Σπάρτη

Σπάρτη

ΑΡΧΑΪΚΑ ΧΡΟΝΙΑ 800-479 π.Χ.

Ὦ ξεῖν᾿, ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε κείμεθα τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι.

Δημιουργία του σπαρτιατικού κράτους

Οι Δωριείς που κατευθύνθηκαν προς τα νότια της Πελοποννήσου κατέλαβαν τη Λακωνική 

Ιδρυσαν ένα ισχυρό κράτος με κέντρο τη Σπάρτη.

Αργότερα, ήλθαν σε σύγκρουση με τους Μεσσήνιους, τους οποίους τελικά υπέταξαν. Η Σπάρτη συγκρούστηκε και με το Άργος.

Μετά τους πολέμους αυτούς η ζωή στη Σπάρτη άλλαξε. Το εμπόριο με τις άλλες περιοχές σταμάτησε, οι σχέσεις περιορίστηκαν και η πόλη της Σπάρτης «κλείστηκε» στον εαυτό της, πήρε τη μορφή στρατοπέδου.

Κοινωνικές τάξεις

• Όμοιοι/ Σπαρτιάτες: Στην εσωτερική ζωή του κράτους πλήρη δικαιώματα είχαν οι Σπαρτιάτες, στους οποίους είχε μοιραστεί η γη (πλούτος). Κύριες απασχολήσεις τους ήταν τα πολιτικά πράγματα και η πολεμική τέχνη. Καταγωγή και πλούτος ως κριτήριο για την συμμετοχή στα κοινά. (Γονείς σπαρτιάτες, συμμετοχή στην Αγωγή, συμμετοχή και σουνεισφορά στα συσσίτιά )

• ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΤΑΝ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ Ἡ ΤΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΕΚΤΟΣ ΠΟΛΗΣ

Multiple Select

Σαν Σπαρτιάτης ασχολούσουν με

• Στρατιωτικά θέματα

• Συμμετοχή στην Απέλλα

• Καλλιέργεια χωραφιών

• Εμπόριο

• Συμμετοχή στα συσσίτια

Κοινωνικές τάξεις

• Περίοικοι: Κατοικούσαν σε οικισμούς γύρω από τη Σπάρτη (ήταν οι παλιοί κάτοικοι της Λακωνίας, αυτοί όμως που δέχτηκαν τους Δωριείς χωρίς αντίσταση).

• Ήταν ελεύθεροι όμως δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα. Ασχολήθηκαν με το εμπόριο και ταξίδευαν.

• Μπορύσαν να συμμετάσχουν σε πολεμικές δρασεις της Σπάρτης (Σκιρίτες)

Κοινωνικές τάξεις

• Είλωτες: Οι λεγόμενοι είλωτες ήταν οι  κάτοικοι της Λακωνικής πριν την κάθοδο των Δωριέων που δεν δέχθηκαν την εισβολή (ισχύει και για τους Μεσσήνιους.

• Δεν είχαν κανένα από τα πολιτικά δικαιώματα

• Ουσιαστικά ήταν δούλοι που καλλιεργούν τη γη και να παραδίδουν ένα μέρος της παραγωγής στους ιδιοκτήτες (ομοίους)

Κοινωνικές τάξεις

• Είλωτες: Οι λεγόμενοι είλωτες ήταν οι  κάτοικοι της Λακωνικής πριν την κάθοδο των Δωριέων που δεν δέχθηκαν την εισβολή (ισχύει και για τους Μεσσήνιους

• Ήταν δούλοι με την υποχρέωση να καλλιεργούν τη γη και να παραδίδουν ένα μέρος της παραγωγής στους ιδιοκτήτες του κτήματος.

