Aslı ÖZTÜRK

Dijital Materyallere Erişim
ve Bulut Bilişim

Dersin Adı: Öğretim Teknolojileri

Öğretim Elemanı: Öğr.Gör.Dr. Sinem ÇİLLİGÖL KARABEY

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ

Kazım Karabekir Faculty of Education

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Ders İçeriği: Dijital Materyallere Erişim ve Bulut Bilişim

1
• Temel Kavramlar

2
• Dijital Materyallere Erişim

3
• Açık Eğitim Kaynakları

4
• Kitlesel Açık Çevrimiçi Kurslar

5
• Bulut Bilişim Teknolojileri

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Öğrenme Hedefleri

1
Dijital materyallere erişim türlerini tanımlayabilecek

2

• Açık eğitim kaynaklarını kavrayabilecek

3

• Açık eğitim kaynaklarının dünya ve Türkiye’deki uygulamalarını örneklendirebilecek

4

• Kitlesel açık çevrimiçi kursları kıyaslayabilecek

5

• Kitlesel açık çevrimiçi kurslara katılabilecek

6

• Bulut bilişim teknolojisini tanımlayabilecek

7

• Bulut bilişim teknolojilerinin çeşitlerini açıklayabilecek

8

• Bulut bilişim teknolojileriyle örnek uygulama yapabilecek

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

28.09.2020

Dersin Kodu / Dersin Adı

4

▪ Açık veri

▪ Açık ders/kurs

▪ Açık erişim

▪ Bulut bilişim

▪ Açık eğitim kaynakları

▪ MOOC

▪ EBA

Ders içi Etkinlik 1: Aşağıda verilen kavramlardan hangilerini daha önce duymuştunuz?

https://www.slido.com/

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Dijital Materyallere Erişim

28.09.2020

Dersin Kodu / Dersin Adı

5

Temel Kavramlar

Açık Veri

Açık
Erişim

Açık Bilim
Veri

Saklama

Açık

Arşivler

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Dijital Materyallere Erişim

Dijital

Materyale

Erişim

Seçenekleri

28.09.2020

Dersin Kodu / Dersin Adı

6

Açık Erişim

Dijital materyallerin
herkesin erişimine açık
olmasıdır. Bu
yöntemde,
materyallerin ücretsiz
olarak kullanılabilmesi
hedeflenir.

Ücretli Erişim

Dijital materyallerin
belirli bir ücret
karşılığında
kullanılmasıdır.

Ücretsiz Erişim

Dijital materyallerin
ücretsiz olarak
kullanılmasıdır. Bu
yöntem, özellikle kamu
hizmetleri ve açık
kaynak kodlu
yazılımlarda sıkça
kullanılır.

Lisanslı Erişim

Dijital materyallerin
belirli bir lisans
sözleşmesi
çerçevesinde
kullanılmasıdır.

Poll

kaç farklı dijital materyale erişim seçeneği vardır

• 1

• 2

• 3

• 4

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Açık Eğitim Kaynakları (Open Educational Resources)

7

Açık Eğitim Kaynakları (AEK), hiçbir ücret talep edilmeden isteyen
herkesin ulaşabilmesi, belirli şartlar altında geliştirilip yeniden
yayınlanabilmesi için hazırlanıp sunulan eğitimsel içerik, araç ve
kaynakları ifade etmektedir .

Kullanma
Düzenleme /
Harmanlama

Dağıtma

Saklama

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Açık Eğitim Kaynakları

8

▪Eğitimcilere kaynak havuzu oluşturmak

▪Eğitimcilere, farklı eğitimcilerin anlatım yöntem ve metotlarını inceleme imkanı sağlayarak mesleki gelişimlerine katkıda

bulunmak

▪Öğrenimleri devam eden öğrenenlerin derslerine katkıda bulunmak

▪Eğitim hizmeti sunan kurumların kaynak ihtiyaçlarını karşılamak veya yeterli kaynaklara sahip kurumların bu kaynakları

paylaşmalarını sağlamak

▪Yükseköğretim kurumlarına geçiş yapacak öğrenenlerin seçmek istedikleri bölüm veya derslerle ilgili ön bilgi sahibi olmalarını

sağlayarak bilinçlendirmek

▪Dünya’nın herhangi bir yerinde öğrenim gören bireyleri başka üniversitelerin kullanıma açtıkları kaynaklardan faydalandırmak

