หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 ประวัติพระสาวกและชาดก EP 2/3

หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 ประวัติพระสาวกและชาดก EP 2 นางมัลลิกาและหมอชีวกโกมารภัจจ์

พระนางมัลลิกา

• พระนางมัลลิกาได้แต่งงานกับท่านพันธุลเสนาบดีแม่ทัพของพระเจ้าปเสนทิโกศลและก็ได้คลอดบุตรชายฝาแฝดสิบหกครั้ง ครั้งละ 2 คน มีบุตรรวม 32คน บุตรทั้งหมดเจริญเติบโตเต็มวัยแล้ว ก็ได้เรียนศิลปวิทยาสำเร็จกันทุกคน

• อยู่มาวันหนึ่งท่านพันธุลเสนาบดีได้ทราบว่าพวกอำมาตย์ผู้วินิจฉัยคดี วินิจฉัยคดีด้วยความไม่ซื่อสัตย์ท่านพันธุลเสนาบดีจึงไปพิพากษาคดีความต่างๆเสียเองและได้ทำหน้าที่อย่างบริสุทธิ์ยุติธรรมจนประชาชนต่างกล่าวยกย่องชื่นชม

• กลุ่มเสนาอำมาตย์ที่ถูกปลดออกจากตำแหน่งผู้พิพากษาจึงร่วมกันใส่ร้ายท่านพันธุลเสนาบดีให้แก่พระเจ้าปเสนธิโกศลฟังว่าพันธุลเสนาบดีกำลังจะก่อกบฎแรกๆพระเจ้าปเสนธิโกศลก็ไม่เชื่อแต่เมื่อได้ฟังบ่อยๆเข้าก็ทรงคลางแคลงพระทัย

พระเจ้าปเสนธิโกศลถูกพวกอำมาตย์ยุยงจึงส่งทหารไปลอบสังหารพันธุลเสนาบดีและลูกๆ

พันธุละ พร้อมกับบุตรชาย 32 คนถูกสังหารสิ้น

• พวกอำมาตย์ไม่พอใจ จึงยุยงให้พระเจ้าปเสนทิโกศลส่งให้พันธุละไปปราบโจรที่ชายแดน และส่งทหารไปดักฆ่าพันธุละและพร้อมกับบุตรชาย 32 คนจนสิ้นชีวิตหมดสิ้น

พระนางมัลลิกา

• วันที่สามีและบุตรชายทั้ง ๓๒ คนถูกฆ่า นางมัลลิกากำลังถวายภัตตาหารแก่พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ พร้อมภิกษุสงฆ์จำนวนหนึ่งมีผู้นำจดหมายด่วนมาแจ้งข่าวร้าย นางนิ่งอึ้งไปพักใหญ่ แต่ก็สู้อดกลั้นความเศร้าโศกไว้ เพราะกำลังทำบุญเลี้ยงพระอยู่ เหน็บจดหมายไว้ที่ชายพก แล้วสั่งให้ยกอาหารมาถวายพระ

พระนางมัลลิกา

• สาวใช้ถือถาดเนยใสเข้ามา ทำถาดตกแตกต่อหน้าพระสารีบุตรเถระ พระเถระเจ้าจึงกล่าวเตือนว่า “ของที่แตกได้ก็แตกแล้ว ไม่ควรคิดอะไรมาก”

• นางมัลลิกานำจดหมายออกจากชายพก แล้วกราบเรียนท่านว่า “ดิฉันได้ข่าวว่าสามีและบุตรชายทั้งหมดถูกฆ่าตายแล้ว ยังอุตส่าห์ข่มความโศกไว้ได้ เพียงถาดเนยใสแตกใบเดียว ดิฉันไม่คิดอะไรดอกเจ้าค่ะ”

