Resister

ตัวต้านทาน

Resister

ว21214 Robotic Beginning 2

​ตัวต้านทาน (RESISTOR) คืออะไร มีหน้าที่อะไร และมีกี่ประเภท

​

ตัวต้านทาน (resistor) คืออะไร?

• ตัวต้านทานทำหน้าที่ “ควบคุมปริมาณกระแสไฟฟ้าและแรงดันระหว่างสองจุดในวงจร”

• และยังใช้งานอื่นๆ ได้อีก เช่น เปลี่ยนพลังงานไฟฟ้าเป็นพลังงานความร้อน ตรวจวัดอุณหภูมิสวิตช์เปิดปิดด้วยแสง

​

ตัวต้านทานแบ่งตามการใช้งานได้ 3 แบบ

1. ตัวต้านทานชนิดค่าคงตัว

2. ตัวต้านทานปรับค่าได้

3. ตัวต้านทานปรับค่าตามสภาพแวดล้อม

​1. ตัวต้านทานชนิดค่าคงตัว (fixed resistor) มีค่าความต้านทานคงที่ มีให้เลือกหลายวัสดุและกำลังวัตต์ โดยขนาดตัวต้านทานจะยึดค่ากำลังไฟฟ้าสูงสุดที่ต้านได้เป็นเกณฑ์ มีตั้งแต่ 0.25-100 วัตต์ โดยใช้รหัสแถบสีเป็นตัวบอกค่า

​

2. ตัวต้านทานปรับค่าได้ (variable resistor) สามารถเปลี่ยนค่าความต้านทานได้ตลอดเวลา

• ตัวต้านทานชนิดแปรค่าได้มีทั้งที่ใช้กับกระแสไฟฟ้าต่ำ (ทำจากคาร์บอนหรือแกรไฟต์) เรียกว่า โพเทนชิโอมิเตอร์ (potentiometer) หรือ โวลุม (volume)

• และที่ใช้กับกระแสไฟฟ้าสูง (ทำจากลวดความต้านทาน) ซึ่งเรียกว่า รีโอสตัต (rheostat)

​3. ตัวต้านทานชนิดพิเศษ เป็นตัวต้านทานที่มีสมบัติและการใช้งานต่างจากตัวต้านทานทั่วไป ตัวอย่างของตัวต้านทานชนิดพิเศษ ได้แก่ แอลดีอาร์ เทอร์มิสเตอร์ และวาริสเตอร์หรือ วีดีอาร์ เป็นต้น

​แอลดีอาร์ (light dependent resistor; LDR) เป็นตัวต้านทานที่ค่าความต้านทานเปลี่ยนแปลงตามความเข้มแสงที่ตกกระทบ ทำจากสารกึ่งตัวนำ บางครั้งเรียกแอลดีอาร์ว่า โฟโตรีซิสเตอร์ (photo resistor) โดยมีความต้านทานสูงในที่มืดแต่มีความต้านทานต่ำในที่สว่าง แอลดีอาร์สามารถนำไปใช้เป็นสวิตช์เปิด-ปิดด้วยแสง เพื่อควบคุมการทำงานของวงจรอิเล็กทรอนิกส์

​เทอร์มิสเตอร์แบบพีทีซี (positive temperature coefficient; PTC) ส่วนใหญ่ทำจากเซรามิกปนด้วยแบเรียมไททาเนต เทอร์มิสเตอร์แบบพีทีซี มีค่าความต้านทานต่ำเมื่ออุณหภูมิต่ำแต่มีความต้านทานสูงเมื่ออุณหภูมิสูง ใช้ตรวจสอบความร้อนหรือทำให้เกิดความร้อนเพื่อควบคุมการทำงานของวงจร เช่น ทำให้เกิดความร้อนเพื่อควบคุมการจ่ายแรงดันไฟฟ้า

​วาริสเตอร์หรือวีดีอาร์ (voltage dependence resistor; VDR) เป็นตัวต้านทานที่ค่าความต้านทานเปลี่ยนแปลงตามค่าแรงดันไฟฟ้า ใช้ป้องกันวงจรไฟฟ้าและอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ต่ออยู่ในวงจรไม่ให้เกิดความเสียหายจากไฟกระชาก (transient surges) ซึ่งอาจเกิดขึ้นเองภายในวงจรหรือส่งผ่านเข้าสู่วงจรจากแหล่งกำเนิดภายนอก โดยวาริสเตอร์จะกันกระแสไฟฟ้าส่วนเกินไม่ให้ผ่านเข้าสู่วงจรแต่ปล่อยให้ผ่านเข้าสู่สายดินลงสู่ดินไป

