İsimsiz Ders

Sermaye Bütçeleme

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-2

Konular

• Sermaye bütçeleme kararı
• Proje değerlendirme yöntemleri
• Duyarlılık ve senaryo analizi
• Simülasyon ve karar ağaçları

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-3

Learning Objectives

• İskonto oranı ve kesinlik eşdeğerlerini açıklayın
• Duyarlılık ve senaryo analizi arasında ayrım yapın
• Simülasyonların ve karar ağaçlarının nasıl

hesaplanacağını açıklama

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-4

Sermaye Bütçelemesi Kararı

• Sermaye bütçelemesi: Belirli bir teşebbüs

için yapılan harcamaların ve makbuzların
belirli bir süre boyunca devam edeceği
kararları tanımlar.

• Sermaye kararları genellikle erken

dönemlerde nakit çıkışlarını içerirken,
girişler biraz daha geç başlar ve önemli
sayıda dönem boyunca devam eder

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-5

Proje Örnekleri
• Sermaye bütçeleme kararlarının türleri;
• Tesislerin genişletilmesi
• Yeni veya geliştirilmiş ürünler
• Değiştirme-replasman(en az iki türde:yıpranmış

tesisat- değişimi/eski modelleri yeni modelleriyle değiştirmek)

• Kiralama veya satın alma
• Yap ya da satın al
• Güvenlik veya Çevre Koruma Ekipmanları

•Diğer pek çok öncelikle nakit çıkışı gerektirirken, sonra nakit
girişi olacak reklam kampanyası, çalışan eğitimleri gibi
programlar da aynı metotlarla analiz edilir.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-6

Paranın Zaman Değeri

• Paranın zaman değeri: Bugün alınan bir

dolar, yarın alınan bir dolardan daha
değerlidir.

• Farklı zamanlarda ortaya çıkan nakit

akışlarını eşit bir temele oturtmak için,
akışların her birine aynı zaman noktası
cinsinden ifade edilecek şekilde bir faiz oranı
uygulamalıyız.

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi bir organizasyonun stratejisiyle uyuşan potansiyel sermaye yatırımlarını gösteren sermaye bütçeleme sürecinin bir aşamasıdır?

• projeleri belirleme aşaması

• tahminlerde bulunma aşaması

• bilgi edinme aşaması

• kararı uygulama, performansı değerlendirme ve öğrenme aşaması

Open Ended

Aşağıdaki örneklerin her birini sermaye bütçeleme karar modelinin aşamalarından biriyle eşleştirin.

Aşamalar:

1. Projeleri Belirleyin

2. Bilgi Edinin

3. Tahminlerde Bulunun

4. Alternatifler Arasından Seçim Yaparak Karar Alın

5. Kararı Uygulayın, Performansı Değerlendirin ve Öğrenin

Eşlenecek Faaliyetler:

a. Yeni ekipman satın almak için fonlar için şirket hissesi ihraç etmek

b. Sadece 15 dakika sürecek olan Makine #8'in nasıl etkili bir şekilde çalıştırılacağını öğrenmek

c. Gulaş üretmek için kullanılan sebzeleri işleme maliyetlerini düşürme ihtiyacı

d. Yeni bir makineyi çalıştırma maliyetlerini izlemek

e. Çok yüksek kabul edilen kusurlu mal yüzdesi

f. Yeni ürünü tanıtmak, kaliteli ürün üreticisi olarak imajımızı önemli ölçüde iyileştirecek mi

g. Yıllık nakit akışlarını tahmin etmek ve 12 yıllık planlama ufku kullanarak buna göre yatırım bütçeleri belirlemek.

h. Her alternatif için dahili getiri oranının kullanılması

i. Gerçekleşen nakit akışlarını takip etmek ve tahmini sayılarla karşılaştırmak.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-7

Sermaye Projesi Değerlendirme
Yöntemleri

• Geri ödeme: orijinal yatırımı geri almak için

gereken süre (yıl) (iskonto edilmemiş dolar
olabilir)

