Przykłady

Poll

Nauczycielka języka angielskiego chcąc omówić kulturę brytyjską z uczniami podczas lekcji postanowiła odtworzyć uczniom słuchowisko z YouTube’a dotyczące kultury brytyjskiej.

Czy mogła wykorzystać ten utwór na swojej lekcji?

• TAK

• NIE

​Tak, ponieważ utwór z którego nauczycielka skorzystała miał na celu poznanie kultury brytyjskiej.

Poll

Szkoła postanowiła zorganizować bal karnawałowy. W związku z tym wynajęto na imprezę DJa, który za swoją pracę uzyskał honorarium. Szkoła z racji wynajęcia DJ uznała, że nie musi wnieść opłaty licencyjnej do ZAiKS (polskiej organizacji zarządzania prawami autorskimi), powołując się na użytek dozwolony dla edukacji.

Czy szkoła złamała prawo?

• TAK

• NIE

​Tak, ponieważ Dj wykonywał swoją pracę w sposób zarobkowy, więc zgodnie z literą polskiego prawa organizator (szkoła) był zobowiązany do opłacenia tzw. ZAiKSów.

​

​

​

Jeżeli DJ nie pobierałby honorarium wówczas szkoła nie musiałaby też rejestrować wydarzenia w ZAiKS.

​

Poll

W szkole została zorganizowana szkolna impreza w stylu akcji „Cała Polska czyta dzieciom” – podczas której młodemu audytorium zostały zaprezentowane wybrane lektury. Celem akcji było uświadomienie uczniów o wartości rodzimej literatury.

Czy w takiej sytuacji szkoła potrzebowała zgody od wszystkich żyjących autorów wybranych tekstów na odtwarzanie ich utworów?

• TAK

• NIE

​Jeżeli impreza odbywa się w szkole, w celach dydaktycznych, nie musimy nikogo pytać o zgodę ani wypłacać mu gratyfikacji – podobnie jak w przypadku czytania książek podczas uroczystości religijnych i państwowych (Dz.U.). Korzystamy z dozwolonego użytku publicznego. Musimy jednak pamiętać o podaniu nazwiska autora i danych publikacji, którą prezentujemy.

​

Inaczej jest, jeśli impreza szkolna będzie miała charakter reklamowy czy promocyjny, czyli nie będzie realizowała celu dydaktycznego: wtedy zgodę na użycie dzieł muszą wyrazić ich autorzy. Mają oni prawo do uzyskania wynagrodzenia. W przypadku braku bezpośredniego kontaktu z twórcą dzieła należy skonsultować się z organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, np. ze Stowarzyszeniem Autorów ZAiKS w zakresie praw przysługujących bezpośrednio autorom i Stowarzyszeniem Autorów i Wydawców „Polska Książka” w zakresie praw przysługujących wydawcom opublikowanych dzieł literackich.

​

Poll

Załóżmy, że nasza impreza z czytaniem książek nie do końca realizuje cele dydaktyczne, nie możemy więc skorzystać z dozwolonego użytku publicznego.

Uzyskaliśmy jednak zgodę autora na prezentację jego dzieła. Czy to wystarczy?

• TAK

• NIE

​

​

Niestety nie wystarczy, bo do korzystania z utworu poza dozwolonym użytkiem publicznym konieczna jest zgoda każdego, kto wniósł twórczy element w jego powstanie. Co więcej, potrzebna jest także aprobata osób lub instytucji, które prawa autorskie nabyły, np. pracodawcy twórcy, spadkobiercy, producenta czy wykonawcy piosenki. Jeżeli bezpośredni kontakt z właścicielami praw autorskich jest niemożliwy, należy zwrócić się do organizacji zbiorowego zarządzania, np. do ZAiKS-u, której autor powierzył opiekę nad swoimi utworami w konkretnym zakresie.

​

Poll

Nauczyciel podczas zajęć koła matematycznego urządził projekcję filmu pt. „Piękny umysł” w reżyserii Rona Howarda. Przedstawia on historię genialnego matematyka, noblisty – Johna Nasha, którego teorie przyczyniły się do rozwoju ekonomii. Po projekcji filmu nauczyciel omówił geniusz matematyczny Nasha oraz zwrócił uwagę na sposoby radzenia sobie z przeciwnościami losu oraz pokonywanie swoich słabości.

