Renesans

Renesans - test

Multiple Select

Wskaż wydarzenia rozpoczynające renesans

• Odkrycie Ameryki przez Kolumba

• 95 tez Marcina Lutra

• Upadek cesarstwa rzymskiego

• Upadek Konstantynopola

• Wynalezienie druku

Open Ended

Wytłumacz etymologię (pochodzenie) nazwy "renesans"

Termin renesans pochodzi od francuskiego słowa renaissance oznaczjącego „odrodzenie”. Nazwa epoki odnosi się do odrodzenia sztuk i nauk.

Fill in the Blanks

Najważniejszy polski poeta epoki renesansu to:

Open Ended

Określ ramy czasowe epoki renesansu.

Open Ended

Zdefiniuj stoicyzm

Open Ended

Zdefiniuj epikureizm.

Multiple Choice

Które wyznanie NIE powstało w wyniku reformacji?

• Luteranizm

• Katolicyzm

• Kalwinizm

• Anglikanizm

Multiple Choice

Główny prąd ideowy epoki stawiający człowieka w centrum zainteresowania wszystkich nauk, a także literatury i sztuki, który zakładał, że człowiek może (i powienien) być wszechstronnie uzdolniony wyedukowany to

• Reformacja

• Poeta doctus

• Humanizm

• Antropocentryzm

Open Ended

Wyjaśnij pojęcie antropocentryzmu

Open Ended

Wymień cechy gatunkowe fraszki:

Fill in the Blanks

Kto jest autorem poniższego fragmentu:

"Fraszki to wszystko, cokolwiek myślemy,

Fraszki to wszystko, cokolwiek czyniemy".

Fill in the Blanks

Z jakiego tekstu Jana Kochanowskiego pochodzi ten cytat:

„Pełno nas, a jakoby nikogo nie było,

Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło.”

Fill in the Blanks

Z jakiej fraszki Kochanowskiego pochodzi ten fragment:

„Inszy niechaj pałace marmorowe mają

I szczerym złotogłowem ściany obijają.”

Open Ended

Wypisz cechy Odprawy posłów greckich jako dramatu renesansowego.

Multiple Choice

Zaznacz poprawne zakończenie zdania: Epokę renesansu charakteryzuje...

• kult rozumu, ateizm, brak reguł w sztuce

• humanizm, fideizm, wyszukana forma

• powrót do starożytności, humanizm, prostota i harmonia

Fill in the Blanks

Dramat Kochanowskiego, podejmujący formę antycznej tragedii i problematykę patriotyczną, nosi tytuł:

Open Ended

Zinterpretuj znaczenie poniższego cytatu, fragmentu dedykacji do Psałterza Dawidów (tłumaczenie Biblii dokonane przez Kochanowskiego):

I wdarłem się na skałę pięknej Kalijopy,

Gdzie dotychmiast nie było znaku polskiej stopy.

Przekład poezji biblijnej w czasach renesansu był wyznacznikiem najwyższych umiejętności poetyckich, a zarazem potwierdzeniem, że poeta realizuje wzorzec wszechstronnie wykształconego poety renesansowego, czerpiącego zarówno z tradycji antycznej, jak i biblijnej.

Open Ended

Jaki rodzaj fraszki stanowi utwór Do gór i lasów, powstały w Czarnolesie? Uzasadnij odpowiedź i określ, jakie przesłanie niesie utwór:

Jan Kochanowski - Do gór i lasów

Wysokie góry i odziane lasy!

Jako rad na was patrzę, a swe czasy 

Młodsze wspominam, które tu zostały,

Kiedy na statek człowiek mało dbały.

Gdziem potym nie był?

Czegom nie skosztował? 

Jażem przez morze głębokie żeglował, 

Jażem Francuzy, ja Niemce, ja Włochy, 

Jażem nawiedził Sybilline lochy. 

Dziś żak spokojny, jutro przypasany 

Do miecza rycerz, dziś między dworzany 

W pańskim pałacu, jutro zasię cichy 

Ksiądz w kapitule, tylko że nie z mnichy 

W szarej kapicy a z dwojakim płatem;

I to czemu nic, jesliże opatem? 

Taki był Proteus, mieniąc się to w smoka, 

To w deszcz, to w ogień, to w barwę obłoka. 

Dalej co będzie?

Srebrne w głowie nici, 

A ja z tym trzymam, kto co w czas uchwyci.

Wiersz Do gór i lasów to fraszka autobiograficzna. Wskazują na to odwołania do życia Jana Kochanowskiego: do jego licznych podróży zagranicznych, podczas których zdobył szerokie wykształcenie i zwiedził wiele miejsc, o okresie, w którym był księdzem, o okresie dworskim. Zmian w życiu mistrza z Czarnolasu było tak wiele, że i on sam się zmieniał - taką interpretację nasuwa odwołanie do Proteusa. Przesłanie fraszki nawiązuje do “carpe diem”, sentencji pochodzącej z poezji Horacego i oznaczającej “chwytaj dzień, żyj chwilą”.

Open Ended

Gdzie, kiedy, z jakiej okazji i w czyjej obecności była wystawiona sztuka "Odprawa posłów greckich"?

