Woordvorm en woordbetekenis 3b

Woordvorm en woordbetekenis 3b

By PH LEFIEF

Multiple Choice

Hoeveel woorden zou het Nederlands zo ongeveer tellen?

• 200.000

• 400.000

• 800.000

• meer dan één miljoen

Multiple Choice

We zijn er ons van bewust dat heel wat 'moeilijke woorden' hun oorsprong vinden in het Latijn of het Grieks. Maar zijn er ook 'gewone' woorden, of normale woordenschat ontleend uit het Latijn of Grieks?

• ja

• neen

Multiple Choice

Zou het kunnen dat het woord 'kaas' uit het Latijn komt?

Of is er een andere oorsprong?

• kaas komt van het Latijnse 'caseum'

• het woord kaas is een Germaans woord en komt van hier

• kaas is een Perzische uitvinding en het woord ontlenen we uit het Arabisch

Multiple Choice

Vonden we het woord 'vork' zelf uit in het Nederlands?

• Neen, het is in de middeleeuwen hier geïntroduceerd door de Fransen: fourchette.

• Neen, het is door de Vikings hier in gebruik gemaakt. In het Zweeds gebruiken ze ook het woord 'vork'.

• Neen, het is ook Latijns. De Germanen leerden de vork kennen door de Romeinen. Uit het Latijn: furca

Multiple Choice

Waar halen we het woord 'tomaat'?

• van onze voorouders: ook in de prehistorie kenden we de tomaat

• van de Chinezen: de tomaat is een Aziatische vrucht

• van de Spaanse ontdekkingsreizigers: ze ontdekten de tomaat bij de Azteken.

​Het Nederlands telt bijna 400.000 woorden. Ieder tijdperk zorgt voor nieuwe woorden die we creëren en lenen uit andere talen.

​

Vaak vindt men dat vreemde woorden deftiger of moderner klinken.

​

Ontleningen verrijken een taal, als ze daar iets aan toevoegen.

​

Puristen zijn er niet altijd blij mee, maar een taal gaat niet met de tijd mee als het niet evolueert en daar horen leenwoorden ook bij.

​

Bovendien hebben we niet voor alles een woord en een juiste creëren is ook niet altijd mogelijk.

Een leenwoord of ​uitheems woord:

Dit is een woord dat we uit een vreemde taal hebben overgenomen. Soms is een uitheems woord te herkennen aan uitheemse klanken, bijvoorbeeld de /zj/ in journaal of de /ĩ/ in timbre.

​

Een uitheems woord past zich doorgaans in de loop van de tijd aan de Nederlandse taalregels aan. Het wordt dan bastaardwoord genoemd. Vaak wordt de spelling dan vernederlandst.

​

Zo is de c die nog te zien is in vacant, in het woord vakantie vervangen door een k. Sommige woorden uit vreemde talen worden nog als zuiver uitheems beschouwd. Ze behouden dan hun spelling. Voorbeelden: paella, délégué, perpetuum mobile. Ook de meeste woorden uit het Engels behouden hun spelling: computer, baby.

​Wanneer we het hebben over

woordvorming en woordenschat...

Welk con​clusies kunnen we dan nu al maken?

​

Even herhalen...​

Multiple Choice

De tekts van Peter Bichsel, Een tafel is een tafel, (werkboek p. 227) liet ons besluiten dat:

• taal iets in​tuïtiefs heeft

• taal voortdurend in beweging is

• ​klanken belangrijk zijn

• taal geb​aseerd is op conventies

Multiple Choice

Brommen, kwaken en sissen zijn voorbeelden van klanknabootsingen die tot woordvorming geleid hebben. Zo'n klanknabootsing noemen we ook een:

• onomastiek

• onomatopee

• antroponymie

• toponymie

Multiple Choice

De oefening op 229 deed ons ook besluiten dat er iets bestaat als een:

• een universeel onderbewustzijn dat er voor zorgt dat mondiaal dezelfde woorden bedacht worden

• een visuele oorsprong bij woordvorming

• op klanken gebaseerde intuïtie om woorden te vormen of te begrijpen

• beeldende woordvorming

Multiple Choice

Het woord 'computer' is een voorbeeld van:

• een leenwoord

• een klanknabootsing

• universeel taalgevoel

​Samengevat:

Taal leeft en woorden komen op meerdere manieren tot stand.

​

Maar eens een 'woord' bestaat, dan gaan we er ook mee om in onze taal. In die context hadden we het over connotatie, denotatie, eufemisme, dysfemisme, en metonymie.

​

​

​

​De denotatie van een woord of uitdrukking is neutrale, feitelijke woordenboekdefinitie van de uitspraak.

​

​

​Hierbij kijk je dus niet naar hoe een woord gevoelsmatig “klinkt” (bijvoorbeeld grof, afkeurend of lovend), maar alleen naar de kale betekenis.

​Woorden hebben niet alleen een denotatie: een nuchtere betekenis of een zakelijke inhoud. Ze drukken dikwijls ook een gevoel, een stemming uit: ze hebben een zekere connotatie.

​

Dat gevoel kan positief zijn (bewondering, plezier, geluk, medelijden) of negatief (afkeer, ongeluk, verdriet, onverschilligheid)

Multiple Choice

Welke connotatie heeft het woord LEUGENAAR.

• POSITIEVE

  CONNOTATIE

• NEGATIEVE

  CONNOTATIE

• GEEN CONNOTATIE,

  NEUTRAAL, DENOTATIEF

Multiple Choice

Welke connotatie heeft het woord LENTE.

• POSITIEVE

  CONNOTATIE

• NEGATIEVE

  CONNOTATIE

• GEEN CONNOTATIE,

  NEUTRAAL, DENOTATIEF

Multiple Choice

Wat is de denotatie van het woord 'bloedmooi'?

• positieve gevoelswaarde

• heel erg mooi, prachtig

• negatieve gevoelswaarde

• beangstigend mooi

Multiple Choice

Wat is de denotatie van het woord 'hart'?

• orgaan dat bloed door het lichaam pompt

• positieve gevoelswaarde

• negatieve gevoelswaarde

• empathie, emotie, liefde

Multiple Select

Wat is de connotatie van het woord 'bandiet'?

• negatieve connotatie

• positieve gevoelswaarde

• negatieve gevoelswaarde

• iemand die berooft

Multiple Choice

Wat is de connotatie van het woord 'triomf'?

• negatieve connotatie

• positieve gevoelswaarde

• negatieve gevoelswaarde

• een overwinning

Multiple Choice

Wat is de connotatie van het woord 'oorlog'?

• een gevecht om bijvoorbeeld een land

• positieve connotatie

• negatieve connotatie

​Welke beeldspraken hebben we al gezien dit jaar?

• ​vergelijking

• metafoor

• personificatie

• metonymie​

Multiple Choice

Op het bospad hoorden we in de verte een beekje murmelen.

• metafoor

• personificatie

• vergelijking

• metonymie