ANG PAG-UNLAD NG TAO AT ANG MGA UNANG SIBILISASYON SA ASYA

ANG PAG-UNLAD NG TAO AT ANG MGA UNANG SIBILISASYON SA ASYA

by ma. aniversario

Open Ended

Kapag narinig mo ang salitang, EBOLUSYON, ano ang pumapasok sa isip mo?

​Ang ebolusyon ay tumutukoy sa proseso ng pagbabago sa katangian ng mga tao sa paglipas ng panahon.

Poll

Saan ang mas kapani-paniwala?

• Teorya ng Ebolusyon

• Paniniwala ng Relihiyon

​ANG EBOLUSYON AT TEORYA NG TAO

 Teorya ng Ebolusyon: Isinasaad dito na ang mga tao ay nagmula sa mga unggoy. Ang teoryang ito ay ipinakilala ni CharlesDarwin at ni Landa Jocano.Charles Darwin: Origin of the Species; ang tao'y di basta-bastang sumulpot kundi unti-untingdumating sa kasalukuyan niyang kalagayan at hitsura; unang nagbigay ng ebidensyang nagpatunay dito; maraming taoang di naniwala dito dahil labag daw ito sa istorya ni Adan at Eva. Humanap ang mga siyentipiko ng ebidensiya upangmapatunayan ang teorya ni Darwin. Isang hulma ng tinatayang wangis ng Taong Java.Noong 1859, sa pangunguna ngsiyentipikong si Charles Darwin, maging ni Alfred Russell Wallace, ang panukalang nagbuhat ang mga hayop - kabilangang tao - mula sa mga nilalang na may ibang kaanyuan. Sinabi pa rin nila na bunga ng mga "pagbabagong kinailangan saloob ng mahabang panahon" ang kasalukuyang anyo ng tao at ng iba pang mga hayop

​Ang Darwinian hypothesis unang lumitaw noong 1859 sa isang librong tinatawag na The Origin of Spiesies . Mula noon, ang teoryang ito ay patuloy na lumalaki at naging isa sa mga pangunahing mga haligi ng pag-aaral sa biology.

​Ayon sa teorya ng ebolusyon, ang mga species ay nagbago pagkatapos umangkop sa mga realidad sa kapaligiran. Ang prinsipyong ito ng pagbagay ay kilala sa pamamagitan ng pangalan ng natural na pagpili o pumipili na presyon .

Open Ended

Ikaw sa tingin mo, saan ka galing?

​Ang Ebolusyon ng Tao

​

​

​

​

​Link: https://youtu.be/5YrzYYNn2bw

Multiple Choice

Sila ang pinakaunang tao sa mundo na namuhay limang milyong taon na ang nakaraan

• Homo Sapiens

• Homo Habilis

• Australopithecus o Southern Ape

• Homo erectus

Multiple Choice

Kaninong teorya ang "On the Origin of Species by Means of Natural Selection"

• Donald Johanson

• Lamarch

• Dr. Leokey

• Charles Darwin

Multiple Choice

Sila ay itinuturing na handy man.

• Home Sapiens

• Homo Habilis

• Homo erectus

• Homo neanderthalensis

Multiple Choice

Ang mga buto ng Homo erectus ay natagpuan sa mga bansang ito, maliban sa isa.

• Africa

• Australia

• Europe

• Asia

Multiple Choice

Sila ang mga sinasabing mga unang tao na naglibing ng kanilang patay.

• Homo Sapiens

• Homo Habilis

• Homo neanderthalensis

• Homo erectus

Multiple Choice

Ito ang kilala bilang modernong tao.

• Homo Sapiens

• Homo Habilis

• Homo erectus

• Hominid Primates

Open Ended

Ano-anu ang tatlong panahon sa pag-unlad ng kabihasnan?

LUMANG PANAHON NG BATO

​-50,000-10,000 B.C.E

-nangalap ng pagkain buhat sa kapaligiran

​-natuklasan ang apoy

​-Nanirahan sa kuweba at tagong lugar

​-nabuo ang pasalitang wika

​Panahong Mesolitiko

• ​Nagsimulang magtanim at mag alaga ng hayop

• ​simula ng sama-samang pamumuhay sa isang lugar

• ​mas maliit na bato ang ginamit

• ​nagsimula ang paggawa ng banga

• ​nagsimula ang paggamit ng pana at palakol

​PANAHON NG BAGONG BATO

• ​natutong magtanim at mag alaga ng hayop

• ​Nabuo ang mga Komunidad

• ​Nagsimula ang kalakalan

• ​Mas matulis, maliit, at makinis ang paggawa sa bato

​PANAHON NG METAL

• ​Natuklasan 3500 taon ang nakalipas

• ​May tatlong bahagi (Panahon ng Tanso, Bronze, at Bakal)

• ​Nagsimula ang pagsulat

• ​natutong maghabi ng damit, paggawa ng banga na may dekorasyon, at paggawa ng abaloryo o beads.