ตัวต้านทานและการอ่านค่า

​2.ตัวต้านทานปรับชนิดปรับค่าได้

(Variable Resistor) 

• เป็นตัวต้านทานที่สามารถปรับเปลี่ยนค่าความต้านทานได้ตามความต้องการ 

​
การอ่านค่าแถบสีตัวต้านทานแบบคงที่

• •ตัวต้านทานแบบคงที่โดยทั่วไปจะเห็นแถบสีอยู่บนตัวซึ่งเป็นรหัสที่ใช้อ่านค่าความต้านทานเรามักจะเห็นอยู่ 2 แบบ คือ มี 4 แถบสีกับ 5 แถบสี

  •ตัวต้านทาน 5 แถบสีสามารถบอกค่าความต้านทานได้ละเอียดกว่าแบบ 4 แถบสี แต่ไม่ได้หมายความว่าค่าจะแม่นยำกว่า

  •ความเม่นยำขึ้นอยู่กับแถบสีสุดท้ายของแต่ละแบบ

​การอ่านค่าแถบสีตัวต้านทานแบบคงที่

• การอ่านตัวต้านทาน 4 แถบสี และ 5 แถบสี มีหลักการที่อ่านเหมือนกัน

• การอ่านค่ารหัสแถบสี อาจจะมีปัญหาเรื่องของแถบสีที่ 1 และแถบสีที่ 4 ว่าแถบสีใดคือแถบสีเริ่มต้น

​การสังเกตแถบสีเริ่มต้นของตัวต้านทาน

• ให้ใช้หลักในการพิจารณาแถบสีที่ 1,2 และ 3 จะมีระยะห่างของช่องไฟเท่ากัน

• ส่วนแถบสีที่ 4 จะมีระยะห่างของช่องไฟมากกว่าเล็กน้อย

​การอ่านค่าแถบสีตัวต้านทาน

• แถบที่ 1 แสดงตัวเลขหลัก สิบ

• แถบที่ 2 แสดงตัวเลขหลัก หน่วย

• แถบที่ 3 แสดงตัวเลขศูนย์ (สิบยกกำลัง)