▪Evrensel bilgi paylaşımı ortamına dahil olmak

(Kurşun ve Çağıltay, 2011; Baysal vd., 2015; Karakaş, 2019).

AEK’ nın Avantajları

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Dünyada AEK
Platformları

MIT-OpenCourseWare

OpenLearn

Open Yale Courses

Oxford University Open

Education

Open Michigan

Türkiye’de AEK

Platformları

TÜBA Açık Ders

Malzemeleri

ODTÜ Açık Ders

Malzemeleri

Atatürk Üniversitesi Açık

Ders Malzemeleri

Ankara Üniversitesi Açık

Ders Malzemeler

Hacettepe Üniversitesi
Açık Ders Malzemeleri

İTÜ Ninova

YÖK Dersleri

Açık Eğitim Kaynakları

9

AEK girişiminin Türkiye’de ki ilk örneği ise ulusal ölçekte
yürütülen Türkiye Bilimler Akademisi’ (TÜBA) dir.

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Creative Commons Lisansı

Açık Eğitim Kaynakları

10

Creative Commons Lisansı, AEK’lara herhangi bir telif
ücreti ödemeden, özel izin alma gerekliliği olmadan
özgürce erişim ve kullanım izni veren lisanstır.

CC BY

• Kişiler, eserin ilk sahibi

olarak size atıfta
bulunmak kaydıyla
eserinizi alabilir,
paylaşabilir, başka
eserlerle karıştırabilir ve
yeni bir eser üretebilir,
hatta ticari amaçla
kullanabilir.

CC BY-SA

•Kişiler, eserin ilk sahibi
olarak size atıfta bulunmak
kaydıyla eserinizi alabilir,
başka eserlerle
karıştırabilir, değiştirebilir
ve yeni bir eser üretebilir,
hatta ticari amaçla
kullanabilir.

CC BY-ND

•Kişiler, eserin ilk sahibi
olarak size atıfta bulunmak
ve eserde hiçbir değişiklik
yapmadan bütün olarak
kullanmak kaydıyla
eserinizi alabilir ve ticari
veya ticari olmayan
amaçlarla paylaşabilir.

CC BY-NC

•Kişiler, eserinizi alabilir,
başka eserlerle
karıştırabilir, değiştirebilir
ve ticari amaç gütmeden
yeni bir eser üretebilir.

CC BY-NC-SA

•Kişiler, eserin ilk sahibi
olarak size atıfta bulunmak
ve ortaya çıkacak yeni
ürünü aynı koşullarla
lisanslamak kaydıyla
eserinizi alabilir, başka
eserlerle karıştırabilir,
değiştirebilir ve ticari amaç
gütmeden yeni bir eser
üretebilir.

CC BY-NC-ND

•Kişiler eserin ilk sahibi
olarak size atıfta bulunmak
suretiyle eserinizi alabilir
ve paylaşabilir; ancak
hiçbir şekilde eseriniz
üzerinde değişiklik
yapamaz veya ticari
amaçla kullanamaz.

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Eğitim Bilişim Ağı (EBA)

Açık Eğitim Kaynakları

11

EBA, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim
Bakanlığı tarafından kurulan sosyal
nitelikli eğitsel elektronik içerik ağıdır.

www.eba.gov.tr

Kaynak: https://samsunfatihprojesi.com/adim-adim-pardus-ve-pardus-etap-isletim-sistemlerine-eba-canli-ders-

kurulumu/

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Etkileşimli Simülasyonlar (PhET)

Açık Eğitim Kaynakları

12

Ücretsiz olarak sunulan bu platformda çevrimiçi fizik, kimya, biyoloji, yer bilimleri ve matematik alanlarına dair
etkileşimli simülasyonlar yer almaktadır.