​Tukuyin kung anong panahon nabibilang ang sumusunod.

​

​Panahong Paleolitiko

​Panahong Neolitiko

​Panahong Metal

Open Ended

nangalap ng pagkain buhat sa kapaligiran

Open Ended

​Nabuo ang mga Komunidad

Open Ended

natutong magtanim at mag alaga ng hayop

Open Ended

Nagsimula ang pagsulat

Open Ended

natutong maghabi ng damit

Open Ended

natuklasan ang apoy

Open Ended

Nagsimula ang kalakalan

Open Ended

nabuo ang pasalitang wika

Open Ended

Nanirahan sa kuweba at tagong lugar

Open Ended

paggawa ng abaloryo o beads.

Open Ended

Para sa iyo, ano ang SIBILISASYON?

​SIBILISASYON

​Ito ay tumutukoy sa pag-unlad kung saan ang mga tao ay nakabuo na ng samahan, sistema ng sama-samang pamumuhay, at paniniwala.

​Napagkasunduan na ang angkop na pakikihalunilo sa isa't isa, kauhalian, at tradisyon.

Multiple Choice

Saan ang pinakaunang sibilisasyon sa Asya?

• China

• Mesopotamia

• India

• Japan

​Ang pinakaunang sibilisasyon sa Asya ay matatagpuan sa Mesopotamia noong mga 8000 BCE. Kilala ito bilang sibilisasyon ng Sumer

​Ang unang sibilisasyon sa Mesopotamia ay sa ibabang bahagi ng mga Ilog Tigris at Ilog Euphrates noong 3200-3500 BCE.

​ANG SIBILISASYONG SUMER

​

​Nanirahan ang mga taga-Sumer sa tabi ng ilog sa Ur, Uruk, Lagash, Nipput, at iba pa.

​Lungsod na Estado

​Ang mga komunidad sa Sumer ay mga lungsod na estado na siya ring estado ng mga diyos.

​

Ang templo, mga pari, at mga nagsisilbi ay nabubuhay mula sa buwis.

​Mga Paring Pinuno at Tagapamahala

​Ang mga paring pinuno ang namumuno ng komunidad at nag-uutos sa mga tao.

​

Pinamahalaan nila ang mga gawain tulad ng paggawa ng templo, mga kanal, irigasyon para sa mga sakahan.

Mga Imbensiyon

​Isa sa mga imbensiyon ng mga taga-Sumer ay ang gulong.

​-Karwahe at kariton na hinihila ng hayop.

-Naging madali ang gawain.

-Nakapagdala ng mabibigat na bagay (Paggawa ng mga templo, kanal)

Mga Imbensiyon

-Nakagawa rin ng kalendaryo. (mahalaga para sa magsasaka)

-Cuneiform (Pinakamahalagang imbensiyon) -paraan ng pagsulat

Open Ended

Ibigay ang tatlong imbensiyon ng mga taga-Sumer.

• ​Gulong

• ​Kalendaryo

• ​Cuneiform

Kaayusang Panlipunan

Apat na uri ng tao sa lipunan ng Sumer

1.Mayayamang pamilya na may ari ng mga lupain at namamahala sa mga gawaing panrelihiyon at pampamahalaan.

​2. Tagapamahala, mangangalakal at artesano o gumagawa ng produkto.

​3. Magsasaka (pangangailangn, pambayad ng buwis, at pang-alay sa mga diyos.

​4. Alipin

Multiple Choice

Sa anong antas nabibilang ang pari?

• 1

• 2

• 3

• 4

Multiple Choice

Sa anong antas nabibilang ang mga alipin?

• 1

• 2

• 3

• 4

Multiple Choice

Sa anong antas nabibilang ang mga artesano o gumagawa ng produkto?

• 1

• 2

• 3

• 4

Multiple Choice

Sa anong antas nabibilang ang mga magsasaka?

• 1

• 2

• 3

• 4

Pag-aari ng Lupa

Sa Sumer, napakahalaga ng lupa sapagkat dito nagmula nagmula ang kita ng mga tao.

​

​PINAKAMALAKI ANG PAG-AARI NG TEMPLO

EKONOMIYA

-Ang mga produkto ng lupain ay dinadala sa mga may-ari.