• แถบที่ 4 แสดงตัวเลขคลาดเคลื่อน ± กี่ %

​เทคนิคการจำตัวเลขของรหัสแถบสี

น้องแดงเสื้อเหลืองขับโฟล์คมาเที่ยวเขาดิน/น้องแดงทิ้งงานไม่ดี

​ตัวอย่างการอ่านค่าแถบสีตัวต้านทาน

• แถบสีที่ 1 สีน้ำตาล หลักสิบ

• น้ำตาล = น้อง => 1

• แถบสี่ที่ 2 สีเขียว หลักหน่วย

• เขียว = ขับ => 5

• แถบสีที่ 3 สีแดง เลขชี้กำลังของ 10 หรือจำนวน 0

• แดง => 2

• 3 แถบแรกจะได้เป็น  15 × 10²

​ตัวอย่างการอ่านค่าแถบสีตัวต้านทาน

• 3 แถบแรกจะได้เป็น   15×10215×102  

• แถบที่ 4 สีทอง % ความคลาดเคลื่อน

• สีทอง = ทิ้ง =>5%

• ค่าความต้านทานคือ

•  15×102±5%15×102±5%  

​ความต้านทาน 

•  15×10²±5%

• 1500±5%

​
ค่าความต้านทานอยู่ในช่วง

​

•  (1500−75)Ω  ถึง (1500+75)Ω(1500−75)Ω  ถึง (1500+75)Ω 

•  1425Ω −1575Ω 

​ตัวอย่างการอ่านค่าความต้านทาน

•  56×10³±5%

•  56000±5%

​ค่าความต้านทานอยู่ในช่วง

• (53200)Ω − (58800)Ω

​ทบทวน

Multiple Choice

ถ้าแถบแรกของตัวต้านทานเป็นสีเหลือง จะแทนค่าด้วยตัวเลขใด

• 2

• 3

• 4

• 5

Multiple Choice

ถ้าค่าความต้านทานคือ 47K ohm แถบสี 3 แถบแรกของตัวต้านทานจะเป็นแถบสีอะไร

• เหลือง,ม่วง,ขาว

• เหลือง,ม่วง,ส้ม

• แดง,ขาว,ฟ้า

• ส้ม,เหลือง,ม่วง

Multiple Choice

แถบที่เป็นสีส้ม จะแทนด้วยตัวเลขใด

• 2

• 3

• 4

• 5

Multiple Choice

สีใดที่ไม่ได้ใช้ในรหัสแถบสีของตัวต้านทาน

• ขาว

• ดำ

• ม่วง

• ชมพู

Multiple Choice

แถบสีทองแทนค่าความคลาดเคลื่อนเท่าใด

• 0

• ±5%±5%

• ±10%±10%

• ±20%

Multiple Choice

ตัวต้านทานพบได้ในวงจรอิเล็กทรอนิกส์มากน้อยแค่ไหน

• เป็นส่วนประกอบของทุกวงจร

• พบเพียงเล็กน้อย

• ในวงจรอิเล็กทรอนิกส์ส่วนใหญ่

• ไม่พบเลย

Multiple Choice

ตัวต้านทานที่มีค่าความต้านทาน 470K โอห์ม จะมีรหัสแถบสีเป็นอย่างไร

• ส้ม,เทา,ส้ม

• เหลือง,ม่วง,เหลือง

• เหลือง,ม่วง,ส้ม

• ส้ม,เทา,เหลือง

Multiple Choice

ค่าความคลาดเคลื่อนของตัวต้านทานที่มีรหัสแถบสี แดง,น้ำตาล,น้ำตาล,เงิน จะมีค่าเท่าใด

• 1%

• 5%

• 10%

• 20%

Multiple Choice

ถ้าค่าของตัวคูณในแถบที่ 3 มีค่า 1000 แถบสีจะเป็นสีใด

• แดง

• ส้ม

• ฟ้า

• น้ำตาล

Multiple Choice

ค่าความคลาดเคลื่อนของตัวต้านทานที่มีรหัสแถบสีเป็น เขียว,แดง,ดำ,ทอง จะเป็นเท่าใด

• 1%

• 5%

• 10%

• 20%

Multiple Choice

ตัวต้านทานที่มีรหัสแถบสี 3 แถบแรกเป็น ส้ม,ดำ,แดง จะมีค่าความต้านทานเท่าใด

• 200

• 300

• 2k

• 3k

Multiple Choice

ตัวต้านทานที่มีรหัสแถบสี 3 แถวแรกเป็น แดง,เขียว,ฟ้า จะมีค่าความต้านทานเท่าใด

• 25k

• 250,000

• 2,500,000

• 25,000,000

Multiple Choice

การใส่ตัวต้านทานในวงจรอิเล็กทรอนิก์เพื่อวัตถุประสงค์ใด

• เพื่อเพิ่มความร้อน

• เพื่อให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่าน

• เพื่อป้องกันกระแสไฟฟ้า

• เพื่อควบคุมปริมาณกระแสไฟฟ้า

Multiple Choice

ถ้าแถบที่ 3 เป็นสีเขียวค่าตัวคูณจะเป็นเท่าใด

• 1,000

• 10,000

• 100,000

• 1,000,000

Multiple Choice

หมายเลข 2 แทนด้วยแถบสีใด

• น้ำตาล

• ดำ

• ส้ม

• แดง

Multiple Choice

ถ้าแถบสี 3 แถบแรกเป็น แดง,น้ำตาล,ดำ จะมีค่าความต้านทานเป็นเท่าใด

• 12 โอห์ม

• 21 โอห์ม

• 120 โอห์ม

• 210 โอห์ม

Multiple Choice

ถ้าแถบสี 3 แถบแรกเป็น น้ำตาล,ดำ,แดง จะมีค่าความต้านทานเป็นเท่าใด

• 10 โอห์ม

• 100 โอห์ม

• 1000 โอห์ม

• 10000 โอห์ม

Multiple Choice

ค่าความต้านทานสูงสุดของตัวต้านทานที่มีรหัสแถบสีเป็น แดง,ม่วง,ส้ม,ทอง คือค่าใด

• 29.7k โอห์ม

• 32.4k โอห์ม

• 28.35k โอห์ม

• 27k โอห์ม