หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 ประวัติพระสาวกและชาดก EP 1/3

ประวัติพระสาวกและชาดก EP 1 พระอัสสชิและนางกีสาโคตมีเถรี

พระอัสสชิ

• พระอัสสชิเถระ เป็นบุตรของพราหมณ์ผู้หนึ่งในพราหมณ์ 8 คนที่ได้รับเชิญไปทำนายพระลักษณะ และขนานพระนามเจ้าชายสิทธัตถะ 

• บิดาของพระอัสสชิจะออกบวชติดตามพระองค์แต่บิดาของพระอัสสชิชราภาพมากแล้วและได้เสียชีวิตลงจึงได้ให้พระอัสสชิซึ่งเป็นลูกคอยติดตามพระองค์แทน

• อัสสชิและลูกของพราหม์อีก 4 คนที่ออกบวชคือ ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5

พระอัสสชิ

เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงเลิกบำเพ็ญทุกรกิริยา และหันมาบำเพ็ญเพียรทางจิต ท่านอัสสชิพร้อมด้วยสหายได้พากันหนีไปอยู่ที่ป่าอิสิปกตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี

พระอัสสชิ

ครั้นเจ้าชายสิทธัตถะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้ว พระองค์ได้เสด็จไปโปรด โดยแสดงธรรมเทศนาชื่อว่า ธัมมจักกัปปวัตนสูตร เมื่อจบพระธรรมเทศนาแล้ว ท่านอัสสชิได้ดวงตาเห็นธรรม และได้บวชเป็นสาวกของพระพุทธองค์เช่นเดียวกับสหายทั้ง 4

พระอัสสชิ

หลังจากบรรลุพระอรหันต์แล้ว ในเช้าวันหนึ่ง ท่านได้ออกบิณฑบาตในเมืองราชคฤห์ อิริยาบถอันสงบสำรวมขณะเดินบิณฑบาตของท่านได้ก่อให้เกิดความประทับใจแก่มาณพ หนุ่มนามว่า อุปติสสะ ผู้พบเห็นท่านโดยบังเอิญ อุปติสสะจึงติดตามท่านไปห่าง ๆ

พระอัสสชิ

ครั้นพอได้โอกาสขณะพระอัสสชิเถระนั่งฉันภัตตาหารอยู่ จึงเข้าไปนมัสการและเรียนธรรมะจากท่าน พระอัสสชิเถระออกตัวว่า ท่านบวชไม่นาน ไม่สามารถแสดงธรรมโดยพิสดารได้ อุปติสสะจึงกราบเรียนให้ท่านแสดงธรรมแต่โดยย่อ

พระอัสสชิ

• ท่านจึงแสดงธรรมโดยย่อว่า “ธรรมเหล่าใดเกิดแต่เหตุ พระตถาคตตรัสเหตุแห่งธรรมเหล่านั้นและการดับแห่งธรรมเหล่านั้น

• พระมหาสมณะมีวาทะอย่างนี้อุปติสสะครั้งได้ฟังธรรมแล้วก็ได้ “ดวงตาเห็นธรรม” จึงรีบไปบอกแก่โกลิตะผู้เป็นสหาย และครั้งโกลิตะฟังธรรมนั้นแล้ว ก็ได้ดวงตาเห็นธรรมเช่นเดียวกัน

• และทั้งอุปติสสะและโกลิตะก็ได้พากันบวชเป็นสาวกของ พระพุทธเจ้า ณ เวฬุวัน และได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าให้เป็นพระอัครสาวกทั้งสองท่าน

• อุปติสสะ คือ พระสารีบุตร (อัครสาวกเบื้องขวา) ผู้มีปัญญามาก

• โกลิตะ คือ พระโมคคัลลานะ (อัครสาวกเบื้องซ้าย) ผู้มีฤทธิ์มาก

พระอัสสชิ

• อัสสชิเถระไม่ปรากฏว่าท่านมีความเชี่ยวชาญด้านใดเป็นพิเศษ ท่านมีความเป็นอยู่อย่างเรียบง่าย สมถะ ชอบอยู่สงบเพียงลำพัง มีบุคลิกน่าเลื่อมใส สำรวมอินทรีย์ การคู้การเหยียดซึ่งมือและเท้า การเหลียวดูเป็นไปอย่างสงบสำรวม น่าเลื่อมใสยิ่ง และไม่ปรากฏว่าพระอัสสชิเถระมีอายุพรรษาเท่าใด ท่านนิพพานไปเงียบ ๆ โดยไม่มีกล่าวถึงไว้ในคัมภีร์ไหนเลย

คุณธรรมที่ควรถือเป็นแบบอย่างของพระอัสสชิ

• พระอัสสชิเถระเป็นผู้มีความอ่อนน้อมถ่อมตนมีบุคลิกภาพที่น่าเลื่อมใส สมถะ สำรวมระวังกิริยามารยาท