• พระสารีบุตรอัครสาวกเมื่อรู้ข่าว จึงเทศนาปลุกปลอบจิตนางมิลลิกาว่า

ชีวิตของสัตว์โลกนี้ไม่มีนิมิตหมาย

"ไม่สามารถรู้ได้ว่าจะตายเมื่อใด ตายด้วยอาการอย่างไร ที่ไหน ชีวิตนั้นสั้นนัก เป็นอยู่ลำบาก และประกอบด้วยทุกข์ จึงไม่ควรประมาท”

นางมัลลิกา

• นางมิลลิกาเรียกสะใภ้ทั้ง ๓๒ คนมาแจ้งข่าวและให้โอวาทว่า สามีของพวกนางไม่มีความผิด แต่ได้รับผลกรรมแต่ชาติปางก่อน ไม่ควรเศร้าโศกเกินเหตุ และที่สำคัญที่สุด ไม่ควรผูกอาฆาตพยาบาทต่อผู้กระทำ ไม่ว่าใครก็ตาม

• ผู้สอดแนมที่พระราชาส่งมาดูลาดเลา ได้นำความไปกราบทูลพระเจ้าปเสนทิโกศล ท้าวเธอจึงทรงทราบความจริงว่า พระองค์ได้ผิดต่อพระสหายและบุตรของเขาผู้ไม่มีความผิดเสียแล้ว ทรงเสียพระทัยมาก ทรงจัดพิธีศพพันธุละและบุตรทั้ง ๓๒ คนอย่างสมเกียรติ

คุณธรรมที่ควรถือเป็นแบบอย่าง

• เป็นผู้มีความอดทน

• เป็นผู้มีใจกว้าง

หมอชีวกโกมารภัจจ์

• แพทย์ผู้เสียสละ

หมอชีวกโกมารภัจจ์

• หมอชีวกโกมารภัจจ์ เป็นเด็กกำพร้าและถูกเก็บมาเลี้ยงดู

• เมื่อชีวกโกมารภัจจ์โตขึ้นถูกพวกเด็กๆ ในวังล้อเลียนว่า “เจ้าลูกไม่มีพ่อ” ด้วยความมานะจึงหนีพระบิดาเลี้ยงไปเรียนศิลปวิทยาที่เมืองตักกสิลา เพื่อเอาชนะคำดูหมิ่นของพวกเด็กในวังให้ได้ 

• วิชาที่ชีวกเรียนคือแพทย์ เนื่องจากไม่มีค่าเล่าเรียนให้อาจารย์ จึงอาสาอยู่รับใช้อาจารย์สารพัดแล้วแต่ท่านจะใช้ อาศัยเป็นเด็กอ่อนน้อมถ่อมตน มีความเคารพเชื่อฟังอาจารย์ จึงเป็นที่โปรดปรานของอาจารย์มาก มีศิลปวิทยาเท่าไหร อาจารย์ถ่ายทอดให้หมด

หมอชีวกโกมารภัจจ์

• ชีวกได้ถวายทำการรักษาอาการพระประชวรของพระเจ้าพิมพิสารหายขาดจาก โรคริดสีดวงทวาร ได้รับแต่งตั้งให้เป็นหมอหลวง พร้อมทั้งพระราชทานสวนมะม่วงให้เป็นสมบัติอีกด้วย

• ต่อมาชีวกได้ถวายสวนมะม่วงแห่งนี้ให้เป็นวัดที่ประทับของพระพุทธเจ้าและพระสาวกทั้งหลายได้ถวายการรักษาแด่พระบรมศาสดาเมื่อคราวพระองค์ทรงพระประชวร และถวายตัวเป็นแพทย์ประจำพระองค์อีกด้วย

ผ้าแพร จุดเปลี่ยนการรับผ้าไตรจีวรพระสงฆ์

• ครั้งหนึ่งเขาได้ไปถวายรักษาพยาบาลพระเจ้าจัณฑปัชโชตแห่งกรุงอุชเชนีแคว้นอวันดี หายจากโรคร้าย ได้รับพระราชทานผ้าแพรเนื้อละเอียดมาผืนหนึ่ง เขานำไปถวายพระพุทธเจ้า 

