Sklepy cynamonowe

Sklepy cynamonowe

Cele lekcji

• Znasz najważniejsze fakty na temat życia i twórczości Brunona Schulza

• Rozumiesz terminy: oniryzm, mityzacja

• Analizujesz język prozy Schulza

• Wymieniasz najważniejsze symbole występujące w opowiadaniach tego autora

Bruno Schulz (1892 – 1942)

prozaik, grafik, krytyk literacki. Całe życie związany z rodzinnym Drohobyczem. Jedna z najciekawszych postaci literatury polskiej. Stworzył własny, wyjątkowo oryginalny sposób pisania (też rysowania), kreowania œświata i rzeczywistośœci na sposób oniryczny, nasycony lękami, fobiami i kompleksami.

Multiple Choice

Oniryzm to:

• liryczny sposób ukazania rzeczywistości, który pomija związki przyczynowo-skutkowe

• konwencja w sztuce, która polega na kreowania świata na wzór marzenia sennego.

Najważniejsze fakty

• 1892 urodził się w Drohobyczu, w rodzinie żydowskiego kupca bławatnego

• nieukończone studia na Politechnice Lwowskiej, później ASP w Wiedniu

• od 1924 roku uczył rysunku w Drohobyczu

• przyjaźń i korespondencja z Zofią Nałkowską

Najważniejsze fakty c.d.

• w 1941 roku, po wkroczeniu Niemców do Drohobycza przesiedlony do getta

• "opieka" Feliksa Landaua, gestapowca interesującego się sztuką

• śmierć dzień przed zorganizowaną przez przyjaciół ucieczką z getta 19 listopada 1942r.

• 
  

Mimo twórczości raczej niewielkich rozmiarów Schulz jest jednym z najbardziej znanych na świecie polskich pisarzy współczesnych (obok Witkacego i Gombrowicza).

Jego popularność, szczególnie w środowisku literackim, zaczęła się wraz z publikacją Sklepów cynamonowych.

Open Ended

Jak zginął Bruno Schulz?

Open Ended

Jakie Bruno Schulz miał pochodzenie?

Multiple Choice

Gdzie i kiedy urodził się Bruno Schulz?

• Lwów, 1892

• Kraków, 1982

• Drohobycz,1892

• Lwów,1982

Open Ended

Na podstawie opowiadania „Sierpień” scharakteryzuj język i styl prozy Brunona Schulza.

Jak zbudowane są zdania w tym tekście? (Podpowiedź: zacznij od policzenia, ile ich jest).

Adela wracała w świetliste poranki, jak Pomona z ognia dnia rozżagwionego, wysypując z koszyka barwną urodę słońca — lśniące, pełne wody pod przejrzystą skórką czereśnie, tajemnicze, czarne wiśnie, których woń przekraczała to, co ziszczało się w smaku; morele, w których miąższu złotym był rdzeń długich popołudni; a obok tej czystej poezji owoców wyładowywała nabrzmiałe siłą i pożywnością płaty mięsa z klawiaturą żeber cielęcych, wodorosty jarzyn, niby zabite głowonogi i meduzy — surowy materiał obiadu o smaku jeszcze nie uformowanym i jałowym, wegetatywne i, telluryczne ingrediencjeobiadu o zapachu dzikim i polnym.

Przez ciemne mieszkanie na pierwszym piętrze kamienicy w rynku przechodziło co dzień na wskroś całe wielkie lato: cisza drgających słojów powietrznych, kwadraty blasku, śniące żarliwy swój sen na podłodze; melodia katarynki, dobyta z najgłębszej złotej żyły dnia; dwa, trzy takty refrenu, granego gdzieś na fortepianie wciąż na nowo, mdlejące w słońcu na białych trotuarach, zagubione w ogniu dnia głębokiego. Po sprzątaniu Adela zapuszczała cień na pokoje, zasuwając płócienne story. Wtedy barwy schodziły o oktawę głębiej, pokój napełniał się cieniem, jakby pogrążony w światło głębi morskiej, jeszcze mętniej odbity w zielonych zwierciadłach, a cały upał dnia oddychał na storach, lekko falujących od marzeń południowej godziny.

Open Ended

Na podstawie opowiadania „Sierpień” scharakteryzuj język i styl prozy Brunona Schulza.

Wypisz i przeanalizuj epitety. Do jakich zmysłów się odwołują?

Open Ended

Na podstawie opowiadania „Sierpień” scharakteryzuj język i styl prozy Brunona Schulza.

Wypisz i przeanalizuj porównania.

