Fil10_Q3_Modyul8-9

Fil10_Q3_Modyul8-9 Matatalinhagang Pananalita

By Ana Mae Santos

Isang ngiti naman diyan bago tayo magsimula ng ating aralin. Malaman ko lang na maayos ang kalagayan ninyo, makakapagsimula na tayo.

KASANAYANG PAMPAGKATUTO

Nabibigyang-kahulugan ang iba‟t ibang simbolismo at

matatalinghagang pahayag sa tula

Layuning Pampagkatuto

A. Naibibigay ang pakahulugan ng mga matatalinghagang pahayag at

simbolismo mula sa binasang tula

B. Napahahalagahan ang aral na nais iparating ng may-akda sa

mambabasa

Some text here about the topic of discussion

Multiple Choice

1. Ang tula ay naglalaman ng matatalinghagang pananalita at

simbolismo na nakatutulong upang maging malikhain at masining

ang akda.

• Tama

• Mali

Paunang Pagsubok

Panuto: Tukuyin ang pangungusap kung ito ay nagpapahayag ng tama o mali.

Some text here about the topic of discussion

Multiple Choice

2. Ginagamit ang matatalinhagang pahayag o pananalita sa tula na

naglalahad ng malalim o hindi lantad na kahulugan sa akda.

• Tama

• Mali

Multiple Choice

3. Ang paggamit ng salitang “pusang- itim” na nangangahulugang

“malas” ay isang halimbawa ng matalinghagang pananalita na

ginagamit sa tula.

• Tama

• Mali

Multiple Choice

4. Ang kulay asul ay sumisimbolo sa katapangan.

• Tama

• Mali

Multiple Choice

5. Ang paggamit ng salitang “bahag ang buntot” na nangangahulugang

“duwag” ay isang halimbawa ng idyoma na ginagamit sa tula.

• Tama

• Mali

Open Ended

Magbigay ng mga salita na maiuugnay natin sa TULA.

Open Ended

Ilarawan ninyo, paano magmahal ang isang ina.

Ang matatalinhagang pahayag o pananalita ay may malalim o hindi lantad na kahulugan. Ito ay may tagong kahulugan.

Halimbawa:

1. butas ang bulsa - walang pera 4. alimuom - tsismis

2. ilaw ng tahanan - ina 5. bahag ang buntot - duwag

3. kalog na ang baba - matanda na

Idyoma - ito ay matalinhagang pahayag na nakatago sa likod ng salita ang tunay na kahulugan nito. Natututuhan ang kahulugan nito sa tulong ng mga salitang nakapaligid dito.

Bakit kaya rito sa mundong ibabaw

Marami sa tao‟y sa salapi silaw?

Kaya kung isa kang kapus-kapalaran

Wala kang pag-asang umakyat sa lipunan.

​

(Panambitan ni Myrna Prado salin ni Ma. Lilia Realubit)

​

Ang mga may salungguhit sa tula ay matatalinghagang pananalita

sapagkat ang una'y nangangahulugan ng pagiging mukhang pera ng tao

samantalang ang ikalawa'y tumutukoy sa mahirap.

Ang simbolismo naman ay naglalahad ng mga bagay at kaisipan sa pamamagitan ng sagisag at mga bagay na mahiwaga at metapisikal. Ito ay ordinaryong bagay, pangyayari, tao o hayop na may nakakabit na natatanging kahulugan.

Halimbawa:

1. silid-aklatan-karunungan o kaalaman

2. gabi-kawalan ng pag-asa

3. pusang-itim-malas

4. tanikalang-bakal-kawalan ng kalayaan

5. bulaklak-pag-ibig

Palay siyang matino

Nang humangi‟y yumuko

Ngunit muling tumayo

Nagkabunga ang ginto!

(Palay, Tanaga ni Ildefonso Santos)

Ang salitang palay sa tula ay sumisimbolo sa taong dumaan sa

pagsubok na kaniyang nilampasan at nagsilbing susi sa kaniyang

pagtatagumpay.

Hele ng Ina sa Kaniyang Panganay

A Song of a Mother to Her Firstborn salin sa Ingles ni Jack H. Driberg

Isinalin sa Filipino ni Mary Grace A. Tabora

​

Mangusap ka, aking sanggol na sinisinta.

Mangusap ka sa iyong namimilog at nagniningning na mga mata,

Wangis ng mata ng bisirong-toro ni Lupeyo.

Mangusap ka, aking musmos na supling.

Ang iyong mga kamay na humahaplos sa akin.

Na puno ng tibay at tatag bagaman yari‟y munsik.

Magiging kamay ito ng mandirigma, aking anak.

Kamay na magpapasaya sa iyong ama.

Tingnan mo‟t nananabik na ako‟y sapulin:

Nagbabalak nang humawak ng panulag na matalim.

Aking giliw, ngalan ng mandirigma sa‟yo ilalaan,

at mamumuno sa kalalakihan.

At ika‟y hahalikan sa yapak ng mga kaapo-apohan,

Kahit pa malaon nang naparam sa sanlibutan.

Ngunit lagi kong maaalala ang pagkapit mo sa akin,

Maging ang paghimlay mo sa aking dibdib,

At ang pagsulyap-sulyap sa akin.

Kapag ika‟y itinanghal na gererong marangal,

Ako‟y malulunod sa luha ng paggunita.

Munting mandirigma, paano ka namin pangangalanan?

Masdan ang pagbubuskala sa pagkakakilanlan.

Hindi hamak na ngalan sa iyo‟y ibibigay,

Hindi ka rin ipapangangalan sa iyong amang si Nawal sapagkat ika‟y panganay.