W 1578 r. w Jazdowie pod Warszawą, z okazji uroczystości ślubnych Jana Zamoyskiego, w obecności króla Stefana Batorego,

Multiple Choice

Na obrazie Jana Matejki Jan Kochanowski pochyla się nad trumną zmarłej córeczki. Wybierz jeden z trenów Kochanowskiego (V, VII lub VIII), który najlepiej odpowiada treści obrazu

• V

• VII

• VIII

Fill in the Blanks

Filozofia, według której szczęście polega na doznawaniu przyjemności i braku odczuwania bólu i należy korzystać z radości życia i cieszyć się każdą chwilą, to:

Fill in the Blanks

Filozofia, według której szczęście osiąga się poprzez utrzymywanie dyscypliny moralnej i obojętność wobec ziemskich pokus in ależy zachowywać spokój w każdej sytuacji, kierować się rozumem i przyjmować to, co przynosi życie, jako konieczność, to:

Fill in the Blanks

Reformacja została zapoczątkowana przez

Open Ended

Co miała na celu reformacja?

Open Ended

Podaj trzy różnice pomiędzy filozofią i światopoglądem średniowiecza i renesansu.

Fill in the Blanks

Do jakiego rodzaju literackiego należy tren?

Open Ended

Opisz genezę „Trenów” Jana Kochanowskiego. 

Fill in the Blanks

Kto jest autorem słów: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają”?

Multiple Choice

Antropocentryzm to idea przeciwstawiona:

• humanizmowi

• średniowiecznemu teocentryzmowi

• religiom reformowanym

Multiple Choice

Pieśni Kochanowskiego są w dużej mierze wzorowane na utworach:

• Horacego

• Petrarki

• Dantego

Multiple Choice

Utwór Czego chcesz od nas Panie… to pod względem gatunkowym:

• Pieśni

• Hymn

• Tren

Multiple Choice

Pieśń V O spustoszeniu Podola to przykład liryki:

• okolicznościowej

• funeralnej

• patriotycznej

Multiple Choice

Tren X Jana Kochanowskiego nazywa się umownie “przełomowym” bo:

• podważa ostatnią stoicką wartość – cnotę

• poeta mówi w nim o sobie jako o człowieku nieszczęśliwym

• podważa chrześcijańska wiarę w życie pozagrobowe

Tren X jest wyrazem najgłębszego zwątpienia podważającego chrześcijańską wiarę w życie pozagrobowe. Adresatką utworu jest Urszulka. Poeta szuka jej wszędzie tam, gdzie ludzie w różnych epokach sytuowali swoich zmarłych. Jest tu chrześcijański raj i czyściec, starożytne Elizjum i Hades. Wymienieni tych wszystkich miejsc obok siebie, świadczy o tym, że poeta traktuje je jako jednakowo prawdopodobne i nie wie, w który obraz ma wierzyć, który z nich jest prawdziwy. Podsumowując stawia smutne i pełne zwątpienia pytanie: “Gdziekolwiek jest, jeśliś jest?”, którym podważa chrześcijański dogmat o życiu po życiu. Cierpienie ojca jest tak wielki, że przyćmiewa mu nawet podstawy światopoglądu, któremu hołdował przez całe swoje życie.

Poll

Tren XIX nazywa się inaczej:

• Snem

• Pożegnaniem

• Powrotem Urszulki

Multiple Choice

Głównym tematem Trenów jest:

• Urszulka Kochanowska i jej życie u boku rodziców,

• kryzys światopoglądowy poety i polemika z ideałami epoki,

• spór o ważne kwestie religijne i społeczne.

Multiple Choice

Tren IX obrazuje:

• ruinę całego kanonu wartości poety,

• Urszulkę jako drzewko oliwne, które zostało ścięte przez nieuważnego ogrodnika,

• wędrówki Orfeusza po zaświatach w poszukiwaniu Eurydyki .

Tren IX jest niezwykły już choćby przez to, że nie ma w nim słowa o Urszulce. Cały poświęcony jest wyrażeniu kryzysu światopoglądowego, jaki ogarnął poetę po śmierci córki. Wiersz skierowany jest do mądrości, która jawi się jako potężna i ponętna wartość, jednak zupełnie niedostępna ludziom. O ile wcześniej w Trenach przemawiał przede wszystkim Kochanowski – ojciec, o tyle tutaj wypowiada się przede wszystkim jako filozof i nauczyciel, który jeszcze niedawno radził wszystkim stosowanie w życiu ideałów stoickiego sposobu życia i horacjańskiego carpe diem. Teraz pocieszyciel sam potrzebuje pocieszenia.

Fill in the Blanks

Co wpłynęło w renesansie na popularyzację literatury w językach narodowych?

Multiple Choice

Którą z wymienionych cech uznasz za typową dla epoki renesansu?

• anonimowość dzieł

• uniwersalizm

• powrót do antyku

• augustynizm

Multiple Choice

Proszę niech ze mną zaraz me rymy nie giną

Ale kiedy ja umrę ony niechaj słyną.

Który motyw odnajdujesz w przywołanym fragmencie fraszki Jana Kochanowskiego?

• carpe diem

• exegi monumentum

• memento mori

• danse macabre

Multiple Choice

Według Aleksandra, Helena jest darem od:

• Afrodyty

• Hery

• Zeusa

• Hekate

• Ateny

Fill in the Blanks

Menelaos był:

Multiple Choice

Kochanowski dopatrywał się zepsucia polskiego parlamentaryzmu i całego ustroju politycznego państwa w zepsuciu moralnym:

• Władców

• Chłopów

• Szlachty

• Mieszczan

Fill in the Blanks

Za co chór w pierwszej pieśni w "Odprawie posłów greckich" krytykuje młodych?