LEKCJA POWTÓRZENIOWA, DZIAŁ: ZIEMIE POLSKIE PO WIOŚNIE LUDÓW

LEKCJA POWTÓRZENIOWA, DZIAŁ: ZIEMIE POLSKIE PO WIOŚNIE LUDÓW

Antypolskie działania Rosjan i Niemców

PRZED POWSTANIEM - ZABÓR PRUSKI

Po klęsce powstania listopadowego i represjach, wielu Polaków zniechęciło się do konspiracji. Poprawiła się sytuacja ekonomiczna w zaborze pruskim, bo dzięki uwłaszczeniu chłopów gospodarka zaczęła się lepiej rozwijać. Postanowili to wykorzystać wielkopolscy ziemianie (właściciele wielkich majątków) i stworzyć świadome społeczeństwo.

PRACA ORGANICZNA W ZABORZE PRUSKIM

Miała ona na celu wspólną i systematyczną pracę wszystkich Polaków dla dobra całego społeczeństwa. Zapoczątkował to Dezydery Chłapowski, który upowszechniał nowoczesne sposoby uprawy roli. Pomagali mu Karol Marcinkowski, twórca Bazaru, i Hipolit Cegielski, twórca fabryki

ZABÓR ROSYJSKI PRZED POWSTANIEM

W latach 1853 - 56 była odwilż posewastopolska (złagodzenie polityki cara wobec Polaków). Zniesiono stan wojenny, wzrosła aktywność gospodarcza, otwarto w Warszawie Akademię Medyko - Chirurgiczną i utworzono Towarzystwo Rolnicze. Niestety, był też Aleksander Wielopolski - wróg konspiracji i idei niepodległości.

ZABÓR AUSTRIACKI PRZED POWSTANIEM

Od 1848 r. na tronie Austrii zasiadał Franciszek Józef I. Początkowo zaostrzył politykę wobec Polaków, ale pod wpływem namiestnika Galicji, Agenora Gołuchowskiego rozpoczął się stopniowy proces polonizacji urzędów. Coraz bardziej aktywne były środowiska naukowe i kulturalne Krakowa i Lwowa.

Przyczyny wybuchu powstania

-Wzmocniły się polskie środowiska niepodległościowe, zaczęto nawoływać do powstania i głoszono potrzebę uwłaszczenia chłopów ("Czerwoni").

-Brak oczekiwanych reform sprawił, że niezadowolenie narastało też wśród ziemian i mieszczan, ale byli oni zdania, że należy poczekać na pomoc Europy Zachodniej, zanim wybuchnie powstanie ("Biali")

-Rewolucja moralna - w Kościołach śpiewano pieśni patriotyczne, organizowano manifestacje, na co źle reagowały władze carskie (zwłaszcza podjudzane przez Aleksandra Wielopolskiego)

-Rozwiązano Towarzystwo Rolnicze

-Zamach na Wielkiego Księcia Konstantego i Aleksandra Wielopolskiego, a w konsekwencji "branka"

WYBUCH POWSTANIA

Po ogłoszeniu branki przyspieszono decyzję o wybuchu powstania - 22.I.1863 r. Pierwszym dyktatorem powstania został Ludwik Mierosławski ("czerwony"). Sytuacja powstańców była zła: brak jedzenia, butów, ciepłych ubrań, brak współpracy z emigracją, brak broni. Tymczasem Rosjanie mieli dobrze wyszkoloną, 100 - tys. armię. Rozbudowano konspirację i prowadzono wojnę partyzancką.

PRZEBIEG WALK

Kiedy "Biali" zorientowali się, że pierwsze bitwy przyniosły Polakom sukces, także dołączyli do powstania. Drugim dyktatorem został Marian Langiewicz, który jednak po tygodniu złożył broń (bał się Rosjan). Car Aleksander II miał bowiem zamiar szybko i skutecznie rozprawić się z polskim buntem - publiczne egzekucje powstańców, aresztowania, zsyłki na Syberię, rozbicie siatki konspiracyjnej.

Przebieg walk - c.d.

Kiedy rozpoczęły się prześladowania powstańców, dyktaturę powstania przejął (niechętnie) Polak i jednocześnie gen. rosyjski, Romuald Traugutt, który wiedział, co będzie, jeśli go Rosjanie dopadną, ale nie umiał odmówić całej wsi, która prosiła go o wzięcie udziału w powstaniu. Dzięki niemu powstańcy przetrwali zimę. On sam źle skończył, stracono go na stokach warszawskiej Cytadeli w sierpniu 1864 r.

