Tin 11_Bài 3.2

Trong Đại số, người ta thường dùng chữ để
thay thế cho số cụ thể, ví dụ hằng đẳng thức
(a + b)2= a2+ 2ab + b2đúng cho mọi giá trị a,
b. Trong các ngôn ngữ lập trình, người ta
cũng dùng các kí tự hoặc nhóm các kí tự
(được gọi là biến (variable) hay biến nhớ) để
thay cho việc phải chỉ ra các giá trị dữ liệu cụ
thể.
Theo em , sử dụng biến có những lợi ích gì?

Open Ended

Quan sát các lệnh sau, n ở đây được hiểu là gì?
››› n = 5
››› n

››› n + 3

Quan sát các lệnh sau, n ở đây được hiểu là gì?
››› n = 5
››› n ← Sau khi gán n=5 n sẽ được hiểu là đối
tượng số nguyên có giá trị 5
5
››› n + 3
8

PYTHON

Tiết 14_Bài 3.2

MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN VÀ KHAI BÁO BIẾN, TỪ KHÓA

MỤC TIÊU BÀI HỌC

MTB 3.2.a: HS liệt kê được các kiểu dữ liệu
Number và tên các hàm toán học xây dựng sẵn
trong Python.

MTB 3.2.b: HS trình bày được quy tắc khai báo
biến, hằng.

MỘT SỐ KIỂU DỮ LIỆU CHUẨN VÀ KHAI BÁO BIẾN, TỪ KHÓA

TIẾN TRÌNH BÀI HỌC

Khởi động – kết nối

LMS.

Kiểu dữ liệu number và

hàm toán học

Quy tắc khai báo biến, hằng

Củng cố - dặn dò

1

3

2

4

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG – KẾT NỐI LMS

NHẬN XÉT PHẦN TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRÊN LMS.

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu cách khai báo biến

Học sinh vào LMS Bài 3.2_[Thảo luân]_ Một số kiểu dữ liệu chuẩn

8

1.

Nhiệm vụ

Yêu cầu cơ bản:
1. Biến là gì?
2. Trình bày cách khai báo biến trong

python

Yêu cầu nâng cao:
1. Đưa ra một ví dụ thực tế về cách khai
báo biến

2. Hình thức: Nhóm
3. Thời gian: 10 phút

4. Tiêu chí đánh giá

Mức độ

Chuyên gia

Nhóm kỹ sư

Nhóm hỗ

trợ

Tiêu chí

Giải quyết
được chính xác
3/3 câu hỏi
(GV không cần
gợi ý)

Giải quyết
được chính xác
2/3 câu hỏi (GV
có thể gợi ý)

Giải quyết
được chính
xác dưới 2
câu hỏi (GV
đã gợi ý)

1. BIẾN VÀ LỆNH GÁN

-

Biến là tên (định danh) của một vùng nhớ dùng để lưu trữ giá trị (dữ liệu)
và giá trị đó có thể được thay đổi khi thực hiện chương trình.

-

Biến trong Python được tạo ra khi thực hiện lệnh gán.

-

Cú pháp của lệnh gán:

<biến> = <giá trị>

- Khi thực hiện lệnh gán, <giá trị> bên
phải sẽ được gán cho <biến>. Nếu biến
chưa được khai báo thì nó sẽ được khởi
tạo khi thực hiện câu lệnh gán.

- Biến trong Python được xác định kiểu
dữ liệu tại thời điểm gán giá trị nên
không cần khai báo trước kiểu dữ liệu
cho biến.

Ví dụ:

- Có thể thực hiện tất cả các phép toán
thông thường như: +, -, *, /, … trên các
biến có cùng kiểu dữ liệu.

Ví dụ:

- Có thể gán giá trị biểu thức cho biến. Cú pháp:

<biến> = <biểu thức>

- Khi thực hiện lệnh này, Python sẽ tính giá trị
<biểu thức> và gán kết quả cho <biến> => mọi biến
có trong <biểu thức> đều cần được xác định giá trị
trước.

Ví dụ:

- Tên biến thường được đặt sao cho dễ
nhớ và có ý nghĩa.

Ví dụ:

- Có thể gán nhiều giá trị đồng thời cho nhiều biến. Cú pháp của lệnh
gán đồng thời:

<var1>, <var2>, …, <varn> = <gt1>, <gt2>, …, <gtn>

Ghi nhớ:

- Biến là tên của một vùng nhớ dùng để lưu trữ giá trị (dữ liệu)
và giá trị đó có thể được thay đổi khi thực hiện chương trình.

- Cú pháp lệnh gán:

<biến> = <biểu thức>

- Quy tắc đặt tên biến (định danh):

+ Chỉ gồm các chữ cái tiếng Anh, các chữ số từ 0 đến 9 và kí tự
gạch dưới “_”.

