LED - rodzaje literackie

LED - rodzaje literackie

Liryka

Epika

Dramat

opr. mgr Iga Zawadska

WYRÓŻNAMY

TRZY RODZAJE

LITERACKIE:

LIRYKA

EPIKA

DRAMAT

LIRYKA

[gr. lirykós – ‘odnoszący się do liry’]

Dziś na określenie utworów lirycznych używamy także wspólnego określenia
– poezja, wiersze

LIRYKA

Utwory liryczne opisują przeżycia wewnętrzne, emocje i przekonania, zamknięte w raczej subiektywnej, monologowej wypowiedzi.

Głównym elementem utworu lirycznego jest podmiot liryczny, czyli postać „mówiąca” w danym wierszu. To jej myśli i uczucia organizują konstrukcję całego utworu.

Cechy liryki

• Monolog jako podstawowa forma wypowiedzi lirycznej

• Przeważnie rytmizacja czyli regularne powtarzanie po sobie cząstek wiersza

• Bogate wykorzystanie środków stylistycznych (przenośnie, porównania, epitety, uosobienia)

Rodzaje liryki

Ze względu na sposób wypowiedzi podmiotu lirycznego wyróżnia się:

- lirykę bezpośrednią (podmiot występuje w pierwszej osobie, wprost wyraża swoje przeżycia i uczucia)

- lirykę pośrednią (podmiot jest bardziej ukryty za konstrukcją świata przedstawionego, wyraża swoje myśli i przeżycia nie wprost ale poprzez sytuacje i inne postacie)

Multiple Select

Czy podany fragment należy do liryki?

• TAK

• NIE

Multiple Select

Czy podany fragment należy do liryki?

• TAK

• NIE

Multiple Select

Do jakiego rodzaju literackiego należą "Treny" Jana Kochanowskiego?

• liryka

• epika

• dramat

Multiple Select

Jak nazywa się wiersz bez rymów?

• biały

• wolny

• sylabiczny

Multiple Select

Czy wiersz musi się rymować?

• TAK

• NIE

Multiple Select

Kilka wyodrębnionych wersów to:

• zwrotka

• scena

• strofa

Multiple Select

Kto mówi w utworach lirycznych?

• narrator

• podmiot liryczny

• autor

Multiple Select

Liryka, w której podmiot liryczny jest ukryty za konstrukcją świata przedstawionego lub za bezosobową refleksją to

• liryka bezpośrednia

• liryka pośrednia

Multiple Select

Kilka powiązanych ze sobą linijek tekstu w wierszu to...

• strofa

• wers

• refren

Multiple Select

Linijka tekstu w wierszu to...

• strofa

• wers

• refren

EPIKA

[gr. epikόs – ‘epos, słowo, opowieść, pieśń’]

W utworach epickich pojawia się narrator opowiadający wydarzenia i opisujący świat przedstawiony.

Epika wykształciła największą ilość gatunków literackich, z których najważniejszymi są epos i powieść.

CECHY EPIKI

• Obecność narratora, który przedstawia zdarzenia fabuły w określonym porządku czasowym i przyczynowo - skutkowym. Istnieje kilka rodzajów narracji, w zależności od perspektywy opowiadającego:

• pierwszoosobowa (kiedy narrator jest uczestnikiem wydarzeń i opisuje je w pierwszej osobie liczby pojedynczej)

• trzecioosobowa (kiedy narrator komentuje przebieg wydarzeń, ale sam w nich nie uczestniczy, jest narratorem wszechwiedzącym).

CECHY EPIKI

• Świat przedstawiony stanowiący przestrzeń, w której rozgrywa się fabuła utworu. Jego składnikami są:

• bohaterowie, ich przeżycia i emocje,

• czas

• miejsce akcji

• wydarzenia

CECHY EPIKI

• Świat przedstawiony stanowiący przestrzeń, w której rozgrywa się fabuła utworu. Jego składnikami są:

• bohaterowie, ich przeżycia i emocje,

• czas

• miejsce akcji

• wydarzenia

Multiple Select

Narrator uczestniczący w zdarzeniach i relacjonujący je z perspektywy pierwszoosobowej to narrator wszechwiedzący.