Örnek ders için tıklayınız.

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

28.09.2020

Dersin Kodu / Dersin Adı

13

Ders içi Etkinlik 2: Sunulan açık eğitim kaynaklarının hangilerinden faydalanmayı
düşünüyorsunuz? Neden?

https://www.slido.com/

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler / Massive Open Online Course (MOOC)

14

MOOC; belirli bir ön koşul olmadan (1) internet bağlantısına sahip olan herkesin dijital teknolojiler
aracılığıyla istediği yerden istediği zaman erişebileceği (2), herhangi bir sınırlama olmadan çok sayıda
kişinin katılımına açık (3) ve tamamen ücretsiz olarak düzenlenen çevrimiçi kurslar (4) olarak
tanımlanmaktadır.

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler / Massive Open Online Course (MOOC)

15

MOOC

Katılımcılara ve içeriğe bağlı farklı çevrimiçi araçların kullanımına imkan verme

MOOC’lar yerel ve küresel bağlamda zaman ve mekân sınırlaması olmadan eğitime erişim imkanı
sunma

Yerel ve küresel bağlamda zaman ve mekân sınırlaması olmadan eğitime erişim imkanı sunma

Bireylere bilgi ve becerilerini güncelleme fırsatı sağlama

İçeriğin tüm katılımcılar tarafından paylaşılabilir olma

Eğitimde fırsat eşitliği sağlama

Yaşam boyu öğrenmenin niteliğini artırma

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler (MOOC)

16

MOOC

Kitlesel
(Massive)

Açık

(Open)

Çevrimiçi
(Online)

Kurs

(Course)

• Herhangi bir kısıtlama yapılmaksızın istekli olan ve kursu

kendisine uygun bulan çok sayıda öğrenenin katılımına olanak
sağlama

Kitlesel

• Katılım için ön koşul gerektirmeme ve ücretsiz olma

Açıklık

• Dijital teknolojiler aracılığıyla internet teknolojilerinin sunmuş

oldukları imkan ve olanakları kullanma

Çevrimiçi

• Yüz yüze gerçekleştirilen kurslarda olduğu gibi belirli bir yapı

içerisinde sunulma

Ders/Kurs

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler (MOOC)

17

Başlangıç ve bitiş süreleri

Kurs esnasında ve sonrasında erişilmesi planlanan öğrenme hedefleri

Kurs esnasında gerçekleştirilecek tüm aktivitelerin yer aldığı bir izlence

Kurs süresince kullanılacak öğrenme platformu, çoklu ortam materyalleri, iletişim-etkileşim
araçları (sanal sınıflar, forum, e-posta vb) ve ölçme-değerlendirme sistemleri

Kurs Yapısı

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler (MOOC)

18

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Dünyada Yaygın Olarak Kullanılan MOOC Uygulamaları

19

FutureLearn

Open University

www.futurelearn.com

edX

MIT ve Harvard

Üniversitesi

www.edX.org

Udemy

Girişimci kişi ve kurumlar

www.udemy.com

University of People

Yükseköğretim programları

https://www.uopeople.edu

Coursera

Stanford Üniversitesi

www.coursera.org

Khan Academy

Yükseköğretim ve Lise

www.khanacademy.org

Poll

lisanslı erişim nedir

• belirli bir lisans sözleşmesiyle kullanım

• belirli bir ücret karşılığında kullanım

• herkese açık kullanılması

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Dünyada Yaygın Olarak Kullanılan MOOC Uygulamaları

20

SkillShare

www.futurelearn.com

Brilliant

www.brilliant.org

Linkedln Learning

www.udemy.com

Udacity

www.udacity.com/

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Türkiye’de Yaygın Olarak Kullanılan MOOC Uygulamaları

21

• Atatürk Üniversitesi tarafından kurulan ve kar amacı gütmeyen ücretsiz olarak

sunulan ve Türkiye’de kurumsal anlamda kurulan ilk MOOC platformudur.