+ Không bắt đầu bằng chữ số.

+ Phân biệt chữ hoa và chữ thường.

Multiple Choice

1. Các tên biến nào dưới đây là hợp lệ trong Python?

• a. _name             

• b. 12abc

• c. My country

•     d. m123&b

Open Ended

2. Sau các lệnh dưới đây, các biến x, y nhận giá trị bao nhiêu?

>>> x = 10

>>> y = x**2 – 1

>>> x = x//2 + y%2

Word Cloud

3. a, b nhận giá trị gì sau các lệnh sau ?

>>> a, b = 2, 3

>>> a, b = a+b, a - b

Word Cloud

Trong lập trình Python có những phép toán cơ bản với dữ liệu kiểu số

2. CÁC PHÉP TOÁN TRÊN MỘT SỐ
KIỂU DỮ LIỆU CƠ BẢN

-

Tất cả các phép toán đều được thực hiện từ
trái sang phải, riêng phép lũy thừa (**) thì
thực hiện từ phải sang trái.

-

Các phép toán cơ bản với dữ liệu kiểu số (số
thực và số nguyên) trong Python là phép cộng
“+”, trừ ”–, nhân ", chia "/", lấy thương
nguyên "//", lấy số dư “%” và phép luỹ thứa
"**”

-

Thứ tự thực hiện các phép tính như sau: phép
lũy thừa ** có ưu tiên cao nhất, sau đó là các
phép toán /, *, //, %, cuối cùng là các phép
toán +, -.

Ví dụ, lệnh sau :

>>> 3/2+4*2**4-5//2**2

tương đương với lệnh:

>>> 3/2+4 * (2**4) - 5//(2**2)

Chú ý. Nếu có ngoặc thì biểu thức trong ngoặc
được ưu tiên thực hiện trước.

Ví dụ 2. Các phép toán với dữ liệu kiểu xâu kí tự

>>> s1 = “Hà Nội”

>>> s2 = “Việt Nam”

>>>s1 + s2 # Phép nối + nối hai xâu kí tự.

“ Hà Nội Việt Nam”

>>>“123” *5 # Phép * n lặp n lần xâu gốc.

“123123123123123”

>>> s*0 # Phép *n với số n ≤ 0 thì được kết quả là xâu rỗng.

Trong biểu thức có cả số thực và số nguyên thì kết quả sẽ có kiểu
số thực

Ghi nhớ:

– Các phép toán trên dữ liệu kiểu số: +,
-, *, /, //, %, **.

- Các phép toán trên dữ liệu kiểu xâu:
+ (nối xâu) và * (lặp)

1. Mỗi lệnh sau là đúng hay sai? Nếu
đúng thì cho kết quả là bao nhiêu?

>>> (12- 10//2) **2- 1

>>> (13 + 45**2) (30//12 - 5/2)

2. Mỗi lệnh sau cho kết quả là xâu kí
tự như thế nào?

>>> “”*20 + “010”

>>> “10” + “0” *5

Quan sát các lệnh sau, tìm hiểu
vì sao Python báo lỗi

>>>if = 12

SyntaxError: invalid syntax

>>> with = "Độ rộng"

SyntaxError: invalid syntax

3. TỪ KHÓA

-

Một tập hợp các từ tiếng Anh đặc biệt được sử dụng vào mục đích
riêng của ngôn ngữ lập trình, được gọi là các từ khóa (keyword) của
ngôn ngữ lập trình. Khi viết chương trình không được đặt tên biến hay
các định danh trùng với từ khóa.

False

class

finally

is

return

None

continue

for

lambda

try

True

def

from

nonlocal

while

and

del

global

not

with

as

elif

if

or

yield

assert

else

import

pass

break

except

in

raise

- Một số từ khóa trong Python phiên bản 3.x.

Ghi nhớ

-Từ khóa là các từ đặc biệt tham gia
vào cấu trúc của ngôn ngữ lập trình

- Không được phép đặt tên biến hay
các định danh trùng với từ khóa

? Các tên biến sau có hợp
lệ không?

a)_if b) global
c) nolocal d) return
e) true

4. THỰC HÀNH

Tạo và làm việc với biến, tính toán với các kiểu dữ liệu cơ bản trong Python.

Nhiệm vụ 1.Thực hiện các phép tính sau trong môi trường lập trình Python, so
sánh kết quả với việc tính biểu thức toán học.

a) (1+2+3+...+10)3

b) 1/2 + 1/3 + 1/4 + 1/5

c) Thực hiện lệnh gán x = 2, y = 5 rồi tính giá trị biểu thức (x + y)(x2 + y2 - 1)

d) Thực hiện gán a = 2, b = 3, c = 4 rồi tính giá trị biểu thức (a + b + c)(a + b – c)

Hướng dẫn: Các phép tính trên có thể
thực hiện trong môi trường lập trình
Python như sau

>>> (1+2+3+4+5+6+7+8+9+10)**3

>>> x, y = 2, 5

>>> (x+y)*(x**2+y**2-1)

>>> 1/2 + 1/3 + 1/4 + 1/5

>>> a,b,c = 2,3,4

>>> (a+b+c) * (a+b-c)

Nhiệm vụ 2: Gán giá trị cho biến R là bán kính hình tròn rồi viết chương trình
tính và in ra kết quả theo mẫu

Chu vi hình tròn là: .....