Upadek powstania

• W lutym 1864 r. Rosjanie rozbili pod Opatowem (na Kielecczyźnie) oddział gen. Józefa Hauke - Bosaka

• W dniu 2 marca 1864 r. car wydał Ukaz o uwłaszczeniu chłopów - odebrał tym samym nadzieje powstańcom na przyłączenie się chłopów do powstania

• W kwietniu 1864 r. aresztowano Romualda Traugutta, powstanie gasło

• Do wiosny 1865 r. na Podlasiu bronił się oddział księdza Stanisława Brzóski

REPRESJE W ZABORZE ROSYJSKIM

Po stłumieniu powstania Rosjanie rozpoczęli bezwzględny odwet na Polakach. Ok. 10 tys. powstańców wyjechało na emigrację. Pozostałych zesłano w głąb Rosji, na Kaukaz i Syberię. Skazywano ich na wieloletnią katorgę lub osiedlenie bez prawa powrotu. Ludzie szli piechotą kilka tysięcy km, niektórych przewożono kibitkami. Większość nie przeżyła tej trasy. Do kraju wrócili nieliczni - po odbyciu kary lub po amnestii. W kraju zaczęto intensywną rusyfikację - niszczenie świadomości narodowej Polaków, wymuszanie nauki i modlitwy w języku rosyjskim, usunięcie języka polskiego z administracji, zwalnianie polskich nauczycieli, zamykanie polskich instytucji naukowo - kulturalnych.

REPRESJE W ZABORZE PRUSKIM

Prześladowania Polaków po powstaniu styczniowym nasiliły się po zjednoczeniu Niemiec w 1871 r. Otto von Bismarck prowadził politykę bezwzględnej germanizacji Polaków - język niemiecki był jedynym językiem urzędowym, ograniczono prawo do posługiwania się językiem polskim w miejscach publicznych, zmieniano polskie nazwiska i nazwy geograficzne na niemieckie, usuwano język polski ze szkół i kościołów. Wprowadzono politykę KULTURKAMPF - walki o kulturę, której celem było ograniczenie roli Kościoła katolickiego. Kościół polski nie zastosował się do ograniczeń, wskutek czego księży karano finansowo i wysyłano do więzienia.

ANTYPOLSKA POLITYKA WŁADZ NIEMIECKICH

-1885 - rugi pruskie - wysiedlanie Polaków przebywających w Niemczech nielegalnie

- 1886 - Komisja Kolonizacyjna - wspieranie osadnictwa niemieckiego na ziemiach polskich, przesiedlanie niemieckich rodzin do Wielkopolski

-1900 - Ustawa kagańcowa - zakaz używania j. polskiego publicznie, jeśli Polacy stanowili mniej niż 60% mieszkańców powiatu

- 1901 - Strajk dzieci we Wrześni - odmowa modlitwy i nauki w języku niemieckim przez dzieci, które były bite i prześladowane, a ich rodzice karani więzieniem

-1904 - Nowela osadnicza - zakaz stawiania budynków bez zgody władz niemieckich (dla Polaków nierealne)

AUTONOMIA GALICYJSKA

II połowa XIX w. to dobry czas dla Polaków w Galicji. Pod wpływem zmian w monarchii habsburskiej, mieszkańcy zaboru austriackiego od 1861 r. korzystali z coraz szerszej autonomii. Galicyjscy politycy zapewniali cesarza o lojalności i oddaniu, dzięki czemu władza w Galicji właściwie należała do Polaków. Język polski był urzędowy w administracji i szkolnictwie, była wolność prasy i wydawnictw, istniał polski Sejm Krajowy, a za edukację odpowiadała Rada Szkolna Krajowa. Galicja stała się głównym ośrodkiem polskości.

ROZWÓJ GOSPODARCZY W II POŁ. XIX W.

Zabór austriacki: słaba gospodarka, rozdrobnienie gospodarcze, najbardziej zacofany region, przeludnione wsie, brak ośrodków przemysłowych, wielu ludzi wyjechało na emigrację zarobkową. Pod koniec XIX w. powstawały spółdzielnie oszczędnościowo - pożyczkowe, ułatwiające chłopom zakup towarów i sprzedaż produktów rolnych.

