ალუზია

ალუზია

სსიპ ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოსიაურის საჯარო სკოლის

ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი

სონიაჭანკოტაძე-ძულიაშვილი

2023 წელი

რა არის ალუზია?

ალუზია რიტორიკული ან მხატვრულ-გამომსახველობითი ხერხია. გადაკვრით ხსენება რაიმე ცნობილი ისტორიული ამბის ან ლიტერატურული ნაწარმოებისა.

სიტყვა allusio ლათინურად მინიშნების აღმნიშვნელი სიტყვაა

ალუზიის გამოყენება:

​ალუზიები გამოიყენება სიუჟეტის შესაქმნელად, გმირის გამოსახულების ან ავტორის იდეის გამოსავლენად. ისინი შეიძლება იყოს ნაწარმოების სათაურში ან მის დასასრულში.

მაგალითად რევაზ ინანიშვილის მოთხრობის სათაურში, ,, პატარა ბიჭი გოლგოთაზე“, ალუზიაა გამოყენებული

ალუზიას ლიტერატურაში არაერთი მნიშვნელობა აქვს:

​1  მხატვრულ-გამომსახველობითი ხერხია, რომლის საშუალებითაც ხდება რომელიმე სხვა მხატვრული თხზულების დეტალზე, სახეზე, გამონათქვამზე, ისტორიულ ან ყოფით ფაქტზე მინიშნება. მაგალითად:

მანანა ჩიტიშვილის ლექსში, ,,ქართლი“, ვკითხულობთ :

ა) ,,ქსანზე ნისლად აცურდება

წმინდა სული ერისთავთა“

(იგულისხმებიან შალვა და ელიზბარ ქსნის ერისთავები, რომლებიც მეთაურობდნენ სპარსელების მიერ დაპყრობილი კახეთის აჯანყებას.

ბ)ქეთევანის სულის საოხს

ანთებული სანთელია

(იგულისხმება ქეთევან დედოფალი, აშოთან მუხრანბატონის ასული, კახთა მეფის , დავითის მეუღლე, რომელიც ქრისტიანობისათვის აწამეს სპარსეთში (მე-17 ს-ში)

2. არის სიტყვა ან სიტყვათა ჯგუფი (ფრაზა, წინადადება), რომელიც აღძრავს მკითხველის გონებაში ასოციაციურ კავშირს სხვა ტექსტთან, შემოაქვს დამატებითი ინფორმაცია და აქვს მხატვრულ-ესთეტიკური დატვირთვა. მაგალითად, ჰაგიოგრაფიულ თხზულებებში ბიბლიური ციტატები

3. კოლაუ ნადირაძე ლექსში ,,25 თებერვალი“ ალუზიურად იხსენებს უფლის გაცემას და ჯვარცმას:

,,ისევ გოლგოთა, სისხლი და ცრემლები!

მშობელო დედავ, ისევ გაგყიდეს,

ისევ წამების ჯვარი აგკიდეს, არ შეგიბრალეს, კვლავ არ დაგინდეს!“

4. ალუზიის მეშვეობით გარედან შემოტანილი ელემენტები იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ ტექსტის აზრობრივ-კომპოზიციური სტრუქტურის კვანძებად იქცევა.

ალბათ ხშირად გსმენიათ ფრაზა „ძლიერი, როგორც ჰერკულესი“. აქ ნათელია მითითება ძველი ბერძნული მითების გმირის შესახებ, რომელიც განუზომელი ძალის მფლობელია. როცა ჰერკულესს ალუზიურად ვახსენებთ, მიანიშნებს კონკრეტულ ძლიერ პირზე.

ალუზია სტილისტური ხერხია, რომელიც შეიცავს მინიშნებას ზეპირ ან წერით კულტურაში დამკვიდრებულ რომელიმე ლიტერატურულ, ისტორიულ, მითოლოგიურ ან პოლიტიკურ ფაქტზე. მაგალითად, „თხა და გიგოს“, „კართაგენი უნდა დაინგრეს“ ხსენება ზეპირ ან წერილობით ტექსტში.

ალუზია არის სიტყვა ან სიტყვათა ჯგუფი (ფრაზა, წინადადება), რომელიც აღძრავს მკითხველის გონებაში ასოციაციურ კავშირს სხვა ტექსტთან, შემოაქვს დამატებითი ინფორმაცია და აქვს მხატვრულ-ესთეტიკური დატვირთვა. მაგალითად, ჰაგიოგრაფიულ თხზულებებში ბიბლიური ციტატები

მადლობა ყურადღებისთვის!