Higit kang pagpapalain ng poon at ang iyong kawan.

Ikaw ba‟y tatawaging “Hibang” o “Kapusugan?”

Ikaw ba‟y tatawaging waring dumi ng baka na “anak ng kamalasan?”

Ang poo‟y di marapat na pagnakawan,

Sa iyo‟y wala silang masamang pinapagimpan.

​

Ika‟y kanilang pinaliguan at dinamitan ng kagandahan.

Ika‟y biniyayaan ng mga matang naglalagablab.

At ang pambihirang pangungunot ng iyong kilay

Ay hindi ba palatandaan na ika‟y maingat nilang pinanday?

Yaman ni Zeus at Aphrodite sa iyo‟y kanilang inalay.

At ang katalinuhang nangungusap sa iyong mga mata,

Maging sa iyong halakhak.

Paano ka pangangalanan, aking inakay?

Ikaw ba‟y lahi na iyong lahi o naiibang nilalang?

Munting mandirigma, sinong anito sa iyo‟y nananahan?

Kaninong mapagpalang kamay ang sa aking dibdib dumadantay?

Sinong yumuyungyong sa iyo‟t nagpapasigla ng buhay?

Ikaw ba‟y kanlong ng kapayapaan?

Ngunit ika‟y tila leopardong nasa palumpong at tumatanaw.

Hayaan, sa araw na yao‟y iyong ibubuyangyang.

Aking supling, ngayon ako‟y nasa kaluwalhatian.

Ngayon, ako‟y ganap na asawa.

Hindi na isang nobya, kundi isang ina.

Maging maringal, aking supling na ninanasa.

Maging mapagmalaki kaparis ng aking pagmamalaki.

Ika‟y magbunyi kaparis ng aking pagbubunyi.

Ika‟y irugin kaparis ng pagliyag na aking nadarama.

Anak, na ibinunga ng pag-ibig ng matipunong kabiyak.

Sa wakas, ako‟y kahati ng kaniyang puso, ina ng kaniyang unang anak.

Ang kaniyang kaluluwa‟y ligtas sa iyong pag-iingat,

Aking supling, ako, ako na sadyang sa iyo‟y humulma.

Samakatuwid, ako‟y minahal.

Samakatuwid, ako‟y lumigaya.

Samakatuwid, ako‟y kapilas ng buhay.

Samakatuwid, ako‟y nagtamasa ng dangal.

​

Iingatan mo ang kaniyang libingan kung siya‟y nahimlay.

Tuwinang gugunitain yaring kaniyang palayaw.

Aking supling, mananatili siya sa iyong panambitan,

Walang wakas sa kaniya‟y daratal mula sa pagsibol ng „yong kabataan.

Ikaw ang kaniyang kalasag at sibat, pag-asa‟t kaligtasan sa hukay.

Sa iyo, siya‟y muling mabubuhay tulad ng suwi sa kalupaan.

At ako ang ina ng kaniyang panganay.

Ika‟y mahimbing, supling ng leon, nyongeza‟t nyumba.

Ika‟y mahimbing,

​

Ako‟y wala nang mahihiling.

Sino ang nagsasalita sa tula?

Ano ang kanyang pangarap sa kanyang anak?

Anong kaugalian at kultura ng mga taga-Uganda ang lumutang sa tula?

Ibigay ang iyong pananaw ukol dito?

Open Ended

Magbigay ng salita na sumisimbolo sa isang ina.

Piliin ang pinakaangkop na sagot sa sumusunod.

Multiple Choice

1. Ang paksa ng tulang "Hele ng Ina sa Kaniyang Panganay" ay tungkol

sa_________.

• A. pag-aalala ng ina sa kanyang anak.

• B. pag-aaruga ng ina sa kanyang anak.

• C. pagmamalaki ng ina sa kanyang anak

• D. pagmamahal at paghahangad ng magandang kinabukasan para sa

  anak.

Multiple Choice

2. Ang tulang ito ay nasa anyong___________.

• A. berso blangko

• B. malayang taludturan

• C. tradisyunal

• D. walang sukat, may tugma

Multiple Choice

3. Magiging kamay ito ng madirigma, aking anak

Kamay na mapagpapasaya sa iyong anak. Ano ang kahulugan nito?

• A. Magiging sundalo ang anak

• B. Ang kahihinatnan ng anak ay dahil sa ginawa ng magulang

• C. Dapat sumunod sa mga magulang upang sila ay maging masaya

• D. Ipinagmamalaki ng magulang ang anak na nagkaroon ng magandang

  kinabukasan at naging mabuting mamamayan

Multiple Choice

4. Mangusap ka, aking musmos na supling,

Ang iyong mga kamay na humahaplos sa akin

Na puno ng tibay at tatag bagaman yari‟y munsik. Ito ay nangangahulugang?

• A. Lubos ang pagmamahal ng ina sa anak

• B. Ang anak ay umaaasa lamang sa mga magulang

• C. Siya ay nagpapakita na ng katatagan kahit na siya ay bata pa

• D. Ang haplos ng pagmamahal ng isang anak ang makapagbibigay ng

  katatagan sa kanya

Multiple Choice

5. Mangusap ka, aking sanggol na sinisinta

Mangusap ka sa iyong namimilog at nagniningning na mga mata

Wangis ng mata ng bisirong-toro ni Lupeyo. Nangangahulugang itong?

• A. Inilalarawan ang hitsura ng sanggol

• B. Nais kausapin ng ina ang kanyang anak

• C. Ang mga mata ng sanggol ay tulad ng bisirong-toro ni Lupeyo

• D. Ang kanyang sanggol ay nangungusap sa pamamagitan ng kanyang

  magandang mata