15 Magnetet dhe vetitë e tyre

Magnetet dhe vetitë e tyre

Lenda Fizike, Klasa VIII

Çështë magneti?

Magneti është një trup i ngarkuar me një fushë që ka veti të tërheqë trupa të tjerë si hekuri.

Magneti ka dy pole:

1) Polin Nord (Veri) që shënohet me N

2) Polin Sud (Jug) që shënohet me S

Poll

Magneti i vendosur pranë disa trupave prej metalesh të ndryshëm si: Hekuri, Bakri, Alumini, Nikeli. Cilat materiale tërheq magneti?

• Hekuri

• Bakri

• Alumini

• Nikeli

Materialet magnetike

Materiale magnetike quhen të gjithë ato materiale që tërhiqen nga magneti. Disa prej materialeve magnetike janë: Hekuri, Çeliku, Nikeli, Kobalti etj.

Materialet jo-magnetike

Materiale jo-magnetike quhen të gjithë ato materiale që NUK tërhiqen nga magneti. Disa prej materialeve jo-magnetike janë: Druri, Plastika, Qelqi, Bakri, Alumini etj.

Open Ended

Demonstrim: 1 Pranë polit Nord të një gjilpëre magnetike afrojmë me radhë njëherë polin Sud të një gjilpëre tjetër magnetike dhe herën tjetër polin Nord. Çfarë vini re?

Si bashkëveprojnë magnetët?

Kur magnetët i vendosim me pole të njëjta, ata shtyhen.

Kur magnetët i vendosim me pole të kundërta, ata tërhiqen.

Domenet

Një material magnetik mund të mendohet i përbërë nga një numër i madh magnetesh të vegjël, që quhen domene. 

Kur një material magnetik nuk është bërë magnet, pra nuk është magnetizuar, domenet janë vendosur në drejtime të ndryshme. Po të vendoset një material magnetik afër një magneti, ky i fundit magnetizohet, pra bëhet magnet. Në këtë rast, domenet vendosen në një drejtim. Materialet e tjera nuk kanë domene.

Open Ended

Pyetje për diskutim: Disa materiale tërhiqen nga magnetet. Këto materiale quhen materiale magnetike. Hekuri, kobalti dhe nikeli janë materiale magnetike. Çeliku është lëndë magnetike, sepse përmban kryesisht hekur.

Pse disa materiale janë magnetike?

Pse disa materiale të tjera nuk janë magnetike?

Open Ended

Pyetje për diskutim: Një gozhdë çeliku tërhiqet nga magneti. A mund të themi se ajo është magnet?

Open Ended

Pyetje për diskutim: Pse një material me magnetizim mbetës e humbet magnetizimin kur goditet ose kur nxehet shumë?

Magnetizimi mbetës

Disa materiale si Çeliku, kanë veti që kur fërkohen me një magnet, mbeten të magnetizuara edhe kur magneti largohet. Ky fenomen njihet me emrin "Magnetizim mbetës". Këta trupa, kur goditen, ose kur nxehen shumë e humbasin magnetizimin. Kjo ndodhë sepse domenet ndryshojnë drejtim pas goditjes apo nxehjes së materialit.

Open Ended

Pyetje për diskutim: Pse tërhiqen polet e kundërt të dy magneteve kur ato nuk i takojmë?

Bashkëveprimi magnetik është bashkëveprim në distancë

Bashkëveprimi magnetik është bashkëveprim në distancë. Kjo do të thotë se dy magnetë tërhiqen ose shtyhen, ose tërheqin materiale magnetike pa qënë i nevojshëm kontakti fizik ndërmjet tyre. Madje ata nuk kanë nevojë për një mjedis ndërmjetësues, pra kjo do të thotë se ata do të bashkëvepronin ndërmjet tyre edhe po të ishin në ujë, edhe nëse ndërmjet tyre vendoset një material jo-magnetik si qeqi, letra etj

Multiple Choice

Pyetja 1 Cili prej materialeve të mëposhtëm është material magnetik

• Bakri

• Nikeli

• Alumini

• Druri

Multiple Select

Pyetja 2 Cilët prej materialeve të mëposhtëm nuk janë materiale magnetike?

• Hekuri

• Druri

• Nikeli

• Alumini

Fill in the Blanks

Pyetja 3 Plotëso fjalinë. Me N shënohet poli

i magnetit

Fill in the Blanks

Pyetja 4 Plotëso fjalinë. Me S shënohet poli

i magnetit

Multiple Choice

Pyetja 5: Magnetët në figurë..

• Shtyhen

• Terhiqen

• Nuk baskeveprojne

• Nuk e di

Multiple Choice

Pyetja 6 Magnetët në figurë..

• Shtyhen

• Terhiqen

• Nuk baskeveprojne

• Nuk e di

Multiple Choice

Pyetja 7: Kur një material është i magnetizuar, domenet:

• Kanë të njëjtin drejtim

• Kanë drejtime të kundërta

• Kanë drejtime të ndryshme

• Nuk e di

Multiple Choice

Pyetja 8: Kur një material është i pa-magnetizuar, domenet:

• Kanë të njëjtin drejtim

• Kanë drejtime të kundërta

• Kanë drejtime të ndryshme

• Nuk e di