• Δεν είχαν κανένα από τα πολιτικά δικαιώματα

• Οι Σπαρτιάτες δε δίσταζαν να σκοτώσουν τους πιο επικίνδυνους κατά τις κρυπτείες

• Ο φόβος μιας επανάστασης ήταν πάντοτε υπαρκτός για τους Σπαρτιάτες (ολιγάριθμοι όμοιοι vs πολλοί είλωτες). Αν χάσουν τους είλωτες δεν μπορούν να δουλέψουν οι ίδιοι άρα χάνουν τα πολιτικά δικαιώματα

Multiple Choice

Έχουν πλήρη πολιτικά δικαιώματα

• Όμοιοι

• Περίοικοι

• Είλωτες

Multiple Select

Μπορούσαν να ταξιδεύψουν

• Όμοιοι

• Περίοικοι

• Είλωτες

Multiple Choice

Καλλιεργούσαν τη γη

• Όμοιοι

• Περίοικοι

• Είλωτες

Multiple Select

Συμμετείχαν στην Απέλλα

• Είλωτες

• Περίοικοι

• Όμοιοι

Multiple Select

Για να είσαι όμοιος έπρεπε

• Να έχεις γονείς Ομοίους

• Να συμμετέχεις στα συσσίτιά

• Να έχεις συμμετάσχει και να έχει ολοκληρώσει την Αγωγή

• Να έχεις πολεμήσει

Το πολίτευμα της Σπάρτης

• Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν έργο του νομοθέτη Λυκούργου.

• Ήταν ολιγαρχικό

Πολίτευμα στη Σπάρτη -Βασιλείς

• Η πόλη είχε δύο βασιλείς (ένας εντός πόλης όταν ο άλλος ήταν σε εκστρατεία). Προέκυψε ως ανάγκη, από τη γέννηση κάποτε δίδυμων διαδόχων

• Ο ένας από δυναστεία των «Αγιαδών», ο άλλος σε εκείνη των «Ευρυποντιδών», δύο οικογένειες που σύμφωνα με το θρύλο κατάγονταν από τους δίδυμους απογόνους του Ηρακλή, τον Ευρυσθένη και τον Προκλή

• Ορκίζονταν να τηρούν τους νόμους

• Δεν είχαν πολλές αρμοδιότητες. Ήταν θρησκευτικοί και στρατιωτικοί αρχηγοί

• Η πρόσβαση στο θρόνο ήταν κληρονομική, χωρίς να βασίζεται στην αξία του προσώπου

Πολίτευμα στην Σπάρτη-Έφοροι

• Ουσιαστική εξουσία είχαν οι 5 έφοροι

• Ήταν υπεύθυνοι για τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής (ξενηλασίας), τα οποία δεν αναλάμβανε η Απέλλα, καθώς και για τα θέματα της εσωτερικής πολιτικής (αστυνόμευση πόλης, αγωγή των παιδιών, δικαστήρια)

Πολίτευμα στην Σπάρτη-Έφοροι

•  Οι έφοροι ορκίζονταν να διατηρούν τη βασιλεία

• Εκλέγονταν από τους Όμοιους, με θητεία ενός έτους

• Μπορούσαν να ελέγξουν τους βασιλείς

Πολίτευμα στην Σπάρτη-Γερουσία

• Η Γερουσία ήταν ένα σώμα 28 ανδρών, ηλικίας από 60 ετών και άνω (ολοκληρωνόταν η στρατιωτική θητεία),

• Εκλέγονταν διά βίου από την Απέλλα.

• Μέλη της ήταν ακόμη οι δύο βασιλιάδες, Συνολικά απαρτιζόταν από 30 άτομα. 

• Κριτήριο επιλογής ήταν η στρατιωτική αρετή

Πολίτευμα στην Σπάρτη-Γερουσία

• Αν ένας γέρων πέθαινε η Απέλλα αμέσως θα ψήφιζε για έναν νέο δια βοής

• Δεν ελεγχόταν από κανέναν για τις αποφάσεις τους

• Προετοιμάζει τους νόμους προς ψήφιση (από την Απέλλα) 

• Αποτελούσε την ανώτατη δικαστική αρχή, η οποία δίκαζε τις ποινικές υποθέσεις (επιβάλλει τη θανατική ποινή ή την απώλεια των πολιτικών δικαιωμάτων)

Πολίτευμα στην Σπάρτη-Απέλλα

• Με τον όρο Απέλλα είναι γνωστή η συνέλευση των «Ομοίων» 

• Απέλλα αποφάσιζε ποιος θα οριζόταν στρατηγός κάποιας εκστρατείας.

