Charakterystyka nawozów naturalnych- obornika

Charakterystyka nawozów naturalnych- obornika

Nawozy

Są produktami przeznaczonymi do dostarczania roślinom składników pokarmowych i zwiększania żyzności gleb. 

Ustawa o nawozach i nawożeniu wyróżnia i definiuje cztery grupy nawozów:

1. nawozy naturalne - odchody zwierząt, obornik, gnojówka i gnojowica, przeznaczone do rolniczego wykorzystania; 

2. nawozy organiczne - substancje organiczne i ich mieszaniny, w tym komposty zawierające składniki pokarmowe roślin; 

3. nawozy organiczno-mineralne - mieszaniny nawozów mineralnych i organicznych;

4. nawozy mineralne - uzyskiwane w wyniku procesów chemicznych lub przerobu surowców mineralnych. 

Nawozy

W Polsce mogą być dopuszczone do obrotu tylko nawozy spełniające wymagania jakościowe, w których zawartość zanieczyszczeń nie przekracza dopuszczalnych wartości i które nie wykazują szkodliwego działania na zdrowie ludzi, zwierząt oraz na środowisko. Na każdym opakowaniu lub na etykiecie dołączonej do nawozów powinna znajdować się informacja zawierająca numer zezwolenia, dotycząca typu nawozu, zawartości składników pokarmowych, ich formy i rozpuszczalności oraz nazwę handlową nawozu, nazwę i adres producenta lub importera. Dodatkowo na etykiecie powinna znajdować się informacja o masie netto nawozu lub jego objętości, instrukcja stosowania i przechowywania oraz określony termin przydatności. 

Nawozy naturalne są to przeznaczone do rolniczego wykorzystania odchody zwierząt,  obornik, gnojówka i gnojowica. Natomiast nawozy organiczne są to substancje  organiczne i ich mieszaniny, w tym komposty, zawierające składniki pokarmowe roślin.

Głównym celem stosowania nawozów naturalnych i organicznych jest dostarczenie  substancji organicznej do gleby. Ze względu na zawartość składników pokarmowych w  tych nawozach można traktować je jako nawozy wieloskładnikowe, zawierające makro- i  mikroelementy. Nawozy naturalne i organiczne powinny być stosowane pod rośliny o długim okresie  wegetacji, dobrze wykorzystujące składniki pokarmowe. Dawki nawozów powinny być dostosowane do potrzeb pokarmowych roślin. Należy  pamiętać, że wielkość dawek nawozów naturalnych i organicznych jest ograniczona  ilością azotu, jaką wprowadza się na pole wraz z tymi nawozami. Nie może ona  przekraczać 170 kg N • ha. 

■ OBORNIK 

Obornik jest nawozem naturalnym, powstającym w produkcji zwierzęcej przy ściołowym  utrzymaniu zwierząt. Stanowi go przefermentowana mieszanina odchodów zwierząt i  słomy. O składzie chemicznym obornika decyduje: zawartość składników we wszystkich  jego komponentach (kale, moczu i słomie), ich wzajemny udział w masie obornika, a  także procesy zachodzące podczas jego przechowywania. O składzie chemicznym odchodów zwierząt decyduje przede wszystkim gatunek zwierząt,  ich wiek i kondycja oraz skład chemiczny paszy. Wzajemne proporcje komponentów obornika są uzależnione od ilości zużywanej ściółki.  Przeciętnie na jedną krowę zużywa się 3-8 kg słomy dziennie, na konia 2-4 kg, a pod  świnię 1-2 kg słomy. Na ogół 1 kg obornika o zawartości 75% wody zawiera:

Sposoby przechowywania obornika

jest produkowany w gospodarstwie przez cały rok, a stosowany zwykle w okresie jesieni lub wiosny. W związku z tym musi być on przechowywany w gospodarstwie. W starszym systemie produkcji zwierzęcej obornik jest przechowywany bezpośrednio pod zwierzętami. W oborach głębokich masa obornika jest dobrze ugniatana kończynami zwierząt, co ogranicza dostęp tlenu. Dzięki temu rozkład związków organicznych zachodzi powoli w warunkach beztlenowych. Ponieważ intensywność beztlenowego rozkładu związków organicznych jest stosunkowo niewielka, dlatego w trakcie przechowywania obornika w oborze głębokiej dochodzi do małych strat masy nawozu i azotu.

Sposoby przechowywania obornika.

Pojemność gnojowni zależy od wysokości pryzmy obornika. Przy wysokości pryzmy równej 2 m można przechowywać 1,8 t / m2 obornika. W praktyce przyjmuje się, że przy wysokości pryzmy wynoszącej 2 m na jedną sztukę obornikową powinna przypadać powierzchnia 3 m2 gnojowni. Powierzchnię gnojowni powinno się podzielić na części i zapełniać je stopniowo obornikiem, układając warstwy o grubości 20-40cm. Po osiągnięciu zakładanej wysokości pryzmy należy przykryć ją torfem, trocinami, ziemią ogrodową lub folią. W nowoczesnym systemie utrzymania zwierząt masa odchodów i ściółki jest usuwana z budynków inwentarskich na gnojownię. Powinna być ona zbudowana w miejscu sąsiadującym z budynkiem inwentarskim i uniemożliwiającym zalanie obornika wodą ani jego przesuszenie.