• Muhasebe getiri oranı: ortalama yıllık kârın

ortalama yatırıma bölünmesinden elde
edilen yüzde

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-8

Sermaye Projesi Değerlendirme
Yöntemleri

Nakit akışlarını bugünkü değere indirgeyen
yöntemler
Net bugünkü değer (NPV)
İç getiri oranı (IRR)
Düzeltilmiş İç getiri Oranı(MIRR)
karlılık endeksi (PI)

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-9

Methods of Capital
Project Evaluation

• Net Bugünkü Değer (NBD) Net Present Value

formülü

t = Zaman periyodu
n = projenin son dönemi
Rt = t dönemindeki nakit girişi
Ot = t dönemindeki nakit çıkışı
k = iskonto oranı (sermaye maliyeti)

(

)

(

)




=

=
+

−

+

=

n

t

t

t

n

t

t

t

k

O

k

R
NPV

0

1
1

1

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-10

Methods of Capital
Project Evaluation

• NPV pozitifse, proje finansal olarak kabul

edilebilir. Negatifse, reddetme belirtilir.

• İskonto oranı (k): İskonto oranı, k,

projeyi değerlendirmek için kullanılan faiz
oranıdır. Bu oran, kullanılan fonların
maliyetini (sermayenin fırsat maliyeti)
temsil eder.

Open Ended

Önerilen bir projenin başlangıç yatırımı, 100$ olsun. Proje 3 yıl sürecek ve sırasıyla yıllık getiriler, 40, 60 ve 30 $ olsun. Sermaye maliyeti , %12 ise proje kabul edilebilir midir? Hesaplayınız.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-11

Methods of Capital
Project Evaluation

Bir projenin iç getiri oranı, NPV'nin sıfıra eşit
olmasına neden olan iskonto oranıdır. Formül:

IRR, sermaye maliyetinden daha büyükse,
kabul edildiğini gösterir. IRR, sermaye
maliyetinden düşükse, önerilen proje
reddedilmelidir.





=

=
+
=
+

n

t

t

t

n

t

t

t

r

O

r

R

0

1
)

1(

)

1(

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-12

Methods of Capital
Project Evaluation

• Tek proje için IRR ve NPV aynı sonuçları

verecektir:NPV > 0, IRR > k

– NPV = 0, IRR = k

– NPV < 0, IRR < k

Open Ended

Aynı proje için IRR yi hesaplayalım. %20 mi? yoksa %13 mü?

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-13

Methods of Capital
Project Evaluation

• Birden fazla proje düşünülüyorsa, projeler

bağımsızsa IRR ve NPV aynı sonuçları
verecektir.

• Projeler eş zamanlı olarak uygulanabilir
• Bir proje diğerinin nakit akışını

etkilemeyecektir

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-14

Methods of Capital
Project Evaluation

• IRR ve NPV yöntemleri, birbirini dışlayan

projeler analiz edilirse ve aşağıdaki
durumlarda farklı sonuçlar verebilir:

• Tekliflerin ilk maliyetleri farklıdır
• Nakit giriş akışlarının şekilleri farklılık

gösterir

• IRR ile ilgili bir sorun, düzensiz nakit

akışlarıdır.

• NPV, firmaya önerilen bir proje değeri

ölçüsüdür.

​Cast Iron Stove Company, bilgisayarlı üretim sürecine entegre edilebilecek bir kalıplama makinesi satın almak istiyor. Makine ve ilgili üreticinin özellikleri için üç teklif aldı. Teklifler 3.500.000 ila 3.550.000 dolar arasında değişiyor. Makinelerin tahmini yıllık tasarrufları 260.000 ila 270.000 dolar arasında değişiyor. Geri ödeme süreleri neredeyse aynı ve net bugünkü değerler birbirinden 8.000 dolar uzaklıkta. Başkan, tüm seçim kriterleri birbirine çok yakın olduğu için hangi satıcıyı seçeceğini bilmiyor.