Open Ended

Na podstawie opowiadania „Sierpień” scharakteryzuj język i styl prozy Brunona Schulza.

Wypisz i przeanalizuj metafory i personifikacje.

Open Ended

Na podstawie opowiadania „Sierpień” scharakteryzuj język i styl prozy Brunona Schulza. Wypisz przykłady wyrazów obcego pochodzenia i należących do terminologii naukowej. Czemu służy ich użycie?

Open Ended

Na podstawie opowiadania „Sierpień” scharakteryzuj język i styl prozy Brunona Schulza. Wskaż nawiązania do mitologii. Czemu służą?

Multiple Choice

Mityzacja rzeczywistości to:

• zabieg literacki, który polega na tym, że do utworu literackiego wprowadza się elementy znane z mitologii , by o sprawach współczesnych mówić w sposób pośredni

• sposób kreowania świata przedstawionego upodabniający go do mitu. W świecie zmityzowanym zwyczajne czynności zyskują status specjalny i znaczą coś więcej.

Multiple Choice

Na czym polega mityzacja prozy u Schulza?

• Cały świat przedstawiony opowiadań podlega mityzacji. Jest to rzeczywistość istniejąca na granicy jawy i snu, w której każdy element jest symboliczny. Sam Fakt wędrówki bohatera opowiadań „Sklepy cynamonowe” możemy porównać z wędrówką mitycznych bohaterów np. Odyseusza.

• Polega na tym, że przestrzeń jest zaludniona postaciami o cechach archetypicznych, ale świat, choć podobny do mitu nosi znamiona realności. Mityzacja pomaga ukazać jasne i jednoznaczne poglądy Schulza na temat sztuki, świata i artysty.

Open Ended

Wskaż 5 kluczowych myśli zawartych w poniższym tekście.

Mit to pewna historia, którą powtarza się wielokrotnie, często przez setki czy tysiące lat, wzbogacając ją o wciąż nowe warianty, opracowania artystyczne, przymierzając ją do coraz to nowej sytuacji zewnętrznej. Sens tej historii nie jest w pełni jasny, bo zmienia się w czasie, przybywa go, w miarę jak powiększa się liczba kontekstów, w których mit odczytujemy, pierwotnie jednak powinien się odnosić do najważniejszych, najbardziej elementarnych spraw: historii bogów, stworzenia świata i człowieka – z tego miejsca promieniuje on na całość ludzkiej egzystencji, nadając jej wyższe znaczenie. Zdarza się i tak, że nowa epoka dostarcza nam narzędzi do nowej, odmiennej interpretacji od wieków znanej fabuły. Tak było na przykład ze starogrecką historią króla Edypa, odczytywaną współcześnie poprzez psychoanalizę. Mit posiada pewien sens, to znaczy może nam tłumaczyć genezę zdarzeń zachodzących w świecie, ale możemy też poprzestawać tylko na tym, że jest on historią powtarzającą się stale przez wieki, a w tych powrotach wszyscy uczestniczymy – choćby przez to, że rodzimy się, dojrzewamy i na koniec umieramy, tak jak się to dzieje od tysiącleci; choćby też przez to, że jak nasi przodkowie bierzemy udział w dramatach miłości, nienawiści, zazdrości, zemsty czy przebaczenia. Istnieje więc mit jako tekst, który można powtarzać, przepisywać czy wzbogacać – i mit wcielony w życie jako owego życia struktura, przekazywany z pokolenia na pokolenie sens. [...]

„Mityzacja” była słowem-kluczem do pisarstwa Schulza. Próbował on każdy atom swego świata włączyć w obręb uniwersalnego mitu. Ów mit uniwersalny nie był utożsamiany z żadnym z istniejących mitów z osobna – raczej już wszystkie one współtworzyły go wspólnie. Stąd u Schulza najwięcej, rzecz jasna, odwołań do Starego Testamentu, ale także do Kabały, do Ewangelii, do mitologii greckiej i rzymskiej, do jakichś prastarych podań celtyckich, a także do mitów współczesnych, do których należały na przykład smutne i skandaliczne zdarzenia z najnowszej historii rodu Habsburgów. Owe mity pojawiają się u Schulza w ułamkach, w metaforach: tu zjawi się na przykład „osiołek Samarytanina”, tam twarz Boga Ojca za szybą okna, ówdzie bożek Pan – liczy się bowiem całościowa wizja, w której wszystkie te fragmenty uczestniczą.

Jerzy Jarzębski, Proza dwudziestolecia, Kraków 2005, s. 155–156, 172.