นางกีสาโคตมีเถรี

มารดาผู้เสาะหายาฟื้นจากความตายให้บุตร

นางกีสาโคตมีเถรี

นางกีสาโคตมีเถรีเป็นธิดาของเศรษฐีตระกูลหนึ่งและต่อมานางได้แต่งงานและให้กำเนิดบุตรน่ารักคนหนึ่ง ยังความปลาบปลื้มแก่สมาชิกในตระกูลเป็นอย่างยิ่ง แต่อยู่ได้ไม่นาน บุตรน้อยของนางก็เสียชีวิตกระทันหัน นางร่ำไห้เสียใจเป็นอย่างมาก จนสติฟั่นเฟือนครึ่งบ้า ไม่ยอมให้ใครเผาศพลูกชาย คิดเข้าข้างตัวว่าลูกชายของตนยังไม่ตาย เพียงสลบไปเท่านั้น มิไยใครเขาจะบอกว่าลูกของนางตายแล้วก็ไม่ฟัง นางเที่ยวเสาะหาคนที่จะสามารถรักษาลูกชายของนางให้กลับฟื้นได้จนมีผู้แนะนำ ให้นางไปเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อให้พระพุทธองค์รักษา นางดีใจเป็นอย่างยิ่งจึงได้อุ้มศพบุตรชายรีบไปเฝ้าพระพุทธเจ้าซึ่งประทับ อยู่ที่พระวิหารเชตวัน นอกเมืองสาวัตถีเมื่อเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแล้ว นางได้กราบทูลให้พระพุทธองค์รักษาบุตรน้อย

นางกีสาโคตมีเถรี

• พระพุทธองค์ตรัสให้นางไปเอาเมล็ด พันธุ์ผักกาดมาสักกำมือหนึ่ง และเมล็ดพันธุ์ผักกาดนั้นจะต้องเอามาจากบ้านเรือนที่ไม่มีใครตาย

• นางกีสาโคตมีอุ้มลูกน้อยไปเที่ยวขอเมล็ด พันธุ์ผักกาดจากชาวบ้านทั่วทุกครัวเรือน ไม่ได้แม้แต่เมล็ดเดียว เนื่องจากแต่ละครัวเรือนก็มีคนตายมาแล้วทั้งสิ้น

• จนในที่สุดนางก็ได้สติกลับคืนมาและคิดได้ว่าความตายนั้นไม่ใช่ตายเฉพาะลูก เราคนเดียว คนอื่นก็ตายด้วย สักวันหนึ่งเราเองก็จะต้องตายเหมือนกัน ความตายเป็นสัจจะแห่งชีวิต สิ่งใดมีการเกิดขึ้น สิ่งนั้นก็มีการแตกดับไปในที่สุด เมื่อคิดได้ดังนี้ แสงสว่างแห่งปัญญาก็โพลงขึ้นกลางใจ ความเศร้าโศกที่แบกรับมาจนหนักอึ้งก็ผ่อนคลายเบาบาง

นางกีสาโคตมีเถรี

• นางจัดการเผาศพลูกชายตนเอง แล้วเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า พระองค์เทศนาโลกธรรมสั้นให้ฟัง เมื่อสิ้นสุดพระธรรมเทศนาสั้น ๆ นางกีสาโคตมีก็ได้บรรลุโสดาปัตติผล กราบทูลขออุปสมบทเป็นพระภิกษุณี

•  พระกีสาโคตมีเถรี ได้ผ่านประสบการณ์ชีวิตอันขมขื่นมาแล้ว รู้รสชาติแห่งความทุกข์เพราะวิปโยค เมื่อมาอยู่ในร่มเงาพระพุทธศาสนา ได้พบสุขที่แท้จริงแล้ว ก็มีความสงสารเห็นใจผู้ยังอยู่ในห้วงทุกข์นั้น

• จึงมักเทศน์สั่งสอนผู้คนผู้กำลังทุกข์ ให้หาทางแก้ทุกข์ในทางที่ถูกต้อง วิธีเอาชนะทุกข์ได้เด็ดขาด คือหันหน้ามาเผชิญกับความทุกข์ รับรู้ความจริงว่ามันเป็นทุกข์เพราะเหตุใด แล้วพยายามแก้ไขที่ต้นเหตุด้วยวิธีนี้เท่านั้นจึงจะแก้ทุกข์ได้

คุณธรรมที่ควรเอาแบบอย่างนางกีสาโคตมีเถรี

• มีความคิดฉับไว เป็นครูที่ดีของสตรีทั้งหลาย

Open Ended

พระอัสสชิมีส่วนสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างไร จงอธิบาย

Open Ended

คุณธรรมที่ควรยึดถือเป็นแบบอย่างของพระอัสสชิคืออะไร

Open Ended

นางกีสาโคตมีเถรีได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าครั้งแรกเนื่องจากสาเหตุใด พระพุทธเจ้ามีวิธีสอนพระกีสาโคตมีเถรีด้วยวิธีการใด

Open Ended

เหตุการณ์ที่นางกีสาโคตมีเถรีเดินหาเมล็ดพันธ์จากบ้านที่ไม่มีคนตายทำให้นางได้แง่คิดเกี่ยวกับเรื่องอะไร

Multiple Choice

นางกีสาโคตมีเถรี มีคุณธรรมอันเป็นแบบอย่างที่เด่นชัดที่สุด คือข้อใด

• มีความซื่อสัตย์

• เป็นผู้มีความเสียสละอย่างสูง

• มีความคิดฉับไว เป็นครูที่ดีของสตรีทั้งหลาย

• มีความเพียรพยายามอย่างยิ่ง