​Başkanın üç tedarikçi arasındaki finansal olmayan ve nitel faktörleri göz önünde bulundurması gerekir. Çıktı birimlerinin kalitesi, üretim esnekliği ve çevrim süresi, makineler hakkında dikkate alınabilecek ek faktörlerdir. Diğer öğeler arasında işçi güvenliği, öğrenme ve kullanma kolaylığı ve bakım kolaylığı yer alabilir.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-15

Methods of Capital
Project Evaluation

• Karlılık endeksi

PI = (PV of cash flows)/(Initial investment)

• Proje PI'nin 1'den büyük olması durumunda

finansal olarak kabul edilebilir olacak ve
PI'nin 1'den küçük olması durumunda kabul
edilemez olacaktır.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-16

Methods of Capital
Project Evaluation

• Çoğu durumda, NPV ve IRR hesaplamaları

aynı sermaye bütçeleme kararına yol
açacaktır. Çatışıyorlarsa, NPV teorik olarak
daha doğru bir ölçüdür.

• Firmanın finansal amacı, NPV'nin ölçtüğü

şey olan hissedar servetinin maksimize
edilmesidir.

• NPV yeniden yatırım varsayımı, k'de, daha

gerçekçi görünmektedir.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-17

Nakit Akışları

• Analistin en zor görevi, analize en iyi nakit

akışı tahminlerini girmektir.

• Gelecekteki zamanlama ve nakit akışlarının

miktarı belirsizdir

• Organizasyonel varlıklardan gelen verilerin

potansiyel önyargı açısından incelenmesi
gerekir

• Piyasa tahminleri yukarı yönlü olabilir
• Maliyetler genellikle hafife alınır

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-18

Cash Flows

• Nakit akışlarını analiz etmek için yönergeler:
• Tüm gelir ve maliyetler nakit akışları

açısından belirtilmelidir

• Tüm nakit akışları artımlı olmalıdır
• Batık maliyetler sayılmaz
• Operasyonun diğer kısımları üzerindeki

herhangi bir etki dikkate alınmalıdır

• Borç için ödenen faiz dikkate alınmaz

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-19

Cash Flows

• Nakit akışı türleri
• İlk nakit çıkışları: projenin başlangıcında

gerçekleşen ödemeler

• İşletme nakit akışları: proje tarafından

üretilen gelirler, maliyetler ve giderler

• Ek işletme sermayesi: stoklar, alacak

hesapları, proje sonunda geri kazanılan
büyüme için gereken nakit

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-20

Cash Flows

• Nakit akışı türleri
• Hurda veya yeniden satış değerleri: proje

sonunda proje makinelerinin beklenen satış
değeri

• Nakit dışı yatırım: kullanılmayan mevcut bir

makinenin kullanılması

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-21

Cost of Capital

• Borç finansmanı
• kısa vadeli
• uzun vadeli
•
• Öz sermaye finansmanı
• Yeni Öz Sermaye
• birikmiş kazançlar

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-22

Cost of Capital

Borç maliyeti= r · (1 – t)

r= şirketin ihraç edeceği borç türü için
uygulanan mevcut faiz oranı
t = vergi oranı (faiz gideri vergiden
düşülebilir)

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-26

Cost of Capital

• Ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti

(WACC): borç finansmanı maliyetinin ve öz
sermaye finansmanı maliyetinin ortalaması,
piyasa değerlerinde toplam sermaye
yapısındaki oranlarına göre
ağırlıklandırılmıştır

• Bileşenlerin kombinasyonunun (borç, öz

sermaye) optimal olduğu ve WACC'nin
minimumda olduğu bir nokta vardır

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-30

Riske Karşı Belirsizlik

• Risk, gelecekteki olası olayların makul

olasılıklara sahip olabileceği bir durumu
ifade eder. Olasılıklar şunlar olabilir:

• a priori – tekrarlama yoluyla veya genel

matematiksel ilkelere dayalı olarak elde
edilir

• İstatistiksel – ampirik, geçmiş olaylara

dayalı

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-31

Risk versus Uncertainty

Belirsizlik, gelecekteki rastgele olaylara olasılık
atamak için geçerli bir yöntemin olmadığı
durumları ifade eder.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-32

Ticari Riski Kaynakları

• Ekonomik koşullar
• Belirli sektörlerdeki dalgalanmalar
• Rekabet ve teknolojik değişim
• Tüketici tercihlerindeki değişiklikler
• Maliyetler ve gider değişiklikleri (malzeme,

hizmet, işçilik)

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-33

Risk Ölçümleri

• Olasılık: belirli bir olayın meydana

gelme şansının bir ifadesi

• Bir olasılık dağılımı, yüzde cinsinden,

tüm olası olayların olasılığını tanımlar.

