biblia

BIBLIA

BIBLIA (od gr. biblos - biblioteka, zbiór ksiąg)
– zbiór tekstów sakralnych, przez Żydów i chrześcijan uznany za księgę świętą, objawioną
– składa się ze Starego Testamentu (46 ksiąg) i Nowego Testamentu (27 ksiąg) – czas powstania: Stary Testament - od XIII w. p.n.e. do I w. p.n.e.
Nowy Testament - od 51 do 96 r. n.e. – język: Stary Testament- hebrajski, niektóre fragmenty w aramejskim i greckim Nowy Testament - grecki, Ewangelia według św. Mateusza - po aramejsku – autorzy i podział na części

Stary Testament zaczyna się od pięciu ksiąg prawodawcy religii żydowskiej Mojżesza (Pięcioksiągu czyli Tory). Pięcioksiąg obejmuje księgi: Rodzaju (Genesis), Wyjścia (Exodus), Kapłańską, Liczb, Powtórzonego Prawa i zawiera dzieje ludzkości od stworzenia świata, dzieje patriarchów od Noego do Mojżesza, wyjście z Egiptu do ziemi obiecanej, historię Izraelitów do śmierci Mojżesza. Po Pięcioksiągu następuje część Prorocy (wydarzenia po śmierci Mojżesza, dzieje księstw izraelskiego i judzkiego), a następnie Pisma (utwory poetyckie - między innymi Księga Psalmów i Pieśń nad pieśniami, dzieła filozoficzne, księgi historyczne).

Nowy Testament zawiera Księgi historyczne t.j. cztery Ewangelie spisane przez Mateusza, Marka, Łukasza, Jana (opowiadają one o życiu i działalności Jezusa) oraz Dzieje apostolskie (przedstawiające działalność św. Piotra i Pawła); Księgi dydaktyczne (listy św. Pawła) i Księgę prorocką (Apokalipsę). – wiele przekładów Wulgata (od łac. vulgatus - powszechny, przystępny) - łaciński przekład Biblii z IV wieku przypisywany św. Hieronimowi

PRZEKŁADY BIBLII

Septuaginta (III–II w. p.n.e.) – przekład Starego Testamentu na język grecki.
Wulgata (IV–V w n.e.) – przekład całej Biblii na łacinę

KSIĘGA RODZAJU

Liczba siedem jest symboliczna, magiczna i jeszcze wiele razy została użyta w Biblii.

Świat nie powstał przypadkowo, chaotycznie, został starannie zaplanowany i oceniony. Wszystko ma swą odpowiednią kolejność i cel.

Bóg stwarza słowem. Najpierw powołuje pojęcie, potem nazwę. Nazwanie jest jednoznaczne z zaistnieniem. Boskie słowo ma moc kreatywną.

Fragment Księgi Rodzaju o stworzeniu świata jest utworem pochwalnym na cześć Boga. Sławi jego dobroć i miłość, znajdujące się na początku stworzenia. Dzieło Boga jest wspaniałe, budzące podziw.

Utwór należy do biblijnego gatunku poematu opisowego. Zawiera biblijną kosmogonię - czyli opis stworzenia świata i człowieka.

KSIĘGA HIOBA

Hiob jest jedną z najważniejszych postaci opisanych w Starym Testamencie. Był on człowiekiem szlachetnym. Miał ogromne bogactwa, szczęśliwa rodzinę z dziesięciorgiem dzieci, wielu przyjaciół. Pomimo tego dostatku pozostał głęboko wierzący. Szatan nie sądził, że może istnieć człowiek tak niewzruszony w swej wierze. Bóg postanowił wyprowadzić diabła z błędu. Odebrał wiernemu najpierw majątek, potem każde z dzieci. Na koniec doświadczył nieszczęśnika chorobą powszechnie kojarzoną z grzechem - trądem.

Pomimo ciężkich doświadczeń i tak wielkiego nieszczęścia, które Bóg na niego zesłał, wiara Hioba wciąż pozostała bezgraniczna i niewzruszona. Chętnie stanąłby przed obliczem Pana by dowiedzieć się, co zrobił źle, że spotkała go tak okrutna kara. Modli się więc i zapytuje Boga: "Ujawnij występki i winy! Czemu chowasz swoje oblicze? Czemu mnie poczytujesz za wroga?". Wie, że niedługo przyjdzie mu rozstać się z życiem, które dał mu Bóg, więc poświęca czas modlitwie. Pomimo wiary nie mógł jednak uwierzyć, że takie nieszczęścia spotkały go niewinnie. Zwracał się do przyjaciół, lecz ci sądzili, że musi być czemuś winny, skoro zostaje ukarany. Nie okazali litości, nie pocieszali, lecz nakłaniali, żeby wyznał winy i okazał skruchę - w końcu także nie wierzyli w niewinne cierpienia. Hiob nie przyznał się jednak do żadnego grzechu i tym samym zbuntował przeciw losowi, lecz nigdy nie złorzeczył i nie obraził Boga. Ciągle wierzył w boski plan. Nie przyznaje się do grzechu, lecz spodziewa się szybkiego ujrzenia Sędziego i wyjaśnienia swoich cierpień. Cieszy się mówiąc: "To właśnie ja Go zobaczę, moje oczy ujrzą, nie kto inny."