AtademiX (www.atademix.atauni.edu.tr)

• Anadolu Üniversitesi tarafından kurulan ve yaşam boyu öğrenmeyi destekleyen

ücretsiz bir MOOC platformu sağlayıcısıdır.

Açık Anadolu (www.acik.anadolu.edu.tr)

• ODTÜ tarafından, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti'nin desteği ile hayata

geçirilmiş bir MOOC platformudur.

Bilge-İş (www.bilgeis.net)

• E-öğrenme türünde çeşitli öğretim içeriklerinin yer aldığı ücretsiz sunulan MOOC

platformudur.

BTK Akademi (www.btkakademi.gov.tr)

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

28.09.2020

Dersin Kodu / Dersin Adı

22

Dünyada ve Türkiye’de yürütülmekte olan MOOC platformlarını
inceleyerek bireysel ilgi alanınıza uygun herhangi bir eğitime kaydınızı
gerçekleştiriniz. Kurs sonunda aldığınız sertifikayı final haftasında sisteme
yükleyiniz.

Etkinlik 1: MOOC Dersi Alma

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Bulut Bilişim Teknolojileri

23

Ders içi Etkinlik 3: Bulut tabanlı depolama hizmetlerini kullanıyor musunuz?
Eğer kullanıyorsanız bu hizmetleri hangi kapsamda ve ne amaçla kullanmaktasınız?

https://www.slido.com/

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Bulut Bilişim Teknolojileri

24

• Bulut bilişim (Cloud Computing), bilgisayarlar ve diğer cihazlar için istenildiği zaman kullanılabile,

kullanıcılar arasında paylaşılan, bilgisayar kaynakları sağlayan internet tabanlı bilişim hizmetleri

İsteğe bağlı erişim

Genel ağ erişimi

Kendi kendine iyileştirme

Paylaşımlı kaynaklar

Esneklik ve
ölçeklenebilirlik

Çoklu platform desteği

Sanal makine

API erişim

Veri güvenliği

Bağlantı sorunları

Veri sınırlamaları

Maliyet

Bağımlılık

Verilere saldırı

Üstünlükler

Sınırlılıklar

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Bulut Bilişim Teknolojileri

25

Bulut bilişim teknolojisi bileşenleri

Kullanıcılar
(Tüketiciler)

Servis

Geliştiriciler

Servis

Sağlayıcılar

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Bulut Bilişim Teknolojileri

26

Bulut bilişim türleri

•Özel olarak tek bir

işletme veya kurulum
tarafından kullanılan
bulut bilişim
kaynaklarından
oluşur.

•Birbirine bağlı

birden fazla
bulutun
birleşiminden
oluşmaktadır.

•Güvenlik, uyum

ve yargı gibi
benzer endişeleri
paylaşan farklı
organizasyonlar
tarafından
altyapının ortak
kullanımını ifade
etmektedir.

•Hizmet

sağlayıcılar
tarafından genel
kullanıcıların
kullanımı için
sunulan
depolama ve
diğer kaynakları
kapsamaktadır.
Genel
Bulut

Topluluk
Bulutu

Özel
Bulut

Hibrit
Bulut

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Bulut Bilişim Teknolojileri

27

Bulut Tabanlı Depolama Hizmetleri

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Bulut Bilişim Teknolojileri

28

Bulut Tabanlı Depolama Hizmetleri

Metin Dosyası, Excel Dosyası, Sunum Dosyası gibi dosyaları oluşturabilme ve depolayabilme,
fotoğraf, ses dosyası, çizim ve videoları depolayabilme, depolanan dosyaları farklı kullanıcılar
ile paylaşabilme ve bir dosya üzerinde toplu bir şekilde çalışabilme

Dokümanlar

• Bulut tabanlı bir

kelime işlemci
hizmetidir ve MS
Word veya PDF
olarak düzenlenmiş
belgelerle
çalışabilme
yeteneğine sahiptir.

