Verlichtingstechniek

Planning

• lampen

• termen

• Formules

• En dit vraagt veel aandacht van jullie.

Multiple Select

Welke drie bus technologie zijn er?

• Ster

• Maan

• Lijn

• Combinatie

Draw

Teken het symbool van een zekering automaat/installatie automaat?

Multiple Choice

Knop 19 bediend?

• Licht achter de display

• Aan/uit

• Testen

• Zero

Multiple Choice

Wat is de reden dat deze opgerolde haspel gesmolten is.

• Doordat de haspel een spoel is en daardoor een elektrisch veld opwekt.

• Doordat de haspel een spoel is en daardoor een magnetisch veld opwekt.

• Doordat de weerstand in de kabel te hoog is.

• Doordat de weerstand in de kabel te laag is.

• Doordat haspel hij warm wordt van te veel vermogen.

Multiple Choice

Op wat voor spanning werkt buslijn?

• 30VAC

• 21VAC

• 30VDC

• 21VDC

Multiple Choice

If bereken je op de volgende manier?

• $$IF=\frac{230V}{1.5\Omega+0.5\Omega+0.3\Omega}=100A$$

• $$IF=\frac{100V}{1000\Omega+50\Omega}=0.095A$$

• $$IF=\frac{230V}{0.5\Omega+0.3\Omega}=287,5A$$

Match

Zet de juiste bij elkaar

Driehoek opstelling

Ster opstelling

Lastscheider

Vermogensschakelaar

• Driehoek opstelling

• Ster opstelling

• Lastscheider

• Vermogensschakelaar

Match

Wat hoort bij elkaar.

Spoel

Aardlekschakelaar

Diode

Condensator

Accu

• Spoel

• Aardlekschakelaar

• Diode

• Condensator

• Accu

Wat gaan we deze les behandelen:

• Begrippen in de verlichtingstechniek
• Led in vergelijking met conventioneel
• Lichtsterktediagram
• Berekenen van EP

• Waar begon het allemaal mee?

Fittingen

Bajonet

Multiple Choice

Wie heeft de gloeilamp uitgevonden in 1879?

Een halogeenlamp is een gloeilamp gevuld met halogeengas.

Halogeenlampen

Soorten:
• TL lampen
• PL en SL lampen
• Hogedruk-kwikdamplampen
• Natriumlampen
• Neonlampen

Gasontladingslamp

Werking

Starter en starter loos elektronisch voorschakelapparaat

Natrium en kwikdamplampen.

Neonverlichting

Ledverlichting

Multiple Choice

Wat is dit?

• Brandweerschakelaar

• Politieschakelaar

• Verlichtingsschakelaar

• Sterdriehoekschakelaar

De lumen (symbool: lm) is de eenheid voor lichtstroom.
De lumen is een maat voor de totale hoeveelheid zichtbaar licht
die een lichtbron in alle richtingen uitstraalt.

Lichtsterkte in Candela (cd)

De candela is de SI-eenheid van lichtsterkte. De lichtsterkte
geeft aan hoeveel licht zich bevindt in ieder stukje van een
lichtbundel. De candela is een van de zeven basiseenheden
van het SI-stelsel.

Verlichtingssterkte in Lux

1 lux is de verlichtingssterkte voortgebracht door een
lichtbron met een lichtsterkte van 1 candela op een oppervlak
loodrecht op de lichtstralen op een afstand van 1 meter van
de bron. 1 lux = 1 lumen/m²

Onder specifieke lichtstroom of lichtrendement ,wordt
verstaan de verhouding tussen de lichtstroom en het
opgenomen vermogen. Het is een eigenschap van de
lichtbron.

Multiple Choice

Verlichtingsterkte wordt aan gegeven in?

• Lumen

• Lux

• Candela

• Volt

Testje

30

lux light meter

Het diagram van een
gloeilamp geeft de
volgende voorstelling
in een polair
lichtsterktediagram

Basisverlichting

Basisverlichting

• Het polair lichtsterktediagram is gebaseerd op 1000 lumen.
• De lichtsterkte is evenredig met de lichtstroom. Voor de werkelijke waarde van
de lichtsterkte moet de gevonden waarde in de grafiek nog worden
vermenigvuldigd met een
• factor: werkelijke aantal lumen / 1000

32

• Rekenvoorbeeld: recht onder
een lamp van 100watt met
een specifieke lichtstroom van
25 lm/W is volgens het polair
lichtsterktediagram de
lichtsterkte 300cd
• Werkelijke aantal lumen is de
totale lichtroom.
• Φ = 100 x 25 = 2500 lm
• Lichtsterkte I = (2500/1000) x
300 = 750cd
• Lichtsterkte I bij 45gr=
(2500/1000) x 175 = 750cd

Basisverlichting

• Rekenvoorbeeld: recht onder
een lamp van 100watt met
een specifieke lichtstroom van
25 lm/W is volgens het polair
lichtsterktediagram de
lichtsterkte 300cd
• Werkelijke aantal lumen is de
totale lichtroom.
• Φ = 100 x 25 = 2500 lm
• Lichtsterkte I = (2500/1000) x
300 = 750cd
• Lichtsterkte I bij 45gr=
(2500/1000) x 175 = 750cd
=437,5cd