Sposoby przechowywania obornika.

Gnojownia musi być wyposażona w utwardzoną i nieprzepuszczalną płytę ze spadkiem (1%) i instalację odprowadzającą odciek do szczelnego zbiornika. Jej wielkość powinna być dostosowana do ilości utrzymywanych sztuk obornikowych w gospodarstwie, aby możliwe było przechowywanie obornika przez 6 miesięcy. Za 1 sztukę obornikową przyjmuje się krowę dojną o masie 500 kg przebywającą przez cały rok w oborze. W ciągu roku produkuje ona 10 t przefermentowanego obornika. Dokładne ubicie obornika i przykrycie pryzmy znacznie ogranicza straty azotu  podczas przechowywania nawozu na gnojowni. Zaniedbania z tym związane  zwiększają straty azotu nawet powyżej 30% i powodują duży ubytek masy nawozu.

Dawki stosowania obornika

Obornik stosuje się na jednym polu raz na 3-5 lat pod rośliny najlepiej wykorzystujące składniki pokarmowe z tego nawozu: buraki, ziemniaki, kukurydzę, kapustę i marchew pastewną. Pod buraki cukrowe i pastewne zaleca się stosowanie dawek obornika w wielkości 30-40 t /ha ziemniaki, kukurydzę na silos, kapustę pastewną - 25-30 t/ ha, ziemniaki na sadzeniaki, kukurydzę na ziarno, marchew pastewną - 20-25 t / ha. 

Termin stosowania obornika

Najlepszym terminem do stosowania obornika jest jesień, pod orkę odwrotkę lub przedzimową. Z uwagi na straty składników nie powinno się wywozić obornika wczesną jesienią (we wrześniu). Obornik można stosować również wiosną zwłaszcza pod średniopóźne i późne odmiany ziemniaków. Zabrania się stosowania obornika na glebach zalanych wodą, w odległości 20 m od wód powierzchniowych, pokrytych śniegiem lub zamarzniętych do głębokości 30 cm. 

Obornik powinno się rozrzucać w dni pochmurne, a pole należy zaorać tego samego dnia. Na glebach lekkich obornik powinien być zaorany do głębokości 20 cm, a na ciężkich -10- 15 cm. 

Wykorzystanie składników pokarmowych

azotu z obornika w pierwszym roku po zastosowaniu wynosi ok. 30%, fosforu 20-25%, a potasu 50%. W drugim i trzecim roku rośliny wykorzystują dalsze 30- 40% azotu i potasu. Wykorzystanie fosforu z obornika w ciągu dwóch lat wynosi ok. 30%, a w ciągu rotacji (3-4 lata) nawet do 65%. Wartość nawozową 10 t przefermentowanego obornika ocenia się średnio na 1,5-2 t ha ziemniaków, 1,5 t ha buraków i 200-300 kg ziarna w działaniu następczym. Uwzględniając zawartość składników pokarmowych w oborniku, można obliczyć, że wraz z dawką 30 t tego nawozu na ha wprowadza się do gleby 135 kg N, 75 kg P2O5 i 180kg K2O. Z tego w pierwszym roku po zastosowaniu obornika rośliny wykorzystują 40,5 kg N, 15 kg P2O5 i 108 kg K2O ha. Są to ilości zbyt małe w stosunku do potrzeb nawozowych roślin. Dlatego najlepszym sposobem nawożenia roślin jest nawożenie mineralno-organiczne.

Multiple Choice

Nawożenie obornikiem można stosować bezpośrednio przed uprawą

• bobiku

• lucerny

• peluszki

• kukurydzy

Multiple Choice

Nawozy naturalne na gruntach ornych, w postaci stałej , stosuje się wyłącznie w okresie od dnia 1 marca do 30 listopada

• Prawda

• Fałsz

Multiple Choice

Zbyt głębokie przyoranie obornika utrudnia jego rozkład, natomiast zbyt płytkie przyspiesza

• Prawda

• Fałsz

Multiple Choice

Roczna dawka azotu w czystym składniku z nawozów naturalnych i organicznych nie może przekraczać:

• 120 kg/ha

• 150 kg/ha

• 170 kg/ha

• 190 kg/ha

Multiple Select

Podaj przeciętną zawartość składników pokarmowych w świeżej masie obornika:

• 0,45% N

• 0,25%P2O5

• 0,60% K2O

• 1,0% MgO

Multiple Choice

Ile do gleby wprowadzamy z dawką 30 t obornika azotu?

• 135 kg

• 155 kg

• 170 kg

• 175 kg

Multiple Choice

Azot z obornika w I roku po zastosowaniu wykorzystywany jest w .....%

• 20

• 30

• 40

• 50

Multiple Choice

Potas z obornika w I roku po zastosowaniu wykorzystywany jest w .....%

• 30

• 20

• 60

• 80

Multiple Choice

W uprawie buraków cukrowych, jeśli termin zastosowania obornika zbiega się z zabiegiem wapnowania, wówczas należy

• wykonać oba zabiegi jednocześnie.

• bezpośrednio po nawożeniu obornikiem zastosować nawozy wapniowe.

• wykonać wapnowanie i po upływie, co najmniej 2 tygodni zastosować obornik.

• wymieszać nawozy wapniowe i fosforowe i po 4 tygodniach wykonać nawożenie obornikiem.