Bài 2. Vận chuyển các chất trong cây

BÀI 2. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG CÂY

GV Bùi Đình Đường

Multiple Choice

Theo các em, cây cao nhất hiện nay là bao nhiêu mét?

• Trên 10 mét

• Trên 30 mét

• Trên 50 mét

• Trên 100 mét

​Cây cao nhất thế giới

• ​Cây Hyperion - đại diện cho tầm vóc nước Mỹ.

• ​Đó là loài cây tùng gỗ đỏ cao đến 115,6m, vượt trội hơn cả công trình Nữ thần Tự do và Tháp đồng hồ Big Ben. Người dân Mỹ trân trọng đặt tên cho nó là Hyperion (tên của 1 trong 12 vị thần Titan trong thần thoại Hy Lạp, con của thần bầu trời và nữ thần đất mẹ).

​Máy bơm nước nhà cao tầng

- Đối với công suất máy bơm nước, nếu như nhà bạn cao từ 2-3 tầng thì máy bơm nước đẩy cao có công suất khoảng 125W.

- Nếu nhà bạn cao từ 4-5 tầng thì máy bơm nước có công suất 200-250W.

- Đối với những nhà có chiều cao từ 6 tầng trở thì sẽ cần loại máy bơm có công suất lớn hơn, hoặc có thể phải dùng đến máy bơm qua trạm.

​Một tòa nhà cao tầng - Một cái cây cao 115,6m

​Việc vận chuyển nước giữa hai trường hợp này tương tự nhau, nhưng ở tòa nhà cao tầng được hỗ trợ với hệ thống máy bơm công suất lớn. Cái cây cũng sẽ cần một công suất lớn như vậy để đẩy nước lên cao.

​Vậy trong cây, cái gì sẽ tạo nên động lực lớn như vậy?

Multiple Choice

Trong cây có những con đường vận chuyển nào ?

• Vận chuyển đi lên

• Vận chuyển đi xuống

• Cả hai con đường đi lên và đi xuống

Multiple Select

Con đường đi xuống vận chuyển những chất chủ yếu nào?

• Nước

• Các ion khoáng

• Chất hữu cơ

• Đạm, lân, kali

Multiple Select

Con đường đi lên vận chuyển những chất chủ yếu nào?

• Nước

• Các ion khoáng

• Chất hữu cơ

• Đạm, lân, kali

​1. Con đường đi lên (dòng mạch gỗ):

• ​ Vận chuyển nước và muối khoáng

• ​Từ rễ -> Thân -> lá.

​

​Hai con đường vận chuyển trong cây

​2. Con đường đi xuống (dòng mạch rây):

• ​Vận chuyển các chất hữu cơ

• ​Từ Lá -> thân -> rễ

​Cấu tạo mạch gỗ:

• ​ Các tế bào chết đã hóa gỗ (tế bào dạng ống, quản bào)

• ​Các tế bào nối thông với nhau

​

​

​Hai con đường vận chuyển trong cây

​Cấu tạo mạch rây:

• ​Các tế bào sống, tế bào rây

• Các tế bào ngăn cách bởi màng rây.

​Vậy động lực nào giúp cây có thể đưa nước lên cao ?

​HIỆN TƯỢNG Ứ GIỌT

​Vào buổi sáng sớm chúng ta thường thấy, trên lá cây có những giọt nước bám ở xung quan viền lá.

Các em hãy giải thích cho hiện tượng này.​

​

Multiple Choice

Hiện tượng ứ giọt ở lá chứng tỏ ................................

• rễ có thể hút và đẩy nước lên

• hơi nước trong không khí đọng lại trên lá

• thoát hơi nước vẫn xảy ra vào ban đêm

Multiple Select

Hãy quan sát thí nghiệm và cho biết kết luận nào sau đây là đúng?

• Áp suất rễ là lực đẩy do rễ tạo ra

• Rễ có khả năng hút và đẩy nước lên, tạo thành áp suất rễ

• Gốc cây có khả năng hút và đẩy nước lên, tạo thành áp suất rễ

• Nước được đẩy lên do lực đẩy từ mạch gỗ trong thân cây.

Multiple Choice

Một chậu cây cảnh sau thời gian 1 tháng đã bị héo, do nước trong bình bị khô.

Theo các em, nguyên nhân nào đã làm nước trong bình cây cảnh bị khô?

• Nước bị bốc hơi qua miệng bình

• Nước bị cây sử dụng

• Nước bị rễ cây hút, đưa lên lá cây và bị bay hơi

Multiple Choice

Nếu chậu cây này, được cắt bớt lá trước đó, thì điều gì xảy ra?

• Nước sẽ bị bay hơi chậm hơn

• Nước sẽ ít bị hao hụt do quá trình thoát hơi nước qua lá cây

• Lượng nước mất đi vẫn giống như khi để lá bình thường

• Cây sẽ vẫn tươi tốt

Multiple Select

Hàng cây mới trồng trơ trọi thân cành.

Tại sao người ta lại cắt bỏ hầu hết cành lá của những cây mới trồng ?

• Để tránh đỗ, ngã do gió lớn

• Giảm sự thoát hơi nước qua lá

• Để cây mọc tán mới đẹp hơn

• Dễ vận chuyển, dễ trồng

​Động lực của dòng mạch gỗ:

​- Do áp suất rễ tạo ra

​- Do lực hút của quá trình thoát hơi nước ở lá cây

​- Do lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và lực liên kết giữa các phân tử nước với thành mạch gỗ.

​Động lực của dòng mạch rây

Multiple Select

Mạch rây được cấu tạo từ các tế bào sống.

Vậy chất hữu cơ khi được vận chuyển từ tế bào này sang tế bào khác theo cơ chế nào?

• Cơ chế khuếch tán

• Cơ chế thẩm thấu

• Cơ chế vận chuyển chủ động

• Cơ chế vận chuyển thụ động

​Động lực của dòng mạch rây

​- Do sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa các tế bào.

​- Theo cơ chế khuếch tán.