Basisverlichting

Basisverlichting

Verlichtingsterkte
• Tot nu toe hebben we gezien dat elke lichtbron een lichtstroom uitzendt, die
een bepaalde lichtsterkte kan hebben. Het licht dat op een vlak terecht komt
zorgt voor een verlichtingssterkte en kunnen we met een luxmeter meten.
• Eenheid: Lux (lx) symbool: E
• Formule: E = lichtstroom (Φ(lm)) / oppervlakte (A (m2))
• E = Φ / A

34

Basisverlichting

Verlichtingssterkte in een punt

Ep = verlichtingssterkte in
punt P

I = lichtsterkte

R = afstand tussen lichtbron
en punt P

Formule: Ep = I / r²

35

Multiple Choice

Hoek B is 30 graden hoeveel is hoek C?

• 90 graden

• 45 graden

• 60 graden

• 70 graden

Basisverlichting

Rekenvoorbeeld:
H heeft een lichtstroom van Φ 2500 lm
A. Hoe groot is de verlichtingssterkte
in punt P dat zich 2 mtr afstand
loodrecht onder de lamp bevindt?
B. Hoe groot is de verlichtingssterkte
in punt P dat zich 4 mtr afstand
loodrecht onder de lamp bevindt?
C. Hoe groot is de verlichtingssterkte
in punt Q dat zich onder een hoek
van 30 graden 2 mtr onder de
lamp bevindt?

36

Basisverlichting

37

• Uitwerking:
A.

Polair lichtsterkte diagram bij 0 gr. = 300 cd
- afstand 2 meter.
- Werkelijke lichtsterkte bedraagt (2500lm / 1000 ) x 300 cd = 750 cd
- Verlichtingssterkte Ep = I / r² 750/4= 187,5 lx
B.

De lichtsterkte bedraagt nog steeds 750 cd
- afstand 4 meter.
- Verlichtingssterkte Ep = I / r² 750/16= 46,875 lx
C.

Onder een hoek van 30 gr. Is de Polair lichtsterkte diagram 200 cd
- Werkelijke lichtsterkte bedraagt (2500lm / 1000 ) x 200 cd = 500 cd
- afstand is 2,309 meter (bij een hoek van 30 gr. = cos 30 a/s= 2/0,86=2,309)
- Verlichtingssterkte Eq = I / r² 500/5,33=93,8 lx

NEN3140

• Wat is de NEN3140
• Rol en taak verdeling
• Practicum
• Basis verlichting
• Toets

Berekenen van ER (verlichtingssterkte in lux)

Basisverlichting

Rekenvoorbeeld 1:
Een tekenkamer van 8 x 12 m vraagt een verlichtingssterkte van 1.000lux. Het totale
rendement is 48% (η = 48%)
Gevraagd: bereken hoeveel TL- armaturen hiervoor nodig zijn ) twee TL-buizen van 40
Watt met ieder een opbrengst van 2.800 lm.
Uitwerking: oppervlakte A = l x b / A= 12 x 8 = 96 m2
Lichtstroom: Φ = E x A / = 1.000lux x 96m2 = 96.000 lm
Totaal vereiste lichtsterkte is:
100% = Φ / η (= 48%) / 96.000 / 0,48 = 200.000 lm
Nodig zijn Φ totaal / Φ armatuur = 200.000 / (2x2.800) =
35,7 armaturen = 36 armaturen

47

Basisverlichting

Rekenvoorbeeld 2
In een lokaal van 8 x 6 m is op de tekentafel een verlichtingssterkte van 250 lux gewenst. We
gebruiken twintig TL-armaturen die gelijkmatig over het lokaal zijn verdeeld. Het nuttig effect van de
armaturen is η 40 % . In elk armatuur zitten twee TL-lampen van 18Watt.
Gevraagd: wat moet de minimale lichtstroom zijn van de TL-buis
Uitwerking: totale lichtstroom bereken van de armaturen
Oppervlakte A = L x b > 8 x 6 = 48 m2
Op het werkvlak benodigde lichtstroom:
Φ nuttig = E x A / 250 lux x 48 = 12.000 lm
De verlichting moet meer leveren ivm nuttig effect
Φ af = Φ nuttig / η > 12.000 / 0,4 = 30.000 lm
Aantal lampen is 2 x 18 = 36 Watt
Per lamp moet dus minimaal de volgende lichtstroom worden opgebracht
30.000 lm / 36 Watt = 833 lm

https://www.youtube.com/watch?v=YZzNh9Bd9ZU

Vraagstuk 1
Lichtstroom armatuur is 6000 lm
Bereken EP en ER
Afstand tussen P en R = 2 meter

Vraagstuk 1
Lichtstroom armatuur is 5000 lm
Bereken EP en ER
Afstand tussen P en R = 3 meter

4 m

• Twee gelijke lichtbronnen inclusief armatuur. Lichtsterktediagram zoals getoond hierboven. De
specifieke lichtstroom is 35 lm/W. Hoogte van het te verlichten oppervlak is 2,40 meter. De
armaturen hangen 6.50 meter uit elkaar.

• De lichtbronnen zijn 58 watt

•Gevraagd: Bereken P, R en S.