Diện tích hình tròn là: .....

Hướng dẫn: Soạn thảo chương trình sau trong môi trường lập trình Python

R = 4.5

Pi = 3.14

print("Chu vi hình tròn là:", 2*R*pi)

print("Diện tích hình tròn là:”, pi*R*R)

Thực hiện chương trình và kiểm tra kết quả, so sánh với chế độ gõ lệnh trực
tiếp

Em hãy điền đúng/sai cho các tên biến sau?

a)

n, delta, x1, t12, Trường_sa

b)

12t

c)

A b

d)

Ab

e)

AB

Đ

Đ

Đ

S

S

Hãy cho biết giá trị lần lượt của 2 biểu thức sau
trong Python: (3 + 5) * 2 + 1 và 3 + 5 * 2 + 1

a)

17

b)

13

c)

24

d)

14

Hãy chuyển biểu thức toán học sang Python

Toán học

Python

2a + 3b

xy : z

b2 – 4ac

(a : b) c

2*a + 3*b

x*y / z

b*b – 4*a*c

(a/b)*c

LUYỆN TẬP

1. Lệnh sau có lỗi gì?

>>> x = 1

>>> 123a = x + 1

SyntaxError: invalid syntax

2. Lệnh sau sẽ in ra kết quả gì?

>>> print("đồ rê mi " *3 + "pha son la si đô “ *2)

3. Viết các lệnh để thực hiện việc đổi số giây ss cho trước sang số ngày,
giờ, phút, giây, in kết quả ra màn hình.

Ví dụ, nếu ss = 684 500 thì kết quả in ra như sau:

684 500 giây = 7 ngày 22 giờ 8 phút 20 giây

Gợi ý. Sử dụng các phép toán lấy thương nguyên, lấy số dư và các cách
đổi sau:

1 ngày = 86 400 giây; 1 giờ = 3 600 giây; 1 phút = 60 giây.

4. Hãy cho biết trước và sau khi thực hiện các lệnh sau, giá trị các biến x, y
là bao nhiêu? Em có nhận xét gì về kết quả nhận được?

>>> x, y = 10, 7

>>> x, y = y, x

BÀI TẬP VỀ NHÀ

Bài 1: Em hãy nêu 3 tên biến đúng, 3 tên biến sai. Với tên
biến sai, em hãy giải thích tại sao đó không phải là tên biến

Bài 2:

1)

Ở cửa sổ Code, em hãy soạn thảo chương trình như trong
hình bên, chạy chương trình và cho biết kết quả hiển thị
trên màn hình

2)

Thực hiện từng lệnh trong hình bên ở cửa sổ shell. Sau
đó hãy thay phép nhân bằng một phép toán khác và xem
kết quả

BÀI TẬP

Bài 3: Em hãy hoàn thiện chương trình ở hình bên dưới bằng cách viết biểu thức gán cho
biến pound để nhận được chương trình chuyển đổi đơn vị đo khối lượng từ đơn vị ki-lô-
gam sang pound, biết rằng 1 kg bằng 2,205 pound. Em hãy thay đổi giá trị gán cho biến
kilo để chạy thử ngghiệm chương trình.

BÀI TẬP

Bài 4: Mảnh vườn trồng cúc đại đóa có chiều rộng m mét, chiều dài n mét. Mỗi mét vuông
trồng được một khóm hoa. Mỗi khóm hoa bán được a nghìn đồng. Em hãy viết chương
trình để đưa ra màn hình tổng số tiền thu được khi bán hết hoa trong vườn. Hãy chạy
chương trình với bộ dữ liệu đầu vào m = 5, n = 18, a = 30

BÀI TẬP

Bài 5: Xét đoạn chương trình ở hình bên. Em
hãy cho biết c hay d nhận giá trị lớn hơn

Bài 6: Có thể lưu chương trình Python dưới dạng tệp hay không?

BÀI TẬP

Bài 6: Em hãy hoàn thiện chương trình ở hình bên dưới bằng cách viết biểu thức gán cho
biến pound để nhận được chương trình chuyển đổi đơn vị đo khối lượng từ đơn vị ki-lô-
gam sang pound, biết rằng 1 kg bằng 2,205 pound. Em hãy thay đổi giá trị gán cho biến
kilo để chạy thử ngghiệm chương trình.