W końcu historia dobiegła końca. Szatan musiał przyjąć do wiadomości, że wiara Hioba jest prawdziwa i nie wynika jedynie z dobrobytu. W końcu też sam Bóg uznał, że Hiob jest prawdziwie wierny. Wynagrodził go poprzez przywrócenie mu bogactwa oraz pomnożenie go, ponownie dał mu także dziesiątkę dzieci. Hiob żył odtąd bardzo długo otoczony szczęśliwością.

Z opowieści tej wyczytać możemy ważną naukę. W dzisiejszych czasach większość ludzi pragnie bogactwa, kariery i sukcesów, mało kto pozostał wierny Bogu do głębi. Większość wierzących, którzy znaleźliby się (lub znaleźli się) w sytuacji podobnej Hiobowi raczej nie zachowałaby spokoju i ufności w boże wyroki. Wielu odwróciłoby się od wiary, inni poprzestaliby na złorzeczeniu i użalaniu się. Nawet ludzie deklarujący się jako wierzący chrześcijanie, czy wyznawcy podobnych religii, raczej nie powierzyliby tak po prostu swojego losu w ręce Boga. Z drugiej strony cierpienie, może nie tak ekstremalne, jak w przypadku Hioba, jest znakomitą próbą naszej wiary i wierności naszych przyjaciół. Potwierdza się zatem teza, że cierpienie może kształtować charakter człowieka.

KSIĘGA KOHELETA

Vanitas vanitatum et omnia vanitas - czy­li „mar­ność nad mar­no­ścia­mi i wszyst­ko mar­ność”, jaki gło­si Księ­ga Ko­he­le­ta. Jest ona jed­nym z dy­dak­tycz­nych pism Sta­re­go Te­sta­men­tu, za­wie­ra ona więc roz­wa­ża­nia nad sen­sem ży­cia czło­wie­ka. Czę­sto przy­pi­su­je się jej au­tor­stwo kró­lo­wo Sa­lo­mo­no­wi, jest to jed­nak za­pew­ne za­bieg, któ­ry ma nadać tej księ­dze pre­sti­żu. Sło­wo „Ko­he­let” z ko­lei w ję­zy­ku he­braj­skim ozna­cza mę­dr­ca, któ­ry prze­ma­wia na ze­bra­niu. Jed­nym z naj­waż­niej­szych mo­ty­wów tej księ­gi jest tak zwa­ne vanitas, czy­li mar­ność. Sło­wo to okre­śla na­tu­rę czło­wie­cze­go losu.

Księ­ga Ko­he­le­ta opo­wia­da więc o tym, jak nie­istot­ne, kru­che i ułom­ne jest ludz­kie ży­cie, któ­re może się za­koń­czyć w ułam­ku se­kun­dy. Za­wie­ra ona bo­wiem roz­wa­ża­nia nad sen­sem ży­cia i ist­nie­nia lu­dzi. Wy­ni­ka z nich wnio­sek, że nic tak na­praw­dę nie ma zna­cze­nia ani war­to­ści, po­nie­waż nic nie jest tak na­praw­dę trwa­łe.

W ta­kim uję­ciu nic, co ist­nie­je na świe­cie, nie jest w sta­nie w peł­ni uszczę­śli­wić czło­wie­ka. Nie może tego uczy­nić ani bo­gac­two, ani sła­wa, ani na­wet mą­drość lub wła­dza, wszyst­ko to bo­wiem osta­tecz­nie prze­mi­nie i znik­nie wraz ży­ciem ludz­kim. W Księ­dze Ko­he­le­ta po­ru­szo­ny jest tak­że mo­tyw ludz­kiej za­chłan­no­ści i próż­no­ści, dą­że­nia czło­wie­ka do zdo­by­cia wła­dzy i bo­gac­twa mimo wszyst­ko, na­wet je­śli w osta­tecz­nym roz­ra­chun­ku nie za­bie­rze ich on ze sobą do gro­bu. źródło: https://poezja.org/wz/interpretacja/5657/Motyw_vanitas_w_Ksiedze_Koheleta

PSALM 100

Psalm 100 jest psalmem pochwalnym. W utworze podmiot liryczny  wzywa  wszystkie stworzenia ziemskie do chwały i uwielbienia Boga, który jest Panem wszystkich istot żywych i pragnie naszego dobra:
,,Wykrzykujcie na cześć Pana wszystkie ziemie, służcie Panu z weselem, (…) albowiem dobry jest Pan, łaska Jego trwa na wieki”.
Bóg jest nieskończenie łaskawy i  miłosierny, dlatego psalmista nawołuje do dziękczynienia Bogu za Jego niezmierną dobroć i podkreśla Jego nadrzędną rolę wobec ludzi: ,,On sam nas stworzył, my Jego własnością”.
Pan jest dobrocią, miłosierną miłością i wiernością. Są to cechy, które  charakteryzują też przymierze Boga z Jego ludem,  określając więź, która nigdy się nie zerwie i trwać będzie wiecznie , pomimo  ludzkich  grzechów, buntów i niewierności.