• Tüm olası olayların olasılıklarının

toplamı 1'dir

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-34

Measures of Risk

Beklenen değer: ilgili olasılıklarına göre
ağırlıklandırılan tüm olası sonuçların ortalaması

R = Beklenen değer

Pi = Durum I'in olasılığı

n = olası sonuçların sayısı

Ri = i durumundaki değer

i

n

i

ipR

R 

=

=

1

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-39

Capital Budgeting under
Conditions of Risk

Riski bir sermaye bütçelemesi sorununa dahil
etmek için:
beklenen NPV'yi hesaplayın
NPV'nin standart sapmasını hesaplayın

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-40

Capital Budgeting under
Conditions of Risk

Net Present Value of expected values

NPV = expected net present value
O0 = initial investment
rf = risk-free interest rate
Rt = expected value of annual cash
flows

0

1
)

1(
VPN

O
r
R

n

t

t

f

t

−
+
=

=

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-42

Riski Dahil Etmek için Diğer İki
Yöntem

Riske göre düzeltilmiş iskonto oranı (RADR):
risk ayarlaması, bugünkü değer
hesaplamasının paydasında yapılır

K = rf + RP

K = risk adjusted discount rate
rf = risk-free rate (short-term U.S. Treasury

securities)

RP = risk premium

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-44

Sensitivity and
Scenario Analysis

• Duyarlılık analizi: Değişikliğin sonuçlar

üzerindeki etkisini değerlendirmek için
önemli bir değişkenin değiştirilmesini içeren
proje riskini tahmin etmek için bir yöntem

• Senaryo analizi: duyarlılık analizine benzer,

ancak aynı anda birkaç önemli değişkenin
değişikliklerini dikkate alır

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-45

Simulation

Simülasyon analizi: temel değişkenlerin her
birine bir olasılık dağılımı atayan proje riskini
tahmin etmek için bir yöntem
Beklenen bir değere ve dağılıma ulaşmak için
bir dizi olası sonucu simüle etmek için rastgele
sayılar kullanır

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-46

Decision Trees

Karar ağacı: Kararların alınması gereken
sırayı grafiksel olarak gösteren ve
gerçekleştirilebilecek çeşitli eylemlerin
değerini karşılaştıran bir diyagram
Karar noktaları, bir karar ağacında
karelerle belirtilir. Şans olayları dairelerle
gösterilir ve belirli olasılıklara atanır.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-50

Özet

• Sermaye bütçelemesi, ilk harcamaların önemli bir

süre boyunca nakit girişi akışları sağladığı projelerin
değerlendirilmesini içerir.

• Sermaye bütçeleme tekliflerini değerlendirmek için

iki yöntem önerilir: NPV ve IRR. Bir çatışma varsa,
NPV teorik olarak tercih edilen ölçüdür.

• Sermaye bütçeleme kararları riske tabidir.

Copyright ©2014 Pearson Education, Inc. All rights reserved.

12-51

Özet

• Beklenen değer ve standart sapma, riskli

projeler için sermaye bütçelemesinin
özelliklerini tanımlamak için kullanılır.

• Riske göre düzeltilmiş iskonto oranları ve

kesinlik eşdeğerleri, riski sermaye
bütçeleme sürecine dahil etmek için
kullanılır.

• Duyarlılık analizi ve senaryo analizi, firmalar

tarafından risk analizi yapmak için kullanılır.

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi yeni ürünler geliştirmek, üretim kapasitesini genişletmek veya mevcut üretim tesislerini yenilemek için projelere önemli finansal yatırımlar yapma kararları alma sürecini içerir?

• sermaye bütçeleme

• işletme sermayesi yönetimi

• ana bütçeleme

• sermayeleştirme

Multiple Choice

Aşağıdakilerden hangisi bir fabrika müdürüne montaj süresi için soru sorulduğu sermaye bütçeleme sürecinin bir aşamasıdır?

• alternatifler arasından seçim yaparak karar verme aşaması

• bilgi edinme aşaması

• tahminlerde bulunma aşaması

• kararı uygulama, performansı değerlendirme ve öğrenme aşaması