Acid-Base

กรด - เบส

0542307 การเชื่อมโยงการเรียนรู้คณิตศาสตร์กับวิทยาศาสตร์

Learning Connections on Mathematics and Science

Agenda

01 Introduction

02 Definition

03 Indicator

04 Let’s do it

05 Discussions

7/2/2023

2

กรด - เบส

0542307 การเชื่อมโยงการเรียนรู้คณิตศาสตร์กับวิทยาศาสตร์

Learning Connections on Mathematics and Science

Poll

Which is the lucky color in your mind?

• tan

• tawny

• white

• black

01
Introduction

สารละลาย กรดและเบส เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า

สารละลายอิเล็กโทรไลต์

(Electrolyte Solution)

7/2/2023

3

ในทุกๆวัน มนุษย์เรามีโอกาสสัมผัสสารจ าพวก กรดและ

เบส มากมาย ไม่ว่าจะเป็นผลไม้รสเปรี้ยว อย่างเช่น ส้ม

และมะนาว ซึ่งมีกรดซิตริก (Citric acid) เป็น

องค์ประกอบหลักที่ท าให้ผลไม้เหล่านี้มีฤทธิ์เป็นกรด รวม

ไปถึงข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจ าวัน เช่น สบู่

ผงซักฟอก และน ้ายาล้างจาน ซึ่งถือเป็นสารประกอบที่มี

ฤทธิ์เป็นด่าง หรือสารที่มีคุณสมบัติเป็นเบส

7/5/2023

4

02Definition

นิยามของกรด – เบส

จากการศึกษาค้นคว้าทางวิทยาศาสตร์มาเป็นเวลานานหลายศตวรรษ สารจ าพวก
กรด – เบสได้ถูกให้ค าจ ากัดความและพัฒนาตามทฤษฎีทั้ง 3 ดังนี้

1. ทฤษฎีของอาร์เรเนียส : Arrhenius Concept (1887)

กรดคือสารละลายอิเล็กโทรไลต์ เมื่อละลายน ้าแล้ว แตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน (H+ หรือ H3O+) หรือโปรตอน

เบสคือสารละลายอิเล็กโทรไลต์ เมื่อละลายน ้าแล้ว แตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH–)

ข้อจ ากัด คืออธิบายได้เฉพาะสารที่สามารถละลายน ้าได้ และสารที่จะเป็นกรดได้ต้องมี H+ อยู่ในโมเลกุล ขณะที่
สารซึ่งจะมีคุณสมบัติเป็นเบสได้ ต้องมี OH– อยู่ในโมเลกุลเช่นเดียวกัน

2.ทฤษฎีของเบรินเสตดและลาวรี : Bronsted – Lowry Concept (1923)
กรดคือสารที่สามารถให้โปรตอน (Proton Donor) แก่สารอื่น
เบสคือสารที่สามารถรับโปรตอน (Proton Acceptor) จากสารอื่น
ข้อจ ากัด คือสารที่จะท าหน้าที่เป็นกรดได้ ต้องมีโปรตอนอยู่ในโมเลกุลของสาร
เท่านั้น

3.ทฤษฎีของลิวอิส : Lewis Concept (1923)
กรดคือสารที่สามารถรับอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว (Electron Pair Acceptor) จากสารอื่น
เบสคือสารที่สามารถให้อิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว (Electron Pair Donor) แก่สารอื่น
ข้อดี คือสามารถใช้อธิบายกรด – เบสตามทฤษฎีของอาร์เรเนียส รวมถึงทฤษฎี
ของเบรินเสตด – ลาวรีได้ อีกทั้งยังสามารถจ าแนกกรด – เบสที่ไม่มี H+หรือ OH–

อยู่ในองค์ประกอบของสารได้ และแม้ว่าสารดังกล่าวจะไม่ได้อยู่ในรูปของ
สารละลาย ก็ยังสามารถใช้ทฤษฎีของลิวอิสอธิบายได้อีกด้วย

03
Indicator

7/5/2023

8

7/5/2023

9

อินดิเคเตอร์ (Indicator) คืออะไร

คือ สารที่ใช้ทดสอบความเป็น
กรด – เบส ของสารละลาย
โดยส่วนใหญ่จะเป็นอินทรีย์ที่มี
โครงสร้างสลับซับซ้อนมีสมบัติ
เป็นกรดอ่อนหรือเบสอ่อนแต่ส่วน
ใหญ่จะเป็นกรดอ่อน

Multiple Choice

The indicator color is red. Which is the following?

