/ha w stosunku do nawożenia obornikiem. Poza

tym uprawa odmian mątwikobójczych gorczycy białej i rzodkwi oleistej przyczynia się do znacznego ograniczenia liczebności mątwika w glebie.

Nawożenie nawozami mineralnymi

Nawożenie nawozami mineralnymi w bardzo dużym stopniu decyduje o wysokości plonu i jakości surowca. Powinno być jednak racjonalne. Stosunek N: P: K powinien wynosić 1,0: 0,8: 1,2. Wysokość dawek nawozów powinna być uzależniona od zasobności gleby w składniki pokarmowe i wielkość oczekiwanego plonu. Pod uwagę powinien być brany także fakt stosowania nawozów organicznych. Przy ustalaniu dawek nawozów najlepiej jest opierać się na zaleceniach stacji chemiczno-rolniczych, opracowanych na podstawie analizy próbek gleby.

Nawożenie azotowe

Po zbożach i przy nawożeniu obornikiem stosuje się do 120 N kg/ha. Dawki azotu do 100 kg/ha stosuje się w całości przed siewem. Większe dawki należy podzielić: 2/3 przed siewem, a 1/3 w fazie 2-4 par liści. Zbyt duże przedsiewne dawki azotu mogą pogorszyć kiełkowanie buraków. Zmniejszy się wówczas obsada roślin, a tym samym zwiększy ilość azotu dostępnego dla pozostałych roślin. Do stosowania przedsiewnego najodpowiedniejsze są nawozy saletrzane (saletra wapniowo-magnezowa i saletrzak magnezowy) oraz saletrzano-amonowe (saletra amonowa).

Nawożenie azotowe

Pod buraki przedsiewnie nie wolno stosować siarczanu amonu (zakwasza glebę) i mocznika, który może pogarszać wschody buraków, zwłaszcza jeżeli również przedsiewnie stosuje się herbicydy. Zbyt późne pogłówne zastosowanie azotu działa niekorzystnie na plon korzeni i jego jakość, gdyż powoduje wydłużenie okresu przyrostu liści przy jednoczesnym zmniejszeniu plonu korzeni. Azot pogłównie stosuje się w nawozach łatwo i szybko przyswajalnych przez rośliny (saletra amonowa, wapniowa lub potasowa). Podczas chłodnej wiosny dobre efekty daje rzędowe nawożenie fosforanem amonu podczas siewu.

Nawożenie Fosforowe

Dawki fosforu zależą od zasobności gleby i wynoszą 80-130 kg P205/ha. Na glebach o odczynie zasadowym powinny być stosowane superfosfaty, które zawierają łatwo przyswajalny fosfor. Stosowanie nawozów fosforowych zawierających ten pierwiastek w związku wolniej działającym, może spowodować jego unieruchomienie, a tym samym niedostępność dla roślin. Nawozy fosforowe powinny być stosowane przede wszystkim jesienią przed orką przedzimową.

Nawożenie Potasowe

Dawki potasu wynoszą 140-180 kg K20/ha i zależą przede wszystkim od zasobności gleby oraz oczekiwanego plonu. Rośliny odczuwające niedobór potasu są bardzo wrażliwe na suszę. Niebezpieczne są także zbyt duże dawki nawozów potasowych, bo powodują one nadmierną zawartość jonów K+ w korzeniu, co utrudnia późniejszą krystalizację cukru w cukrowni. Nawozy potasowe, podobnie jak fosforowe, powinny być stosowane przede wszystkim jesienią. Ostatnio coraz częściej stosuje się przygotowane specjalnie dla buraka cukrowego nawozy wieloskładnikowe, np. Lubofos pod buraki, Lubofoska pod buraki, Power 14-8-14 Beta.