E-Tablolar

• Çevrimiçi hesap

tablosu
çözümleridir ve
birçok kişinin eş
zamanlı olarak
erişebilme ve
düzenleyebilme
özelliği
sunmaktadır.

Sunumlar

• Kullanıcıların etkili

sunular
hazırlamasını
kolaylaştırmakta ve
sunu temaları, yazı
tipleri, videolar ve
animasyonlar gibi
özellikler
sunmaktadır.

Formlar

• Google Ofis

yazılımlarının
önemli
araçlarından biridir
ve kullanıcılardan
veri toplamak için
en kolay ve etkili
yöntemdir.

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Bulut Bilişim Teknolojileri

29

Ders içi etkinlik 4: Google Drive – Dokümanlar sayfasında Ad-Soyad bilgilerinizi belirttikten sonra
dersi özetleyici bir paragraf yazınız.

Örnek Sayfa

KAZIM KARABEKİR EĞİTİM FAKÜLTESİ
Kazım Karabekir Faculty of Education

Kaynaklar

•Bayrak, M. (2015). Öğretim üyelerinin internet üzerinden herkese açık kurs yürütme eğilimlerinin incelenmesi (Master's thesis, Eğitim Bilimleri
Enstitüsü).

•Baysal, A. Ş., Çakır, H., & Toplu, M. (2015). Açık eğitim kaynaklarının gelişimi ve Türkiye’de uygulama alanları. Türk Kütüphaneciliği, 29(3), 461-498.

•Bozkurt, Ö. A. (2015). Kitlesel açık çevrimiçi dersler (Massive Open Online Courses-MOOCs) ve sayısal bilgi çağında yaşamboyu öğrenme fırsatı.
Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 56-81.

•Karakaş, M. (2019). Tess-India Açık Eğitim Kaynaklarından Faydalanılarak Oluşturulan Etkinliklerin Cebir Oğretimine Etkisi (Doctoral dissertation,
Bursa Uludag University).

•Karakuş Yılmaz, T. (2020). Öğrenme ve Öğretimde Dijitalleşme ve Web Araçları. Öğretim Teknolojileri (Ed. Mehmet Arif Özerbaş). Pegem Akademi.

•Kurşun, E., ve Çağıltay, K. (2011). Open educational resources: Opportunities and challenges for Turkish higher educational institutions.
Uluslararası Yükseköğretim Kongresi: Yeni Yönelişler ve Sorunlar (UYK-2011) Bildiri Kitabı, c. 2/ Bölüm XI içinde (ss. 1405-1410). İstanbul: T.C.
Yükseköğretim Kurulu.

•Kurşun, E. (2013). Açık eğitim kaynakları. K. Çağıltay ve Y. Göktaş. Öğretim teknolojilerinin temelleri: teoriler, araştırmalar, eğilimler, 681-696.

•Mathew, H.L., Rodrigues, L. L. R. (2018). Prioritizing the Factors Affecting Cloud ERP Adoption – An Analytic Hierarchy Process Approach.
International Journal of Emerging Markets, 13(6), 1559-1577. doi:10.1108/IJoEM-10-2017-0404.

•Mitra, M. (2021). Cloud Computing and Its Features: An Advanced Approach. Recent Advances in Mathematical Research and Computer Science
Vol. 3, 22-27.

•Yuan, L., & Powell, S. J. (2013). MOOCs and open education: Implications for higher education.

•Yaratıcı Birliktelik (Creative Commons). 01 Mart 2023 tarihinde https://www.bilisimle.com/telif-hakki-nedir/ adresinden erişilmiştir.
28.09.2020

Dersin Kodu / Dersin Adı

30