• Ενέκρινε τους νόμους της Γερουσίας

•  Η εκλογή για την αποδοχή ή απόρριψη προτάσεων γινόταν δια βοής.

Multiple Choice

Προτέινουν νόμους

• Γερουσία

• Απέλλα

• Έφοροι

Multiple Select

Ψηφίζονται από την Απέλλα

• Έφοροι

• Γέροντες

• Βασιλείς

• Στρατηγοί εκστρατειών

Multiple Choice

Στην Απέλλα οι αποφάσεις λαμβάνονται

• Μέσω ψηφοφορίας

• Δια βοής

Multiple Choice

Ήταν θρησκευτικοί αρχηγοί

• Έφοροι

• Γέροντες

• Βασιλείς

Multiple Choice

Ψήφιζαν νόμους

• Η Απέλλα

• Η Γερουσία

• Οι Έφοροι

Multiple Select

Ένας Όμοιος στην Σπάρτη μπορούσε να γίνει

• Γέροντας

• Έφορος

• Βασιλέας

• Στρατηγός

Multiple Select

Διατηρούσαν το αξίωμα δια βίου

• Έφοροι

• Γέροντες

• Βασιλείς

Multiple Choice

Μετά την ηλικία ενεργούς στρατιωτικής εξουσίας μπορούσες να γίνεις

• Μέλος της Γερουσίας

• Βασιλέας

• Έφορος

Multiple Choice

Ασχολούνται με εξωτερικές υποθέσεις

• Γερουσία

• Έφοροι

• Βασιλείς

Multiple Choice

Η γερουσία είχε

• 28 μέλη

• 30 μέλη

• 28 εκλεγμένα μέλη και τους 2 βασιλείς

Multiple Select

Έιχαν δικαστική εξουσία

• Απέλλα

• Γερουσία

• Έφοροι

• Βασιλείς

Αγωγή νέων

Τα παιδιά από την ηλικία των επτά ετών τα αναλάμβανε η πόλη.

Ζούσαν όλα μαζί σε ομάδες. Από τα δεκατρία όπου μάθαιναν να υπομένουν τη σκληρή ζωή και τις κακουχίες.

Διδάσκονταν ανάγνωση, γραφή, μουσική και χορό. 

Η διαδικασία αυτή ονομαζόταν "Αγωγή" ήταν υποχρεωτική για να μπορέσει ένας Σπαρτιάτης να γίνει Όμοιος και να έχει πολιτικά δικαιώματα

Αγωγή νέων -Σκληραγώγηση

Μάθαιναν να παλεύουν, να επιζούν, να τρώνε λίγο, να φοράνε το ίδιο ιμάτιο σε όλες τις εποχές του χρόνου.

Έτρωγαν Μέλανα Ζωμό που αποτελούνταν από χοιρινό, αλάτι, ξίδι και αίμα. Συνοδευόταν από τη γνωστή μάζα, σύκα, τυρί και καμία φορά από θηράματα ή ψάρι.

Ενθαρρύνονταν να κλέβουν γιά το φαγητό τους, και θα τιμωρούντουσαν μόνο εάν είχαν πιαστεί, επειδή πιάστηκαν. Επίσης έπρεπε να κοιμούνται πάνω σε καλάμια που έκοβαν από τις όχθες του Ευρώτα, και να μιλάνε λίγο και να είναι περιεκτικά, (λακωνικά)

Αγωγή νέων -Σκληραγώγηση

Τα παιδιά ήταν υπό την επίβλεψη του παιδονόμου

Η Κρυπτεία, ήταν ένα κοινωνικό φαινόμενο, ή κατ' άλλους θεσμός, της Αρχαίας Σπάρτης, κατά το οποίο νέοι Σπαρτιάτες σχεδόν άοπλοι, κρύβονταν στη διάρκεια της ημέρας και τη νύχτα έκαναν καταδρομές εναντίον ειλώτων.