• เนื่องจากสมัยนั้น พระภิกษุสงฆ์ถือผ้าบังสุกุลอย่างเดียว คือแสวงหาเศษผ้าที่ชาวบ้านเขาทิ้งแล้ว เช่น ผ้าห่อศพมาเย็บทำจีวร

• หมอชีวกจึงกราบทูลขอพระพุทธเจ้าให้ทรงรับผ้าแพรที่เขาน้อมถวาย และให้ทรงอนุญาตให้พระสงฆ์รับผ้าจีวรให้ชาวบ้านผู้มีศรัทธาจัดถวายด้วย 

หมอชีวกโกมารภัจจ์

• พระพุทธเจ้าทรงรับผ้าจากหมอชีวก และประทานอนุญาตให้พระสงฆ์รับผ้าที่ชาวบ้านนำมาถวายได้แต่บัดนั้น

• ตลอดชีวิตหมอชีวกได้บำเพ็ญแต่สิ่งที่ดีงาม ช่วยเหลือผู้เจ็บป่วย ไม่เลือกยากดีมีจน แม้กระทั่งกลางค่ำกลางคืนหากมีคนเดือนร้อนหมอชีวกก็ไปแม้กระทั่งตนจะเจ็บป่วยอยู่แค่ไหนก็ตาม จนได้รับยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าเป็น เอตทัคคะ ความเป็นเลิศกว่าผู้อื่น ในทางเป็นที่รักของปวงชน 

คุณธรรมที่ควรถือเป็นแบบอย่าง

- เป็นผู้มีแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์สูงยิ่ง

- เป็นผู้เสียสละอย่างยิ่ง

Open Ended

พระนางมัลลิกามีความทุกข์เรื่องใดมากที่สุดจงอธิบาย

Multiple Choice

การที่พระนางไม่แสดงอาการใดให้ปรากฏแสดงถึงการปฏิบัติตนตามหลักธรรมใด

• หลักไตรลักษณ์

  ทุกสิ่งทุกอย่างย่อมเปลี่ยนแปลงไปตามธรรมชาติ

• หลักสังคหวัตถุ

  การช่วยเหลือเกื้อกูลกัน

• หลักอธิปไตย 3

  หลักแห่งความเป็นใหญ่

Open Ended

หมอชีวกโกมารภัจจ์มีความเกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าอย่างไรบ้าง ในเรื่องอะไรบ้าง จงอธิบาย

Multiple Choice

ข้้อใด ไม่ใช่ คุณธรรมที่ควรถือเป็นแบบอย่างของหมอชีวกโกมารภัจจ์

• เป็นครูที่ดีของสัตว์ทั้งหลาย

• เป็นผู้มีแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์สูง

• เป็นผู้มีความเสียสละอย่างยิ่ง

Multiple Choice

การกระทำในข้อใดที่แสดงว่าหมอชีวกโกมารภัจจ์เป็นผู้มีแรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์สูง

• ยึดมั่นในพระรัตนตรัย

• ถวายสวนมะม่วงให้เป็นวัดที่ประทับของพระพุทธเจ้า

• เฝ้าทูลถามข้อข้องใจในธรรมจากพระพุทธเจ้า

• ศึกษาเล่าเรียนตั้งแต่เด็กจนกระทั่งจบแพทย์

Multiple Choice

ผู้ใดมีส่วนสำคัญที่ทำให้พระพุทธเจ้าประทานอนุญาต

ให้พระสงฆ์รับผ้าที่ชาวบ้านมาถวายเป็นจีวรได้

• พระเจ้าปเสนทิโกศล

• พระนางมัลลิกา

• พระกีสาโคตมีเถรี

• หมอชีวกโกมารภัจจ์

Multiple Choice

บุคคลใดได้ชื่อว่า เป็นผู้มีคุณธรรมด้านการเสียสละอย่างยิ่ง

• ยสกุลบุตร

• หมอชีวกโกมารภัจจ์

• พระนางมัลลิกา

• นางสุชาดา