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Narrator znający wydarzenia oraz myśli i pragnienia bohatera jest narratorem wszechwiedzącym.

• prawda

• fałsz

Multiple Select

Przywołanie przez bohatera wydarzeń wcześniejszych niż akcja utworu to

• retrospekcja

• fabuła

• rekonesans

• wątek

Multiple Select

Bohater, który nie zmienia swojej postawy, to bohater

• dynamiczny

• epizodyczny

• negatywny

• statyczny

Multiple Select

Bohater, który zmienia się pod wpływem wydarzeń, to bohater

• statyczny

• epizodyczny

• dynamiczny

• pozytywny

Multiple Select

Narracja to

• opowieść narratora

• dialogi bohaterów

• monologi bohaterów

• dialogi i monologi bohaterów

Multiple Select

Na fabułę składają się

• kartki i strony

• akcja i wątki

Multiple Choice

Zaznacz odpowiedź niepoprawną. Powieść to utwór...

• wielowątkowy

• obszerny, pisany prozą

• w którym o wydarzeniach opowiada narrator

• krótki, pisany wierszem

Multiple Choice

Do elementów świata przedstawionego nie należy

• czas akcji

• miejsce akcji

• bohaterowie

• przenośnia

Multiple Choice

Co zaliczamy do cech epiki?

• obecność rymów

• o wydarzeniach opowiada narrator

• o wydarzeniach opowiada podmiot liryczny

• obecność didaskaliów

DRAMAT

[z gr. drȃma – ‘ruch, akcja’]

Utwór przeznaczony do wystawiania na scenie.

Realizacja sceniczna tego tekstu należy już do sztuki teatru.

CECHY DRAMATU

• Przeznaczenie do realizacji scenicznej

• Konstrukcja utworu na dialogach (nadają bieg akcji) i monologach (sposób autocharakterystyki bohaterów)

• Didaskalia czyli ‘tekst poboczny’ (wskazówki stanowiące uzupełnienie fabuły)

• Wyrazista akcja (fabuła)

• Podział na sceny i akty

Multiple Select

Jak nazywamy zaznaczony fragment dramatu?

• didaskalia

• dialog

• monolog

Multiple Select

Czy ten fragment utworu jest dramatem?

• TAK

• NIE

Multiple Select

Czy podany fragment utworu jest dramatem?

• TAK

• NIE

Multiple Select

Akt w dramacie składa się...

• z rozdziałów

• z wersów

• ze scen

Multiple Select

Czym są didaskalia?

• dłuższą wypowiedzią jednego bohatera

• wskazówkami dla wystawiających dramat

• tekstem pobocznym

Multiple Select

Co tworzy tekst główny w dramacie?

• dialogi i monologi

• didaskalia

• narracja

Multiple Select

Której funkcji w utworze dramatycznym nie pełnią dialogi?

• wpływają na rozwój akcji

• informują o dekoracjach, wyglądzie i zachowaniu postaci

• informują o wydarzeniach

• charakteryzują bohaterów

Multiple Select

Wskazówki ułatwiające wystawiane sztuki na scenie, zawierające informacje o czasie i miejscu akcji, dekoracjach, wyglądzie i zachowaniu postaci to

• akt

• scena

• tekst główny

• didaskalia

Multiple Select

Dramat zbudowany jest z

• tekstu głównego (dialogów) i tekstu pobocznego (wskazówek inscenizacyjnych)

• wielu wątków, przedstawia dzieje bohaterów na tle przełomowych wydarzeń

• jednowątkowej fabuły, ma swobodną kompozycję i bardzo rozbudowane opisy

• z wątku głównego i wątków pobocznych, może zawierać retrospekcje