Zabór pruski: unowocześnienie gospodarki, nowe maszyny rolnicze (Fabryka Cegielskiego), uwłaszczenie chłopów, spółdzielnie i banki polskie, kółka rolnicze, kolej żelazna.

Zabór rosyjski: zniesienie unii celnej z Rosją, ożywienie handlu i przemysłu (Warszawa, Łódź, okręg częstochowsko - sosnowiecki, nowoczesne banki i giełda papierów wartościowych.

Multiple Choice

Twórcą PPS - Polskiej Partii Socjalistycznej był:

• Roman Dmowski

• Wincenty Witos

• Ignacy Daszyński

• Józef Piłsudski

Multiple Choice

Socjalno - Rewolucyjna Partia Proletariat Ludwika Waryńskiego powstała w roku:

• 1882

• 1885

• 1887

• 1893

Multiple Choice

Roman Dmowski to założyciel:

• PSL

• SDKPiL

• ND

• PPS

Multiple Choice

Ruch narodowy pod koniec XIX w. głosił:

• nacjonalizm i antysemityzm

• socjalizm i demokratyzm

• anarchizm i antysemityzm

• nacjonalizm i demokratyzm

Multiple Choice

Do głównych przyczyn powstania styczniowego zaliczamy:

• Rusyfikację

• Brankę

• Germanizację

• Kulturkampf

Multiple Choice

Wielkim przyjacielem cara Aleksandra II i osobą niechętną konspiracji oraz polskiej niepodległości był:

• Agenor Gołuchowski

• Wielki Książę Konstanty

• Aleksander Wielopolski

• Dezydery Chłapowski

Multiple Choice

Powstanie styczniowe wybuchło:

• 20 stycznia 1863

• 22 stycznia 1863

• 20 stycznia 1864

• 22 stycznia 1864

Multiple Choice

Twórcą poznańskiego Bazaru był:

• Hipolit Cegielski

• Dezydery Chłapowski

• Karol Marcinkowski

• Franz von Stadion

Multiple Choice

Ustawa kagańcowa została wprowadzona w roku:

• 1886

• 1890

• 1900

• 1904

Multiple Choice

Zakaz stawiania budynków bez zgody władz w zaborze pruskim, to:

• Rugi pruskie

• Nowela osadnicza

• Ustawa kagańcowa

• Komisja Kolonizacyjna

Multiple Choice

Ciężka praca (w kajdanach na rękach i nogach) przy wyrębie tajgi lub w syberyjskiej kopalni, to:

• katorga

• kibitka

• kolonizacja

• zsyłka

Multiple Choice

Ukaz o uwłaszczeniu został wydany przez cara Aleksandra II:

• 2 lutego 1864

• 2 marca 1864

• 2 kwietnia 1864

• Nie było takiego dokumentu

Multiple Choice

Trzecim dyktatorem powstania styczniowego był:

• Otto von Bismarck

• Konstanty Mikołajewicz

• Romuald Traugutt

• Ludwik Mierosławski

Multiple Choice

W powstaniu styczniowym najdłużej bronił się oddział:

• gen. Józefa Hauke - Bosaka

• płk. Emilii Plater

• gen. Zygmunta Sierakowskiego

• ks. Stanisława Brzóski

Multiple Choice

Kolosem na glinianych nogach nazywano:

• Galicję

• Japonię

• Rosję

• Prusy

Multiple Choice

Krwawa niedziela to początek:

• Rewolucji 1905 r. w Rosji

• Powstania styczniowego

• Kulturkampfu

• Rugów pruskich

Multiple Choice

Twórcą, który pisał "ku pokrzepieniu serc" był:

• Stefan Żeromski

• Henryk Sienkiewicz

• Władysław Reymont

• Bolesław Prus

Multiple Choice

Modernizm to taki kierunek w malarstwie, którego znakiem było hasło:

• Sceny batalistyczne są najważniejsze

• Najważniejszy jest patriotyzm

• Sztuka dla sztuki

• Pokrzepienie serc

Multiple Choice

Pogląd, zgodnie z którym należy dbać o oświatę ludu, bowiem to chłopi są podstawą funkcjonowania państwa, to:

• Praca organiczna

• Ruch ludowy

• Ruch narodowy

• Praca u podstaw