Μερικοί πιστεύουν ότι αυτό γινόταν για τον έλεγχο των ειλώτων, οι οποίοι ήταν περισσότεροι από τους Σπαρτιάτες. Άλλοι πιστεύουν ότι ήταν ένα είδος στρατιωτικής εκγύμνασης των νέων Σπαρτιατών, και άλλοι ότι ήταν μια τελετή περάσματος στην ανδρική ηλικία.

Αγωγή των νέων -γυναίκες

 Με ανάλογο τρόπο εκπαιδεύονταν και τα κορίτσια, τα οποία συμμετείχαν ελεύθερα σε πολλές εκδηλώσεις της πόλης.

Έπρεπε και αυτά να αποκτήσουν δυνατό σώμα και να διαπλάσουν ηθικό χαρακτήρα. Έτσι θα μπορούσαν στο μέλλον να γίνουν άξιες μητέρες με γερούς απογόνους. 

Αγωγή των νέων -γυναίκες

Πριν πάνε στη μάχη, όταν η μητέρα έδινε την ασπίδα στο γιο της, έλεγε "ή ταν, ή επί τας", που σήμαινε ότι "ή με αυτήν ή επάνω σε αυτήν νεκρός

Η νομοθεσία του Λυκούργου, έδινε το δικαίωμα ιδιοκτησίας γης στις γυναίκες

Multiple Choice

Τα παιδιά εκπαιδεύονταν κατά την Αγωγή μόνο στην μάχη

• Σωστό

• Λάθος

Multiple Choice

Τα παιδιά ανήκαν στους γονείς μέχρι τα 13

• Λάθος

• Σωστό

Multiple Select

Η σπαρτιατική Αγωγή ήταν

• Σκληρή

• Περιλάμβανε μουσική

• Περιλάμβανε ανάγνωση γραφή

• Χωρό

• Ήταν υποχρεωτική για να γίνεις Όμοιος

Multiple Select

Η κρυπτεία ήταν (βρές τα σωστά)

• Παιχνίδι μεταξύ των παιδιών

• Δραστηριότητα με καταδρομές και δολοφονίες εναντίον ειλώτων

• Ενδεχομένως τελετή μεταβατική για ενηλικίωση των ανδρών

Multiple Select

Οι γυναίκες στην Σπάρτη

• Είχαν τα ίδια δικαιώματα με τις γυναίκες στην υπόλοιπη Ελλάδα

• συμμετείχαν ελεύθερα σε πολλές εκδηλώσεις της πόλης

• Φρόντιζαν να έχουν υγειές σώμα

• Ήταν σκληραγωγημένες και λάμβαναν παρόμοια εκπαίδευση με τον ανδρών

Γενικά στοιχεία

Θεωρητικά τουλάχιστον, απαγορευόταν στους Ομοίους να ασκούν κάποια παραγωγική δραστηριότητα

Υπήρχε μόνο δύσχρηστο σιδερένιο νόμισμα για συγκεκριμένες συναλλαγές και η χρήση πολύτιμων νομισμάτων ήταν για κρατικές υποθέσεις μόνο

Η πόλη δεν είχε τείχη!!! Το τείχος της Σπάρτης ήταν η Σπαρτιατική φάλαγγα

Γενικά στοιχεία

Φορούσαν πάντα κόκκινο μανδύα, γιατί κάλυπτε το αίμα εάν πληγώνονταν

Στη Σπάρτη υπήρχε η αντίληψη ότι οι στρατιώτες έπρεπε να γυρίσουν από τη μάχη νικητές ή πεθαμένοι. Οι ρίψασπις (Αυτός που ρίχνει την ασπίδα) περιθωριοποιούνταν.

Κύρια όπλα τους ήταν το δόρυ, η ασπίδα και το ξίφος.  Με την ασπίδα κάλυπταν τον στρατιώτη στα αριστερά και δεν έσπαγαν το σχηματισμό

Γενικά στοιχεία

Τα παιδιά όταν γεννιόντουσαν ελέγχονταν για σωματικές δυσπλασίες  Τα παιδιά που γεννιόντουσαν ασθενικά ή ανάπηρα τα εγκατέλειπαν εκτός πόλης στους "Αποθέτες" να πεθάνουν

Ο Καιάδας ήταν τόπος εκτέλεσης εγκληματιών κι επαναστατών