​PSALM 130

Psalm 130 jest  wyznaniem grzesznika, który błaga Boga o wybaczenie i opiekę:  „O Panie, słuchaj mojego głosu”. Podmiot liryczny utworu wie, że popełnił grzech, że zawinił wobec Boga, ale także wierzy w Jego miłosierdzie i w to , że nie pozwoli mu zginąć.  Pokłada w Bogu swoją ufność, co wyraża słowami :„Nadzieję żywi moja dusza”.
Bóg nie odtrąca żadnego człowieka, gdyż każdy jest grzeszny, nie ma człowieka czystego ,dlatego na  retoryczne pytanie:  „Któż się ostoi” , ukryje  przed grzechem odpowiedź  brzmi: nikt.
Każdy grzesznik może naprawić swoje błędy dzięki miłości Boga, wskazującego drogę, którą należy podążać  do życia wiecznego. Dlatego ludzie powinni wspólnie podlić się do Stwórcy i oddawać mu cześć.
 Juz z samego tytułu psalmu „Z otchłani grzechu ku Bożemu miłosierdziu” odczytujemy, że   potrzebujący pomocy człowiek zwraca się do Boga i  tylko w nim upatruje ukojenie i możliwości odkupienia swoich win.

Styl biblijny – styl literacki reprezentowany i rozwijany w księgach Starego i Nowego Testamentu. Ponieważ treść Biblii traktowano jako natchnioną, przypisywano mu też charakter sakralny.

Styl biblijny Pisma Świętego jest zróżnicowany. Wynika to m.in. z faktu, że teksty poszczególnych ksiąg powstawały w ciągu ponad tysiąca lat i były przekazywane najpierw ustnie, a potem utrwalane w piśmie. Zadaniem autorów ksiąg biblijnych było przede wszystkim przekazywanie Bożej myśli. Musieli przy tym trafić do prostego słuchacza, dlatego teksty nasycili symbolami i analogiami, a abstrakcyjne pojęcia zastąpili obrazami. Bibliści wskazują na kilka głównych stylów typowych dla Pisma Świętego:

• hieratyczny: uroczysty, podniosły, wykorzystywany do przekazania treści mówiących o Bogu; Efekt hieratyczności uzyskiwany jest m.in. przez odmienny szyk wyrazów, np. przestawny szyk przydawki przymiotnikowej i zaimkowej, składnię, np. przewagę zdań współrzędnie złożonych, rozpoczynanie zdań spójnikami.

• objawiający: cechą charakterystyczną jest użycie formy 1. osoby liczby pojedynczej;

• liturgiczny: przejawiający się m.in. użyciem słów: amen, alleluja, hosanna itp., uwydatniający się w aklamacjach, czyli uroczystych wezwaniach, śpiewach całej wspólnoty, która potwierdza słowa kapłana (amen) lub dziękuje (Bogu niech będą dzięki), ewentualnie przygotowuje do słuchania ewangelii (alleluja, hosanna);

• mądrościowy: wyrażany za pomocą sentencji i anegdot;

• kaznodziejski: zauważalny zwłaszcza w Nowym Testamencie, moralizatorski;

• jurydyczny: widoczny głównie w Pięcioksięgu Mojżeszowymjurydyczny, zawierający pouczenia, wskazania, które odnoszą się do norm postępowania;

• apokaliptyczny: cechuje go symbolika i opisy tajemniczych wizji. sentencja

Biblizmy - utrwalone jako słowa

Czasem nawet pojedyncze słowo może zyskać walor związku frazeologicznego. Znane biblizmy jednowyrazowe, to np.

·         faryzeusz (ktoś dwulicowy, obłudny)

·         judasz (zdrajca)

·         łazarz (ktoś chory, złamany cierpieniem)

·         cham (ktoś nieokrzesany)

·         goliat (olbrzym, siłacz)

Biblizmy - utrwalone jako przysłowia

Najbardziej znane przysłowia będące biblizmami, to:

·         Kto mieczem wojuje, od miecza ginie

·         Z próżnego i Salomon nie naleje

·         W cudzym oku źdźbło widzi, a w swoim belki nie widzi

·         Kto nie pracuje, ten nie je

Biblizmy - utrwalone jako sformułowania

Biblizmy, które są związkami frazeologicznymi o kształcie sformułowań, to:

·         miłosierny uczynek (dobry, pełen współczucia)

·         zakazany owoc (coś upragnionego, czego należy się wyrzec dla własnego dobra)

·         wdowi grosz (wymagająca wyrzeczeń ofiara)

·         salomonowy wyrok (mądry, sprawiedliwy)

·         ziemski padół (życie doczesne)

·         kainowe piętno (znak zbrodni)