• The object is acid

• The object is base

7/2/2023

10

กรด (Acid) เป็นสารเคมีที่มีสมบัติดังนี้

1. มีค่า pH น้อยกว่า 7
2. เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีน ้าเงินเป็นสีแดง
3. มีรสเปรี้ยว
4. เมื่อละลายน ้าจะแตกตัวเป็นไอออนกลายเป็นสารละลายที่น าไฟฟ้าได้
5. ละลายน ้าแล้วแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน (H+) หรือให้โปรตอนแก่สารอื่น
6. สารละลายกรดท าให้สารละลายของเบสมีค่าความเป็นเบสลดลงหรือเป็นกลางได้
7. กรดเมื่อท าปฏิกิริยากับเบสเรียกว่าปฏิกิริยาสะเทินจะได้ผลิตภัณฑ์เป็นเกลือกับน ้า
เช่นกรดซัลฟิวริกท าปฏิกิริยากับโพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ได้โพแทสเซียมซัลเฟตกับน ้า
8. ท าปฏิกิริยากับโลหะได้เกลือของโลหะนั้นและบางกรณีได้แก๊สไฮโดรเจนด้วยเช่น
สังกะสีท าปฏิกิริยากับกรดซัลฟิวริกจะได้ซิงค์ซัลเฟตและแก๊สไฮโดรเจน
9. ท าปฏิกิริยากับสารคาร์บอเนตหรือสารประกอบไฮโดรเจนคาร์บอเนตได้แก๊ส
คาร์บอนไดออกไซด์เช่นแคลเซียมคาร์บอเนต (หินปูน) ท าปฏิกิริยากับกรดซัลฟิวริกได้
แคลเซียมซัลเฟตน ้าและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์
10. ท าปฏิกิริยากับสารประกอบซัลไฟด์ได้แก๊สไฮโดรเจนซัลไฟด์เช่นไอร์ออน (II)
ซัลไฟด์ท าปฏิกิริยากับกรดไฮโดรคลอริกจะได้ไอร์ออน (II) คลอไรด์และแก๊ส
ไฮโดรเจนซัลไฟด์

7/2/2023

11

7/2/2023

12

เบส (Base) เป็นสารเคมีที่มีสมบัติดังนี้

1. มีค่า pH มากกว่า 7
2. เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีแดงเป็นสีน ้าเงิน
3. มีรสฝาดหรือรสขม
4. เมื่อละลายน ้าจะแตกตัวเป็นไอออนไอออนเหล่านี้เคลื่อนที่ได้
5. ละลายน ้าแล้วแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH-) หรือเป็นสารที่รับ
โปรตอนจากสารอื่น
6. สารละลายเบสท าให้สารละลายกรดมีค่าความเป็นกรดน้อยลงหรือเป็นกลางได้
7. ต้มสารละลายเบสกับไขมันจะได้สบู่โดยถ้าใช้สารละลายโพแทสเซียมไฮดรอก
ไซด์ต้มกับไขมันจะได้สบู่เนื้อนิ่มถ้าใช้สารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์ต้มกับไขมันจะได้
สบู่เนื้อแข็ง
8. ต้มสารละลายเบสกับโลหะบางชนิดได้แก๊สไฮโดรเจนเช่นเมื่อต้มสารละลาย
โซเดียมไฮดรอกไซด์กับสังกะสีได้แก๊สไฮโดรเจน
9. ต้มสารละลายเบสกับเกลือแอมโมเนียมได้แก๊สแอมโมเนีย (NH3) เช่นเมื่อ
ต้มสารละลายแคลเซียมไฮดรอกไซด์กับแอมโมเนียมคลอไรด์ได้แก๊สแอมโมเนีย

7/2/2023

13

04
Let’s do it

งานที่ 2 การสร้างอินดิเค
เตอร์และการทดสอบค่า PH

เขียนรายงานรายบุคคล
• วัสดุ/อุปกรณ์
• ขั้นตอนการเตรียมงาน
• ขั้นตอนการด าเนินงาน
• การทดสอบอินดิเคเตอร์
• การสรุป (ประกอบด้วยกราฟ/ตารางแสดงผลการทดสอบ,

สิ่งที่สังเกตได้จากการสร้างอินดิเคเตอร์)

• ประโยชน์และการน าไปใช้
***ถ่ายภาพประกอบทุกขั้นตอน
***ส่งงานเข้า Google Classroom ภายในเที่ยงคืน
ของวันที่เรียนเท่านั้น

05Discussions

Vitamin C

ให้น ำผัก ผลไม้ เครื่องดื่ม หรือ

อื่นๆ ที่คิดว่ำมีวิตำมินซีสูงมำใน

คำบหน้ำ โดยที่2 คนน ำมำ 1

อย่ำงโดยไม่ซ ้ำกัน

7/2/2023

17