-May mga namumuno sa kalakalan

​

​-HINDI GAANONG LUMAWAK ANG KALAKALAN NG SUMER DAHIL HINDI PINAPAYAGANG PUMASOK SA LOOB NG LUNGSOD ANG MGA MANGANGALAKAL.

RELIHIYON

​Ang bawat lungsod ay may isang diyos na patron.

​

​An o Anu - diyos ng langit

​Enlil - diyos ng bagyo at kulog

​

​

​ZIGGURAT

​Tahanan ng kanilang diyos.

Pamahalaan

• Ito ang namahala sa mga pangkalahatang gawain at nangasiwa sa kaayusan at kapayapaan.

• Babae at bata - hindi kasali sa pagtitipon

• Asamblea - duminidinig sa mga kaso ng krimen at sigalot sa mga ari-arian at naglalapat ng parusa sa mga napatunayang nagkasala. Sila rin ang pumipili ng en, ang konsorteng lalaki para sa diyos na babae.

• Ang bawat lungsod ay malaya.

Open Ended

1 Minute Non-Stop Writing

Isulat ang iyong natutunan tungkol sa unang sibilisasyong SUMER.

​SIBILISASYON

​Ito ay tumutukoy sa pag-unlad kung saan ang mga tao ay nakabuo na ng samahan, sistema ng sama-samang pamumuhay, at paniniwala.

​Napagkasunduan na ang angkop na pakikihalunilo sa isa't isa, kauhalian, at tradisyon.

Open Ended

Ano ang pinakasagradong ilog ng mga Aryan?

​ANG SIBILISASYON SA LAMBAK NG INDUS

​1826 - ang pagtuklas sa mga guho ng sibilisasyon sa Lambak ng Indus

​Harappa - unang hinukay sa tabi ng Ilog Ravi sa Punjab, Pakistan.

​ANG SIBILISASYON SA LAMBAK NG INDUS

​1,500 - komunidad na mga bayan at lungsod na bumubuo sa sibilisasyon

​Mohenjo-Daro -pinakamalaki (250 ektarya)

​Saraswati - pinakasagradong ilog ng mga Aryan (Sibilisasyong Indus-Saraswati)

AGRIKULTURA

​-pangunahing hanapbuhay

-may mahabang sistema ng mga kanal pang-irigasyon

​-Trigo at barley - tanim sa kapatagan

​-millet - tanim sa mas tuyong bahagi sa Gujarat

​-palay at gulay na pangkalakal

​-araro at iba pang teknolohiya - ginagamit sa pagsasaka

PAMAHALAAN AT LIPUNAN

Walang makitang tanda ang mga arkeologo na may namumuno sa mga lungsod.

Ang pagkakahati ng mga tao sa lipunan ay makikita sa natagpuang dalawang uri ng mga bagay na pandekorasyon kagaya ng butones, suklay, at ipit ng buhok. Ang ilan ay yari sa ginto, pilak, at ivory (mayayaman) at ang iba ay yari sa kabibe, buto, at tanso.

​Pagkakahati sa uri ng tirahan. (Nahati sa dalawa ang lungsod)

​Mataas na bahagi - kanluran mas mababang bahagi -silangan

PAGPLANO NG BAYAN, INHENYERIYA, AT ARKITEKTURA

-Citadel (mataas na bahagi)- yari sa putik at bato at napaliligiran ng bakod.

​-Granary - imbakan ng butil na alay o sapilitang kinuha sa mga tao

​-Great Bath - malaking paliguan na yari sa bato na may bitumen na ginagamit sa ritwal ng paliligo

RELIHIYON

​walang malalaking templo at paring namumuno

​

​-Great Bath sa Mohenjo-Daro

​-Mga Selyong Luwad

SINING

• Nakagawa ng ulo ng tao (carnelia, agate, amethyst, yurquoise, at lapis lazuli

• Pulsera na kabibe, faince, at luwad

• Nag ukit ng ivory

• gumawa ng mangkok at sandok mula sa kabibe

• gumawa ng mga banga

• mag-ukit ng bato

• ​maghabi ng damit at alpombra (carpet)

​etc.