Czy cel dydaktyczny został w takiej sytuacji osiągnięty?

• TAK

• NIE

​

​

Gdyby był to tylko element cyklu projekcji filmów, które zdobyły Oscara, niepowiązany tematycznie z programem zajęć, wówczas należałoby uzyskać stosowną licencję.

​

Jeśli jednak projekcja była przyczynkiem do dokonania głębszej analizy, niekoniecznie ograniczonej tylko do zagadnień matematycznych, ale odnoszącej się np. do problemów egzystencjonalnych, sposobów radzenia sobie z przeciwnościami losu, pokonywania swoich słabości czy konsekwentnego realizowania zamierzeń, to niewątpliwie cel dydaktyczny, o którym mowa w art. 27 ustawy, zostanie osiągnięty. 

Poll

Nauczyciel podczas lekcji matematyki włączył ósmoklasistom na tablicy interaktywnej bajkę pt. „Gumisie”. Z momentem zakończenia lekcji nauczyciel wyłączył bajkę, a uczniowie zadowoleni wyszli z klasy.

Czy cel dydaktyczny został w takiej sytuacji osiągnięty?

• TAK

• NIE

​

​

Nie, ponieważ ciężko doszukać się w bajce pt. „Gumisie” celu dydaktycznego związanego

z podstawą programową z matematyki dla ósmej klasy czy też samą matematyką.

Poll

Szkoła zakupiła dziesięć nowych komputerów, aby zaoszczędzić pieniądze postanowiła nie kupować oprogramowania Microsoft Windows 10. W tym celu poproszono nauczyciela informatyki, aby „coś ogarnął”, powołując się na ustawę o dozwolonym użytku publicznym (dla edukacji). Nauczyciel postanowił pobrać specjalną wersję Windows z dostępnych mu zasobów internetowych, która nie wymagała aktywacji (klucza produktu).

Czy szkoła złamała prawo?

• TAK

• NIE

​

​

Tak, ponieważ nie wolno korzystać z programów komputerowych  (choć one też są utworami), bez określonej licencji, nawet w celach dydaktycznych. Materiały tego rodzaju są wyłączone z regulacji praw autorskich dzieł wykorzystywanych w placówkach oświatowych.

Poll

Od tego roku w szkole zaczął działać radiowęzeł. Na długiej przerwie uczniowie odtwarzają z YouTuba ostatni hit Sanah oraz przekazują informacje z życia szkoły.

Czy szkoła łamie działa zgodnie z literą prawa autorskiego nie wykupując licencji na wykorzystanie utworu?

• TAK

• NIE

​

​

Nie, szkoła nie łamie w ten sposób prawa.

​

Uczniowie i nauczyciele mogą tworzyć własne audycje z wykorzystaniem cudzych utworów, a także nadawać na antenę programy innych nadawców. Warunkiem jednak jest, aby odbiór nie był możliwy poza budynkiem szkolnym, a całość działań nauczyciela/szkoły mieściła się w dozwolonym użytku publicznym (art. 27 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

​

Aby nauczyciel/uczeń w szkole mógł bezpłatnie i zgodnie z prawem wykorzystać cudzy utwór (który nie należy do domeny publicznej ani nie jest rozpowszechniany na licencji Creative Commons) musi spełnić łącznie następujące warunki:

- korzystanie następuje w ramach działalności instytucji oświatowej – szkoły, zespołu itd.,

- utwór zostanie wykorzystany na potrzeby zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych,

- utwór, z którego korzysta, powinien być rozpowszechniony – udostępniony wcześniej publicznie za zgodą autora np. na płycie, w internecie.

Poll

Szkoła organizuje dyskotekę dla uczniów – nauczyciel będzie podczas dyskoteki odtwarzał muzykę z YouTube’a, organizujący zabawę, nie wyniosą żadnych korzyści majątkowych z tego tytułu.

Czy szkoła powinna wykupić licencję na odtwarzanie tej muzyki?

• TAK

• NIE