• Bahagi ng kultura nila ang pagsayaw, eskultura, at musika

Ekonomiya

Selyong luwad - nagpapakita ng kanilang ekonomiya

​Pagsasaka at pag-aalaga ng hayop - hanapbuhay

​Disenyo ng bangka- tanda na nakipagkalakalan sa ibang lugar

​Batong parisukat at triyanggulo - ginagamit sa pagtitimbang at pagsukat

Paraan ng Pagsulat

• 30 titik at higit sa 40 simbolo

• kanan pakaliwa ang pagsulat

​ (selyo, pigurin, banga)

​Pagkawala ng sibilisasyon sa Indus

• ​pagbabago ng klima

• ​lumamig ang klima noong 1800 BCE

• ​nagbago ang daan ng tubig ng ilog at dumako sa timog-silangan kung saan naroon ang Ilog Ganges

• ​Ang dating produktibomg sakahan ay natuyo at hindi makasuporta ng populasyon

• ​Lumipat ng tirahan ang mga tao at nawala ang mga komunidad sa lambak ng Saraswati

Pamahalaan at Lipunan

Hari - pinakamataas na pinuno ng dinastiya. Makapangyarihan na ang iba ay nagtiong marahas sa pagpaparusa sa mga nagkasal;a o nabihag sa digmaa.

​

​Napadali ang pamamahala dulot ng kaalamanan sa paraan ng pagsulat at napabilis ang komunikasyon ng mga utos ng hari sa iba't ibang bahagi ng kaharian

Open Ended

Batay sa tatlong panahon, kailan nagsimula ang kasaysayan ng China?

​Ang Sinaunang Sibilisasyon sa China

​Ang kasaysayan ng China ay nagsimula noong Panahong Neolitiko. Ito ay makikita sa mga tradisyon sa Yangshao at Longshan.

​Kultura ng Yangshao

• ​Ito ay makikita sa makukulay na banga. Gumawa sila ng mga banga, nag-alaga ng hayop, at naghabi ng telang seda.

• Ito ay nangyari noong 3000 hanggang 1500 BCE

• Ang mga tao ay gumawa ng kanlungang hukay upang maging mas komportable ang temperatura sa taglamig at tag-init.

​Kultura ng Longshan

• ​Ito ay makikila sa kanilang itim na banga. Mas maganda at makinis ang pagkagawa ng mga ito dulot ng paggamit nila ng umiikot na panghulma (potter's wheel).

• Nakatira na sa komunidad ang mga tao (Pinaniniwalaang panahon ng dinastiyang Hsia (Xia).

​Dinastiyang Xia

• ​unang dinastiya na namuno sa China

• ​dinastiya - isang pamilyang napanatili ang kapangyarihan sa magkakasunod na henerasyon

• Henan - sentro ng dinastiyang Shang

• Haring Yu - namumuno sa Xia

Haring Yu

• ​Sa kanyang pamumuno natutuhan ng mga Tsino ang pagkontrol sa baha

• ​nagtatag ng pamahalaang makatao ngunit may estriktong mga batas upang hindu smuway sa kanyang utos ang mga tao

Oracle bones

​Pamahalaan at Lipunan

​Hari - pinakamataas na pinuno ng dinastiya. Makapangyarihan na ang iba ay nagtiong marahas sa pagpaparusa sa mga nagkasal;a o nabihag sa digmaa.

​Napadali ang pamamahala dulot ng kaalamanan sa paraan ng pagsulat at napabilis ang komunikasyon ng mga utos ng hari sa iba't ibang bahagi ng kaharian

Ekonomiya

​Pagsasaka at pag-aalaga ng mga hayop - pangunahing hanapbuhay

​Millet - (Pangunahing tanim) isang halaman na nabubuhay kahit walang tubig

​Napaghusay ang teknolohiya ng paghubog ng bronze (tanda ng kapangyarihan, kayamanan, at maalwang pamumuhay).

Relihiyon

​Shang-di - sinasamba ng mga Tsina na pinaniniwalaang pinakamakapangyarihan sa buong mundo, sa langit, sa buwan, at araw; at iba pang bahagi ng kalikasan.

Paraan ng Pagsulat

Buto ng orakulo (Oracle bones) - pinakamatandang ebidensya ng pagsulat sa China. Kakikitaan ito ng mga insdkripsiyong nakasulat sa shell ng mga pagong. Ginamit ito sa ritwal ng panghuhula.

Paraan ng Pagsulat

Mga simbolo ang ginamit sa pagsulat. Ang bawat simbolo ay may katumbas na bagay, ideya, o tunog na isinusulat pababa.

Pagtapos ng dinastiyang Shang

• 1027 BCE - natalo ng Chou (Zhou) ang hari ng Shang.

• ​Binawi ang Mandate of Heaven sa Shang matapos na ito'y magpakalasing at gumawa ng malalaswang bagay.

• ​Di Xin - huling hari ng Shang, ay nagpakamatay.

Open Ended

1 Minute Non-stop Writing

Ano ang natutunan sa Sibilisasyong China?

​TIME TO SAY GOOD BYE